Քաղաքական 12:08 22/05/2020 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Հայկական ընտրություն. միասնական նա՞վ, թե՞ միասնական բանտ

«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է.

«Համավարակը և դրանով պայմանավորված տնտեսական-սոցիալական՝ բոլորովին նոր իրականությունը պարտադրում են ընտրություն:

Վերջը չերևացող վարակ, հազարավոր ընտանիքներում ողբերգություններ, մահեր, հարյուր հազարավոր գործազուրկներ, հազարներով սնանկացող բիզնեսներ։ Ուրիշ էլ ի՞նչ պետք է լիներ, որ մեզ կստիպեր՝ մի պահ կանգ առնել և ընտրել մեր հետագա ընթացքը։ Նոր իրականությունն ընտրության մեծ հնարավորություն մեզ չի տալիս։ Միևնույն է՝ այլևս ոչինչ հեշտությամբ չի լինելու. մենք չորս կողմից փակ ենք։

Ընտրությունը պետք է վերաբերի երկրի ներսի մթնոլորտին և կառավարման որակին։ Եթե ավելի ընդհանրական և պատկերավոր ներկայացնենք, ապա ընտրության տարբերակներն այս սուղ պայմաններում երկուսն են՝ միասնական նավ կամ միասնական բանտ։ Երկուսն էլ փակ համակարգեր են, երկուսն էլ՝ զգալի ռիսկերով, անորոշություններով, բայց մթնոլորտի և վերջնարդյունքի առումով դրանք արմատապես տարբեր են։

                                       Միասնական նավ

Համաշխարհային ճգնաժամի փուլում, չորս կողմից փակ լինելու պայմաններում երկիրը միասնական նավի վերափոխելու կոնցեպցիայի  հիմքում ընկած է, նախ, կարևորագույն իրողության ընկալումը. աշխարհը փակ է,  յուրաքանչյուրը զբաղված է իր խնդիրներով, և Հայաստանի միակ հույսն իր ներքին ռեսուրսներն են՝ նյութական, մարդկային, ինտելեկտուալ, գործարար, նորարարական և այլն։ Երկրորդ քայլով պետք է ձևավորվեն մեխանիզմները, որոնցով հնարավոր կլինի մոբիլիզացնել ողջ ներքին պոտենցիալը և ուղղել այն գործնական խնդիրների լուծմանը։

Միասնական նավի առանցքը, իհարկե, նավի ներսում տիրող մթնոլորտն է։ Իշխանության ջանքերը պետք է ուղղվեին նախ և առաջ երկրի ներսում համերաշխության և աշխատանքի մթնոլորտ ստեղծելուն։ Մեր իրականությունն այս պահին իսկապես շատ նման է անափ օվկիանոսում հայտնված նավի. մոտակա ափ չկա, տեսանելի ապագայում չի սպասվում,  նավի բոլոր ռեսուրսները սահմանափակ են, հիվանդությանը ու քաղցին, կարող է ամեն վայրկյան գումարվել արտաքին «փոթորիկը»։

Նման պայմաններում նավաբեկությունից խուսափելու պայմաններն են. նավի հստակ կառավարելիությունը, ներքին համերաշխությունը, յուրաքանչյուրի ջանքի և կարողության մեկտեղումը։ Նվազագույնը փետրվար ամսից իշխանությունն այս ընտրությունը պետք է առաջարկեր հասարակությանը։ Եթե սա արված լիներ, մենք կունենայինք լրիվ այլ իրականություն՝ բոլոր խնդիրներով հանդերձ։ Տապալվել է հենց այս ընտրությունը։ Տապալվել է իրական, ընթացիկ կյանքի ընտրությունը, և հիմա խոսել 2018-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից, անլուրջ է։

Հայաստանում այսօր բոլոր երեք կետերով տապալում է. «նավապետին» չեն լսում, նրա խոսքն արժեզրկված է, նա քարոզում է ագրեսիա և պառակտում, չի լսում որևէ գրագետ առաջարկություն, չի մոբիլիզացնում ռեսուրսները։

                                      Միասնական բանտ

Ընտրության մյուս տարբերակը «միասնական բանտն» է։ Աշխարհը պատերազմական իրավիճակում է։ Տարբեր պետություններ ունեն տարբեր լրջության պետական կառույցներ, պետականության աստիճան, տարբեր ռեսուրսներ։ Այս ամենի հիման վրա յուրաքանչյուրը կազմակերպում է ճգնաժամի փուլում իր պետության կենսագործունեությունը։

