Քաղաքական 10:50 01/04/2020 Աշխարհում

Հարութ Սասունյան. Թուրքիան անտեսում է իր բարձրագույն դատարանի դատավճիռը Հայոց պատրիարքի ընտրության վերաբերյալ

Նորվեգիայի Օսլո քաղաքի «Ֆորում 18» կազմակերպության լուրերի ծառայությունը 2020 թ․ մարտի 25-ին հրապարակել է դոկտոր Մինե Յըլդըրըմի ծավալուն հոդվածը՝ բացատրելով Թուրքիայի կառավարության միջամտությունը Պոլսո հայոց պատրիարքի ընտրությանը, չնայած Սահմանադրական դատարանի որոշմանը, որ կառավարության միջամտությունը «չի եղել օրենքով նախատեսված և անհրաժեշտ ժողովրդավարական հասարակության մեջ»:

Երկու պոլսահայեր՝ Լևոն Պերճ Կուզուկօղլուն և Օհաննես Կարպիս Բալմումչյանը սկզբում հայց էին ներկայացրել Վարչական դատարան 2012 թ․ մարտի 27-ին: Դատարանը մերժեց հայցադիմումը՝ հայտարարելով, որ պատրիարքի ընտրությունը կարող է միայն տեղի ունենալ կոմայի մեջ գտնվող պատրիարքի մահվանից կամ պաշտոնաթող լինելուց հետո, չնայած որ 1863 թ․ օսմանյան ժամանակաշրջանի կանոններով՝  Հայոց պատրիարքի ընտրությունը կարող է տեղի ունենալ «պատրիարքի մահվան, հրաժարականի և այլ դեպքում»։ Հայցվորները բողոքարկեցին այս որոշումը, սակայն Վճռաբեկ դատարանը մերժեց այն 2015 թ․ նոյեմբերի 23-ին։

Երկու հայերն այնուհետև դիմեցին Սահմանադրական դատարան՝ պնդելով, որ նոր պատրիարքի ընտրության վերաբերյալ իրենց հայցի մերժումը պետության կողմից՝ իրենց կրոնի ազատության իրավունքի խախտում է: Դատարանը հօգուտ հայերի վճիռ կայացրեց հինգ տարի անց՝ 2019 թ․ մայիսին: Սակայն, Թուրքիայի ղեկավարներն անտեսեցին դատարանի կայացրած որոշումը: «Թեև դատավճիռը ներառում է այն կարևոր բացահայտումները, որոնք կապված են պետության կողմից հայ համայնքի ներքին գործերին չարդարացված միջամտության հետ, այն նաև հարցեր է առաջացնում, թե արդյոք Սահմանադրական դատարանը արդյունավետ տեղական դարման է, թե դերակատար, որը հարմար կերպով արգելափակում է դիմումները Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան, դրանով իսկ փակելով դուռը միջազգային վերահսկողության համար», գրել է դոկտ․ Յըլդըրըմը։ «Պետությունը խոչընդոտել էր հայ համայնքին՝ ընտրելու իր կրոնական առաջնորդին 2009 թվականից, երբ այդ ժամանակվա պատրիարք Մեսրոբ Մութաֆյանը այլևս չէր կարող կատարել իր պարտականությունները հիվանդության պատճառով, մինչև 2019 թվականը, երբ համայնքը վերջապես ընտրեց Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյանին որպես նոր պատրիարք»:

