Քաղաքական 09:22 20/05/2020

Հարութ Սասունյան. Իրարանցում Թուրքիայում՝ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող Գյուլենի նամակի պատճառով

Անցյալ շաբաթ Թուրքիայում մեծ բանավեճ բռնկվեց այն բանից հետո, երբ էրդողանամետ թուրքական իսլամիստական «Գերչեք հայաթ» («Իրական կյանք») ամսագիրը հայտարարեց, որ վիճահարույց թուրք Իմամ Ֆեթուլլահ Գյուլենը 1965 թ․ մայիսի 6-ին նամակ է գրել՝ ճանաչելով Հայոց ցեղասպանությունը։ Նամակը ներառված է ամսագրի 176 էջանոց հատուկ համարում, որը պատկանում է իշխանամետ «Ենի սաֆաք» թերթի խմբագրական խմբին, որն էլ պատկանում է Թուրքիայի նախագահի փեսայի ընտանիքին։ 

Գյուլենի հետ համագործակցության համար «Գերչեք հայաթի» հոդվածը նաև մեղադրում է Ստամբուլի գլխավոր ռաբբի Իսահակ Կահլևային, Հունական ուղղափառ պատրիարք Բարդուղիմեոսին, նախկին Հայոց պատրիարք Շնորհք Գալուստյանին, ԿՀՎ-ին  (CIA), ՆԱՏՕ-ին, սիոնիստներին, Հիլարի Քլինթոնին, Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս երկրորդին և նախկին թուրք ղեկավարներ Իսմեթ Ինոնուին, Բյուլեթ Էջևիթին և Սուլեյման Դեմիրելին։

Գյուլենը 1999 թվականին փախել է Միացյալ Նահանգներ։ Այնուհետև նա և նախագահ Էրդողանը դարձան թշնամիներ՝ երկարատև համագործակցությունից հետո, որի ընթացքում Էրդողանն օգտագործեց Գյուլենի կապերն ու աղբյուրները իշխանության գալու համար։ Թուրքիայում 2016 թ․ հեղաշրջման փորձից հետո Էրդողանը Գյուլենին մեղադրեց հեղաշրջման գլխավոր կազմակերպիչը լինելու մեջ։ Էրդողանը բանտարկեց և աշխատանքից ազատեց Գյուլենի տասնյակ հազարավոր հետևորդների։ Այդ ժամանակից ի վեր Էրդողանը բազմիցս խնդրել է ԱՄՆ կառավարությանը՝ Գյուլենին արտահանձնել Թուրքիային, որտեղ նրան անկասկած մահ է սպառնում։ Միացյալ Նահանգները մերժել է Էրդողանի դիմումները: Նույնիսկ Թուրքիայից դուրս ապրողները, որոնք մեղադվում էին Գյուլենի հետ շփվելու մեջ, առևանգվել են Էրդողանի գաղտնի գործակալների կողմից և հետ բերվել Թուրքիա՝ կոշտ մեղադրանքների առջև կանգնեցնելու համար:
Այս պայմաններում, երբ էրդողանամետ ամսագիրը Գյուլենի հետ շփվելու մեջ մեղադրեց Թուրքիայում ապրող կրոնական փոքրամասնությունների առաջնորդներին և այլոց, նրանք իրավացիորեն անհանգստացան իրենց ֆիզիկական գոյության և կրոնական ու մշակութային հաստատությունների վրա հնարավոր հարձակումների կապակցությամբ:

Ինչ վերաբերում է թուրքական ամսագրում հրապարակված Գյուլենի նամակին՝ ուղղված Հայոց նախկին պատրիարքին, ապա այն մինչ այժմ մի քանի անգամ հրապարակվել է թուրքական լրատվամիջոցների կողմից։

