Քաղաքական 12:08 22/05/2020 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Հայկական ընտրություն. միասնական նա՞վ, թե՞ միասնական բանտ

«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է.

«Համավարակը և դրանով պայմանավորված տնտեսական-սոցիալական՝ բոլորովին նոր իրականությունը պարտադրում են ընտրություն:

Վերջը չերևացող վարակ, հազարավոր ընտանիքներում ողբերգություններ, մահեր, հարյուր հազարավոր գործազուրկներ, հազարներով սնանկացող բիզնեսներ։ Ուրիշ էլ ի՞նչ պետք է լիներ, որ մեզ կստիպեր՝ մի պահ կանգ առնել և ընտրել մեր հետագա ընթացքը։ Նոր իրականությունն ընտրության մեծ հնարավորություն մեզ չի տալիս։ Միևնույն է՝ այլևս ոչինչ հեշտությամբ չի լինելու. մենք չորս կողմից փակ ենք։

Ընտրությունը պետք է վերաբերի երկրի ներսի մթնոլորտին և կառավարման որակին։ Եթե ավելի ընդհանրական և պատկերավոր ներկայացնենք, ապա ընտրության տարբերակներն այս սուղ պայմաններում երկուսն են՝ միասնական նավ կամ միասնական բանտ։ Երկուսն էլ փակ համակարգեր են, երկուսն էլ՝ զգալի ռիսկերով, անորոշություններով, բայց մթնոլորտի և վերջնարդյունքի առումով դրանք արմատապես տարբեր են։

                                       Միասնական նավ

Համաշխարհային ճգնաժամի փուլում, չորս կողմից փակ լինելու պայմաններում երկիրը միասնական նավի վերափոխելու կոնցեպցիայի  հիմքում ընկած է, նախ, կարևորագույն իրողության ընկալումը. աշխարհը փակ է,  յուրաքանչյուրը զբաղված է իր խնդիրներով, և Հայաստանի միակ հույսն իր ներքին ռեսուրսներն են՝ նյութական, մարդկային, ինտելեկտուալ, գործարար, նորարարական և այլն։ Երկրորդ քայլով պետք է ձևավորվեն մեխանիզմները, որոնցով հնարավոր կլինի մոբիլիզացնել ողջ ներքին պոտենցիալը և ուղղել այն գործնական խնդիրների լուծմանը։

Միասնական նավի առանցքը, իհարկե, նավի ներսում տիրող մթնոլորտն է։ Իշխանության ջանքերը պետք է ուղղվեին նախ և առաջ երկրի ներսում համերաշխության և աշխատանքի մթնոլորտ ստեղծելուն։ Մեր իրականությունն այս պահին իսկապես շատ նման է անափ օվկիանոսում հայտնված նավի. մոտակա ափ չկա, տեսանելի ապագայում չի սպասվում,  նավի բոլոր ռեսուրսները սահմանափակ են, հիվանդությանը ու քաղցին, կարող է ամեն վայրկյան գումարվել արտաքին «փոթորիկը»։

Նման պայմաններում նավաբեկությունից խուսափելու պայմաններն են. նավի հստակ կառավարելիությունը, ներքին համերաշխությունը, յուրաքանչյուրի ջանքի և կարողության մեկտեղումը։ Նվազագույնը փետրվար ամսից իշխանությունն այս ընտրությունը պետք է առաջարկեր հասարակությանը։ Եթե սա արված լիներ, մենք կունենայինք լրիվ այլ իրականություն՝ բոլոր խնդիրներով հանդերձ։ Տապալվել է հենց այս ընտրությունը։ Տապալվել է իրական, ընթացիկ կյանքի ընտրությունը, և հիմա խոսել 2018-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից, անլուրջ է։

Հայաստանում այսօր բոլոր երեք կետերով տապալում է. «նավապետին» չեն լսում, նրա խոսքն արժեզրկված է, նա քարոզում է ագրեսիա և պառակտում, չի լսում որևէ գրագետ առաջարկություն, չի մոբիլիզացնում ռեսուրսները։

