Քաղաքական 12:08 22/05/2020 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Հայկական ընտրություն. միասնական նա՞վ, թե՞ միասնական բանտ

«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է.

«Համավարակը և դրանով պայմանավորված տնտեսական-սոցիալական՝ բոլորովին նոր իրականությունը պարտադրում են ընտրություն:

Վերջը չերևացող վարակ, հազարավոր ընտանիքներում ողբերգություններ, մահեր, հարյուր հազարավոր գործազուրկներ, հազարներով սնանկացող բիզնեսներ։ Ուրիշ էլ ի՞նչ պետք է լիներ, որ մեզ կստիպեր՝ մի պահ կանգ առնել և ընտրել մեր հետագա ընթացքը։ Նոր իրականությունն ընտրության մեծ հնարավորություն մեզ չի տալիս։ Միևնույն է՝ այլևս ոչինչ հեշտությամբ չի լինելու. մենք չորս կողմից փակ ենք։

Ընտրությունը պետք է վերաբերի երկրի ներսի մթնոլորտին և կառավարման որակին։ Եթե ավելի ընդհանրական և պատկերավոր ներկայացնենք, ապա ընտրության տարբերակներն այս սուղ պայմաններում երկուսն են՝ միասնական նավ կամ միասնական բանտ։ Երկուսն էլ փակ համակարգեր են, երկուսն էլ՝ զգալի ռիսկերով, անորոշություններով, բայց մթնոլորտի և վերջնարդյունքի առումով դրանք արմատապես տարբեր են։

                                       Միասնական նավ

Համաշխարհային ճգնաժամի փուլում, չորս կողմից փակ լինելու պայմաններում երկիրը միասնական նավի վերափոխելու կոնցեպցիայի  հիմքում ընկած է, նախ, կարևորագույն իրողության ընկալումը. աշխարհը փակ է,  յուրաքանչյուրը զբաղված է իր խնդիրներով, և Հայաստանի միակ հույսն իր ներքին ռեսուրսներն են՝ նյութական, մարդկային, ինտելեկտուալ, գործարար, նորարարական և այլն։ Երկրորդ քայլով պետք է ձևավորվեն մեխանիզմները, որոնցով հնարավոր կլինի մոբիլիզացնել ողջ ներքին պոտենցիալը և ուղղել այն գործնական խնդիրների լուծմանը։

Միասնական նավի առանցքը, իհարկե, նավի ներսում տիրող մթնոլորտն է։ Իշխանության ջանքերը պետք է ուղղվեին նախ և առաջ երկրի ներսում համերաշխության և աշխատանքի մթնոլորտ ստեղծելուն։ Մեր իրականությունն այս պահին իսկապես շատ նման է անափ օվկիանոսում հայտնված նավի. մոտակա ափ չկա, տեսանելի ապագայում չի սպասվում,  նավի բոլոր ռեսուրսները սահմանափակ են, հիվանդությանը ու քաղցին, կարող է ամեն վայրկյան գումարվել արտաքին «փոթորիկը»։

Նման պայմաններում նավաբեկությունից խուսափելու պայմաններն են. նավի հստակ կառավարելիությունը, ներքին համերաշխությունը, յուրաքանչյուրի ջանքի և կարողության մեկտեղումը։ Նվազագույնը փետրվար ամսից իշխանությունն այս ընտրությունը պետք է առաջարկեր հասարակությանը։ Եթե սա արված լիներ, մենք կունենայինք լրիվ այլ իրականություն՝ բոլոր խնդիրներով հանդերձ։ Տապալվել է հենց այս ընտրությունը։ Տապալվել է իրական, ընթացիկ կյանքի ընտրությունը, և հիմա խոսել 2018-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից, անլուրջ է։

Հայաստանում այսօր բոլոր երեք կետերով տապալում է. «նավապետին» չեն լսում, նրա խոսքն արժեզրկված է, նա քարոզում է ագրեսիա և պառակտում, չի լսում որևէ գրագետ առաջարկություն, չի մոբիլիզացնում ռեսուրսները։