Ավելի քան զուգադիպություն է, որ Սահմանադրական դատարանն իր վճիռը կայացրեց 2019 թ․ մայիսի 22-ին՝ պետության կողմից 2019 թ․ մարտի 8-ին պատրիարքական ընտրությունները հաստատելուց  հետո, երբ մահացավ պատրիարք Մութաֆյանը։ Որոշման ժամանակի ընտրությունը նպատակ ուներ տպավորություն ստեղծել, որ պետությունը չի միջամտել նոր պատրիարքի ընտրությանը, և դատարանը չի ասել կառավարությանը, թե ինչ անել։
Իր որոշման մեջ Սահմանադրական դատարանը վկայակոչել է «1863 թ․ Կանոնակարգը՝ հայկական միլլեթի (էթնո-կրոնական համայնք) համար, միջազգային իրավական դրույթները, ներառյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) և 1923 թ. Լոզանի Խաղաղության պայմանագրի դրույթները՝ Թուրքիայում ոչ մահմեդականների պաշտպանության համար», գրել է դոկտ․ Յըլդըրըմը:
Թուրքիայի Հանրապետության գոյության ընթացքում կառավարությունը որոշ կամայական փոփոխություններ է կատարել 1950, 1961, 1990, 1998 և 2019 թվականների պատրիարքական ընտրություններում։ «Ընտրությունների հրահանգները հիմնված էին 1961 թ․ սեպտեմբերի 18-ի Կառավարության որոշման վրա, որը տրվել էր միայն այդ տարվա պատրիարքական ընտրությունների համար և չէր պարունակում որևէ դրույթ հետագա ընտրությունների համար: Չնայած դրան, ներքին գործերի նախարարությունը շարունակել է օգտագործել այս հրամանը», գրել է դոկտ․ Յըլդըրըմը: Ներքին գործերի նախարարության կողմից Սահմանադրական դատարան ներկայացրած դիմումում նշվում էր, որ իշխանությունների ձեռնարկած միջոցները բխել են «պետության կողմից կրոնական դաշտը կազմակերպելու որոշակի պարտավորությունից»:

Սահմանադրական դատարանը մերժեց այդ փաստարկը՝ որոշելով, որ իր վճիռը հիմնված է Թուրքիայի Սահմանադրության 24-րդ հոդվածի վրա, որը պաշտպանում է կրոնական ազատությունը, Լոզանի պայմանագրի 38-րդ հոդվածի վրա, որը վերաբերում էր կրոնի գործելակերպին, ինչպես նաև Եվրոպական դատարանի տարբեր վճիռների վրա: Բացի այդ, Սահմանադրական դատարանը որոշում կայացրեց, որ «Պատրիարքի ընդհանուր փոխանորդի նշանակումը (2010 թ.) հայ համայնքի մրցակցային քաղաքացիական և հոգևոր նախաձեռնությունների շրջանակներում տեղի ունեցած գործընթացի արդյունք չէ, այլ՝ «պետության ճնշման հետևանք, որը հակասահմանադրական էր», նշել է դոկտ․ Յըլդըրըմը։ «Եզրակացության մեջ Սահմանադրական դատարանը գտել է, որ պետությունը չի կարողացել ցուցաբերել անհետաձգելի սոցիալական անհրաժեշտություն, որը ոտնակոխում է «հայկական ավանդույթների ոգին և հայ համայնքի կամքը»։ Ուստի միջամտությունը հայցվորների  կրոնի կամ հավատքի ազատության իրավունքին՝  պատրիարքական ընտրություններ անցկացնելու պահանջը մերժելու եղանակով, չի կարող համարվել համատեղելի ժողովրդավարական հասարակության պահանջների հետ, և այդպիսով խախտվել էր Սահմանադրության 24-րդ հոդվածը»:

Այնուամենայնիվ, նույնիսկ Սահմանադրական դատարանի որոշումից հետո պետությունը շարունակեց միջամտել պատրիարքական ընտրություններին: Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարությունը հանդես եկավ նոր սահմանափակումով, որոշելով, որ միայն այն թուրքահայ եպիսկոպոսները, որոնք այդ ժամանակ ծառայում էին Թուրքիայում, կարող էին լինել պատրիարքարանի ընտրության թեկնածուներ ՝ դրանով իսկ թույլատրելի թեկնածուների թիվը իջեցնելով երկուսի։ «Սա հարյուր տոկոսով հակասում է Սահմանադրական դատարանի որոշմանը», ասել է սույն գործով փաստաբան Սեբու Ասլանգիլը։ Այնուամենայնիվ, պատրիարքական ընտրության Հայկական նախաձեռնող խումբը որոշեց չվիճարկել ներքին գործերի նախարարության որոշումը, որպեսզի ավելի չհետաձգի նոր պատրիարքի ընտրությունը:

