Քաղաքական 11:50 09/04/2020 Հայաստան

Էլինար Վարդանյան. Պլան և շոու. Հայաստանի առաջիկա փուլի բնորոշիչները

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ» Էլինար Վարդանյանն իր հերթական հոդվածում գրում է.

«1937 թվականը իր ողջ սարսափի մեջ ուներ առանձնահատուկ սարսափելի պահ՝ պլանը։ Ահռելի Խորհրդային պետությանը, բոլոր հանրապետություններին, շրջաններին, մինչև գյուղ, բնագավառ առ բնագավառ  իջեցվում էր պլան։ Այսքան ձերբակալություն, այսքան գնդակահարություն, այսքան աքսոր և այլն։

Պլանն իր ողջ հրեշավորությամբ գործունեության հրահանգ ու գաղափարախոսություն էր դատախազության, НКВД-ի և դատարանների  համար։  Խնդիրը պլանը կատարելն էր, գերակատարելը՝ ու սա հրեշային մրցակցության ոգի էր ձևավորել՝ ողջ երկրով մեկ։
Ես ունեմ մեծ մտավախություն, որ Հայաստանում քաղաքական  իշխանության կողմից անընդհատ կրկնվող «գոհ չեմ իրավապահների արդյունքներից» թեզը դառնալու է այն հրեշավոր մոտիվիացիան, որը դրդելու է իրավապահներին՝ դատախազություն, ՀՔԾ, ԱԱԾ գործել պլանի տրամաբանությամբ։ Ցույց տալ շեֆին, որ պլանը կատարվում է, անցնել  իրավունքի, իրականության վրայով։

Շեֆը չի բավարարվում այսքանով, ուրեմն պետք են նորերը։ Նոր ցուցանիշ։ Սա կարող է դառնալ ողբերգություն։

Իսկ ինչ է անհրաժեշտ, որպեսզի այս ցուցանիշները ավելի արդյունավետորեն ապահովվեն։ Պետք է ստեղծել օրենսդրական բազա, որը ոչ միայն հնարավորություն կտա կատարել պլանը, գոհացնել շեֆին, այլև լայն մասաների մոտ կստեղծի սպասելիքներ։

Այդպիսի օրենքների շարքը օրեցօր լրացվում է՝ «Բանկային գաղտնիքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին օրենքը, «Անշարժ գույքի հարկով հարկման նպատակով անշարժ գույքի շուկայական արժեքին մոտարկված կադատրային գնահատման կարգը սահմանելու մասին» օրենքը, «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին օրենքը»... Իսկ հետո այս շարքը կլրացնեն նորերը։

Եվ թեև այս օրենքները կարող  են հարմար գործիք լինել պլան իջեցնելու և պլանը գերակատարելու համար, սակայն նրանք պետության համար լուրջ ռիսկեր են ստեղծելու։

Սեփականության ինստիտուտը  համակարգաստեղծ տարր է համարվում։ Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին օրենքով սեփականության ինստիտուտը լուրջ վտանգի տակ կդրվի։ Պետությունը չի լինելու համոզիչ՝ պոտենցիալ ներդրողների հետ հարաբերություններում, չի կարողանալու տալ սեփականության իրավունքի և այլ տիպի երաշխիքներ։ Պատկերացրեք մի իրավիճակ, երբ կառավարությունը մի կողմից փորձի երաշխիքներ տալ ներդրողներին, բայց մյուս կողմից՝ երկրում նախաձեռնի, ըստ էության, սեփականության բոլշևիկյան վերաբաժանում։ Ո՞վ կհավատաա, ո՞վ կվստահի։

Ո՞րն է խնդիրը՝ բռնել, խլել, դուր գալ հասարակության ցածր խավերին, թե աշխատացնել երկիրը, թե կուտակված ռեսուրսները, այդ թվում կասկածելի օրինականությամբ, բերել օրինական դաշտ և աշխատացնել երկրի զարգացման համար։

Մեկ Գոլդեն Փելեսի փոխարեն մենք կարող ենք ունենալ 1000 նմանօրինակ վիճակ, երբ չի գտնվի ոչ գնորդ, ոչ աշխատեցնելու հեռանկար։ Վիրուսը մի օր կանցնի, իսկ հետո ինչ ենք անելու։
Մյուս կողմից այս օրենսդրական ճանապարհով գնալու դեպքում հասարակական մթնոլորտի բաղկացուցիչ մասը կդառնան թշնամանքը, անհանդուրժողականությունը, վրեժը, հանրային հարաբերությունների անկայունությունը։ Մի քանի սերունդ ապրելու է հակամարտության պայմաններում՝ մշտապես հիշելով, թե ով ումից ինչ խլեց և ինչ ստացավ։