                                      Միասնական բանտ

Ընտրության մյուս տարբերակը «միասնական բանտն» է։ Աշխարհը պատերազմական իրավիճակում է։ Տարբեր պետություններ ունեն տարբեր լրջության պետական կառույցներ, պետականության աստիճան, տարբեր ռեսուրսներ։ Այս ամենի հիման վրա յուրաքանչյուրը կազմակերպում է ճգնաժամի փուլում իր պետության կենսագործունեությունը։

Հայաստանի իշխանություններն ընտրեցին «միասնական բանտի» տարբերակը։ Սա ունի կառավարման իր որոշակի առանձնահատկությունները և մթնոլորտը։

Արտակարգ դրության պայմաններում ընդունված մի շարք օրենքները, այս շաբաթներում հարուցվող քրեական գործերը, մարդկանց գույքի վրա կալանքի զանգվածային կիրառումը, սեփականության խլմանն ուղղված քայլերը, դատարանների բեսպրեդելը, և վերջապես՝ վարչապետի կողմից իր պատկերացումների, տեսլականի հրապարակային ներկայացումը, բոլոր առաջարկների արհամարհումը վկայում են իշխանությունների ընտրության մասին՝ Հայաստանը վերածել, պայմանականորեն ասած, միասնական բանտի։

Ուզում եմ շեշտել մի կարևոր բան. այս նոր համապետական բանտում  կալանավորի կարգավիճակում են ոչ թե նրանք, ովքեր անազատության մեջ են, կամ ում վրա քրեական գործեր են բացում, կալանքներ դնում, այլ՝ մենք բոլորս՝ Հայաստանի բոլոր քաղաքացիները, առանց բացառության, այդ թվում՝ կառավարողները՝ «բանտի ադմինիստրացիան»։

Միայն ուժայինների վրա հենված պետության պարագայում մենք չենք կարողանալու դիմակայել մարտահրավերներին։ Ապացույցը համավարակի դեմ պայքարն է։ Նրանք, ում ձեռքերում են լծակները, տապալեցին գործը։ Գինը՝ մեծ թվով հիվանդներ, մահեր, ողբերգություններ, գերլարված պայմաններում աշխատող բժշկական համակարգ։ Բանտի կոնցեպցիան ենթադրում է խոշոր տապալումներ սոցիալական ոլորտում, տնտեսության մեջ, քրեածին իրավիճակի զսպման համակարգում, արտաքին հարաբերություններում, այլ տիպի բարքեր, արժեքներ՝ այն, ինչին մենք առնչվում ենք հիմա, և առնչվելու ենք առաջիկայում շատ ավելի սուր։

Սրան զուգահեռ՝ բանտապետը կորցնում է իր հեղինակությունը։ Հենց այդ պատճառով՝ հրապարակային հարձակման է ենթարկում իր կիսահակառակորդներին՝ ցույց տալու, որ կա՛մ, որ ուժե՛ղ եմ։

Կարճաժամկետ փուլում իրավապահներով, դատարաններով, հրոսակներով կարելի է վախի և պսևդոկառավարելիության մթնոլորտ ստեղծել։ Բայց դա ամեն վայրկյան մոտեցնում է համակարգի փլուզումը։ Համաշխարհային պատմության մեջ բազմաթիվ են բանտերում, բանտ-պետություններում բունտերի, զանգվածային ընդվզումների, անկառավարելի վիճակների դեպքերը՝ հետագա դրամատիկ զարգացումներով։ Միասնական բանտի գաղափարախոսները և կամակատար օժանդակողները սա պետք է շատ լավ հասկանան։

«Բանտի ադմինիստրացիայի» երեկվա արտագնա խնջույքը դիտարժան էր։  Ցուցադրաբար անել այն, ինչը դու ժողովրդին կոչ ես անում՝ չանել, խախտել բոլոր այն նորմերը, ինչի համար դու պատժում ես ժողովրդին։ Ինչքան պետք է կտրված լինել իրականությունից՝ այդ լուսանկարներն անձամբ տարածելու համար։