Հայաստանի իշխանություններն ընտրեցին «միասնական բանտի» տարբերակը։ Սա ունի կառավարման իր որոշակի առանձնահատկությունները և մթնոլորտը։

Արտակարգ դրության պայմաններում ընդունված մի շարք օրենքները, այս շաբաթներում հարուցվող քրեական գործերը, մարդկանց գույքի վրա կալանքի զանգվածային կիրառումը, սեփականության խլմանն ուղղված քայլերը, դատարանների բեսպրեդելը, և վերջապես՝ վարչապետի կողմից իր պատկերացումների, տեսլականի հրապարակային ներկայացումը, բոլոր առաջարկների արհամարհումը վկայում են իշխանությունների ընտրության մասին՝ Հայաստանը վերածել, պայմանականորեն ասած, միասնական բանտի։

Ուզում եմ շեշտել մի կարևոր բան. այս նոր համապետական բանտում  կալանավորի կարգավիճակում են ոչ թե նրանք, ովքեր անազատության մեջ են, կամ ում վրա քրեական գործեր են բացում, կալանքներ դնում, այլ՝ մենք բոլորս՝ Հայաստանի բոլոր քաղաքացիները, առանց բացառության, այդ թվում՝ կառավարողները՝ «բանտի ադմինիստրացիան»։

Միայն ուժայինների վրա հենված պետության պարագայում մենք չենք կարողանալու դիմակայել մարտահրավերներին։ Ապացույցը համավարակի դեմ պայքարն է։ Նրանք, ում ձեռքերում են լծակները, տապալեցին գործը։ Գինը՝ մեծ թվով հիվանդներ, մահեր, ողբերգություններ, գերլարված պայմաններում աշխատող բժշկական համակարգ։ Բանտի կոնցեպցիան ենթադրում է խոշոր տապալումներ սոցիալական ոլորտում, տնտեսության մեջ, քրեածին իրավիճակի զսպման համակարգում, արտաքին հարաբերություններում, այլ տիպի բարքեր, արժեքներ՝ այն, ինչին մենք առնչվում ենք հիմա, և առնչվելու ենք առաջիկայում շատ ավելի սուր։

Սրան զուգահեռ՝ բանտապետը կորցնում է իր հեղինակությունը։ Հենց այդ պատճառով՝ հրապարակային հարձակման է ենթարկում իր կիսահակառակորդներին՝ ցույց տալու, որ կա՛մ, որ ուժե՛ղ եմ։

Կարճաժամկետ փուլում իրավապահներով, դատարաններով, հրոսակներով կարելի է վախի և պսևդոկառավարելիության մթնոլորտ ստեղծել։ Բայց դա ամեն վայրկյան մոտեցնում է համակարգի փլուզումը։ Համաշխարհային պատմության մեջ բազմաթիվ են բանտերում, բանտ-պետություններում բունտերի, զանգվածային ընդվզումների, անկառավարելի վիճակների դեպքերը՝ հետագա դրամատիկ զարգացումներով։ Միասնական բանտի գաղափարախոսները և կամակատար օժանդակողները սա պետք է շատ լավ հասկանան։

«Բանտի ադմինիստրացիայի» երեկվա արտագնա խնջույքը դիտարժան էր։  Ցուցադրաբար անել այն, ինչը դու ժողովրդին կոչ ես անում՝ չանել, խախտել բոլոր այն նորմերը, ինչի համար դու պատժում ես ժողովրդին։ Ինչքան պետք է կտրված լինել իրականությունից՝ այդ լուսանկարներն անձամբ տարածելու համար։

Մեզ պարտադրում են բանտ, որտեղ չկա ոչ օրենք, ոչ հեղինակություն։ Ադմինիստրացիան ինքը խախտում է բոլոր օրենքները։ Իրենք իրենց անսահմանափակ, ցանկացած պահի տեստավորվում են, իսկ ժողովրդի համար տեստ չկա, իրենք ցանկացած պահի, երբ մտքներով անցնում է,  ինքնամեկուսանում են պետական ամառանոցներում, իրենք ընդունում են օրենք՝ դիմակ չկրելը պատժելու մասին, և հենց իրենք այդ կանոնը ցուցադրաբար չեն պահում։

