Մշակույթ 09:00 06/06/2020 Հայաստան

Արամ Խաչատրյանի ծննդյան օրն է

Այսօր մեծանուն կոմպոիզտոր Արամ Խաչատրյանի ծննդյան օրն է։ Արդեն 16 տարի այս օրը մեկնարկում է Խաչատրյանի անվան միջազգային մրցույթը։ Այս տարի մրցույթն անցկացվում է  ջութակ մասնագիտությամբ առցանց։ Մրցույթին մասնակցելու է 19 ջութակահար։ Մասնակիցների աշխարհագրությունը լայն է‚ նրանք ներկայացնում են Թայվանը‚ Կորեայի Հանրապետությունը‚ Հոնկոնգը‚ Ռուսաստանը‚ Ֆրանսիան‚ Լյուքսեմբուրգը‚ Կանադան‚ Դանիան‚ Շվեդիան‚ Ճապոնիան‚ Ավստրիան‚ Հունաստանը‚ Հայաստանը։ Նախքան մրցույթի մեկնարկը, կազմկոմիտեն կայցելի Կոմիտասի անվան պանթեոնում ծաղիկներ կխոնարհվեն Արամ Խաչատրյանի շիրիմին։

Կոմպոզիտորի ծննդյան օրվա երևանցիներին անակնկալներ են  սպասվում քաղաքի տարբեր հատվածներում. Արամ Խարատրյանի տուն-թանգարանը և «ԱՐԼՈՒՊԱ» կազմակերպությունը ներկայացնում են կոմպոզիտորի տասը ստեղծագործություններ ունկնդրելու հնարավորություն:

Ավելի վաղ տուն-թանգարանից հայտնել էին, որ բջջայինում ներբեռնելով   «ԱՐԼՈՒՊԱ»-յի անվճար հավելվածը և   գտնվելով հավելվածի քարտեզում նշված վայրում՝ (օր.՝Հյուսիսային պողոտա, Հանրապետության հրապարակ, Ա. Խաչատրյանի հուշարձան, Խաչատրյան փողոց և այլն) կարելի է վայելել կոմպոզիտորի անմահ ստեղծագործությունները:

Յուրաքանչյուր նշված կետում հնչում է մեկ ստեղծագործություն: Հավելվածը հնարավորություն է տալիս նաև տեսանյութ նկարել և այն տեղադրել սոցիալական ցանցերում:

«Խաչատրյանի արվեստը կանչում է՝ թող լինի լույս, թող լինի ցնծություն ...»,- գրել է ակադեմիկոս Բ.Վ.Ասաֆևը:

Ա.Խաչատրյանը ծնվել է 1903 թվականի հունիսի 6-ին Թիֆլիսում: Ապագա կոմպոզիտորը նախ ուսանում է Ա. Արղության-Դոլգորուկովայի վարժարանում, 10 տարեկանում ընդունվում է Թիֆլիսի առևտրական տեխնիկումը, որտեղ փողային նվագախմբում շեփոր էր նվագում: 1921 թվականի աշնանը արդեն ճանաչված արվեստագետ դարձած Սուրեն Խաչատրյանը կրտսեր եղբորը տանում է Մոսկվա` ուսում ստանալու: Այստեղ իսկական արվեստին հաղորդակցվելու մեծ հնարավորությունները, ինչպես նաև շրջապատողների պնդումները` լրջորեն երաժշտությամբ զբաղվելու, տարան նրան Գնեսինների երաժշտական տեխնիկում, որտեղ թավջութակի դասարանում երկու տարի սովորելուց հետո, իր ուսուցիչ Գնեսինի խորհրդով, տեղափոխվել է ստեղծագործական դասարան: Այստեղ նա գրել է մի շարք գործիքային պիեսներ, որոնցում արդեն իսկ ակնհայտ էր նրա ստեղծագործական անհատականությունը:Միաժամանակ երիտասարդ Խաչատրյանը ակտիվ գործունեություն է ծավալում Մոսկվայում Հայաստանի կուլտուրայի տանը, որտեղ նա ծանոթանում է շատ հայ արվեստագետների հետ, խորանում են նրա պատկերացումները հայկական ժողովրդական արվեստի մասին, նաև գրում է երաժշտություն Հայկական դրամատիկական ստուդիայի ներկայացումների համար /«Պաղտասար աղբար», «Ատամնաբույժն արևելյան», «Խաթաբալա» և այլն/:

1929 թ-ին Ա. Խաչատրյանը ավարտում է Գնեսինների ուսումնարանը և ընդունվում Մոսկվայի կոնսերվատորիայի նախ` Մ. Գնեսինի, ապա` Ն. Մյասկովսկու ստեղծագործական դասարանը:
Անվանի կոմպոզիտոր և հիանալի մանկավարժ Ն. Մյասկովսկու ղեկավարությամբ Ա. Խաչատրյանը գրում է իր «Ջութակի և դաշնամուրի սոնատը», «Դաշնամուրի, ջութակի և կլարնետի տրիոն», «Պարային սյուիտը», «Տոկատը» և այլ գործեր: Ուսման տարիներին գրված ստեղծագործությունները անմիջապես հրատարակվում են, կատարվում` ազդարարելով երիտասարդ կոմպոզիտորի մուտքը երաժշտության աշխարհ: Կոնսերվատորիան ավարտելիս, որպես դիպլոմային աշխատանք Ա. Խաչատրյանը գրել է իր Առաջին սիմֆոնիան, որը նվիրել է Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման 15-ամյակին: Առաջին անգամ Սիմֆոնիան կատարվեց գերմանացի անվանի դիրիժոր Էուգեն Սենկարի ղեկավարությամբ: Առաջին սիմֆոնիան մասնագետների գնահատմամբ Խորհրդային սիմֆոնիզմի նշանակալի երևույթներից էր:

Ա. Խաչատրյանը շարունակում է ուսումը ասպիրանտուրայում, կրկին` Ն. Մյասկովսկու ղեկավարությամբ և ավարտում է այն իր մի նոր խոշոր կտավի գործով` Դաշնամուրի կոնցերտով: Կոմպոզիտորը այն նվիրել է առաջին կատարողին` Լև Օբորինին: Կոնցերտը շատ արագ իր հաստատուն տեղը գտավ խորհրդային և արտասահմանյան լավագույն դաշնակահարների երկացանկում: 1940 թվականին Ա. Խաչատրյանը գրել է իր Ջութակի կոնցերտը` նվիրված տաղանդավոր ջութակահար Դավիթ Օյստրախին, որի համար ստացավ իր առաջին Պետական մրցանակը:

1941 թվականին ստեղծվել է Լերմոնտովի « Դիմակահանդես» դրամայի երաժշտությունը:
Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին ծնվել են նոր գործեր` պատերազմական թեմաներով երգեր, «Գայանե» բալետը /1939 թվականին գրված «Երջանկություն» բալետի նորացված տարբերակը/, որը հենց պատերազմի թեժ օրերին բեմադրվել է Պերմ քաղաք էվակուացված Լենինգրադի Ա. Մ. Կիրովի անվ. օպերայի և բալետի թատրոնի կողմից: 1943 թ-ին ծնվել է Երկրորդ սիմֆոնիան: «Գայանե» բալետի և Երկրորդ սիմֆոնիայի համար նույնպես կոմպոզիտորին շնորհվել են Պետական մրցանակներ: 1944 թ-ին նա գրել է Խորհրդային Հայաստանի Պետական հիմնը:

ետպատերազմյան տարիները նույնպես նշանավորվել են Ա. Խաչատրյանի ստեղծագործական խոշոր նվաճումներով: Սակայն 1948 թվականի փետրվարին Ա. Խաչատրյանի համար խիստ անցանկալի ու տհաճ օրեր են սկսվել: Կոմկուսի Կենտրոնական կոմիտեի որոշմամբ Ա. Խաչատրյանը, Դմ. Շոստակովիչի, Ս. Պրոկոֆևի, Ն. Մյասկովսկու և այլ առաջատար կոմպոզիտորների շարքում, մեղադրվել է «հակաժողովրդական, ֆորմալիստական» ուղղությանը պատկանելու մեջ: Այդ ժամանակ Ա. Խաչատրյանը մխիթարություն գտավ հայրենի երկրում` Հայաստանում, այցելելով նրա քաղաքները, գյուղերը հեռավոր շրջանները` ավելի խորը ուսումնասիրելու իր ժողովրդի երաժշտական ավանդույթները: Շուտով Կենտկոմը հայտարարել է, որ 1948 թ-ի որոշումը եղել է հապճեպ և անարդար:
1959 թ-ին «Սպարտակ» բալետի համար Ա. Խաչատրյանին շնորհվել է Լենինյան մրցանակ:
Խորհրդային երաժշտական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի համար Խաչատրյանին շնորհվել են Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի, ԽՍՀՄ, Հայաստանի և միութենական հանրապետությունների ժողովրդական արտիստի, արվեստի վաստակավոր գործչի, Լենինյան և 5 Պետական մրցանակների դափնեկրի կոչումներ, մեդալներ, շքանշաններ:
Նրա 3 սիմֆոնիաները, 3 կոնցերտներն ու Կոնցերտ ռապսոդիաները, բալետները, այլ սիմֆոնիկ գործերը, ստեղծագործությունները մենակատարների, երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, կամերային և վոկալ ստեղծագործությունները, դրամատիկական ներկայացումների և 17 կինոֆիլմերի համար գրված երաժշտությունը /այդ թվում` հայկական «Պեպո» և «Զանգեզուր» ֆիլմերը/ գրավում են մեծ լսարաններ գրեթե բոլոր մայրցամաքներում:

«…Այսպիսով ոչ մի կասկած չէր մնացել. մեր արվեստ մուտք էր գործում վառ, աչքի ընկնող և հզոր տաղանդ, որին վիճակված էր բացել 20-րդ դարի երաժշտության նոր հորիզոններ և գրավել ժամանակակից երաժշտության արարիչների շարքում առավել պատվավոր տեղերից մեկը: Խաչատրյանի երաժշտության մեջ առկա է ամենամեծ տաղանդներին բնորոշ ևս մի գիծ` անհատական ստեղծագործական ձեռագիր և ինքնատիպ ոճ: …»,- համաշխարհային ճանաչում ունեցող Արամ Խաչատրյանի մասին ասել է ռուս երգահան Դմիտրի Շոստակովիչը:

Որպես կոմպոզիտոր և նվագավար Արամ Խաչատրյանը հեղինակային համերգներով հանդես է եկել ավելի քան 50 երկրներում. Ավստրիա, Բելգիա, Մեծ Բրիտանիա, Բուլղարիա, Ռումինիա, Հունգարիա, Լեհաստան, Չեխոսլովակիա, Հարավսլավիա, Եգիպտոս, Հունաստան, Գերմանիա, Իտալիա, Ֆրանսիա, Ֆինլադիա, Իրան, Շվեդիա, Շվեյցարիա, Նորվեգիա, Ճապոնիա, Միացյալ Նահանգներ, Մեքսիկա, Լատինական Ամերիկայի երկրներ և այլն:

Արամ Խաչատրյանը մահացել է 1978 թվականի մայիսի 1-ին։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