Դոկտ․ Յըլդըրըմը եզրափակել է․ «Այս որոշումը բարձրացրեց Սահմանադրական դատարանի հեղինակությունը որպես բարձրագուն դատարանի, որը վճիռ է կայացնում ՄԻԵԴ-ի իրավագիտությանը համապատասխան։ Սակայն, կայացման ժամանակի պատճառով, դատավճիռը ոչ մի ազդեցություն չունեցավ անարդարության շտկման վրա, որին բախվել էր  հայ համայնքը։ Այն նաև փակեց Ստրասբուրգում ՄԻԵԴ-ին դիմում ներկայացնելու դուռը, դրանով իսկ խոչընդոտելով վճռի կատարման միջազգային վերահսկողությունը»:

Արդարև, ինչպես փաստում է իրավական ասացվածքը՝ «Արդարության ուշացումը՝ արդարության մերժում է»:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:22
Գյուղացիները դեմ են «Մեյմանդարի» շուկան փակելուն
«Քեզ ընտրեցինք, բերեցինք, սարքեցինք վարչապետ, դու էլ մեզ համար մի բան արա»,- ասում են գյուղացիները։
Աղբյուր` Panorama.am
15:17
Զելենսկու կուսակցությունից կոչ են անում պաշտոնից հեռացնել Արսեն Ավակովին
Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի անդամ, նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու «Ժողովրդի ծառա» կուսակցությունից Եվգենի Շևչենկոն կոչ է արել...
Աղբյուր` Panorama.am
15:09
Կորոնավիրուսից մահացած անձանց տվյալների հրապարակումը՝ սաբոտաժի, արտահոսքի ու հաքերային հարձակման արանքում
Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում հրապարակվել են կորոնավիրուսից մահացած անձանց անունները։ Գրում է «Հրապարակ»-ը՝ չմասնավորեցնելով աղբյուրը։...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Իրանում մեկ օրում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվն ավելացել է 3.117-ով
Իրանում նախորդ մեկ օրվա ընթացքում կորոնավիրուսի վարակակիրների թիվն ավելացել է 3.117-ով։ Երկրում վարակակիրների ընդհանուր թիվը դարձել է 157.562։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Հունիսի 5-ին տեսանելի կլինի լուսնի կիսաստվերային խավարումը
Հունիսի 5-ի ուշ երեկոյան կարելի է ականատես լինել Լուսնի կիսաստվերային խավարման։ Խավարումը տեսանելի կլինի Հայաստանում, Եվրոպական շատ երկներում,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:46
Թուրքիայի նախագահի որդուն ծաղրող ռեփերը ձերբակալվել է
Ռոտա անունով հայտնի թուրք ռեփեր Բուլութ Ալփմանը, ձերբակալվել է այն բանից հետո, երբ հրապարակվել է վերջինիս տեսահոլովակը, որում  նա ծաղրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:40
Նոր Նորքում հրազենի գործադրմամբ սպանություն կատարած տղամարդը ներկայացել է ոստիկանություն
Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության քրեական հետախուզության և Նոր Նորքի բաժինների ծառայողների համատեղ ձեռնարկած օպերատիվ-հետախուզական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
Խթանվում է արժեթղթերի շուկան
«Արժութային կարգավորման և արժութային վերահսկողության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծը...
Աղբյուր` Panorama.am
14:17
Լոս Անջելես-Ամստերդամ-Մինսկ-Երևան երթուղիով Երևան են վերադարփել ՀՀ 214 քաղաքացիներ
