Քաղաքական 12:08 22/05/2020 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Հայկական ընտրություն. միասնական նա՞վ, թե՞ միասնական բանտ

«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է.

«Համավարակը և դրանով պայմանավորված տնտեսական-սոցիալական՝ բոլորովին նոր իրականությունը պարտադրում են ընտրություն:

Վերջը չերևացող վարակ, հազարավոր ընտանիքներում ողբերգություններ, մահեր, հարյուր հազարավոր գործազուրկներ, հազարներով սնանկացող բիզնեսներ։ Ուրիշ էլ ի՞նչ պետք է լիներ, որ մեզ կստիպեր՝ մի պահ կանգ առնել և ընտրել մեր հետագա ընթացքը։ Նոր իրականությունն ընտրության մեծ հնարավորություն մեզ չի տալիս։ Միևնույն է՝ այլևս ոչինչ հեշտությամբ չի լինելու. մենք չորս կողմից փակ ենք։

Ընտրությունը պետք է վերաբերի երկրի ներսի մթնոլորտին և կառավարման որակին։ Եթե ավելի ընդհանրական և պատկերավոր ներկայացնենք, ապա ընտրության տարբերակներն այս սուղ պայմաններում երկուսն են՝ միասնական նավ կամ միասնական բանտ։ Երկուսն էլ փակ համակարգեր են, երկուսն էլ՝ զգալի ռիսկերով, անորոշություններով, բայց մթնոլորտի և վերջնարդյունքի առումով դրանք արմատապես տարբեր են։

                                       Միասնական նավ

Համաշխարհային ճգնաժամի փուլում, չորս կողմից փակ լինելու պայմաններում երկիրը միասնական նավի վերափոխելու կոնցեպցիայի  հիմքում ընկած է, նախ, կարևորագույն իրողության ընկալումը. աշխարհը փակ է,  յուրաքանչյուրը զբաղված է իր խնդիրներով, և Հայաստանի միակ հույսն իր ներքին ռեսուրսներն են՝ նյութական, մարդկային, ինտելեկտուալ, գործարար, նորարարական և այլն։ Երկրորդ քայլով պետք է ձևավորվեն մեխանիզմները, որոնցով հնարավոր կլինի մոբիլիզացնել ողջ ներքին պոտենցիալը և ուղղել այն գործնական խնդիրների լուծմանը։

Միասնական նավի առանցքը, իհարկե, նավի ներսում տիրող մթնոլորտն է։ Իշխանության ջանքերը պետք է ուղղվեին նախ և առաջ երկրի ներսում համերաշխության և աշխատանքի մթնոլորտ ստեղծելուն։ Մեր իրականությունն այս պահին իսկապես շատ նման է անափ օվկիանոսում հայտնված նավի. մոտակա ափ չկա, տեսանելի ապագայում չի սպասվում,  նավի բոլոր ռեսուրսները սահմանափակ են, հիվանդությանը ու քաղցին, կարող է ամեն վայրկյան գումարվել արտաքին «փոթորիկը»։

Նման պայմաններում նավաբեկությունից խուսափելու պայմաններն են. նավի հստակ կառավարելիությունը, ներքին համերաշխությունը, յուրաքանչյուրի ջանքի և կարողության մեկտեղումը։ Նվազագույնը փետրվար ամսից իշխանությունն այս ընտրությունը պետք է առաջարկեր հասարակությանը։ Եթե սա արված լիներ, մենք կունենայինք լրիվ այլ իրականություն՝ բոլոր խնդիրներով հանդերձ։ Տապալվել է հենց այս ընտրությունը։ Տապալվել է իրական, ընթացիկ կյանքի ընտրությունը, և հիմա խոսել 2018-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից, անլուրջ է։

Հայաստանում այսօր բոլոր երեք կետերով տապալում է. «նավապետին» չեն լսում, նրա խոսքն արժեզրկված է, նա քարոզում է ագրեսիա և պառակտում, չի լսում որևէ գրագետ առաջարկություն, չի մոբիլիզացնում ռեսուրսները։