Մեզ պարտադրում են բանտ, որտեղ չկա ոչ օրենք, ոչ հեղինակություն։ Ադմինիստրացիան ինքը խախտում է բոլոր օրենքները։ Իրենք իրենց անսահմանափակ, ցանկացած պահի տեստավորվում են, իսկ ժողովրդի համար տեստ չկա, իրենք ցանկացած պահի, երբ մտքներով անցնում է,  ինքնամեկուսանում են պետական ամառանոցներում, իրենք ընդունում են օրենք՝ դիմակ չկրելը պատժելու մասին, և հենց իրենք այդ կանոնը ցուցադրաբար չեն պահում։

Առավոտյան խոսել երկրում առաջիկայում հնարավոր հազարավոր մահերի մասին, իսկ երեկոյան խնջույք անել՝ բոլոր նորմերը խախտելո՞վ։ Բանտում այս պահին չկա հեղինակություն, որի խոսքը կլսեն, որի հորդորով կփրկվեն։ Երկու տարի բոլոր պոտենցիալ հեղինակություններին համառորեն վարկաբեկելուց հետո այսպես էլ պիտի լիներ։

Ուրեմն խնդիրը հետևյալն է՝ բնական ընտրությամբ, պայքարի, կամային և ինտելեկտուալ հատկանիշներով ձեռք բերել լիդեր (լիդերներ),  հեղինակություն (հեղինակություններ) և ինքնակազմակերպման ճանապարհով փրկվել աղետից։
                         
                                               Լավատեսության աղբյուրը

Լավ հասկանալով, որ իրավիճակն իր երեք հիմնական թեմաներով խիստ ռիսկային է՝ համավարակ, սոցիալական խնդիրներ, պատերազմի վտանգ, այնուհանդերձ՝ մենք անհուսության փոսում չենք, չենք հասել անդառնալիության կետին։ Լավատեսության միակ ռեալ աղբյուրը փոխարկելիության հնարավորությունն է. մենք առայժմ կարող ենք պետական բանտից վերափոխվել միասնական նավի։

Դա կբերի աներևակայելի չափերի նոր ռեսուրների ի հայտ գալուն, դա կբերի բոլոր ունակ մարդկանց կարողությունների մեկտեղմանը, երկրի ներսում իրար հարգելու մթնոլորտի հաստատմանը։ Նման պայմաններում հնարավոր կլինի կանգնեցնել համավարակը, աշխուժացնել տնտեսությունը և խուսափել պատերազմից։

Նոր, սոլիդ կառավարության ձևավորման մեխանիզմը հարցի տեխնիկական կողմն է, և դրա վրա պետք չէ սևեռվել։ Կարևորը գաղափարի գիտակցումն է՝ իշխող ուժի, խորհրդարանական ուժերի և հանրային ակտիվ շրջանակների կողմից։ Կա ներկայի իշխանություն, կար անցյալի իշխանություն, մենք պետք է ձևավորենք ապագայի իշխանությունը։ Սա է խնդիրը։