Առավոտյան խոսել երկրում առաջիկայում հնարավոր հազարավոր մահերի մասին, իսկ երեկոյան խնջույք անել՝ բոլոր նորմերը խախտելո՞վ։ Բանտում այս պահին չկա հեղինակություն, որի խոսքը կլսեն, որի հորդորով կփրկվեն։ Երկու տարի բոլոր պոտենցիալ հեղինակություններին համառորեն վարկաբեկելուց հետո այսպես էլ պիտի լիներ։

Ուրեմն խնդիրը հետևյալն է՝ բնական ընտրությամբ, պայքարի, կամային և ինտելեկտուալ հատկանիշներով ձեռք բերել լիդեր (լիդերներ),  հեղինակություն (հեղինակություններ) և ինքնակազմակերպման ճանապարհով փրկվել աղետից։
                         
                                               Լավատեսության աղբյուրը

Լավ հասկանալով, որ իրավիճակն իր երեք հիմնական թեմաներով խիստ ռիսկային է՝ համավարակ, սոցիալական խնդիրներ, պատերազմի վտանգ, այնուհանդերձ՝ մենք անհուսության փոսում չենք, չենք հասել անդառնալիության կետին։ Լավատեսության միակ ռեալ աղբյուրը փոխարկելիության հնարավորությունն է. մենք առայժմ կարող ենք պետական բանտից վերափոխվել միասնական նավի։

Դա կբերի աներևակայելի չափերի նոր ռեսուրների ի հայտ գալուն, դա կբերի բոլոր ունակ մարդկանց կարողությունների մեկտեղմանը, երկրի ներսում իրար հարգելու մթնոլորտի հաստատմանը։ Նման պայմաններում հնարավոր կլինի կանգնեցնել համավարակը, աշխուժացնել տնտեսությունը և խուսափել պատերազմից։

Նոր, սոլիդ կառավարության ձևավորման մեխանիզմը հարցի տեխնիկական կողմն է, և դրա վրա պետք չէ սևեռվել։ Կարևորը գաղափարի գիտակցումն է՝ իշխող ուժի, խորհրդարանական ուժերի և հանրային ակտիվ շրջանակների կողմից։ Կա ներկայի իշխանություն, կար անցյալի իշխանություն, մենք պետք է ձևավորենք ապագայի իշխանությունը։ Սա է խնդիրը։