                                      Միասնական բանտ

Ընտրության մյուս տարբերակը «միասնական բանտն» է։ Աշխարհը պատերազմական իրավիճակում է։ Տարբեր պետություններ ունեն տարբեր լրջության պետական կառույցներ, պետականության աստիճան, տարբեր ռեսուրսներ։ Այս ամենի հիման վրա յուրաքանչյուրը կազմակերպում է ճգնաժամի փուլում իր պետության կենսագործունեությունը։

Հայաստանի իշխանություններն ընտրեցին «միասնական բանտի» տարբերակը։ Սա ունի կառավարման իր որոշակի առանձնահատկությունները և մթնոլորտը։

Արտակարգ դրության պայմաններում ընդունված մի շարք օրենքները, այս շաբաթներում հարուցվող քրեական գործերը, մարդկանց գույքի վրա կալանքի զանգվածային կիրառումը, սեփականության խլմանն ուղղված քայլերը, դատարանների բեսպրեդելը, և վերջապես՝ վարչապետի կողմից իր պատկերացումների, տեսլականի հրապարակային ներկայացումը, բոլոր առաջարկների արհամարհումը վկայում են իշխանությունների ընտրության մասին՝ Հայաստանը վերածել, պայմանականորեն ասած, միասնական բանտի։

Ուզում եմ շեշտել մի կարևոր բան. այս նոր համապետական բանտում  կալանավորի կարգավիճակում են ոչ թե նրանք, ովքեր անազատության մեջ են, կամ ում վրա քրեական գործեր են բացում, կալանքներ դնում, այլ՝ մենք բոլորս՝ Հայաստանի բոլոր քաղաքացիները, առանց բացառության, այդ թվում՝ կառավարողները՝ «բանտի ադմինիստրացիան»։

Միայն ուժայինների վրա հենված պետության պարագայում մենք չենք կարողանալու դիմակայել մարտահրավերներին։ Ապացույցը համավարակի դեմ պայքարն է։ Նրանք, ում ձեռքերում են լծակները, տապալեցին գործը։ Գինը՝ մեծ թվով հիվանդներ, մահեր, ողբերգություններ, գերլարված պայմաններում աշխատող բժշկական համակարգ։ Բանտի կոնցեպցիան ենթադրում է խոշոր տապալումներ սոցիալական ոլորտում, տնտեսության մեջ, քրեածին իրավիճակի զսպման համակարգում, արտաքին հարաբերություններում, այլ տիպի բարքեր, արժեքներ՝ այն, ինչին մենք առնչվում ենք հիմա, և առնչվելու ենք առաջիկայում շատ ավելի սուր։

Սրան զուգահեռ՝ բանտապետը կորցնում է իր հեղինակությունը։ Հենց այդ պատճառով՝ հրապարակային հարձակման է ենթարկում իր կիսահակառակորդներին՝ ցույց տալու, որ կա՛մ, որ ուժե՛ղ եմ։

Կարճաժամկետ փուլում իրավապահներով, դատարաններով, հրոսակներով կարելի է վախի և պսևդոկառավարելիության մթնոլորտ ստեղծել։ Բայց դա ամեն վայրկյան մոտեցնում է համակարգի փլուզումը։ Համաշխարհային պատմության մեջ բազմաթիվ են բանտերում, բանտ-պետություններում բունտերի, զանգվածային ընդվզումների, անկառավարելի վիճակների դեպքերը՝ հետագա դրամատիկ զարգացումներով։ Միասնական բանտի գաղափարախոսները և կամակատար օժանդակողները սա պետք է շատ լավ հասկանան։

«Բանտի ադմինիստրացիայի» երեկվա արտագնա խնջույքը դիտարժան էր։  Ցուցադրաբար անել այն, ինչը դու ժողովրդին կոչ ես անում՝ չանել, խախտել բոլոր այն նորմերը, ինչի համար դու պատժում ես ժողովրդին։ Ինչքան պետք է կտրված լինել իրականությունից՝ այդ լուսանկարներն անձամբ տարածելու համար։