06:54
Արմեն Աշոտյան. Արտաքին քաղաքական մարտահրավերները շատանում են և պետք է լավագույնս չեզոքացվեն
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վաղվա հանդիպմանը նախատեսվում է հրատապ կարգով քննարկել Արցախյան հակամարտությունը։ Նախաձեռնությունը մի շարք եվրոպական...
Աղբյուր` Panorama.am
06:49
Արցախի ՊՆ-ն հրապարակել է նահատակված ևս 26 զինվորների անունները
Արցախի Հանրապետության պաշտպանության նախարարությունը հրապարակել է Ադրբեջանական ագրեսիան հետ մղելու ընթացքում նահատակված ևս 26 զինծառայողների...
Աղբյուր` Panorama.am
06:25
Ջավախքից 2 բեռնատարով մթերք են ուղարկել դիրքեր
Ջավախցիներին թույլատրվեց Վրաստան-Հայաստան սահմանի Բավրա անցակետից հումանիտար օգնություն ուղարկել ՀՀ: Բավրայից Երևան արդեն շարժվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
23:03
Այս փուլում զինադադարի հնարավորություններ չենք տեսնում. Արցախի նախագահ
«Նման վարքագիծ ունեցող իշխանության հետ որևէ երկխոսություն հնարավոր չէ։ Եվ Թուրքիայի լկտիությունը ամեն օր տեսնում ենք, մենք մարտնչում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:31
Դիրքային առումով շատ բան չի փոխվել առաջնագծում. Արցախի նախագահ
«Դիրքային առումով շատ բան չի փոխվել առաջնագծում»,- լրագրողների հետ հանդպիմանն ասաց Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:29
Արցախում հակառակորդի կրակից վիրավորված հղի կինն արու զավակ է ծնել, անունը՝ Մոնթե
Արցախում թշնամու հարձակման ժամանակ վիրավորված հղի կինն արու զավակ է  լույս աշխարհ բերել, նրան Մոնթե են կոչել։ Այս մասին հայտնում է Առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
22:07
Հակառակորդի խոցված ԱԹՍ-ը՝ Հադրութում
Հայկական կողմը Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Սպիտակաշեն գյուղում հակառակորդի խոցված ԱԹՍ-ի լուսանկարներ է հրապարակել։...
Աղբյուր` Panorama.am
22:05
ԵԺԿ. Անհապաղ կոնկրետ քայլեր պետք է ձեռնարկել ռազմական գործողությունները դադարեցնելու համար
Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության Քաղաքական համաժողովի այսօրվա նիստի արդյունքում ԵԺԿ-ն հրապարակել է պաշտոնական հաղորդագրություն, որում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:04
ՊԲ-ն կասեցրել է թշնամու գրոհը և ի վիճակի է տեղափոխել թշնամու տարածք. Արցախի ԱԺ նախագահ
«Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված մարտական գործողությունները Արցախի դեմ ոչ թե Ադրբեջանի ժողովրդի պատերազմն է, այլ Ադրբեջանի նախագահ ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:22
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը վաղն արտակարգ նիստ կանցկացնի Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը նախատեսում է վաղը Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակի արտակարգ քննարկում անցկացնել՝ փակ խորհրդակցությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
21:15
Արցախի ԱԺ նախագահ. Հայաստանի ԱԺ-ում պետք է քննարկվի Արցախի Հանրապետության ճանաչման հարցը
«Ադրբեջանի կողմից սանձազերծած պատերազմն Արցախի դեմ պետք է ահազանգ լինի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների համար»,-լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:11
Թշնամին սկսել է նոր գործողություն Արաքսի հովտի հատվածում և Մատաղիս-Թալիշ հատվածներում. Հովհաննիսյան
Հակառակորդը սկսել է լայնամասշտաբ հարձակողական նոր գործողություն Արաքսի հովտի հատվածում և Մատաղիս-Թալիշ հատվածներում։ Այս մասին գրառում է կատարել...
Աղբյուր` Panorama.am
21:09
Մնացականյանն իր մտահոգությունն է հայտնել Ադրբեջանին Թուրքիայի անվերապահ աջակցության վերաբերյալ
Սեպտեմբերի 28-ին ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունում ընդունել է Հայաստանում հավատարմագրված դեսպաններին, միջազգային կառույցների և կազմակերպությունների ղեկավարներին
Աղբյուր` Panorama.am
21:05
ՊԲ 46 զինծառայողներ հետմահու պարգևատրվել են «Մարտական ծառայություն» մեդալով
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանն ստորագրել է հրամանագրեր՝ սույն թվականի սեպտեմբերի 27-ին հակառակորդի սանձազերծած լայնածավալ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:53
ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանը հումանիտար միջանցքի անհրաժեշտության մասին չի խոսել