Հասարակության մեջ կձևավորվի չհիմնավորված սպասումներ՝ կխլեն հարուստներից, կբաժանեն չունևորներին։ Դա չի խթանի գործարարությունը։ Դա կխթանի սպառողական մտածողության և ծույլ հասարակության ձևավորումը։

Առաջարկվող մեխանիզմները չեն բերելու բյուջեի արագ համալրման։ Պետք չէ խաբել մարդկանց։

Պլանը կատարելու բարձր ցուցանիշ ապահովելու նպատակով ձևավորվելու է իրավապահ համակարգի ծառայողների նոր «կաստա», որտեղ շատերը կձգտեն հայտնվել։ Նրանք մշտապես գտնվելու են քաղաքական իշխանությունների ճնշման տակ՝ բյուջեի արագ համալրման և արագ արդյունքների պահանջով։ Սա բերելու է իրավապահ մարմինների որակի կտրուկ անկման։ Չի բացառվում, որ իրավապահ համակարգը ստանա ինդուլգենցիա՝ «արդյունք՝ ցանկացած գնով» բանաձևով։ Կարծում ենք՝ կարիք չկա սրա հետևանքները մանրամասնելու։

Աշխատանքի այս ուղղությունը և մթնոլորտը կարող են բերել իրավապահ համակարգում կոռուպցիայի կտրուկ աճի, քանի որ սուբյեկտիվության գործոնը չափազանց մեծ է։ Ո՞վ պետք է ստուգի դատախազներին, ոստիկանության, հատուկ ծառայությունների, քննչական մարմինների վերնախավերին կամ էլ՝ այսօր իշխանության մեջ գտնվող բարձրաստիճաններին, որոնց մի մասն աշխատել է նաև նախկինում։ Ձևավորվելու է փակ արդարադատության համակարգ, որի շրջանակներում հիմնական գործընթացները առավելագույնս հեռու են լինելու հանրային վերահսկողությունից։

Օրերս տեղեկատվություն տարածվեց դատախազության կողմից Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի դատարան երեք հայց ներկայացնելու վերաբերյալ՝ Ծաղկաձորում հատուկ պահպանվող տարածք հանդիսացող հողամասերի թվով 25 աճուրդ և դրանից հետո կնքված պայմանագրերը, կատարված պետական գրանցումներն առոչինչ ճանաչելու պահանջով: Փաստորեն պրոցեսն արդեն սկսվել է, նույնիսկ առանց ապօրինի գույքի բռնագանձման մասին օրենքի։ Տասը տարի է անցել ու հիմա սկսվել է մի պրոցես, որի հետևանքները խիստ ռիսկային են։ Իսկ եթե մի քանի տարի անց այլ պրոցես սկսվի։

Մեծ հաշվով՝ արդեն իսկ չկա վստահությունը՝ այս նախագծերը նախաձեռնողների հանդեպ, քանի որ երկու տարվա աշխատանքի ընթացքում այդպես էլ որևէ թափանցիկություն չեղավ՝ արդեն իսկ ետ բերված գումարների, դրանց իրավական հիմնավորումների, դրանց տեղաբաշխման, ծախսման որոշումների կայացման շուրջ։

Այս փաթեթի ընդունումը և կիրառումը պետության համար ոչ միայն մեծ ռեպուտացիոն ռիսկեր կստեղծեն, այլ՝ լուրջ ֆինանսական դժվարություններ։ Մեծ թվով գործեր կհասնեն միջազգային դատական ատյաններ և կվերածվեն մեծ ֆինանսական տուգանքների՝ պետության համար։
Արդյունքում մենք չենք ստանա ավելի արդար պետություն և հասարակություն, ավելի ուժեղ իրավապահ համակարգ, տնտեսական հնարավորություններով ավելի մրցունակ պետություն,ավելի հանդուրժող, խաղաղ և փոխհամաձայնության մթնոլորտում ապրող հասարակություն։

«Բացահայտումների պլանի» հոգեբանության մյուս վտանգավոր պրոցեսը լինելու է շոուն։

Քաղաքական իշխանությունը իր օբյեկտիվորեն ընկնող վարկանիշը, դժգոհների, գործազուրկների, սնանկացածների, քաղցածների թվի  էական մեծացումը փորձելու է փոխհատուցել շոուով.  Սա այսքան է գողացել, տարել, կերել, թալանել։  Պատվիրատուն լինելու է քաղաքական իշխանությունը, կատարողը՝ իրավապահները, հետևանքները ողբերգական. Պետության համար։