                                      Միասնական բանտ

Ընտրության մյուս տարբերակը «միասնական բանտն» է։ Աշխարհը պատերազմական իրավիճակում է։ Տարբեր պետություններ ունեն տարբեր լրջության պետական կառույցներ, պետականության աստիճան, տարբեր ռեսուրսներ։ Այս ամենի հիման վրա յուրաքանչյուրը կազմակերպում է ճգնաժամի փուլում իր պետության կենսագործունեությունը։

Հայաստանի իշխանություններն ընտրեցին «միասնական բանտի» տարբերակը։ Սա ունի կառավարման իր որոշակի առանձնահատկությունները և մթնոլորտը։

Արտակարգ դրության պայմաններում ընդունված մի շարք օրենքները, այս շաբաթներում հարուցվող քրեական գործերը, մարդկանց գույքի վրա կալանքի զանգվածային կիրառումը, սեփականության խլմանն ուղղված քայլերը, դատարանների բեսպրեդելը, և վերջապես՝ վարչապետի կողմից իր պատկերացումների, տեսլականի հրապարակային ներկայացումը, բոլոր առաջարկների արհամարհումը վկայում են իշխանությունների ընտրության մասին՝ Հայաստանը վերածել, պայմանականորեն ասած, միասնական բանտի։

Ուզում եմ շեշտել մի կարևոր բան. այս նոր համապետական բանտում  կալանավորի կարգավիճակում են ոչ թե նրանք, ովքեր անազատության մեջ են, կամ ում վրա քրեական գործեր են բացում, կալանքներ դնում, այլ՝ մենք բոլորս՝ Հայաստանի բոլոր քաղաքացիները, առանց բացառության, այդ թվում՝ կառավարողները՝ «բանտի ադմինիստրացիան»։

Միայն ուժայինների վրա հենված պետության պարագայում մենք չենք կարողանալու դիմակայել մարտահրավերներին։ Ապացույցը համավարակի դեմ պայքարն է։ Նրանք, ում ձեռքերում են լծակները, տապալեցին գործը։ Գինը՝ մեծ թվով հիվանդներ, մահեր, ողբերգություններ, գերլարված պայմաններում աշխատող բժշկական համակարգ։ Բանտի կոնցեպցիան ենթադրում է խոշոր տապալումներ սոցիալական ոլորտում, տնտեսության մեջ, քրեածին իրավիճակի զսպման համակարգում, արտաքին հարաբերություններում, այլ տիպի բարքեր, արժեքներ՝ այն, ինչին մենք առնչվում ենք հիմա, և առնչվելու ենք առաջիկայում շատ ավելի սուր։

Սրան զուգահեռ՝ բանտապետը կորցնում է իր հեղինակությունը։ Հենց այդ պատճառով՝ հրապարակային հարձակման է ենթարկում իր կիսահակառակորդներին՝ ցույց տալու, որ կա՛մ, որ ուժե՛ղ եմ։

Կարճաժամկետ փուլում իրավապահներով, դատարաններով, հրոսակներով կարելի է վախի և պսևդոկառավարելիության մթնոլորտ ստեղծել։ Բայց դա ամեն վայրկյան մոտեցնում է համակարգի փլուզումը։ Համաշխարհային պատմության մեջ բազմաթիվ են բանտերում, բանտ-պետություններում բունտերի, զանգվածային ընդվզումների, անկառավարելի վիճակների դեպքերը՝ հետագա դրամատիկ զարգացումներով։ Միասնական բանտի գաղափարախոսները և կամակատար օժանդակողները սա պետք է շատ լավ հասկանան։

«Բանտի ադմինիստրացիայի» երեկվա արտագնա խնջույքը դիտարժան էր։  Ցուցադրաբար անել այն, ինչը դու ժողովրդին կոչ ես անում՝ չանել, խախտել բոլոր այն նորմերը, ինչի համար դու պատժում ես ժողովրդին։ Ինչքան պետք է կտրված լինել իրականությունից՝ այդ լուսանկարներն անձամբ տարածելու համար։

