Քաղաքական 09:22 20/05/2020

Հարութ Սասունյան. Իրարանցում Թուրքիայում՝ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող Գյուլենի նամակի պատճառով

Անցյալ շաբաթ Թուրքիայում մեծ բանավեճ բռնկվեց այն բանից հետո, երբ էրդողանամետ թուրքական իսլամիստական «Գերչեք հայաթ» («Իրական կյանք») ամսագիրը հայտարարեց, որ վիճահարույց թուրք Իմամ Ֆեթուլլահ Գյուլենը 1965 թ․ մայիսի 6-ին նամակ է գրել՝ ճանաչելով Հայոց ցեղասպանությունը։ Նամակը ներառված է ամսագրի 176 էջանոց հատուկ համարում, որը պատկանում է իշխանամետ «Ենի սաֆաք» թերթի խմբագրական խմբին, որն էլ պատկանում է Թուրքիայի նախագահի փեսայի ընտանիքին։ 

Գյուլենի հետ համագործակցության համար «Գերչեք հայաթի» հոդվածը նաև մեղադրում է Ստամբուլի գլխավոր ռաբբի Իսահակ Կահլևային, Հունական ուղղափառ պատրիարք Բարդուղիմեոսին, նախկին Հայոց պատրիարք Շնորհք Գալուստյանին, ԿՀՎ-ին  (CIA), ՆԱՏՕ-ին, սիոնիստներին, Հիլարի Քլինթոնին, Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս երկրորդին և նախկին թուրք ղեկավարներ Իսմեթ Ինոնուին, Բյուլեթ Էջևիթին և Սուլեյման Դեմիրելին։

Գյուլենը 1999 թվականին փախել է Միացյալ Նահանգներ։ Այնուհետև նա և նախագահ Էրդողանը դարձան թշնամիներ՝ երկարատև համագործակցությունից հետո, որի ընթացքում Էրդողանն օգտագործեց Գյուլենի կապերն ու աղբյուրները իշխանության գալու համար։ Թուրքիայում 2016 թ․ հեղաշրջման փորձից հետո Էրդողանը Գյուլենին մեղադրեց հեղաշրջման գլխավոր կազմակերպիչը լինելու մեջ։ Էրդողանը բանտարկեց և աշխատանքից ազատեց Գյուլենի տասնյակ հազարավոր հետևորդների։ Այդ ժամանակից ի վեր Էրդողանը բազմիցս խնդրել է ԱՄՆ կառավարությանը՝ Գյուլենին արտահանձնել Թուրքիային, որտեղ նրան անկասկած մահ է սպառնում։ Միացյալ Նահանգները մերժել է Էրդողանի դիմումները: Նույնիսկ Թուրքիայից դուրս ապրողները, որոնք մեղադվում էին Գյուլենի հետ շփվելու մեջ, առևանգվել են Էրդողանի գաղտնի գործակալների կողմից և հետ բերվել Թուրքիա՝ կոշտ մեղադրանքների առջև կանգնեցնելու համար:
Այս պայմաններում, երբ էրդողանամետ ամսագիրը Գյուլենի հետ շփվելու մեջ մեղադրեց Թուրքիայում ապրող կրոնական փոքրամասնությունների առաջնորդներին և այլոց, նրանք իրավացիորեն անհանգստացան իրենց ֆիզիկական գոյության և կրոնական ու մշակութային հաստատությունների վրա հնարավոր հարձակումների կապակցությամբ:

Ինչ վերաբերում է թուրքական ամսագրում հրապարակված Գյուլենի նամակին՝ ուղղված Հայոց նախկին պատրիարքին, ապա այն մինչ այժմ մի քանի անգամ հրապարակվել է թուրքական լրատվամիջոցների կողմից։