Մեզ պարտադրում են բանտ, որտեղ չկա ոչ օրենք, ոչ հեղինակություն։ Ադմինիստրացիան ինքը խախտում է բոլոր օրենքները։ Իրենք իրենց անսահմանափակ, ցանկացած պահի տեստավորվում են, իսկ ժողովրդի համար տեստ չկա, իրենք ցանկացած պահի, երբ մտքներով անցնում է,  ինքնամեկուսանում են պետական ամառանոցներում, իրենք ընդունում են օրենք՝ դիմակ չկրելը պատժելու մասին, և հենց իրենք այդ կանոնը ցուցադրաբար չեն պահում։

Առավոտյան խոսել երկրում առաջիկայում հնարավոր հազարավոր մահերի մասին, իսկ երեկոյան խնջույք անել՝ բոլոր նորմերը խախտելո՞վ։ Բանտում այս պահին չկա հեղինակություն, որի խոսքը կլսեն, որի հորդորով կփրկվեն։ Երկու տարի բոլոր պոտենցիալ հեղինակություններին համառորեն վարկաբեկելուց հետո այսպես էլ պիտի լիներ։

Ուրեմն խնդիրը հետևյալն է՝ բնական ընտրությամբ, պայքարի, կամային և ինտելեկտուալ հատկանիշներով ձեռք բերել լիդեր (լիդերներ),  հեղինակություն (հեղինակություններ) և ինքնակազմակերպման ճանապարհով փրկվել աղետից։
                         
                                               Լավատեսության աղբյուրը

Լավ հասկանալով, որ իրավիճակն իր երեք հիմնական թեմաներով խիստ ռիսկային է՝ համավարակ, սոցիալական խնդիրներ, պատերազմի վտանգ, այնուհանդերձ՝ մենք անհուսության փոսում չենք, չենք հասել անդառնալիության կետին։ Լավատեսության միակ ռեալ աղբյուրը փոխարկելիության հնարավորությունն է. մենք առայժմ կարող ենք պետական բանտից վերափոխվել միասնական նավի։

Դա կբերի աներևակայելի չափերի նոր ռեսուրների ի հայտ գալուն, դա կբերի բոլոր ունակ մարդկանց կարողությունների մեկտեղմանը, երկրի ներսում իրար հարգելու մթնոլորտի հաստատմանը։ Նման պայմաններում հնարավոր կլինի կանգնեցնել համավարակը, աշխուժացնել տնտեսությունը և խուսափել պատերազմից։

Նոր, սոլիդ կառավարության ձևավորման մեխանիզմը հարցի տեխնիկական կողմն է, և դրա վրա պետք չէ սևեռվել։ Կարևորը գաղափարի գիտակցումն է՝ իշխող ուժի, խորհրդարանական ուժերի և հանրային ակտիվ շրջանակների կողմից։ Կա ներկայի իշխանություն, կար անցյալի իշխանություն, մենք պետք է ձևավորենք ապագայի իշխանությունը։ Սա է խնդիրը։