Մեզ պարտադրում են բանտ, որտեղ չկա ոչ օրենք, ոչ հեղինակություն։ Ադմինիստրացիան ինքը խախտում է բոլոր օրենքները։ Իրենք իրենց անսահմանափակ, ցանկացած պահի տեստավորվում են, իսկ ժողովրդի համար տեստ չկա, իրենք ցանկացած պահի, երբ մտքներով անցնում է,  ինքնամեկուսանում են պետական ամառանոցներում, իրենք ընդունում են օրենք՝ դիմակ չկրելը պատժելու մասին, և հենց իրենք այդ կանոնը ցուցադրաբար չեն պահում։

Առավոտյան խոսել երկրում առաջիկայում հնարավոր հազարավոր մահերի մասին, իսկ երեկոյան խնջույք անել՝ բոլոր նորմերը խախտելո՞վ։ Բանտում այս պահին չկա հեղինակություն, որի խոսքը կլսեն, որի հորդորով կփրկվեն։ Երկու տարի բոլոր պոտենցիալ հեղինակություններին համառորեն վարկաբեկելուց հետո այսպես էլ պիտի լիներ։

Ուրեմն խնդիրը հետևյալն է՝ բնական ընտրությամբ, պայքարի, կամային և ինտելեկտուալ հատկանիշներով ձեռք բերել լիդեր (լիդերներ),  հեղինակություն (հեղինակություններ) և ինքնակազմակերպման ճանապարհով փրկվել աղետից։
                         
                                               Լավատեսության աղբյուրը

Լավ հասկանալով, որ իրավիճակն իր երեք հիմնական թեմաներով խիստ ռիսկային է՝ համավարակ, սոցիալական խնդիրներ, պատերազմի վտանգ, այնուհանդերձ՝ մենք անհուսության փոսում չենք, չենք հասել անդառնալիության կետին։ Լավատեսության միակ ռեալ աղբյուրը փոխարկելիության հնարավորությունն է. մենք առայժմ կարող ենք պետական բանտից վերափոխվել միասնական նավի։

Դա կբերի աներևակայելի չափերի նոր ռեսուրների ի հայտ գալուն, դա կբերի բոլոր ունակ մարդկանց կարողությունների մեկտեղմանը, երկրի ներսում իրար հարգելու մթնոլորտի հաստատմանը։ Նման պայմաններում հնարավոր կլինի կանգնեցնել համավարակը, աշխուժացնել տնտեսությունը և խուսափել պատերազմից։

Նոր, սոլիդ կառավարության ձևավորման մեխանիզմը հարցի տեխնիկական կողմն է, և դրա վրա պետք չէ սևեռվել։ Կարևորը գաղափարի գիտակցումն է՝ իշխող ուժի, խորհրդարանական ուժերի և հանրային ակտիվ շրջանակների կողմից։ Կա ներկայի իշխանություն, կար անցյալի իշխանություն, մենք պետք է ձևավորենք ապագայի իշխանությունը։ Սա է խնդիրը։

