Քաղաքական 12:08 22/05/2020 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Հայկական ընտրություն. միասնական նա՞վ, թե՞ միասնական բանտ

«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է.

«Համավարակը և դրանով պայմանավորված տնտեսական-սոցիալական՝ բոլորովին նոր իրականությունը պարտադրում են ընտրություն:

Վերջը չերևացող վարակ, հազարավոր ընտանիքներում ողբերգություններ, մահեր, հարյուր հազարավոր գործազուրկներ, հազարներով սնանկացող բիզնեսներ։ Ուրիշ էլ ի՞նչ պետք է լիներ, որ մեզ կստիպեր՝ մի պահ կանգ առնել և ընտրել մեր հետագա ընթացքը։ Նոր իրականությունն ընտրության մեծ հնարավորություն մեզ չի տալիս։ Միևնույն է՝ այլևս ոչինչ հեշտությամբ չի լինելու. մենք չորս կողմից փակ ենք։

Ընտրությունը պետք է վերաբերի երկրի ներսի մթնոլորտին և կառավարման որակին։ Եթե ավելի ընդհանրական և պատկերավոր ներկայացնենք, ապա ընտրության տարբերակներն այս սուղ պայմաններում երկուսն են՝ միասնական նավ կամ միասնական բանտ։ Երկուսն էլ փակ համակարգեր են, երկուսն էլ՝ զգալի ռիսկերով, անորոշություններով, բայց մթնոլորտի և վերջնարդյունքի առումով դրանք արմատապես տարբեր են։

                                       Միասնական նավ

Համաշխարհային ճգնաժամի փուլում, չորս կողմից փակ լինելու պայմաններում երկիրը միասնական նավի վերափոխելու կոնցեպցիայի  հիմքում ընկած է, նախ, կարևորագույն իրողության ընկալումը. աշխարհը փակ է,  յուրաքանչյուրը զբաղված է իր խնդիրներով, և Հայաստանի միակ հույսն իր ներքին ռեսուրսներն են՝ նյութական, մարդկային, ինտելեկտուալ, գործարար, նորարարական և այլն։ Երկրորդ քայլով պետք է ձևավորվեն մեխանիզմները, որոնցով հնարավոր կլինի մոբիլիզացնել ողջ ներքին պոտենցիալը և ուղղել այն գործնական խնդիրների լուծմանը։

Միասնական նավի առանցքը, իհարկե, նավի ներսում տիրող մթնոլորտն է։ Իշխանության ջանքերը պետք է ուղղվեին նախ և առաջ երկրի ներսում համերաշխության և աշխատանքի մթնոլորտ ստեղծելուն։ Մեր իրականությունն այս պահին իսկապես շատ նման է անափ օվկիանոսում հայտնված նավի. մոտակա ափ չկա, տեսանելի ապագայում չի սպասվում,  նավի բոլոր ռեսուրսները սահմանափակ են, հիվանդությանը ու քաղցին, կարող է ամեն վայրկյան գումարվել արտաքին «փոթորիկը»։

Նման պայմաններում նավաբեկությունից խուսափելու պայմաններն են. նավի հստակ կառավարելիությունը, ներքին համերաշխությունը, յուրաքանչյուրի ջանքի և կարողության մեկտեղումը։ Նվազագույնը փետրվար ամսից իշխանությունն այս ընտրությունը պետք է առաջարկեր հասարակությանը։ Եթե սա արված լիներ, մենք կունենայինք լրիվ այլ իրականություն՝ բոլոր խնդիրներով հանդերձ։ Տապալվել է հենց այս ընտրությունը։ Տապալվել է իրական, ընթացիկ կյանքի ընտրությունը, և հիմա խոսել 2018-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից, անլուրջ է։

Հայաստանում այսօր բոլոր երեք կետերով տապալում է. «նավապետին» չեն լսում, նրա խոսքն արժեզրկված է, նա քարոզում է ագրեսիա և պառակտում, չի լսում որևէ գրագետ առաջարկություն, չի մոբիլիզացնում ռեսուրսները։