Շարունակելի»։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:09
Yerkir.am. «Քո հետևից կգան»-ից հետո երիտասարդին ծեծել են
Վերջին երթի ժամանակ Փաշինյանը, Արցախի 13 հասցեում արձագանքելով պատուհանից իրեն քննադատած քաղաքացուն, ասել էր՝ «Քո հետևից կգան»։...
Աղբյուր` Panorama.am
23:03
Արփինե Հովհաննիսյան. Քիչ մնաց
ԱԺ նախկին փոխնախագահ, արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը գրում է. «Հիմա նյարդերի պայքար է: Ամուր նյարդերի, ինչից...
Աղբյուր` Panorama.am
22:25
Ֆեյք Գագիկ Սողոմոնյանի լուսանկարը՝ ԱԱԾ շենքի պատին
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանն այսօր յուրօրինակ ակցիա է իրականացրել ԱԱԾ շենքի մոտ։ Նա ֆեյսբուքյան կեղծ օգտատեր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:19
Այլընտրանքային նախագծեր խումբ. Սա պետության ինքնապաշտպանությունն է
Այլընտրանքային նախագծեր խումբը տարածել է հոդված, որտեղ անդրադառնում է վերջին ժամերի իրադարձություններին. «Նախագահի կշռադատված քայլից...
Աղբյուր` Panorama.am
22:13
ՊՆ. Պահանջում ենք զերծ մնալ զինված ուժերի անունից հայտարարություններ անելուց
Հայաստանի զինված ուժերը լիարժեք և պատասխանատվությամբ կատարում են երկրի անվտանգության ապահովման իրենց գործառույթները և, անկախ քաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
22:07
Սայաթ Շիրինյանը՝ ոստիկանապետին. Ենթականերիդ սպանդի մի ենթարկի
Հայաստանի ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության նախկին պետ, գնդապետ Սայաթ Շիրինյանը գրում է. «Այն, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:01
Ապիկյան. Եկան, դավաճանեցին, վռնդվեցին
Արեն Ապիկյանը գրում է. «Բայց ջոկու՞մ եք «ամենալեգիտիմ», «ամենաժողովրդական», «ամենաարդար»...
Աղբյուր` Panorama.am
21:48
Արա Զոհրաբյան. Նիկոլ Փաշինյանը պետք է հեռանա
Փաստաբանների պալատի նախագահ Արա Զոհրաբյանը գրում է. «ՀՀ նախագահը չի ստորագրել ԶՈՒ շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին ազատելու մասին վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:41
Արթուր Ղազինյան. Ուզում եմ հավատալ, որ Արթուրը կկայացնի միակ ճիշտ որոշումը
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանը գրում է. «Արթուր Դավթյանը կանգնել է իր կյանքի ամենաբարդ որոշումն...
Աղբյուր` Panorama.am
21:32
Քաղաքագետ. Քաղաքական Դիակը մինչև վերջ պայքարելու է
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Քաղաքական Դիակը մինչև վերջ պայքարելու է, ամեն ինչ ու ամենին զոհելու է, եթե ՀԱՊՔ-ի պայմանագիրը...
Աղբյուր` Panorama.am
21:22
Mediaport. ԱԱԾ ԱԼՖԱ ջոկատը նույնպես հրաժարվել է կատարել Օնիկ Գասպարյանին ձերբակալելու Փաշինյանի հրամանը
Թելեգրամի Mediaport ալիքը գրում է. «Mediaport-ի հավաստի տեղեկություններով՝ 2 ժամ առաջ Փաշինյանը հրամայել է ԱԱԾ֊ի ԱԼՖԱ ջոկատին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:15
«ՄԵՐ ԹԱՂԸ»՝ մեծ պրեմիերա Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում
Պատանի հանդիսատեսի թատրոնը երկարատև դադարից հետո իր դռներն է բացում մեծ պրեմիերայով: Թատրոնի մամուլի ծառայության փոխանցմամբ, փետրվարի 28-ին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
21:07
Միքայել Մինասյան. Արմեն Սարգսյանն այսօր երկրին տվեց հույս
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը գրում է. «Եթե անկեղծ, շատ զարմացած եմ։ Ես կարծում էի, որ էլ զարմանալու տեղ չունեմ: Ես...
Աղբյուր` Panorama.am
21:00
Իրավաբան. Մոտ ապագայում Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից ազատելը կդառնա անհնար
Իրավաբան Ռոբերտ Հայրապետյանը գրում է. «Ինչպես պարզ դարձավ Հանրապետության նախագահը, իր սահմանադրական լիազորությունների շրջանակում,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:54
ՃՈ երկու տեսուչի մեղադրանք է առաջադրվել
Ոստիկանության ներքին անվտանգության վարչությունում ստացված տվյալների և իրականացված օպերատիվ հետախուզական միջոցառումների, ինչպես նաև կատարված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:48
Նարեկ Մալյան. Ռազմական դրության ժամանակ ոստիկանությունը, ԱԱԾ-ն ենթարկվում են ԶՈւ ԳՇ պետին