Մայիսի 30-ին LAX օդակայանից Լոս Անջելես-Ամստերդամ-Մինսկ-Երևան երթուղու միջոցով Երևան է ժամանել ՀՀ  70 քաղաքացի։ Կազմակերպական հարցերում ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Ինչո՞ւ պետք է քաղաքացին երաշխավորված ավանդների փոխարեն պարտատոմս գնի. Ջուլֆալակյան
«Ինչո՞վ պետք է քաղաքացին շահագրգռված լինի, որ երաշխավորված ավանդների փոխարեն պարտատոմս գնի»,- խորհրդարանում նման հարց հնչեցրեց ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:00
Դեռ հստակ հնարավոր չէ ասել՝ Սևանից հավելյալ ջրառի անհրաժեշտություն կլինի, թե ոչ.Ղափլանյան
«Տարվա կտրվածքով առաջին եռամսյակում ունեցանք տեղումների զգալի նվազում, նախարարությունը կառավարությանը ներկայացրեց նախագիծ, որով այս տարի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:51
Ֆլորիդայում շերիֆը բնակիչներին հորդորում է գնդակահարել իրենց տներ ներխուժած թալանչիներին
ԱՄՆ Ֆլորիդայի նահանգի Փոլկ շրջանի շերիֆ Գրեյդի Ջուդը մարդկանց խորհուրդ է տվել կրակել ցանկացած թալանչիների վրա, որոնք կփորձեն ներխուժել իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
13:44
ՀԿԵ-ն վերսկսում է Երևան-Գյումրի-Երևան արագընթաց էլեկտրագնացքի աշխատանքը
Հունիսի 5-ից «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությունը վերսկսում է Երևան-Գյումրի-Երևան միջքաղաքային էքսպրես էլեկտրագնացքների...
Աղբյուր` Panorama.am
13:28
Միջոցառումներ չիրականացնելու դեպքում Սևանա լիճը կարող ենք կորցնել. փոխնախարար
«Սևանա լճում արդեն արձանագվել է ֆոսֆորի քանակության որոշակի սպառում, ինչը, ըստ մասնագետների, վկայում է այն մասին, որ արդեն սկսվել է ցիանո...
Աղբյուր` Panorama.am
13:22
Ոչ ոք չի ասում՝ «ականջներդ կկտրեմ», եթե փողդ չբերես դնես բանկում. Բագրատյան
«Օրենքը որևէ կապ չունի ներդրումների հետ»,- խորհրդարանում ասաց ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Սերգեյ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:13
Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Լուկաշենկոյի հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր հեռախոսազրույց է ունեցել Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հետ՝ վերջինիս նախաձեռնությամբ: Վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:07
Իսպանիայում ամիսներ ի վեր առաջին անգամ կորոնավիրուսային մահ չի գրանցվել
Մարտի սկզբից ի վեր առաջին անգամ Իսպանիայում վերջին 24 ժամվա ընթացքում կորոնավիրուսից մահվան դեպքեր չեն գրանցվել։ Այս մասին, The Local-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
Բանկերում 3 տրիլիոնի չափ գումար կա՝ որպես ավանդ. Մելքումյան
«Առաջարկում ենք երաշխավորվող դրամական ավանդների շեմը դարձնել 16 մլն, իսկ արտարժույթի դեպքում՝ 7 մլն»,- խորհրդարանում ասաց ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:53
Բուֆոնը բանակցություններ է վարում «Յուվենտուսի» հետ պայմանագրի շուրջ
Դարպասապահ Ջանլուիջի Բուֆոնը բանակցում է Թուրինի «Յուվենտուս»-ի հետ պայմանագրի շուրջ, փոխանցում է «Գազետա.ռու»-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:42
ՀՀ-ում Իտալիայի դեսպան․Այս փորձությունը կհաղթահարեք' զինված ձեր բուժանձնակազմի ինքնազոհությամբ և ձեր տոկունությամբ