                                      Միասնական բանտ

Ընտրության մյուս տարբերակը «միասնական բանտն» է։ Աշխարհը պատերազմական իրավիճակում է։ Տարբեր պետություններ ունեն տարբեր լրջության պետական կառույցներ, պետականության աստիճան, տարբեր ռեսուրսներ։ Այս ամենի հիման վրա յուրաքանչյուրը կազմակերպում է ճգնաժամի փուլում իր պետության կենսագործունեությունը։

Հայաստանի իշխանություններն ընտրեցին «միասնական բանտի» տարբերակը։ Սա ունի կառավարման իր որոշակի առանձնահատկությունները և մթնոլորտը։

Արտակարգ դրության պայմաններում ընդունված մի շարք օրենքները, այս շաբաթներում հարուցվող քրեական գործերը, մարդկանց գույքի վրա կալանքի զանգվածային կիրառումը, սեփականության խլմանն ուղղված քայլերը, դատարանների բեսպրեդելը, և վերջապես՝ վարչապետի կողմից իր պատկերացումների, տեսլականի հրապարակային ներկայացումը, բոլոր առաջարկների արհամարհումը վկայում են իշխանությունների ընտրության մասին՝ Հայաստանը վերածել, պայմանականորեն ասած, միասնական բանտի։

Ուզում եմ շեշտել մի կարևոր բան. այս նոր համապետական բանտում  կալանավորի կարգավիճակում են ոչ թե նրանք, ովքեր անազատության մեջ են, կամ ում վրա քրեական գործեր են բացում, կալանքներ դնում, այլ՝ մենք բոլորս՝ Հայաստանի բոլոր քաղաքացիները, առանց բացառության, այդ թվում՝ կառավարողները՝ «բանտի ադմինիստրացիան»։

Միայն ուժայինների վրա հենված պետության պարագայում մենք չենք կարողանալու դիմակայել մարտահրավերներին։ Ապացույցը համավարակի դեմ պայքարն է։ Նրանք, ում ձեռքերում են լծակները, տապալեցին գործը։ Գինը՝ մեծ թվով հիվանդներ, մահեր, ողբերգություններ, գերլարված պայմաններում աշխատող բժշկական համակարգ։ Բանտի կոնցեպցիան ենթադրում է խոշոր տապալումներ սոցիալական ոլորտում, տնտեսության մեջ, քրեածին իրավիճակի զսպման համակարգում, արտաքին հարաբերություններում, այլ տիպի բարքեր, արժեքներ՝ այն, ինչին մենք առնչվում ենք հիմա, և առնչվելու ենք առաջիկայում շատ ավելի սուր։

Սրան զուգահեռ՝ բանտապետը կորցնում է իր հեղինակությունը։ Հենց այդ պատճառով՝ հրապարակային հարձակման է ենթարկում իր կիսահակառակորդներին՝ ցույց տալու, որ կա՛մ, որ ուժե՛ղ եմ։

Կարճաժամկետ փուլում իրավապահներով, դատարաններով, հրոսակներով կարելի է վախի և պսևդոկառավարելիության մթնոլորտ ստեղծել։ Բայց դա ամեն վայրկյան մոտեցնում է համակարգի փլուզումը։ Համաշխարհային պատմության մեջ բազմաթիվ են բանտերում, բանտ-պետություններում բունտերի, զանգվածային ընդվզումների, անկառավարելի վիճակների դեպքերը՝ հետագա դրամատիկ զարգացումներով։ Միասնական բանտի գաղափարախոսները և կամակատար օժանդակողները սա պետք է շատ լավ հասկանան։

«Բանտի ադմինիստրացիայի» երեկվա արտագնա խնջույքը դիտարժան էր։  Ցուցադրաբար անել այն, ինչը դու ժողովրդին կոչ ես անում՝ չանել, խախտել բոլոր այն նորմերը, ինչի համար դու պատժում ես ժողովրդին։ Ինչքան պետք է կտրված լինել իրականությունից՝ այդ լուսանկարներն անձամբ տարածելու համար։

Մեզ պարտադրում են բանտ, որտեղ չկա ոչ օրենք, ոչ հեղինակություն։ Ադմինիստրացիան ինքը խախտում է բոլոր օրենքները։ Իրենք իրենց անսահմանափակ, ցանկացած պահի տեստավորվում են, իսկ ժողովրդի համար տեստ չկա, իրենք ցանկացած պահի, երբ մտքներով անցնում է,  ինքնամեկուսանում են պետական ամառանոցներում, իրենք ընդունում են օրենք՝ դիմակ չկրելը պատժելու մասին, և հենց իրենք այդ կանոնը ցուցադրաբար չեն պահում։