«Վետօ» հասարակական-քաղաքական նախաձեռնության հիմնադիր Նարեկ Մալյանն ուղիղ եթերում հայտարարեց՝ ոստիկանության բարեփոխումը ձախողել են,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Դատախազությունից հերքում են
Գլխավոր դատախազի խորհրդական Գոռ Աբրահամյանը գրում է. «Տեղեկատվությունը, թե իբր ՀՀ գլխավոր դատախազը ՀՀ Վարչապետի մոտ է հրավիրվել ու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Ոստիկանությունից հերքում են Վահե Ղազարյանի հրաժարականի մասին լուրերը
Ոստիկանության պետ Վահե Ղազարյանի հրաժարականի մասին լուրը չի համապատասխանում իրականությանը։ Panorama.am-ին փոխանցեց ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Գորբաչովը Պուտինին ու Բայդենին կոչ է արել հանդիպել միջուկային պատերազմի սպառնալիքը նվազեցնելու համար
Խորհրդային Միության նախկին նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը խնդրել է Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների ներկայիս ղեկավարներ Վլադիմիր Պուտինին և Ջոզեֆ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Արթուր Վանեցյան. Մենք ցույց տվեցինք, որ պատիվ ունենք
Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով երթի մասնակիցները վերադարձան Բաղրամյան պողոտա։ Այստեղ կրկին մեկնարկեց հանրահավաքը։ «Այսօր շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Դատարան է ուղարկվել օրենքով երեք գողի վերաբերյալ քրեական գործ
Քրեական ենթամշակույթին առնչվող արարքները քրեականացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո 2020թ. նշված հանցատեսակներով արձանագրվել է 16 դեպք:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Այս իշխանությունը կառավարման իմիտացիա է անում, մյուս կողմից էլ՝ «անիծում բնության հերը»․ անտառագետ
Կառավարությունը բնապահպանության ոլորտում ծրագրեր է իրականացնում, որոնք ոչ միայն անպիտան են, այլև կարող են ճիշտ հակառակ էֆեկտն ունենալ և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Հրապարակ». Եվս մեկ գեներալ միանում է ԳՇ պահանջին
ՊՆ Վ. Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանի նախկին պետ, պաշտոնաթող գեներալ Արմեն Ղահրամանյանը իր աջակցությունն է հայտնում Զինված ուժերի Գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Քաղաքացիները՝ Փաշինյանին. Դու քաղցկեղ ես Մայր Հայաստանի մարմնին, որը կհեռացվի ամեն կերպ
Նիկոլ Փաշինյանը ԶՈՒ ԳՇ պետ Օնիկ Սարգսյանին պաշտոնանկ անելու միջնորդությունը կրկին ուղարկել է ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանին։ Այդ մասին նա գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Գևորգ Դանիելյան. Հանրապետության նախագահը գործեց Սահմանադրության ոգուն խիստ համապատասխան
Իրավագիտության դոկտոր, արդարադատության նախկին նախարար Գևորգ Դանիելյանը գրում է. «Հանրապետության նախագահը գործեց Սահմանադրության ոգուն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է անհետ կորածների ընտանիքների անդամների հետ
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր հանդիպել է արցախյան պատերազմի ընթացքում անհետ կորածների ընտանիքների անդամների հետ: Հանդիպմանը ներկա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Էլինար Վարդանյան. Արմեն Սարգսյանի կենսագրության ամենակարևոր օրն էր
Այլընտրանքային նախագծեր խմբի փորձագետ Էլինար Վարդանյանն, արձագանքելով ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի՝ քիչ առաջ տարածած հայտարարությանը, գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Բաղրամյան պողոտայում ծափահարություններով ողջունեցին ՀՀ նախագահի որոշում
«Կար մեկ ճանապարհ բանակը պաշտպանելու, այն միջնորդությունն առարկություններով հետ ուղարկելն էր, մենք դա էինք պահանջում և նույն կարծիքն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
ՊՆ. Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել
Փետրվարի 26-ին և 27-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակը պահպանվել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
ԻՊ-ն Սիրիայում գազատար է պայթեցրել
«Իսլամական պետություն» խմբավորման ահաբեկիչները շաբաթ օրը դիվերսիա են իրականացրել սիրիական Դեյր-էլ-Զոր նահանգում գտնվող գազատարի վրա:...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}