Շարունակելի»։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

21:04
Անհետ կորածների և գերիների հարազատները Կառավարության շենքում են
Անհետ կորածների և գերիների հարազատները կրկին հավաքվել են Կառավարության շենքի մոտ։ Նրանց պահանջը նույն է ՝ գտնել իրենց երեխաներին։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:51
Ավիացիոն մասնագետները դատական հայց կներկայացնեն ընդդեմ Տաթևիկ Ռևազյանի
Մի քանի ավիացիոն մասնագետներ պատրաստվում են դատական հայց ներկայացնել Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի ու դրա ղեկավար Տաթևիկ Ռևազյանի դեմ, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:42
Ալիև․ Որոշ երկրներ ինձ տապալելու ծրագիր են մշակել
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ արտասահմանյան որոշ մայրաքաղաքներում իրեն տապալելու ծրագիր է մշակվել,  գրում է «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:34
Բրիտանական դեսպանատունը Ցավակցությունների գիրք չի բացելու
Հայաստանում Միացյալ Թագավորության դեսպանատանն արքայազն Ֆիլիպի մահվան կապակցությամբ ցավակցությունների գիրք չի բացվի: Պատճառը կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Սահմանված կարգով ու ժամկետում դիմում ներկայացրած զինծառայողներն ընդգրկվել են 2021թ. հիփոթեքային վարկավորման ծրագրում. ՊՆ
ՀՀ կառավարության 2019թ. օգոստոսի 22-ի N 1091-Ն որոշման պահանջների համաձայն՝ ՀՀ ՊՆ համակարգի սպայական և ավագ ենթասպայական կազմերի պայմանագրային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Վրաստանի խորհրդարանում քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի հարցը
Վրաստանի խորհրդարանի Պաշտպանության ու անվտանգության հարցերով հանձնաժողովը քննարկել է Լեռնային Ղարաբաղի հարցը: Այս մասին հայտնում է aliq.ge-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամի տնօրեն Վարուժան Ավետիքյանը վայր է դրել լիազորությունները
Ժամանակն է եկել, որ վայր դնեմ Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամի տնօրենի լիազորություններս: Այս մասին Ֆեյսբուքի իր էջում գրել է հիմադրամի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Պատրաստվում է ՀՀ ՄԻՊ-ի հատուկ հայտարարությունն Ադրբեջանում բացված «պուրակի» վերաբերյալ
ՄԻՊ-ը հայտնում է, որ պատրաստվում է ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի հատուկ հայտարարությունն Ադրբեջանում բացված այսպես կոչված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Դատարանը ոչ միայն մերժել է գյուղացու փոխհատուցման պահանջը, այլև նրանից գումար է բռնագանձել
Դատարանը մերժել է Կարճևան գյուղի երկու բնակչի հայցն ընդդեմ Ագարակի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի։ «Կարճևանցի Սիմոն Սուրենի Խաչիկյանի և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Փորձեք համակերպվել և ընդունել առկա իրողությունը․ Էրիկ Ալեքսանյան
Փաստաբան Էրիկ Ալեքսանյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է․ «Քիչ առաջ ստացել եմ  Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Ադրբեջանցիների կրակոցներից հետո գյուղացիները վախենում են գնալ ու աշխատել դաշտերում. Սարուշենի գյուղապետ
Գյուղում խուճապ չկա, բայց միևնույն է՝ մարդիկ վախենում են գնալ և դաշտերում աշխատել՝ չնայած այդ դեպքից հետո կրակոցներ չեն եղել: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Ադրբեջանցիները ցանկանում եմ վերահսկել Սարուշեն տանող ճանապարհը․ Մետաքսե Հակոբյան
Ցավոք ստիպված եմ փաստել, որ վերջին 5 ամիսների ընթացքում Արցախն այլևս անվտանգ չէ,- այս մասին «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում ասել է Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
ՀՔԾ-ն փաստաբաններին կոչ է անում պաշտպանական մարտավարություն ընտրելիս մնալ կոռեկտության և մասնագիտական էթիկայի շրջանակներում
ՀՀ ՀՔԾ մամուլի բաժինը հաղորդագրություն է տարածել, պարզաբանելով․ «Քրեական գործով մեղադրյալ Ռոբերտ Նազարյանի պաշտպաններ Գագիկ Խաչիկյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Տեսչությունն արձանագրել է ավելի քան 7 մլն դրամի վնաս
ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնը հայտնում է  2021 թվականի մարտի 22-ից  26-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված աշխատանքների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Հետ կվերցնե՞ք «գյավուր» արտահայտությունը և ներողություն կխնդրե՞ք․ Փայլանը՝ Էրդողանին