Առավոտյան խոսել երկրում առաջիկայում հնարավոր հազարավոր մահերի մասին, իսկ երեկոյան խնջույք անել՝ բոլոր նորմերը խախտելո՞վ։ Բանտում այս պահին չկա հեղինակություն, որի խոսքը կլսեն, որի հորդորով կփրկվեն։ Երկու տարի բոլոր պոտենցիալ հեղինակություններին համառորեն վարկաբեկելուց հետո այսպես էլ պիտի լիներ։

Ուրեմն խնդիրը հետևյալն է՝ բնական ընտրությամբ, պայքարի, կամային և ինտելեկտուալ հատկանիշներով ձեռք բերել լիդեր (լիդերներ),  հեղինակություն (հեղինակություններ) և ինքնակազմակերպման ճանապարհով փրկվել աղետից։
                         
                                               Լավատեսության աղբյուրը

Լավ հասկանալով, որ իրավիճակն իր երեք հիմնական թեմաներով խիստ ռիսկային է՝ համավարակ, սոցիալական խնդիրներ, պատերազմի վտանգ, այնուհանդերձ՝ մենք անհուսության փոսում չենք, չենք հասել անդառնալիության կետին։ Լավատեսության միակ ռեալ աղբյուրը փոխարկելիության հնարավորությունն է. մենք առայժմ կարող ենք պետական բանտից վերափոխվել միասնական նավի։

Դա կբերի աներևակայելի չափերի նոր ռեսուրների ի հայտ գալուն, դա կբերի բոլոր ունակ մարդկանց կարողությունների մեկտեղմանը, երկրի ներսում իրար հարգելու մթնոլորտի հաստատմանը։ Նման պայմաններում հնարավոր կլինի կանգնեցնել համավարակը, աշխուժացնել տնտեսությունը և խուսափել պատերազմից։

Նոր, սոլիդ կառավարության ձևավորման մեխանիզմը հարցի տեխնիկական կողմն է, և դրա վրա պետք չէ սևեռվել։ Կարևորը գաղափարի գիտակցումն է՝ իշխող ուժի, խորհրդարանական ուժերի և հանրային ակտիվ շրջանակների կողմից։ Կա ներկայի իշխանություն, կար անցյալի իշխանություն, մենք պետք է ձևավորենք ապագայի իշխանությունը։ Սա է խնդիրը։