Ահա հատվածներ Գյուլենի 1965 թ․ մայիսի 6-ի նամակից․ «Իմ մանկության տարիներին և աշխատանքի բերումով ես ճանաչել եմ հայ ընտանիքների և անհատների։ Ես չեմ դադարի անիծել Մեծ ցեղասպանությունը, որն իրականացվեց հայերի դեմ 1915 թվականին։ Ես գիտեմ, որ սպանված ու կոտորված մարդկանց մեջ շատ հարգված մարդիկ են եղել, որոնց հիշատակի առջև ես հարգանքով խոնարհվում եմ։ Ես մեծ վշտով անիծում եմ Մեծ մարգարե Քրիստոսի որդիների կոտորածը տգետ անհատների կողմից, որոնք իրենց անվանում են մահմեդականններ»։
Թուրքական ամսագիրը հայտնել է, որ Շնորհք պատրիարքն ի պատասխան շնորհակալություն է հայտնել Գյուլենին՝ հայտարարելով, որ երկրին պետք են նրա նման  քարոզիչներ. «Մենք հավատում ենք, որ եղբայրական կապերն անխախտ կմնան մեր սուրբ երկրում, որտեղ կան Ձեզ նման պատվարժան ու արդարամիտ քարոզիչներ»:

Գյուլենի 1965 թ․ ենթադրյալ նամակը տպագրված է դեղնագույն թղթի վրա, որը երևում է հավաստի։ 2013 թվականին Միացյալ Նահանգներում գտնվելու ժամանակ Գյուլենը հանդես եկավ ևս մեկ հայտարարությամբ, որում ասվում էր. «Իթթիհադականները սխալ քաղաքականություն են վարել: Մեզ մնում է շտկել իթթիհադականների սխալ քաղաքականությունը: Այդ իսկ պատճառով մենք պետք է շատ լավ երկխոսության մեջ լինենք հայերի և մյուս ազգերի հետ։ Հանուն երկխոսության, մենք պետք է յուրաքանչյուր հնարավորություն օգտագործենք լավագույն ձևով»։
Լավ նորությունն այն է, որ Թուրքիայի փոքրամասնությունների համայնքների կրոնական առաջնորդները համարձակություն են ունեցել խստորեն քննադատել թուրքական ամսագիրը։ Հայոց պատրիարքարանը հայտարարություն է տարածել, որում «ափսոսանք է հայտնել Շնորհք պատրիարքի հասցեին հնչեցրած կեղծ մեղադրանքների համար: Մամուլի ազատության քողի տակ նման գրությունները ցավ են պատճառում մեզ և կարող են բերել ահավոր հետևանքների: Այս զրպարտությունները մտահոգիչ են Թուրքիայի Հայոց պատրիարքարանի և հայ համայնքի համար: Ցեղապաշտական դրսևորումները, ինչպես ցանկացած այլ տեղ, այնպես էլ այս երկրում նկատվող, անհնար են դարձնում դրանց հետևանքներից խուսափելը… Նման անհիմն ցեխարձակումը մեզ համար անընդունելի է: Մենք հավատում ենք, որ պատկան մարմինները կկանգնեցնեն այս անարդարությունը և հուսով ենք, որ կանոնները կկիրառվեն՝ անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկելով հեղինակների դեմ»:

Հունական ուղղափառ պատրիարքարանը ևս դատապարտեց  թուրքական ամսագիրը՝ հրապարակված տեղեկատվությունն անվանելով «ամբողջովին կեղծ և կողմնակալ… Այս պնդումների հրապարակումը քրիստոնյաների, հրեաների և մահմեդականների շրջանում անհանգստություն է առաջացնում և հատկապես լուրջ ու անպատասխանատու է, քանի որ քայքայում է մեր ժողովրդի միասնությունը… Նման տեղեկատվությունը չափազանց վտանգավոր է և կարող է պատճառ դառնալ ցեղապաշտական ու անհանդուրժողական վտանգավոր գործողությունների համար: Տիեզերական պատրիարք Բարդուղիմեոսը շատ դառնացած ու վրդովված է զգում իրեն առաջադրված մեղադրանքների համար՝ չնայած նրա ջանքերին ի նպաստ մեր երկրի բարօրության»:
Ստամբուլի հրեական համայնքը նույնպես քննադատեց թուրքական ամսագիրը․ «Մենք դատապարտում ենք խտրականությունն ու սադրանքները, որոնց համար պատճառ դարձան այդ հրապարակումները՝ մեր գլխավոր ռաբբիի դեմ անհիմն մեղադրանքներով հանդերձ: Այս ատելության հրապարակումները վնասում են Թուրքիային: Մեր կողմից, մենք հուսով ենք, որ անհապաղ կվերականգնվի ճշմարտությունն ընդդեմ ատելության այդ հրապարակումների`ճիշտ տեղեկատվության և իրավական միջոցներով, քանի որ դրանք ազդում են մեր Թուրքիայի վրա, որի ամբողջական մասը մենք ենք»:

Միևնույն ժամանակ, Թուրքիայի խորհրդարանի հայազգի անդամ Գարո Փայլանն անդրադարձավ այդ բանավեճին Խորհրդարանում՝ գրելով երկրի փոխնախագահ Ֆուաթ Օքթային․ «Մի՞թե Թուրքիայի նախագահին մոտ կանգնած լրատվամիջոցների կողմից պարբերաբար օգտագործվող ատելության արտահայտությունները չեն կարող հանգեցնել ատելության վրա հիմնված հանցագործությունների»:
Ես կցանկանայի եզրափակել երեք հիմնական կետերով.
1) Ֆեթուլլահ Գյուլենը Էրդողանի դաշնակիցն էր, նախքան վերջինիս կողմից իր բռնապետական լիազորությունները հաստատելը: Էրդողանին մոտ կանգնած  հրատարակությունները, փոքրամասնությունների կրոնական առաջնորդներին և այլոց մեղադրելու փոխարեն, առաջին հերթին պետք է մեղադրեն Էրդողանին ՝ Գյուլենի հետ իր երկար տարիների համագործակցության համար․․․

2) Եթե Գյուլենի նամակը հավաստի է, ապա նա ոչ մի վատ բան չի արել։ Նա պարզապես ճանաչել է Հայոց ցեղասպանության մասին ճշմարտությունը: Էրդողանն է, որ պետք է մեղադրվի Հայոց ցեղասպանության հարցում ստելու համար․․․
3) Թուրքիայում փոքրամասնությունների համայնքները սարսափում են թուրքական ամսագրի հոդվածից, քանզի գիտեն, որ Թուրքիայում կան շատ ծայրահեղականներ, որոնք կդիմեն սարսափելի բռնությունների ընդդեմ հայերի, ասորիների, հույների, հրեաների և քրդերի: Նրանց վախը արդարացված է: Այս փոքրամասնությունների համայնքների առաջնորդներն արժանի են գովասանքի՝ թուրքական ամսագրի սպառնալից հոդվածի դեմ համարձակորեն խոսելու համար։