Շարունակելի»։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

08:59
Ադրբեջանցին տնավորվել է «Էնգելսի լճի» մոտ
Zangezur.tv-ն զրուցել է Դավիթբեկի ջրամբարի տնօրեն Էնգելս Թումանյանի հետ, ով ասել է, որ նախկինում լճի տարածքը մարդաշատ էր, «իսկ հիմա, որ թուրքը նստել է այստեղ, վախենում են գալ»։
Աղբյուր` Panorama.am
22:17
Արթուր Վանեցյան. Մենք ՀՀ քաղաքացուն հարց կտանք՝ այս աղմուկ-աղաղակից չե՞ս հոգնել, այս համատարած ստից չե՞ս զզվել
Կորսվածը վերականգնելու և երազածը ստանալու միայն մեկ ճանապարհ կա:
Աղբյուր` Panorama.am
20:44
Աշխատել չեք կարողանում, լռել գոնե կարող եք․ Էլինար Վարդանյան
Այսօր ԱԺ նիստին ուսապարկերի ղեկավարը Մարիա Կարապետյանին էր հանձնարել լինել Վաղարշակ Հակոբյան։ Այս մասին գրել է Այլընտրանքային նախագծեր խումբ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Օդի ջերմաստիճանը մայիսի 8-ի և 9-ի ցերեկն աստիճանաբար կբարձրանա 2-4 աստիճանով
Ներկայացնում ենք առաջիկա օրերին Հայաստանում սպասվող  եղանակը։ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի կանխատեսումների համաձայն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Իրական գործ անողներին և պարզապես խոսացողներին ցույց կտա ժամանակը․ Սամվել Ասատրյանը՝ Մարուքյանին
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը լրագրողների հետ ճեպազրույցում իրեն թույլ է տվել մերկապարանոց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Ռոբերտ Քոչարյանը, ՀՅԴ-ն և «Վերածնվող Հայաստանը» մայիսի 9-ին հրավիրում են Ազատության հրապարակ
Ռոբերտ Քոչարյանը, ՀՅԴ-ն և «Վերածնվող Հայաստանը» մայիսի 9-ին հրավիրում են Ազատության հրապարակ։ «Հաղթանակի օրը՝ Մայիսի 9-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
ԵՊՀ ԳԽ-ն կվիճարկի ՀՀ կառավարության որոշումը
ԵՊՀ գիտական խորհրդի հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է․ «Ղեկավարվելով «Երևանի պետական համալսարան» հիմնադրամի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
Ո'չ Հոլոքոստը, ո'չ Հայոց ցեղասպանությունն իրենց վերջնական նպատակին չեն հասել․ Գիյերմո Ալտարես
Ճանաչված լրագրող, El País-ի միջազգային բաժնի նախկին ղեկավար Գիյերմո Ալտարեսը հոդված է հրապարակվել օրաթերթում՝ անդրադառնալով Հայոց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Ապաշխարելու փոխարեն Թուրքիայի ներկայիս իշխանությունները ժխտում են․ Հովհաննես Վիրաբյան
Արգենտինայում ՀՀ դեսպան Հովհաննես Վիրաբյանի նամակը հրապարակվել է «Perfil» պարբերականում, որում ասվում է․ «Ապրիլի 24-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Ռուսաստանը պարտավորվել է ապահովել մեր դաշնակցի՝ Հայաստանի անվտանգությունը․ Լավրով
Հերթական անգամ Երևան այցի առաջին իսկ պահից մենք զգում ենք հայ ժողովրդի, մեր բարեկամների ջերմ վերաբերմունքը: Այս մասին հայտարարել է ՌԴ ԱԳ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Պուտինը COVID-19-ի դեմ ռուսական պատվաստանյութերը համեմատել է Կալաշնիկովի հետ
Կորոնավիրուսի դեմ պայքարում ռուսական դեղամիջոցներն այսօրվա դրությամբ  ամենաանվտանգներից en, դրանք պարզ և հուսալի են, ինչպես Կալաշնիկովը:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել․ ՊՆ
Մայիսի 5-ին և 6-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակը պահպանվել է: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Նիկոլն ԱԱԾ-ի ձեռքերով շարունակում է քանդել իրավական պետության մնացորդները. Մակինյան
Ազգային անվտանգության ծառայությունը մերժել է Նիկոլ Փաշինյանի իրավական գծով խորհրդական Աննա Վարդապետյանի վերաբերյալ քրեական գործ հարուցել։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Սոֆիայում մեկնարկել է ըմբշամարտի միջազգային վարկանիշային մրցաշարը
Սոֆիայում մեկնարկել է ըմբշամարտի միջազգային վարկանիշային մրցաշարը: Այս մասին հայտնում է ՀԱՕԿ-ը։ Առաջինը մրցագորգ են դուրս եկել ազատ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Դավթաշենի 4-րդ թաղամասից մինչև Էրեբունու զանգված, սկսել է աշխատել 74 համարի երթուղին
Այսօր 13 նոր կոմպակտ ավտոբուսներով 74 համարի երթուղին վերսկսել է իր աշխատանքը: Այս մասին հայտնում են Երևանի քաղաքապետարանի մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Եթե 6 ամսում չձևավորվի հոգաբարձուների խորհուրդ, ապա ԵՊՀ-ն կլուծարվի. Վահե Հովհաննիսյան
ԵՊՀ գիտական խորհուրդը արտահերթ նիստում, որի ընթացքում քննարկվեց  ՀՀ կառավարության կողմից ԵՊՀ կանոնադրության մեջ արված փոփոխության հարցը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Ձյուդոիստները ևս մեկ հնարավորություն ունեն վաստակել օլիմպիական միավորներ