Ընդ որում, պատվիրատուն  շոուի  մեծ և նոր  ծավալներ է պահանջելու, իսկ սա բերելու է օրենքի, օրինականության, դատաիրավական նորմերի անտեսմանը, ոտնահարմանը»։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:46
ԱՀԿ. Համավարակը բացասաբար է անդրադառնում ոչ վարակիչ հիվանդությունների բուժման վրա
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) կողմից հրապարակված ուսումնասիրության համաձայն, կորոնավիրուսի համավարակը բացասաբար է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
«Էրեբունի» ԲԿ-ում 5,6 կգ քաշով երեխա է ծնվել. նա ընտանիքի 6-րդ երեխան է
«Էրեբունի» ԲԿ-ում 5 կգ 600 գ քաշով երեխա է ծնվել։ Այս մասին հայտնում են բժշկական կենտրոնից։  ««Էրեբունի»...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Հրդեհ՝ Արգել գյուղի չշահագործվող դպրոցում
Հունիսի 1-ին, ժամը 15։55-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Արգել գյուղի «Հայփոստի» մոտակայքում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Քանի դեռ ունենք հնարավորություն չգնալ խստագույն սահմանափակումների, կգնանք այդ ճանապարհով.վարչապետ
Մեր ռազմավարությունը մնում է հետևյալը, քանի դեռ ունենք հնարավորություն՝ չգնալ խստագույն սահմանափակումների, ընդհանրապես տոտալ փակումներին, մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Վաղն ունենալու ենք տեղական արտադրության թեստերի առաջին խմբաքանակը. Ավինյան
Կորոնավիրուսի դեմ պայքարի տրամաբանությունը կառուցվել է փուլային ռազմավարությամբ և համավարակի տարածման տարբեր փուլերում ունեցել ենք որոշակի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Հարսնաքարի» նախկին տնօրենի կողմից ընկերության գույքը հափշտակելու փաստի առթիվ հարուցվել է քրգործ. Մակինյան
Ռուբեն Հայրապետյանի ընտանիքին պատկանող «Հարսնաքար» համալիրի նախկին տնօրեն Հայկ Շահնազարյանի կողմից ընկերության առանձնապես խոշոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Վրաստանում 2020 թ-ի առաջին 4 ամիսների ընթացքում հանցանքները զգալիորեն նվազել են
Վրաստանի կառավարության փոխանցմամբ, նախորդ տարվա համեմատ, ընթացիկ տարվա առաջին 4 ամիսների ընթացքում հանցանքները զգալիորեն նվազել են (-16,3%): Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Հունիսի 1-ի դրությամբ Գեղարքունիքում հաստատվել է կորոնավիրուսի 3 նոր դեպք
Հունիսի 1-ի դրությամբ Գեղարքունիքի մարզում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 3 նոր դեպք, կա 8 ապաքինված: Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Ծանր վիճակում է գտնվում կորոնավիրուսով վարակված 440, ծայրահեղ ծանր՝ 50 քաղաքացի. Թորոսյան
Պարետատան նիստից հետո տեղի ունեցած ճեպազրույցի ընթացքում ՀՀ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը հայտարարեց, որ իր կանխատեսումներն իրականացան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Զոհրաբ Մնացականյանն ու Ուենդի Մորթնին պատրաստակամ են նոր լիցք հաղորդել հայ-բրիտանական հարաբերություններին
Բրիտանական կողմի նախաձեռնությամբ հունիսի 1-ին տեղի է ունեցել ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի տեսազրույցը ՄԹ Եվրոպական հարևանության և Ամերիկայի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Թուրքիայում 20-ամյա երիտասարդ է սպանվել քրդական երաժշտություն լսելու համար
Մայիսի 31-ին Անկարայում 20-ամյա երիտասարդ է սպանվել ավտոմեքենայում քրդական երաժշտություն միացնելու պատճառով, գրում է ermenihaber-ը: ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Իմ սխալը չկրկնեք. Նիկոլ Փաշինյան
«Իմ, Աննայի և մեր երեք աղջիկների մոտ կորոնավիրուսի թեստը դրական է եղել: Ակնհայտ է, որ ես ինչ-որ տեղ հակահամաճարակային կանոնների պահպանման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:07
Վրաստանում արգելքները հանվում են, վարակի դեպքերը շատանում
Վերջին մի քանի օրվա ընթացքում Վրաստանում արձանագրվում է կորոնավիրուսով վարակի դեպքերի կտրուկ աճ: Եթե 1 շաբաթ առաջ վարակի դեպքերը չէին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հոլանդացի լուսանկարիչը վերստեղծել է Նապոլեոնի դեմքը
Ամստերդամից անկախ լուսանկարիչ Բաս Ուտերվայկը մոդելավորել է ֆրանսիացի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտի դեմքը գրեթե լուսանկարչական ճշգրտությամբ։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
ՄՕԿ-ի կառուցվածքում աշխատող կանանց թիվը հասել է 47,7%-ի
Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) նախագահ Թոմաս Բախը հեռավար խորհրդակցություններ է  անցկացրել կազմակերպության  անդամների հետ։ ՀԱՕԿ-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Սկորսեզեն մեկուսացման մասին ֆիլմ է նկարահանել
Բրիտանական BBC Two ալիքով Lockdown Culture BBC նախագծի շրջանակում օրեր առաջ կայացել է  հայտնի ռեժիսոր Մարտին Սկորսեզեի կարճամետրաժ ֆիլմի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Ռուս գործարարների «Հերմես» ակումբը ֆինանսական աջակցություն է տրամադրել «Բարի մամա» ՀԿ-ին
Երեխաների իրավունքների պաշտպանության օրվա կապակցությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության առևտրային ներկայացուցչությունը՝ ռուս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Պաշտոնեական անփութությո՞ւն, լիազորությունների չարաշահո՞ւմ, թե՞ իշխանության յուրացում. ՀՅԴ
Հանրությունը այլևս չի զարմանում քաղաքական իշխանության կողմից Սահմանադրությունն ու օրենքները խախտելու դեպքերի մասին լսելիս: Սակայն անբացատրելի է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Հույներ դրոշ են կախել մզկիթից՝ ի պատասխան Ստամբուլի Սբ․Սոֆիայի տաճարում Ղուրանի ընթերցանության
Մայիսի 29-ին օսմանյան սուլթան Մեհմեթ Ֆաթիհի (Նվաճող) կողմից Կոստանդնուպոլսի գրավման 567-րդ տարեդարձի կապակցությամբ Ստամբուլի Սբ․ Սոֆիայի (Այա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Կենսաթոշակների և նպաստների հետ կապված ժամկետները կրկին երկարաձգվել են
Հաշվի առնելով Հայաստանում նոր կորոնավիրուսի տարածման տեմպերը և նպատակ ունենալով կանխել Սոցիալական ապահովության ծառայության տարածքային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Ազատազրկված անչափահասներին տրվել են ավարտական վկայականներ
«Աբովյան» և «Արմավիր» ՔԿՀ-ում պահվող ազատազրկված  9-րդ  դասարանի հանրակրթական հիմնական ծրագրերն ավարտած ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Արամ Սարգսյան. Հայաստանը պետք է դիմի տարբեր երկրների՝ մասնագիտական խմբեր այստեղ գործուղելու խնդրանքով
Հայաստանի Դեմոկրատական կուսակցության նախագահ Արամ Սարգսյանը մի քանի առաջարկներ է ներկայացրել, որոնք ըստ նրա, պետք է կատարվեն  ստեղծված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Քննչական մարմիններն ինչո՞ւ են հապաղում և որտեղ է թաղված շան գլուխը. Աննա Կոստանյան
«Ցանկանում եմ հույս հայտնել, որ իրավապահ մարմինները կառաջնորդվեն բացառապես երեխայի շահի պաշտպանությամբ և առաջնահերթությամբ և զերծ են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
Մանկապարտեզներում թերություններ են հայտնաբերվել
Կորոնավիրուսի (Covid19) տարածումը կանխարգելելու նպատակով՝ հունիսի 1-ի վաղ առավոտից ՀՀ քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Ամենահաճախակի խախտումները՝ գեղեցկության սրահներում, դեղատներում և ստոմատոլոգիական կենտրոններում․ ԱԱՏՄ
ՀՀ առողջապահական և աշխատանքի տեսչականմարմնի մասնագետներն այսօր ստուգայցեր են իրականացրել մայրաքաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանում։ Այս աշխատանքները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Սպանության մեղադրանքով հետախուզվողը կալանավորված է
Ոստիկանության ծառայողների բացատրական աշխատանքի արդյունքում ոստիկանության Նոր Նորքի բաժին ինքնակամ ներկայացել է սպանության և ապօրինի կերպով զենք,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
«Թումանյան» կայարանից մինչև Բագրատաշենի անցակետ կատարվում են ասֆալտապատման աշխատանքներ
Մ6, Վանաձոր-Ալավերդի-Վրաստանի սահման միջպետական ավտոճանապարհի վերականգնման և բարելավման ծրագրի շրջանակներում «Թումանյան» կայարանից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Հանրային նշանակության տարբեր վայրերում կատարվել է 1168 վարակազերծում
ԱԻՆ-ը շարունակում է իրականացնել ամենօրյա վարակազերծման գործընթացը հանրապետության մարզերում և Երևանում: ԱԻ նախարարության հաղորդմամբ, հունիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Մեր հնգյակը՝ առաջին 100-ի ցանկում
Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան  /ՖԻԴԵ/  հրապարակել է դասակարգման նոր  աղյուսակը։ Հայաստանի ազգային հավաքականի առաջատար Լևոն...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Հայաստանում մարդը պետք է լավ ապրի, սա է իմ երազանքը
18:36 30/05/2020

Արթուր Վանեցյան. Հայաստանում մարդը պետք է լավ ապրի, սա է իմ երազանքը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}