Շարունակելի»։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:00
Շուշին դարձավ ադրբեջանական Փաշինյանի ու նրա թրքասեր դավաճանների ոհմակի պատճառով. Միքայել Մինասյան
«Շուշին ադրբեջանական քաղաք լինելու հայտարարությունը մնաց անարձագանք։ ... Բոլորը լուռ են, որովհետև համաձա՞յն են հայ ժողովրդի պատմության նոր մեկնաբանությանը»։
Աղբյուր` Panorama.am
20:40
Բաքուն արշավ է իրականացնում Արցախում քրիստոնեական ժառանգությունը «հայաթափելու» ուղղությամբ․ «Նեզավիսիմայա գազետա»
Բաքուն, չնայած Ալիևի դեկտեմբերյան հավաստիացումներին՝ առ այն, որ ապահովելու է հավատացյալների մուտքը Արցախի եկեղեցիներ, այժմ հետևողականորեն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանը մասնագետների հետ հանդիպմանը կարևորել է գերեվարված անձանց անվտանգ վերադարձը
ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունը տեղեկացնում է, որ քննարկել են գերեվարված անձանց անվտանգ վերադարձի հարցը։ «Այսօր դեսպան Թրեյսին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:28
Արցախում աջակցության ծրագրի 2-րդ փուլը դեռևս չի մեկնարկել․պարզաբանում
ԱՀ աշխատանքի, սոցիալական և միգրացիայի հարցերի նախարարությունից պարզաբանում են, որ 68 000-ական դրամի չափով աջակցության ծրագիրը դեռևս չի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Արզնի գյուղի առանձնատներից ոսկեղեն հափշտակած անձը կալանավորվել է
Դեկտեմբերի 9-ին, ժամը 1-ի սահմաններում, ոստիկանության Կոտայքի բաժին հաղորդում էր ստացվել, որ Արզնի գյուղի մի տնից գողություն է կատարվել։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Խորհրդակցություն՝ հաշմանդամություն ունեցող զինծառայողների պրոթեզավորման գործընթացի վերաբերյալ
Հունվարի 21-ին փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել հաշմանդամություն ունեցող զինծառայողների պրոթեզավորման գործընթացի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Սյունիքի մարզի ավտոճանապարհները դժվարանցանելի են
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։ Արագածոտնի մարզում «Ամբերդ» բարձր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Նավալնիի ձերբակալության որոշումը բողոքարկվել է
Պաշտպանական կողմը բողոքարկել է Ալեքսեյ Նավալնիի 30 օրվա կալանքի մասին որոշումը, հայտնում է «ՏԱՍՍ»-ը՝ վկայակոչլով վերջինիս պաշտպան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Մոսկվայի իշխանությունները դատական հայց են ներկայացրել «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ» հաղորդաշարի դեմ
Մոսկվայի քաղաքային գույքի վարչությունը դատական հայց է ներկայացրել «Հեռուստատեսային «Ի՞նչ, Որտե՞ղ, Ե՞րբ» հաղորդումների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Պետք է հստակեցվեն պետական ու բարեգործական սոցիալական ծրագրերի ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները․ ԱՀ նախագահ
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հունվարի 21-ին ընդունել է ԱՀ աշխատանքի, սոցիալական և միգրացիայի հարցերի նախարար Մանե...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Ստրասբուրգի դատարանը 2008-ի օգոստոսի ռուս-վրացական պատերազմի գործով որոշում է կայացրել
Ստրասբուրգի դատարանը 2008-ի օգոստոսի ռուս-վրացական պատերազմի գործով որոշում է կայացրել, գրում է aliq.ge-ն։  Վրաստանի վարչապետն այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Դուք բոլորդ ծափահարելու օրը որպես մտավորական, որպես քաղաքացի ազատվել եք աշխատանքից․ Էլինար Վարդանյան
«Այլընտրանքային նախագծեր» խմբի անդամ Էլինար Վարդանյանն իր հոդվածում անդրադարձել է փոխնախարարի և այլոց ինքնապաշտոնանկմանը։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Դրական եզրակացություն՝ զինծառայողների վնասների հատուցման պրոգրեսիվ վճարներին
Տեղի է ունեցել ԱԺ ֆինանսաբյուջետային և տնտեսական կառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստը։ Այս մասին հայտնում է Արցախի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Փրկվել է դեղորայքային ծանր ալերգիայով երիտասարդ կնոջ կյանքը
Փրկվել է դեղորայքային ծանր ալերգիայով երիտասարդ կնոջ կյանքը։ Այս մասին հայտնում են  «Էրեբունի» ԲԿ մամուլի ծառայությունից։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
«Ռոլան» մանկապատանեկան ֆիլմերի միջազգային փառատոնի արդյունքները
2021 թ. հունվարի 9-20-ը  տեղի է ունեցել «Ռոլան» մանկապատանեկան ֆիլմերի 16-րդ միջազգային փառատոնը՝ առցանց ձևաչափով, նվիրված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Ազատություն արցախյան պատերազմի բոլոր ռազմագերիներին․ հայերի բողոքի ակցիան ՌԴ ԱԳՆ-ի դիմաց