Այսօր նշվում է Իտալիայի Հանրապետության ազգային տոնը, որի առիթով ուղերձ է հղել Հայաստանում Իտալիայի դեսպանը
Աղբյուր` Panorama.am
12:36
ՌԴ-ից Արցախ ժամանած երեք քաղաքացու մոտ հաստատվել է կորոնավիրուս
Արցախի Հանրապետության առողջապահության նախարարության փոխանցմամբ՝ նոր կորոնավիրուսի վարակը հաստատվել է ևս 3 քաղաքացու մոտ, ովքեր ժամանել են...
Աղբյուր` Panorama.am
12:33
Ինչո՞ւ է նվազում կորոնավիրուսից ապաքինվածների թիվը
Հիվանդությունների կանխարգելման ու վերահսկման ազգային կենտրոնի՝ կորոնավիրուսից ապաքինվածների վերաբերյալ հրապարակած տվյալները մտահոգիչ են։ Դրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
12:26
Միքայել Վարդանյանը 93 մլն դրամ է նվիրաբերել Երևանի նպաստառու ընտանիքների, հաշմանդամություն ունեցող բոլոր 468 երեխաներին
Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվա առիթով, բարերար Միքայել Վարդանյանը 93 մլն դրամի օգնություն է տրամադրել Երևան քաղաքում բնակվող,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:20
Բանկային ծուղակների միջոցով քաղաքացիների համար 5 մլրդ դրամի խնդիր են առաջացնում. Բագրատյան
«Կանոնակարգում եք մի ոլորտ, որն արդեն կանոնակարգված է: Փորձում եք հավասարակշռություն ստեղծել, բայց այս նախագիծն այն չի անում»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
12:05
«Թովմասյան» հիմնադրամը ձեռք կբերի բժշկական սարքավորումներ՝ COVID-19 դեմ պայքարին աջակցելու համար
Թովմասյան բարեգործական հիմնադրամի կողմից իրականացվող բարեգործական միջոցառումների շրջանակներում նախատեսվում է ձեռք բերել ստորև թվարկված բժշկական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Ռոսատոմը մշակում է քաղցկեղի բուժման համար նոր արդյունավետ սարքավորում
Ռոսատոմ-ի մասնագետները մշակում են լիցքավորված մասնիկների ունիվերսալ արագացուցիչ` բարձր ճշգրտությամբ ցիկլոտրոն, որը կարող է կիրառվել...
Աղբյուր` Panorama.am
11:52
Հաշվեհարդար տեսնելու որևէ կոռուպցիոն ռիսկ չի եղել. Երիցյան
«Բանկային գաղտնիքը կիրառվել է ինստիտուցիոնալ կերպով»,- խորհրդարանում ասաց ԿԲ նախագահի տեղակալ Ներսես Երիցյանը՝ ներկայացնելով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Ատելության մթնոլորտը խլեց ևս մեկ կյանք․ Կարո Փայլանը քրդական երաժշտության պատճառով սպանության մասին
Թուրքիայի քրդամետ «Ժողովուրդների դեմոկրատական» կուսակցությունից (HDP-ԺԴԿ) ընտրված հայ պատգամավոր Կարո Փայլանն անդրադարձել է քրդական...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
Ի՞նչ բնակարաններ է ձեռք բերել Մամեդյարովի որդին Նյու Յորքում
2020 մայիսի վերջին ադրբեջանական մամուլում տեղեկություն էր հրապարակել առ այն, որ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարի որդին` Էմին Մամեդյարովը 2015թ. երկու...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Հայաստանում մարդը պետք է լավ ապրի, սա է իմ երազանքը
18:36 30/05/2020

Արթուր Վանեցյան. Հայաստանում մարդը պետք է լավ ապրի, սա է իմ երազանքը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}