Շարունակելի»։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

18:06
Մեզ հաջողվել է այս ընտրապայքարում դառնալ նոր բևեռ. Լևոն Զուրաբյան
«Քարոզարշավի ընթացքում կատարված աշխատանքի շնորհիվ կարողացել ենք ճեղքել պայքարի երկբևեռ պատկերը, որը ձևավորվել էր և որի համաձայն` այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
«Շոփ ամառ». Visa Gold 50,000 ՀՀ դրամ գումարով և Visa Platinum 500,000 ՀՀ դրամ գումարով վճարային քարտեր ստանալու հնարավորություն Ամերիաբանկից
Արտերկրի օնլայն խանութներից գնումներ կատարող հաճախորդների համար Ամերիաբանկը մեկնարկում է անչափ ամառային  «Շոփ ամառ» գովազդային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Արցախի ԱԺ խմբակցություններ. Էրդողանի այցը Շուշի սադրիչ գործողություն է
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի խմբակցությունները հանդես են եկել հայտարարությամբ՝  Թուրքիայի նախագահի՝ Շուշի կատարած այցի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
«Իրավական ուղի»-ն ընտրական իրավունքի պաշտպանության նպատակով դատարաններ է դիմել տեղահանված 27 արցախցիների համար
«Իրավական ուղի» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպությունը շարունակում է իրավաբանական օգնություն ցուցաբերել 44-օրյա պատերազմի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Երևանում քաղաքացին փորձել է ինքնահրկիզվել
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն այսօր ժամը 12։55-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Սարյան փողոցի թիվ 44 շենքի բնակարաններից մեկում հրդեհ է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Ստացվել է առերևույթ ընտրական հանցագործության վերաբերյալ 138 հաղորդում 6 քրգործ է հարուցվել
Գլխավոր դատախազի հրամանով 2021թ. հունիսի 20-ին կայանալիք Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրությունների կապակցությամբ ՀՀ գլխավոր դատախազությունում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Վրաստանում հաստատվել է կովիդի հնդկական շտամի 18 դեպք
Սա հիմնականում վերաբերում է տարբեր երկրներից Վրաստան վերադարձող մեր քաղաքացիներին։
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Մահացել է Իռեն Օրդուխանյանը
Կյանքի 83-րդ տարում երկարատև ու ծանր հիվանդությունից հետո վախճանվել է հայկական կինոյի ամենահայտնի անուններից՝ Հայաստանի Կինեմատոգրաֆիստների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
ՍԱՏՄ-ն՝ ադրբեջանական դրոշով գարեջրի մասին
«Հեյնիկեն» գարեջրի շշերին տպվել են բոլոր այն երկրների դրոշները, որտեղ անցկացվելու են ֆուտբոլի Եվրո2020 առաջնության խաղերը։ Նման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Ոստիկանը մերժել է Փաշինյանի հետ Սյունիք գնալ, նա եկել էր Քոչարյանի հետ հանդիպմանը
Արարատի մարզի Ավշար համայնքում «Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցիչների հետ հանդիպմանը Ոստիկանության ներքին զորքերի հատուկ վաշտի սերժանտ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Այս տոնական օրով Փաշինյանը գնում է Սյունիք, իր հետ տանելով 1500-ից ավելի ոստիկան և հատուկ միջոցներ. Վահե Հակոբյան
«Նկատել ե՞ք, իշխանության պաստառներին պատկերված ՀՀ դրոշը քրքրված է և եթե նրանք մի քիչ էլ մնան իշխանության ղեկին, ապա հայկական դրոշի փոխարեն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
ԼՂ-ում ռուս խաղաղապահների մանդատը պետք է լինի անժամկետ. Ռոբերտ Քոչարյան
Արցախի առաջին  նախագահ, Հայաստանի երկրորդ նախագահ, «Հայաստան» դաշինքի առաջնորդ Ռոբերտ Քոչարյանը կարծում է, որ ԼՂ-ում ռուս...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Ալիևն ու Էրդողանը ժամանել են օկուպացված Շուշի
Ադրբեջանի և Թուրքիայի նախագահներ Իլհամ Ալիևը և Ռեջեպ Թայիփ Էրդողանը ժամանել են Արցախի օկուպացված Շուշի քաղաք, որտեղ տեղի է ունեցել Թուրքիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
ՔՊ-ն տարբեր տեղերից մարդկանց հավաքում է, ցույց են տալիս, թե ինչքան կողմնակից ունեն. Չախալյան
«Զարթոնք» ազգային քրիստոնեական կուսակցությունը քարոզարշավ է իրականացնում Լոռու մարզում՝ կոչ անելով վանաձորցիրներին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
Մասնավոր սպառման դրական աճ ենք ակնկալում, մինչդեռ մասնավոր ներդրումները շարունակում են թույլ մնալ. ԿԲ նախագահ
«2021 թվականի համար կանխատեսում ենք 4.6 % տնտեսական աճ, այն պայմանավորված է ծառայությունների կանխատեսելի աճով, որը 1.2%-ից վերանայվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