Ռուսաստանաբնակ հայերը բողոքի ակցիա են իրականացրել ՌԴ ԱԳՆ շենքի դիմաց՝ կոչ անելով պատկան մարմիններին՝ կատարել խոստումն ու ազատ արձակել արցախյան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Վրաստանն առաջիկայում կներկայացնի սահմանափակումների վերացման ծրագիրը
Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Գախարիան երկրում այս պահին գործող սահմանափակումների՝ փուլ առ փուլ վերացման ծրագրի հետ կապված աշխատանքային հանդիպում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Երևանում օդի ջերմաստիճանը գիշերը կնվազի 7-10 աստիճանով
Երևանում և հանրապետության տարածքում  հունվարի 22-26-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Այս մասին տեղեկանում ենք Հիդրոօդերևութաբանության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Դա հայկական ինքնության ու հայոց ազգային նախագծի վերացման փորձ է․ Էլբակյանը՝ Շուշիի հայտարարության մասին
Քաղաքագետ Էդգար Էլբակյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է. «Շուշիի մասին հայտարարությանը խորը նայեք։ Դա հակաՀայաստանի հաղթական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Արթուր Դանիելյան. «Այլընտրանքը» ամրապնդեց վիժվածքի իշխանությունը
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանը գրում է.  «Հարգելի, սիրելի, պաշտելի համաքաղաքացիներ՝ մեր երկիրը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Արվեստի գործ է․ իրավապաշտպանը՝ «Իկրայի գործի» մասին
«Իկրայի» գործով դատական առաջին նիստն է լինելու։ Լրագրողների հետ զրույցում «Իրավական ուղի» ՀԿ համահիմնադիր, իրավապաշտպան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
«Փաշինյանը 3000 դոլարանոց իկրայից ավելի թանկ բան է կերել՝ 5000-ից ավելի երիտասարդի գլուխ»
«Մենք ունեինք 100%-անոց տեղեկություն, որ Նիկոլ Փաշինյանի ընտանիքի անդամներից մեկը՝ Շուշան Փաշինյանը, 3000 դոլարանոց սև խավիար է ուտում, և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Հայկական ֆուտբոլի լեգենդը 32 տարեկան է
Հայաստանի ազգային հավաքականի ավագ Հենրիխ Մխիթարյանը նշում է ծննդյան 32-ամյակը: Այս մասին տեղեկացնում է ՀՖՖ-ն։ ՀՖՖ TV-ն Մխիթարյանի ծննդյան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Ամատունի Վիրաբյան. Ինձ ավելի շատ դատարանի վճիռ էր պետք, որ արդարադատության նախարարի հրամանն անհիմն է
Դատարանն անվավեր է ճանաչել Ռուստամ Բադասյանի՝ Ամատունի Վիրաբյանին Ազգային արխիվի տնօրենի պաշտոնից ազատելու որոշումը
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Փաստաբան. Ռուբեն Հայրապետյանի հետախուզումը վաղուց դադարեցված է…
Փաստաբան Ամրամ Մակինյանը, անդրադառնալով Քննչական կոմիտեի կողմից այսօր տարածած հաղորդագրությանը, գրում է. «Ստիպված եմ անդրադառնալ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Բելառուսի նորանշանակ դեսպանին
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդն ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում Բելառուսի Հանրապետության նորանշանակ արտակարգ և լիազոր դեսպան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
ԵԽԽՎ զեկույցի հեղինակը կլինի Հայաստանում և Ադրբեջանում, մեր առաջարկով կփորձի լինել Արցախում. Զոհրաբյան
ԵԽԽՎ միգրացիայի և տեղահանված անձանց նիստում խոսել եմ ռազմագերիների անհապաղ վերադարձի մասին: Այս մասին հայտնել է ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Հարությունյանն ու Շոյգուն քննարկել են գերիների վերադարձին, անհայտ կորածների որոնումներին առնչվող հարցեր
Հունվարի 20-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը հեռախոսազրույց է ունեցել ՌԴ պաշտպանության նախարար, բանակի գեներալ Սերգեյ Շոյգուի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
ՀՊՏՀ-ն դարձել է միջազգային ծրագրի համակարգող
ՀՊՏՀ-ն իրականացնում է միջազգային նախագիծ՝ միտված Հայաստանում և Վրաստանում ձեռնարկություն-գիտահետազոտական ենթակառուցվածք համագործակցության...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռոբերտ Քոչարյանը ամեն ինչ փորձել է անել իր խորհուրդներով, բայց Արցախի նախագահը նույնիսկ հարկ չհամարեց հանդիպել. Լևոն Քոչարյան
14:52 19/01/2021

Ռոբերտ Քոչարյանը ամեն ինչ փորձել է անել իր խորհուրդներով, բայց Արցախի նախագահը նույնիսկ հարկ չհամարեց հանդիպել. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}