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը նախօրեին իր ելույթի ժամանակ օգտագործել էր «գյավուր» (անհավատ) բառը՝ թիրախավորելով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Մնացած մեղադրանքների մասով սույն գործով քննությունը շարունակվում է. Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանական թիմ
Վաղը` ապրիլի 13-ին, ժամը՝ 13:00-ին Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում (Շենգավիթի նստավայր) կշարունակվի ԵԴ/0253/01/19 գործով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ապրիլի 25-ին նախատեսվում է տնկել շուրջ 300.000 տնկի
Ապրիլի 25-ին նախատեսված համապետական ծառատունկին ընդառաջ, Շրջակա միջավայրի նախարար Ռոմանոս Պետրոսյանի մոտ կայացել է աշխատանքային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Ֆուտզալի Հայաստանի ազգային հավաքականը մեկնել է Ֆրանսիա
Ֆուտզալի Հայաստանի ազգային հավաքականը մեկնել է Ֆրանսիա, Սարո Գալստյանը և Վիտինյոն միացել են թիմին: Այս մասին հայտնում է ՀՖՖ-ն։ Ապրիլի 12-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Մերձբալթյան երկրներն առաջին անգամ Ռուսաստանից էլեկտրաէներգիա չեն ստանում
Մերձբալթյան երկրներն առաջին անգամ ամբողջությամբ դադարեցրեցին Ռուսաստանից էլեկտրաէներգիայի ներկրումը: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Գիտակցված ձևով երկիրը տանում են նոր փորձությունների, տապալումների, ողբերգությունների․ Տ․ Աբրահամյան
ԱՀ նախագահի նաախկին խորհրդական Տիգրան Աբրահամյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է․ «Վարչապետի հետ հանդիպման գնացած ժամկետային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
ԵՄ-ն ընդլայնել է Իրանի դեմ պատժամիջոցները
Եվրամիությունը մեկ տարով երկարաձգեց Իրանի դեմ պատժամիջոցները այդ երկրում մարդու իրավունքների խախտումների համար՝ ավելացնելով ևս ութ մարդ և երեք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Հորդանանը խոշոր հաշվով հաղթել է Լիբանանին
Our game մրցաշար. Հորդանանը խոշոր հաշվով հաղթել է Լիբանանին։ Այս մասին հայտնում է ՀՖՖ-ն։  Ապրիլի 12-ին կայացել է  Our game կանանց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Թուրքերն ասել են՝ մարդ բերեք, փող կտանք, ու կարծում եմ՝ դրա համար են երեխեքին տարել Հադրութ. զոհվածի հայր
Բայց երեխաներին խաբել են, պոստից հանել են, տարել կոխել մսաղաց։
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Միքայել Մինասյան. Ոչ ոք չի խուսափի պատասխանատվությունից: Խոստանում եմ
Սուրբ Աթոռում Հայաստանի նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանն իր թելեգրամյան ալիքում Հայաստանի ներքաղաքական վիճակի վերաբերյալ հրապարակում է արել, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Ախալքալաքը AstraZeneca պատվաստանյութը հետ է ուղարկել
Ախալքալաքը դեռևս մարտին ստացած AstraZeneca պատվաստանյութի 300 դեղաչափից 290-ը հետ է ուղարկել: Ախալքալաքի Հանրային առողջապահության կենտրոնից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Էրիկն ուզում էր՝ այս երկիրը երկիր սարքել, սակայն…
ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետում ուսումն ավարտելուց հետո 2019 թվականին Էրիկ Գևորգյանը զորակոչվեց բանակ: Ծառայում էր Մարտակերտում, թնդանոթահրետանային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Հյուսիսային Կորեայինց շուտով կգան պրակտիկայի այս նոր իշխանություն իրեն կոչող խունտայի մոտ. Լարիսա Ալավերդյան
«Նոյեմբերի 9-ին վարչապետի աթոռին գտնվող անձը եռակողմ հայտարարությունը ստորագրելով հանձնել է տարածքները՝ դեռ ողջ և մարտերի մասնակցող...
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
ԱՄՆ բիոլոգիական լաբորատորիաները՝ Հայաստանում. Պենտագոնը զարգացնում է մահացու վտանգավոր վիրուսների հետազոտության մասշտաբները
«ԱՄՆ նախագահի պաշտոնում դեմոկրատ Ջո Բայդենի ընտրվելուց հետո այդ երկրում ձեռնամուխ են եղել հետսովետական երկրներում ռազմա-կենսաբանական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Սպանության փորձի կասկածանքով ձերբակալվել է Կոտայքի մարզի 29-ամյա բնակիչը
Ապրիլի 11-ին՝ ժամ 02:30-ին, «Աբովյան» բժշկական կենտրոնից ՀՀ ոստիկանության Կոտայքի բաժին հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Բաքվում ցուցադրում են պատերազմի ընթացքում հայկական կողմից առգրավված զինտեխնիկան, սնունդն ու սաղավարտները
Բաքվի կենտրոնում բացել են ռազմավարի այգի, որտեղ ցուցադրում են պատերազմի ընթացքում հայկական կողմից վերցրած ավարը՝ այդ թվում սնունդը,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան
13:36 17/03/2021

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}