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

10:29
Գերմանիան մերժում է դադարեցնել զենքի արտահանումը Թուրքիա՝ չնայած պատերազմի սպառնալիքներին
Գերմանիան մերժել է Հունաստանի խնդրանքը՝ դադարեցնելու ռազմական տեխնիկայի արտահանումը Թուրքիա՝ տարածաշրջանում Անկարայի ագրեսիվ քաղաքականության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:22
Ջալալ Հարությունյանի կյանքին վտանգ չի սպառնում. Վահրամ Պողոսյան
«Ադրբեջանական մամուլն արդեն երկրորդ անգամ Ջալալ Հարությունյանի մասին կեղծ տեղեկատվություն է տարածում, որ իբրև նա զոհվել է։ Միանգամից ասեմ,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:21
Տնօրեն. «Երեմյան Փրոջեքթս»-ի Մարտունու պահեստի մոտ հուժկու պայթյունի հետևանքով կան զոհեր և վիրավորներ
«Խորը վշտով եմ հայտնում, որ հոկտեմբերի 24-ին, մեր հայրենիքի համար այս ծանր ու ճակատագրական օրերին, արցախյան ռազմաճակատում իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
Նիստը չմեկնարկած, ԱԺ-ն ստիպված գնաց ընդմիջման, քվորում չկար
Մեկ րոպես լռությամբ մեկնարկեց ԱԺ հերթական նիստը։ Նիստը վարում է ԱԺ փոխխոսնակ Լենա Նազարյանը: Նիսկին նախ գրանցվել էր 63 պատգամավոր, և քվորում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:05
Դպրոցական արձակուրդները երկարաձգվեցին 2 շաբաթով
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը հայտարարություն է տարածել աշնանային արձակուրդները 2 շաբաթով երկարաձգելու վերաբերյալ:...
Աղբյուր` Panorama.am
09:56
«Ժողովուրդ». Արցախում սկսված պատերազմից անցել է ուղիղ մեկ ամիս
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Արցախում սկսված պատերազմից անցել է ուղիղ մեկ ամիս. այսօր հոկտեմբերի 27-ն է: Այսպիսով, ի՞նչ ունենք...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
«Հրապարակ». «Իմ քայլը» հաշվետու է միայն իր դոնորներին
«Հրապարակ» թերթը գրում է. « «Իմ քայլը» հիմնադրամից, որի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահը վարչապետի կինը՝ Աննա...
Աղբյուր` Panorama.am
09:54
«Իրատես». Ռազմարդյունաբերության զարգացումը պետք է հրամայական դարձնել
«Իրատես» թերթը գրում է. «Այս օրերին, երբ մասնագետները, սովորական մարդիկ հազար ու մի հնարքներ են մտածում, թե ինչպես դիմակայել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:52
«Փաստ». Ադրբեջանը Ուկրաինայից հավաքագրում է մեդիափորձագետների, ովքեր կզրպարտեն Հայաստանին 5000 դոլարի դիմաց
«Փաստ» թերթը գրում է. «Ադրբեջան անունով արհեստածին պետությունը միշտ էլ աչքի է ընկել ստով ու կեղծիքով՝ լինի դա չեղած...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
«Հրապարակ». Ամեն զոհի հետ մենք էլ ենք մի քիչ մահանում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ամեն զոհի հետ մենք էլ ենք մի քիչ մահանում՝ անասելի ցավ ապրում 19-20-ամյա պատանիների, նաև ընտանիք ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
«Իրատես». Նախկին իշխանության հետ նույնացվող, «հին» իրավապաշտպաններն էլ անաղմուկ ու առանց ավելորդ քարոզչության զգալի աշխատանք են իրականացնում
«Իրատես» թերթը գրում է. «Հայաստանի և Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակներն ահռելի աշխատանքներ են տանում,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:49
«Հրապարակ». ԲՀԿ կամավորական առաջին ջոկատը ժամեր անց կմեկնի Արցախ
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Գագիկ Ծառուկյանի կոչով ձևավորված առաջին կամավորական ջոկատը երեկ երեկոյան մեկնում էր Արցախ։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:47
«Ժողովուրդ». Հայաստանի մարզերի բժշկական կենտրոններում ԿՏ սարքավորում չկա. Կորոնավիրուսի թվերն ավելանում է
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթն ուսումնասիրության արդյունքում պարզեց, որ Հայաստանի մարզերի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
«Փաստ». Այս տարածաշրջան Թուրքիայի ներկայության համար ամենահարմար «այցեքարտն» Ադրբեջանն էր
«Փաստ» թերթը գրում է. «Արցախում ընթացող պատերազմի առաջին իսկ օրվանից Թուրքիայի ուղղակի մասնակցությունն ակնհայտ փաստ է: Աներկբա...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
Դեկտեմբերին պարզ կլինի COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութի արդյունավետությունը․ Էնթոնի Ֆաուչի