Ահա հատվածներ Գյուլենի 1965 թ․ մայիսի 6-ի նամակից․ «Իմ մանկության տարիներին և աշխատանքի բերումով ես ճանաչել եմ հայ ընտանիքների և անհատների։ Ես չեմ դադարի անիծել Մեծ ցեղասպանությունը, որն իրականացվեց հայերի դեմ 1915 թվականին։ Ես գիտեմ, որ սպանված ու կոտորված մարդկանց մեջ շատ հարգված մարդիկ են եղել, որոնց հիշատակի առջև ես հարգանքով խոնարհվում եմ։ Ես մեծ վշտով անիծում եմ Մեծ մարգարե Քրիստոսի որդիների կոտորածը տգետ անհատների կողմից, որոնք իրենց անվանում են մահմեդականններ»։
Թուրքական ամսագիրը հայտնել է, որ Շնորհք պատրիարքն ի պատասխան շնորհակալություն է հայտնել Գյուլենին՝ հայտարարելով, որ երկրին պետք են նրա նման  քարոզիչներ. «Մենք հավատում ենք, որ եղբայրական կապերն անխախտ կմնան մեր սուրբ երկրում, որտեղ կան Ձեզ նման պատվարժան ու արդարամիտ քարոզիչներ»:

Գյուլենի 1965 թ․ ենթադրյալ նամակը տպագրված է դեղնագույն թղթի վրա, որը երևում է հավաստի։ 2013 թվականին Միացյալ Նահանգներում գտնվելու ժամանակ Գյուլենը հանդես եկավ ևս մեկ հայտարարությամբ, որում ասվում էր. «Իթթիհադականները սխալ քաղաքականություն են վարել: Մեզ մնում է շտկել իթթիհադականների սխալ քաղաքականությունը: Այդ իսկ պատճառով մենք պետք է շատ լավ երկխոսության մեջ լինենք հայերի և մյուս ազգերի հետ։ Հանուն երկխոսության, մենք պետք է յուրաքանչյուր հնարավորություն օգտագործենք լավագույն ձևով»։
Լավ նորությունն այն է, որ Թուրքիայի փոքրամասնությունների համայնքների կրոնական առաջնորդները համարձակություն են ունեցել խստորեն քննադատել թուրքական ամսագիրը։ Հայոց պատրիարքարանը հայտարարություն է տարածել, որում «ափսոսանք է հայտնել Շնորհք պատրիարքի հասցեին հնչեցրած կեղծ մեղադրանքների համար: Մամուլի ազատության քողի տակ նման գրությունները ցավ են պատճառում մեզ և կարող են բերել ահավոր հետևանքների: Այս զրպարտությունները մտահոգիչ են Թուրքիայի Հայոց պատրիարքարանի և հայ համայնքի համար: Ցեղապաշտական դրսևորումները, ինչպես ցանկացած այլ տեղ, այնպես էլ այս երկրում նկատվող, անհնար են դարձնում դրանց հետևանքներից խուսափելը… Նման անհիմն ցեխարձակումը մեզ համար անընդունելի է: Մենք հավատում ենք, որ պատկան մարմինները կկանգնեցնեն այս անարդարությունը և հուսով ենք, որ կանոնները կկիրառվեն՝ անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկելով հեղինակների դեմ»:

Հունական ուղղափառ պատրիարքարանը ևս դատապարտեց  թուրքական ամսագիրը՝ հրապարակված տեղեկատվությունն անվանելով «ամբողջովին կեղծ և կողմնակալ… Այս պնդումների հրապարակումը քրիստոնյաների, հրեաների և մահմեդականների շրջանում անհանգստություն է առաջացնում և հատկապես լուրջ ու անպատասխանատու է, քանի որ քայքայում է մեր ժողովրդի միասնությունը… Նման տեղեկատվությունը չափազանց վտանգավոր է և կարող է պատճառ դառնալ ցեղապաշտական ու անհանդուրժողական վտանգավոր գործողությունների համար: Տիեզերական պատրիարք Բարդուղիմեոսը շատ դառնացած ու վրդովված է զգում իրեն առաջադրված մեղադրանքների համար՝ չնայած նրա ջանքերին ի նպաստ մեր երկրի բարօրության»:
Ստամբուլի հրեական համայնքը նույնպես քննադատեց թուրքական ամսագիրը․ «Մենք դատապարտում ենք խտրականությունն ու սադրանքները, որոնց համար պատճառ դարձան այդ հրապարակումները՝ մեր գլխավոր ռաբբիի դեմ անհիմն մեղադրանքներով հանդերձ: Այս ատելության հրապարակումները վնասում են Թուրքիային: Մեր կողմից, մենք հուսով ենք, որ անհապաղ կվերականգնվի ճշմարտությունն ընդդեմ ատելության այդ հրապարակումների`ճիշտ տեղեկատվության և իրավական միջոցներով, քանի որ դրանք ազդում են մեր Թուրքիայի վրա, որի ամբողջական մասը մենք ենք»:

Միևնույն ժամանակ, Թուրքիայի խորհրդարանի հայազգի անդամ Գարո Փայլանն անդրադարձավ այդ բանավեճին Խորհրդարանում՝ գրելով երկրի փոխնախագահ Ֆուաթ Օքթային․ «Մի՞թե Թուրքիայի նախագահին մոտ կանգնած լրատվամիջոցների կողմից պարբերաբար օգտագործվող ատելության արտահայտությունները չեն կարող հանգեցնել ատելության վրա հիմնված հանցագործությունների»:
Ես կցանկանայի եզրափակել երեք հիմնական կետերով.
1) Ֆեթուլլահ Գյուլենը Էրդողանի դաշնակիցն էր, նախքան վերջինիս կողմից իր բռնապետական լիազորությունները հաստատելը: Էրդողանին մոտ կանգնած  հրատարակությունները, փոքրամասնությունների կրոնական առաջնորդներին և այլոց մեղադրելու փոխարեն, առաջին հերթին պետք է մեղադրեն Էրդողանին ՝ Գյուլենի հետ իր երկար տարիների համագործակցության համար․․․

2) Եթե Գյուլենի նամակը հավաստի է, ապա նա ոչ մի վատ բան չի արել։ Նա պարզապես ճանաչել է Հայոց ցեղասպանության մասին ճշմարտությունը: Էրդողանն է, որ պետք է մեղադրվի Հայոց ցեղասպանության հարցում ստելու համար․․․
3) Թուրքիայում փոքրամասնությունների համայնքները սարսափում են թուրքական ամսագրի հոդվածից, քանզի գիտեն, որ Թուրքիայում կան շատ ծայրահեղականներ, որոնք կդիմեն սարսափելի բռնությունների ընդդեմ հայերի, ասորիների, հույների, հրեաների և քրդերի: Նրանց վախը արդարացված է: Այս փոքրամասնությունների համայնքների առաջնորդներն արժանի են գովասանքի՝ թուրքական ամսագրի սպառնալից հոդվածի դեմ համարձակորեն խոսելու համար։