ՌԴ-ում ՀՀ դեսպան Վարդան Տողանյանը «Ռիա Նովոստիի» հետ զրույցում հերքել է լուրերը, թե Հայաստանը մշակում է Լեռնային Ղարաբաղի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Ստանիսլավ Զասը՝ հրադադարի ռեժիմը անհապաղ վերականգնելու անհրաժեշտության մասին
ՀԱՊԿ-ի գլխավոր քարտուղար Ստանիսլավ Զասը մտահոգություն է հայտնել Լեռնային Ղարաբաղում սեպտեմբերի 27-ին զինված հակամարտության վերսկսման առնչությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
«Մենք ենք, մեր սահմանները. բոլորս Արցախի համար» դրամահավաք–արշավի շրջանակներում այս պահի դրությամբ հավաքագրվել է ավելի քան 1մլն 400 հազար ԱՄՆ դոլար
«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի «Մենք ենք, մեր սահմանները. բոլորս Արցախի համար» դրամահավաք–արշավի շրջանակներում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Հայկական բանակը այս պահի դրությամբ ունի 58 զոհ․ Արծրուն Հովհաննիսյան
Հայկական բանակը այս պահի դրությամբ ունի 58 զինծառայողի զոհ․ այս մասին գրառում է կատարել Արծրուն Հովհաննիսյանը։ Հիշեցնենք՝  սեպտեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
Լրջագույն մտահոգություն է առաջացնում տեղեկատվությունն այն մասին, որ Թուրքիան վարձկաններ է հավաքագրում. ԱՀ ԱԳՆ
Սեպտեմբերի 27-ից շարունակվող Ադրբեջանի լայնածավալ ռազմական հարձակումն Արցախի Հանրապետության դեմ ուղեկցվում է զինված հակամարտությունների ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
Թշնամին ունի 400 -ից ավել անվերադարձ կորուստ.ՊԲ հարմանատարի տեղակալ Արթուր Սարգսյան
«17:00-ի դրությամբ հակառակորդի կորուստներն են՝ 36 ԱԹՍ, 47 զրահատեխնիկա, 400 -ից ավել անվերադարձ կորուստ անձնակազմի մոտ»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Որևէ վիրավոր չի մնում առանց բուժօգնության. Թորոսյան
«Որևէ վիրավոր չի մնում առանց բուժօգնության»,-այս մասին ըստ առողջապահության նախարարության տարածած հաղորդագրության ասել է նախարար...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ովքեր են ենթակա սեպտեմբերի 27-ին հայտարարված զորահավաքային զորակոչի
ՀՔԱՎ-ը իրազեկման նպատակով տեղեկատվություն է պատրաստել այն մասին, թե ովքեր են ենթակա սեպտեմբերի 27-ին հայտարարված զորահավաքային զորակոչի․...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Թշնամին ամենուրեք տապալվում է մեր ոտքերի տակ.Արայիկ Հարությունյան
Հազարավոր կամավորականներ արդեն համալրել են Պաշտպանության բանակի շարքերը: Չնայած պաշտոնապես զորահավաք եմ հայտարարել, բայց հաճախ նրանք ավելի շուտ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
Պտտվում են բազմաթիվ կեղծ հաշվեհամարներ, մեր բոլոր հայրենակիցներին խնդրում եմ զգոն լինել. Գերմանիայում ՀՀ դեսպան
Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Աշոտ Սմբատյանը ուղերձ է հղել. «Սիրելի՛...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
ՌԴ Պետդուման կոչ է անում Լեռնային Ղարաբաղում դադարեցնել կրակը
ՌԴ Պետդումայի ստորին պալատի պատգամավորները մտահոգություն են հայտնել  Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում իրավիճակի կտրուկ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Ռազմական գործողությունների հետևանքով վիրավորված հղի կնոջ ու երեխայի կյանքին վտանգ չի սպառնում
Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը սեպտեմբերի 28-ին այցելել է Ստեփանակերտի բժշկական հաստատություններում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Անմեղ մարդկանց արյուն է հեղվում, թիրախ է դարձել նաև խաղաղ բնակչությունը. Վրաստանի խորհրդարանի հայազգի պատգամավոր
Կրկին Ղարաբաղի ողջ սահմանին պատերազմական գործողություններ են։ Ադրբեջանը այս անգամ Թուրքիայի աջակցությամբ կռվի է ելել հերոսական արցախցիների հետ`...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
ԵԽԽՎ-ն պատրաստ է նպաստել Մինսկի խմբի ձևաչափով խաղաղ բանակցությունների համար բարենպաստ միջավայրի ստեղծմանը․ հայտարարություն
«Մենք չափազանց մտահոգված ենք Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական գործողությունների բռնկմամբ և դրանց սրմամբ, ինչը ռիսկի տակ է դնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Խնդրում եմ, համաձայնեցրեք ձեր գործողությունները.Վարազդատ Կարապետյան
Այսօր կառավարությունը ստեղծել է հրատապ խնդիրները համակարգելու մեխանիզմ։ Այս մասին Facebook-ի իր էջում գրել է  «Իմ քայլը»...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան
11:07 24/09/2020

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}