ԱՄՆ-ում ինֆեկցիոն հիվանդությունների մասնագետ Էնթոնի Ֆաուչին անդրադարձել է COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութի թեմային: Պատասխանելով ընտրարշավի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
«Իրատես». Իրականությունն ու ֆեյսբուքյան «կյանքն» ընդհանրապես միմյանց հետ աղերս չունեն
«Իրատես» թերթը գրում է. «Այս պատերազմը կոտրեց ամենամեծ միֆը։ Իրականությունն ու ֆեյսբուքյան «կյանքն» ընդհանրապես...
Աղբյուր` Panorama.am
09:43
«Հրապարակ». ԱԺ նիստը հնարավոր է չկայանա քվորումի բացակայության պատճառով. Օրակարգում ընդգրկված պատերազմին առնչվող հարցեր
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Այսօր ԱԺ-ում պետք է մեկնարկեր հերթական քառօրյան։ Ըստ կանոնակարգի՝ քառօրյայի օրակարգը նախ հաստատվում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
Հունաստանի ԱԳ նախարար․Թուրքիան տուրիստական գործակալություն է ջիհադիստների համար
Հունաստանի արտգործնախարար Նիկոս Դենդիասը նախօրեին Աթենքում իր ռուս գործընկեր Սերգեյ Լավրովի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ Թուրքիան...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
Ջալալ Հարությունյանն ազատվել է Արցախի պաշտպանության նախարար-պաշտպանության բանակի հրամանատարի պաշտոնից
Արցախի Հանրապետության նախարար Արայիկ Հարությունյանը գրել է.  «Սիրելի ՛ հայրենակիցներ Ղեկավարվելով Արցախի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Գիշերն առանձին հատվածներում շարունակվել են հրետանային մենամարտեր. Արցախի ՊՆ
Գիշերվա ընթացքում արցախա-ադրբեջանական հակամարտության գոտում պահպանվել է հարաբերական կայուն-լարված իրադրություն: Առանձին հատվածներում շարունակվել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:14
Թուրքիայի արտգործնախարարությունը կարծում է, որ Ղարաբաղի հարցով անհրաժեշտ են մշտական լուծմանը նպատակաուղղված բանակցություններ
ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը պետք է Լեռնային Ղարաբաղի  հարցում սկսի մշտական լուծմանը նպատակաուղղված բանակցային գործընթաց: ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:13
Մեր արժանապատվության կռվի մարտիկները.Ժպիտներ առաջնագծից
Պաշտպանության նախարարության մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը «Մեր արժանապատվության կռվի մարտիկները» խորագրի ներքո նոր լուսանկարներ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:12
Սոցցանցերի ադրբեջանական աղբյուրներից ուղարկվում են պատերազմական դաժանությունների վերաբերյալ տեսանյութեր և լուսանկարներ. ՀՀ ՄԻՊ
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը գրում է.  «Սոցիալական ցանցերի ադրբեջանական աղբյուրներից հայկական էջերին ու մասնավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:10
Պետքարտուղար Պոմպեոն պետք է պարտադրի Ռոյս-Էնգելի համաձայնագրի կիրառումը. Ֆրենկ Փալոնը
ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ Ֆրենկ Փալոնը իր Թվիթերի էջում գրել է, որ պետքարտուղար Պոմպեոն պետք է պարտադրի Ռոյս-Էնգելի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:08
Տավուշի կամավորականների մարզումները ռազմաճակատ մեկնելուց առաջ
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը տեսանյութ է հրապարակել  ռազմաճակատ մեկնելուց առաջա Տավուշի կամավորականների մարզումներից:  
Աղբյուր` Panorama.am
09:07
Գիշերը Արցախի բոլոր բնակավայրերում համեմատաբար հանգիստ է եղել
Հոկտեմբերի 26-ի լույս 27- ի գիշերը Արցախի բոլոր բնակավայրերում համեմատաբար հանգիստ է եղել։ Արցախի Հանրապետության արտակարգ իրավիճակների...
Աղբյուր` Panorama.am
23:20
Պայթյուն Թուրքիայում՝ ահաբեկչի ձերբակալության ժամանակ
Թուրքիայի հարավ-արևելքում գտնվող Հաթայ նահանգի Իսքենդերուն քաղաքում ահաբեկչին ձերբակալելու ժամանակ պայթյուն է տեղի ունեցել։ Ռիա նովոստիի...
Աղբյուր` Panorama.am
23:15
ԱՄՆ-ն ընդլայնել է Իրանի դեմ պատժամիջոցները
ԱՄՆ-ը պատժամիջոցներ է կիրառել Իրանի մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում երկրի նավթի նախարար Բիժան Զանգանեի  նկատմամբ: Բացի այդ, ԱՄՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:03
Արցախի ԱԳ նախարարը շեշտել է մասնագիտացված միջազգային մարդասիրական կազմակերպությունների ներգրավման անհրաժեշտությունը
Հոկտեմբերի 26-ին Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանը հանդիպել է Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավորների պատվիրակության...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}