Էրդողանը՝ ՆԱՏՕ-Թուրքիա հարաբերությունների և ղարաբաղյան խնդրի մասին
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովից հետո մամուլի ասուլիս է տվել։ Խոսել է աշխարհում ՆԱՏՕ-ի դերի մասին՝ նշելով, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
ՔՊ «Գազել»-ի քաղաքացին խոստովանում է՝ Սյունիք է եկել Երևանից
Նիկոլ Փաշինյանի՝ Սյունիքի տարբեր համայնքներում հանդիպումներին միկրոավտոբուսներով մարդիկ են տարել Երևանից։ News.am-ը հրապարակել է մի տեսանյութ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:20
Վարուժան Գեղամյան. Այ հենց այս պատճառով ենք պնդում, որ Ն. Փաշինյանը թուրքամետ կապիտուլիանտ է
Թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը գրում է. « Ավելի քան 300 տարի Օսմանյան կայսրության ղեկավարները, իսկ այնուհետև երիտթուրք գործիչները ձգտում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:13
«Պատիվ ունեմ» դաշինքը եղել է Աջափնյակում
Հունիսի 14-ին մայրաքաղաք Երևանում «Պատիվ ունեմ» դաշինքի քարոզարշավի երկրորդ շաբաթը թեկնածուները Տարոն Մարգարյանի գլխավորությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Ռոբերտ Քոչարյան. Տևական խաղաղության համար պետք է ընդունվի այնպիսի որոշում, որը չպետք է լինի խիստ անարդար
«Բանաձևը հետևյալն է, եթե մենք ուզում ենք երկարատև, տևական խաղաղություն, ապա պետք է ընդունել այնպիսի որոշում, որը չպետք է լինի խիստ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:01
Կարճաժամկետ հատվածում 12-ամսյա գնաճը կպահպանվի բարձր մակարդակում. Մարտին Գալստյան
«2021թ. հունիսի 15-ի նիստում ԿԲ խորհուրդը որոշեց բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 0.5 տոկոսային կետով՝ սահմանելով 6.5%»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
15:54
ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարը շնորհակալություն հայտնեց Վրաստանին` Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև միջնորդության համար
ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարը շնորհակալություն է հայտնել Վրաստանի կառավարությանը` Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև միջնորդության համար։ Այս մասին հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
15:48
Այս իշխանությունները խոստացել էին կոռուպցիայի դեմ պայքար, բայց այսօր թաթախվել են կոռուպցիայի մեջ. Ռոբերտ Քոչարյան
«Բացարձակ դատարակություն պրոֆեսիոնալիզմի և կազմակերպչական ունակությունների տեսանկյունից և բացարձակ դատարկություն բարոյական...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
ՀԲ. Հայաստանը կլիմայի փոփոխության ռիսկի տեսանկյունից՝ Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի չորրորդ ամենախոցելի երկիրն է
Կլիմայի փոփոխության նկատմամբ խիստ խոցելի վիճակում գտնվող Հայաստանը ձեռնամուխ է եղել անտառածածկ տարածքների ընդարձակմանը և անտառներից ածխածնի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:13
Քարտեզներն ապացուցում են, թե որքան հզոր պաշտպանություն են կազմակերպել նախորդ իշխանությունները. Արտակ Զաքարյան
«Վաղուց բանակցությունները գնում են։ Նրանք մի քանի անգամ հրաժարվել են ականապատ տարածքների քարտեզները տրամադրել։ Պրոցեսը ձգել են այնքան, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
Դատական նիստը հետաձգվեց մինչև հունիսի 29-ը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (Շենգավիթի նստավայր), նախագահությամբ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի, այսօր հետաձգեց ԵԴ/0253/01/19 գործով...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
Վաղը միգուցե կացինով դուրս կգան քարոզչական բեմահարթակներ ու կացինով կփորձեն ժողովրդին բան բացատրել. Անի Սամսոնյան
Անվտանգություն, տնտեսություն, մարզերում՝ գյուղատնտեսություն։ Սրանք այն հիմնական ոլորտներն են, որոնց մասին խնդիրներ են բարձրաձայնում քաղաքացիները...
Աղբյուր` Panorama.am
14:56
Այդ մուրճը մենք օգտագործելու ենք շինարարության, երկիրը կառուցելու համար. Ռոբերտ Քոչարյան
«Երեկ Արարատի մարզում մի խայտառակության, պարտության ուրվական էր շրջում, նաև  ձեր քաղաքի կենտրոնում մուրճը ձեռքին կապիկություններ էր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:33
Արթուր Դանիելյան. 35 տարի առաջ նույն վայրում հանդիպել էին Գորբաչյովն ու Ռեյգանը
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է տարածաշրջանային ու միջազգային զարգացումներին....
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են
22:28 12/06/2021

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}