Ռուսաստանի Կազանում ձյուդոյի «Մեծ սաղավարտի» հերթական փուլում երեք անընդմեջ հաղթանակ է տոնել մեր առաջատար ֆերդինանդ Կարապետյանը /73...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
Բաքվի դեմ քրեական գործեր են հարուցվել չթույլատրվող զենք-զինամթերք օգտագործելու համար
«2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Թուրքիան և Ադրբեջանը պատերազմ սանձազերծեցին Արցախի դեմ՝ օգտագործելով արգելված զինատեսակներ։ Այդ առումով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Իշխանությունները զգացին՝ կարող է իրենց նպատակն ուշանա, այդ պահին հենց այդ որոշում կայացրեցին. ԵՊՀ արհմիության ղեկավար
«Ամենամեծ խնդիրը բուհական ինքնակառավարման իսպառ ոչնչացումն է»,- ԵՊՀ գիտխորհրդի նիստից հետո լրագրողների հետ զրույցում ասաց ԵՊՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկն առաջարկում է վճարային քարտեր ուսանողներին
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը, միջազգային Visa վճարահաշվարկային համակարգի հետ համատեղ, մեկնարկել է iStudent քարտը, որը նախատեսված է միջին մասնագիտական և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
2020 թ-ին կոռուպցիոն գործերով վերականգնվել է 14.2 մլրդ դրամի վնաս. Արթուր Դավթյան
«Միայն 2020 թվականի ընթացքում քրեական հետապնդման է ենթարկվել շուրջ 1356 անձ, ընդ որում՝ այս թիվը գերազանցում է 2019 թվականի արդյունքները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Վահագն Ղալումյանի գործով քրեադատավարական վարույթ է նախաձեռնվել. Գլխավոր դատախազ
«Պարոն դատախազ ուզում եմ անդրադառնաք «Ռաշշն վոյաժ» ՍՊԸ-ի գործին, որի տնօրենն էր Վահագն Ղալումյանը»,- Գլխավոր դատախազի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Նաիրա Զոհրաբյան. Գերությունից վերադարձած տղաներին, ասել են՝ պետք է գնան ծառայության
ԲՀԿ-ական պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյան գրել է. «Նախօրեին ադրբեջանական գերությունից վերադարձած 19-ամյա Ռոբերտ Վարդանյանը դեռ Մուրացանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:04
Արման Թաթոյանի ելույթից հետո Արարատ Միրզոյանը «հաշիվներ է պարզում»
ՀՀ ՄԻՊ Արման Թաթոյանի ելույթից հետո, որում պաշտպանն անդրադարձ էր կատարել նաև իմքայլական պատգամավոր Մարիա Կարապետյանի հայտարարությանը՝ որակելով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:53
ԵՊՀ-ում ճգնաժամ չկա, կառավարությունն է ստեղծել ճգնաժամ, ինչպես երկրում է ստեղծել. ԵՊՀ գիտխորհրդի անդամ
Երևանի պետական համալասրանը գիտխորհրդի նիստ է հրավիրել, որի օրակարգում ԵՊՀ կանոնադրությունում արված փոփոխության հարցն է, որով ԵՊՀ հոգաբարձուների...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Էդ ինձ մեդիատեռորի մե՞ջ եք մեղադրում, տիկին Կարապետյան. լո՞ւրջ եք ասում. Արման Թաթոյանը՝ իմքայլականին
«Ձեր ասածը բացահայտ կեղծիք է, փաստերի կեղծում, ու շատ վիրավորական է մարդու իրավունքների պաշտպանի ինստիտուտի նկատմամբ, որ որպես կառավարող...
Աղբյուր` Panorama.am
16:39
Դաշինքը պատրաստակամ է կասեցնել պետականության փլուզումը, կերտել Հայաստանի երաշխավորված ապագան. Իշխան Սաղաթելյան
ՀՅԴ-ն առաջիկա ընտրություններին ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբրետ Քոչարյանի և «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցության հետ հանդես կգանք դաշինքով:
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Սյունեցի երիտասարդն ասում էր, թե ո՞վ իրեն աղջիկ կտա այս իրավիճակում. Անի Սամսոնյան
««Ֆրիդմ Հաուս»-ի զեկույցում արձանագրվել է ժողովրդավարության հետընթաց Հայաստանում և այն պայմանավորված է ոչ միայն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
Եղեգնաձոր-Վայք ավտոճանապարհին վթարի հետևանքով մեկ մարդ մահացել է
Վայոց ձորի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն մայիսի 6-ին, ժամը 14:27-ին ահազանգ է ստացվել, որ Եղեգնաձոր-Վայք ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել...
Աղբյուր` Panorama.am
16:19
ԼՂ կարգավորման հիմքում պետք է առաջին հերթին ընկած լինի Արցախի կարգավիճակի որոշումը․ Արա Այվազյան
«Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը հեռու է կարգավորված լինելուց։ Բացառապես խաղաղ բանակցությունների միջոցով է հնարավոր հասնել համապարփակ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՄԻՊ-ը՝ Մարիա Կարապետյանին. Դուք գնացե՞լ եք Գորիսից Շուռնուխ ճանապարհով
16:35 06/05/2021

ՄԻՊ-ը՝ Մարիա Կարապետյանին. Դուք գնացե՞լ եք Գորիսից Շուռնուխ ճանապարհով

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}