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:09
Yerkir.am. «Քո հետևից կգան»-ից հետո երիտասարդին ծեծել են
Վերջին երթի ժամանակ Փաշինյանը, Արցախի 13 հասցեում արձագանքելով պատուհանից իրեն քննադատած քաղաքացուն, ասել էր՝ «Քո հետևից կգան»։...
Աղբյուր` Panorama.am
23:03
Արփինե Հովհաննիսյան. Քիչ մնաց
ԱԺ նախկին փոխնախագահ, արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը գրում է. «Հիմա նյարդերի պայքար է: Ամուր նյարդերի, ինչից...
Աղբյուր` Panorama.am
22:25
Ֆեյք Գագիկ Սողոմոնյանի լուսանկարը՝ ԱԱԾ շենքի պատին
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանն այսօր յուրօրինակ ակցիա է իրականացրել ԱԱԾ շենքի մոտ։ Նա ֆեյսբուքյան կեղծ օգտատեր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:19
Այլընտրանքային նախագծեր խումբ. Սա պետության ինքնապաշտպանությունն է
Այլընտրանքային նախագծեր խումբը տարածել է հոդված, որտեղ անդրադառնում է վերջին ժամերի իրադարձություններին. «Նախագահի կշռադատված քայլից...
Աղբյուր` Panorama.am
22:13
ՊՆ. Պահանջում ենք զերծ մնալ զինված ուժերի անունից հայտարարություններ անելուց
Հայաստանի զինված ուժերը լիարժեք և պատասխանատվությամբ կատարում են երկրի անվտանգության ապահովման իրենց գործառույթները և, անկախ քաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
22:07
Սայաթ Շիրինյանը՝ ոստիկանապետին. Ենթականերիդ սպանդի մի ենթարկի
Հայաստանի ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության նախկին պետ, գնդապետ Սայաթ Շիրինյանը գրում է. «Այն, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:01
Ապիկյան. Եկան, դավաճանեցին, վռնդվեցին
Արեն Ապիկյանը գրում է. «Բայց ջոկու՞մ եք «ամենալեգիտիմ», «ամենաժողովրդական», «ամենաարդար»...
Աղբյուր` Panorama.am
21:48
Արա Զոհրաբյան. Նիկոլ Փաշինյանը պետք է հեռանա
Փաստաբանների պալատի նախագահ Արա Զոհրաբյանը գրում է. «ՀՀ նախագահը չի ստորագրել ԶՈՒ շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին ազատելու մասին վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:41
Արթուր Ղազինյան. Ուզում եմ հավատալ, որ Արթուրը կկայացնի միակ ճիշտ որոշումը
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանը գրում է. «Արթուր Դավթյանը կանգնել է իր կյանքի ամենաբարդ որոշումն...
Աղբյուր` Panorama.am
21:32
Քաղաքագետ. Քաղաքական Դիակը մինչև վերջ պայքարելու է
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Քաղաքական Դիակը մինչև վերջ պայքարելու է, ամեն ինչ ու ամենին զոհելու է, եթե ՀԱՊՔ-ի պայմանագիրը...
Աղբյուր` Panorama.am
21:22
Mediaport. ԱԱԾ ԱԼՖԱ ջոկատը նույնպես հրաժարվել է կատարել Օնիկ Գասպարյանին ձերբակալելու Փաշինյանի հրամանը
Թելեգրամի Mediaport ալիքը գրում է. «Mediaport-ի հավաստի տեղեկություններով՝ 2 ժամ առաջ Փաշինյանը հրամայել է ԱԱԾ֊ի ԱԼՖԱ ջոկատին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:15
«ՄԵՐ ԹԱՂԸ»՝ մեծ պրեմիերա Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում
Պատանի հանդիսատեսի թատրոնը երկարատև դադարից հետո իր դռներն է բացում մեծ պրեմիերայով: Թատրոնի մամուլի ծառայության փոխանցմամբ, փետրվարի 28-ին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
21:07
Միքայել Մինասյան. Արմեն Սարգսյանն այսօր երկրին տվեց հույս
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը գրում է. «Եթե անկեղծ, շատ զարմացած եմ։ Ես կարծում էի, որ էլ զարմանալու տեղ չունեմ: Ես...
Աղբյուր` Panorama.am
21:00
Իրավաբան. Մոտ ապագայում Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից ազատելը կդառնա անհնար
Իրավաբան Ռոբերտ Հայրապետյանը գրում է. «Ինչպես պարզ դարձավ Հանրապետության նախագահը, իր սահմանադրական լիազորությունների շրջանակում,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:54
ՃՈ երկու տեսուչի մեղադրանք է առաջադրվել
Ոստիկանության ներքին անվտանգության վարչությունում ստացված տվյալների և իրականացված օպերատիվ հետախուզական միջոցառումների, ինչպես նաև կատարված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:48
Նարեկ Մալյան. Ռազմական դրության ժամանակ ոստիկանությունը, ԱԱԾ-ն ենթարկվում են ԶՈւ ԳՇ պետին
«Վետօ» հասարակական-քաղաքական նախաձեռնության հիմնադիր Նարեկ Մալյանն ուղիղ եթերում հայտարարեց՝ ոստիկանության բարեփոխումը ձախողել են,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Դատախազությունից հերքում են
Գլխավոր դատախազի խորհրդական Գոռ Աբրահամյանը գրում է. «Տեղեկատվությունը, թե իբր ՀՀ գլխավոր դատախազը ՀՀ Վարչապետի մոտ է հրավիրվել ու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Ոստիկանությունից հերքում են Վահե Ղազարյանի հրաժարականի մասին լուրերը
Ոստիկանության պետ Վահե Ղազարյանի հրաժարականի մասին լուրը չի համապատասխանում իրականությանը։ Panorama.am-ին փոխանցեց ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Գորբաչովը Պուտինին ու Բայդենին կոչ է արել հանդիպել միջուկային պատերազմի սպառնալիքը նվազեցնելու համար
Խորհրդային Միության նախկին նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը խնդրել է Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների ներկայիս ղեկավարներ Վլադիմիր Պուտինին և Ջոզեֆ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Արթուր Վանեցյան. Մենք ցույց տվեցինք, որ պատիվ ունենք
Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով երթի մասնակիցները վերադարձան Բաղրամյան պողոտա։ Այստեղ կրկին մեկնարկեց հանրահավաքը։ «Այսօր շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Դատարան է ուղարկվել օրենքով երեք գողի վերաբերյալ քրեական գործ
Քրեական ենթամշակույթին առնչվող արարքները քրեականացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո 2020թ. նշված հանցատեսակներով արձանագրվել է 16 դեպք:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Այս իշխանությունը կառավարման իմիտացիա է անում, մյուս կողմից էլ՝ «անիծում բնության հերը»․ անտառագետ
Կառավարությունը բնապահպանության ոլորտում ծրագրեր է իրականացնում, որոնք ոչ միայն անպիտան են, այլև կարող են ճիշտ հակառակ էֆեկտն ունենալ և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Հրապարակ». Եվս մեկ գեներալ միանում է ԳՇ պահանջին
ՊՆ Վ. Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանի նախկին պետ, պաշտոնաթող գեներալ Արմեն Ղահրամանյանը իր աջակցությունն է հայտնում Զինված ուժերի Գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Քաղաքացիները՝ Փաշինյանին. Դու քաղցկեղ ես Մայր Հայաստանի մարմնին, որը կհեռացվի ամեն կերպ
Նիկոլ Փաշինյանը ԶՈՒ ԳՇ պետ Օնիկ Սարգսյանին պաշտոնանկ անելու միջնորդությունը կրկին ուղարկել է ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանին։ Այդ մասին նա գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Գևորգ Դանիելյան. Հանրապետության նախագահը գործեց Սահմանադրության ոգուն խիստ համապատասխան
Իրավագիտության դոկտոր, արդարադատության նախկին նախարար Գևորգ Դանիելյանը գրում է. «Հանրապետության նախագահը գործեց Սահմանադրության ոգուն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է անհետ կորածների ընտանիքների անդամների հետ
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր հանդիպել է արցախյան պատերազմի ընթացքում անհետ կորածների ընտանիքների անդամների հետ: Հանդիպմանը ներկա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Էլինար Վարդանյան. Արմեն Սարգսյանի կենսագրության ամենակարևոր օրն էր
Այլընտրանքային նախագծեր խմբի փորձագետ Էլինար Վարդանյանն, արձագանքելով ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի՝ քիչ առաջ տարածած հայտարարությանը, գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Բաղրամյան պողոտայում ծափահարություններով ողջունեցին ՀՀ նախագահի որոշում
«Կար մեկ ճանապարհ բանակը պաշտպանելու, այն միջնորդությունն առարկություններով հետ ուղարկելն էր, մենք դա էինք պահանջում և նույն կարծիքն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
ՊՆ. Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել
Փետրվարի 26-ին և 27-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակը պահպանվել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
ԻՊ-ն Սիրիայում գազատար է պայթեցրել
«Իսլամական պետություն» խմբավորման ահաբեկիչները շաբաթ օրը դիվերսիա են իրականացրել սիրիական Դեյր-էլ-Զոր նահանգում գտնվող գազատարի վրա:...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}