Հասարակություն 10:00 15/07/2020 Աշխարհում

Հարութ Սասունյան. Թուրք մտավորականները հեռուստածրագրում ճանաչում են Հայոց ցեղասպանությունը

Վերջերս մի տեսանյութ գտա, որտեղ երկու թուրք մտավորականներ հանդես են գալիս Թուրքիայի Հանրապետության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման օգտին: Քննարկումը տեղի է ունեցել 2015-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ: Տեսանյութում Էրդողան Այդինի և Այդին Չուբուքչուի զրույցը թուրքերեն է՝ անգլերեն ենթագրերով։ Մեկ ժամ 37 րոպե տևողությամբ ծրագրի անվանումն է՝ «Բաբելոնյան աշտարակ»: Ծրագրի վերնագիրն է՝ «Առերեսվելով ցեղասպանությանը»։

Անանուն թուրք հաղորդավարը ծրագիրն սկսեց հետևյալ հարցերով. «Ի՞նչ է իրականում տեղի ունեցել 1915-ին․ ինչի՞ միջով են անցել մարդիկ․ դա ցեղասպանությո՞ւն էր․ դա տեղահանությո՞ւն էր»:

Ահա հատվածներ այդ քննարկումից.
Էրդողան Այդին. «Հիշենք, որ 1915-ին տեղահանությունը, երբ կենտրոնանում ես մանրամասների վրա, նշանակում է նույնը, ինչ 1948-ի ցեղասպանությունն էր… եթե բռնագաղթը չի իրականացվում այն մարդկանց համաձայնությամբ, որոնք աքսորվել են իրենց իսկ անվտանգության համար, ի դեպ, արտաքսումները չեն իրականացվում այդ [պատճառով]։  Դա արվում է պետությունների ինքնիշխանությունն ընդլայնելու, հասարակությանը պատժելու, այլոց տեղավորելու համար, եթե հողն արգասաբեր է։ Ուստի, եթե դա արվում է ընդդեմ ժողովրդի կամքի, եթե նրանց բոլորին, ներառյալ կանանց, երեխաներին ու ծերերին վտարում են, ապա դա հանցագործություն է մարդկության դեմ»։

Հաղորդավար. «Դավութօղլուն (Թուրքիայի նախկին վարչապետ) այդպես է ասում: Նա ասում է, նա ամենուրեք կրկնում է, որ տեղահանությունը հանցագործություն է մարդկության դեմ: Նա ընդունում է դա որպես այդպիսին »:

Այդին Չուբուքչու. «… Բայց երբ ուսումնասիրում ենք 1948 թ․ ցեղասպանության մասին դաշնագրի հոդվածները, մենք տեսնում ենք, որ իրականում նրանք են սահմանում այս կիրառումը…»:

Էրդողան Այդին. «Այն փաստաթղթերը, որոնք ուսումնասիրում են պատմաբանները, այնքան էլ կարևոր չեն: Կարևորն այդ փաստաթղթերի մեկնաբանման ձևն է, թե ինչպես է վերջնական զեկույցը շարադրվելու և ինչ  քաղաքականության է ծառայելու: Պատմաբանը նման չէ լաբորատորիայի բժշկի։ Պատմությունը հստակ կամ փակ չէ մեկնաբանության համար: Այն չի կարելի բացատրել սեղմ պատճառահետևանքային կապերով։ Բոլոր նրանք, ովքեր ուսումնասիրել են փաստաթղթերը և պահանջներ ներկայացրել մինչև այսօր, արդեն պատմաբան են:

Ի վերջո, նրանք, ովքեր հարցը լուծելու են այն փաստերի լույսի ներքո, որոնք ներկայացնում են պատմաբանները, քաղաքական գործիչներն են: Իհարկե, դա քաղաքական է: Երբ խոսքը վերաբերում է քաղաքականությանը, պատմաբանների ասածն այնքան էլ կարևոր չէ: Փաստաթղթերը, վիճակագրությունը, լքված ունեցվածքի վերաբերյալ պետական կիրառման վերաբերող օրենքները արդեն ցույց են տալիս, որ հայ ժողովուրդը հասել է զրոյական կետի, քանի որ այս երկրում մեծ բնակչություն էին կազմում:

Ո՞ւր գնացին այս մարդիկ: Ո՞ւր գնաց այդ տոհմը: Հարցն այնքան պարզ է: Եթե նրանք չեն կոտորվել, ապա ինչ է պատահել նրանց հետ: Չեն գոլորշիացել, չէ՞: Ինչպես ցույց են տալիս հանրահայտ փաստերը, պատերազմը և ռուսական ներխուժումը Վանի, Բիթլիսի շրջաններ և այլն, մինչև Երզնկա, պատրվակ էր այդ հողերից հայերին արտաքսելու համար: Ինչպե՞ս․ տեղահանելով։ Այո, գյուղերը դատարկվեցին։ Մարդիկ, ներառյալ երեխաները, ոտքով, մերկ ու սոված, ստիպված էին քայլել դեպի Սիրիա: Նրանք տեղահանվեցին Էրզրումից, Կարսից, Երզնկայից և Վանից դեպի Սիրիա այն ժամանակվա տրանսպորտային պայմաններում։

Նրանք չէին կարող հասնել [Սիրիա], քանի որ, համաձայն ծրագրի, անզեն դժբախտ, մերկ, սոված քաղաքացիները, կանայք իրենց երեխաներով, ինչպես տեսնում ենք մեր ետևում գտնվող լուսանկարներում, այդ ճանապարհներին նաև հարձակման էին ենթարկվում ավազակախմբերի կողմից: Ճանապարհին նրանց թալանում էին, գերի վերցնում, կոտորում։ Ի վերջո, Թուրքիայից արտաքսված հայերի միայն մեկ չորրորդը հասավ Սիրիա:

Երեք քառորդը մահացավ ճանապարհին: Օսմանյան փաստաթղթերը նույնպես ընդունում են այդ մահվան դեպքերը որպես համաճարակների կամ հարձակման հետևանք, բայց ասում են, որ դա ոչ մի առնչություն չուներ նրանց հետ: Պատմական փաստաթղթերը հստակ են: Վճռական կետն այն է, թե ինչպես է պետությունը քաղաքականորեն վարվելու և ինչ է բխելու դրանցից:

Պատմաբաններն արդեն արել են այն, ինչ պետք է անեին: Ինչ-որ մեկից հեռագիր է ուղարկվել ինչ-որ մեկին՝ սրա նման հազարավոր փաստաթղթեր։ Հազարավոր փաստաթղթեր են բացահայտվում: Ոչ մի գաղտնի փաստաթուղթ չի մնացել: Եթե կա որևէ գաղտնի փաստաթուղթ, ապա դա Օսմանյան կայսրությունից Թուրքիա փոխանցված փաստաթղթերի մի մասն է: Իհարկե, թաքցված են այն փաստաթղթերը, որոնք ապացուցում են ցեղասպանությունը ՝ ասելով, որ «տեղահանելիս ճանապարհներին նրանց կոտորեք»:

Մենք երբեք չենք կարող տեսնել դրանք: Ինչպես երեկ ասաց [թուրք լրագրող] Վեյսի Սանսոզենը, մենք սպանության ապացույցներ ենք պահանջում մարդասպանից: Տալի՞ս է նա։ Ոչ, նա չի տալիս։ Դա երբեք չի հայտնվի։ Փաստաթղթերը, որոնք ունեն հայերը, հիմնված են հոգևորականների, օտարերկրյա դիվանագետների և լրագրողների պատրաստած վկայությունների և զեկույցների վրա: Նրանց մեծ մասը ակնհայտորեն արտացոլում է ողջ ողբերգությունը: Կան այն ժամանակվա նկարներ և ֆիլմեր՝ չնայած շատ սահմանափակ հնարավորություններին: Հայ ժողովրդի ոչնչացումն անկասկած է: Նրանց ոչնչացրել են։ Սա է գլխավորը»։

Այդին Չուբուքչու. «Թույլ տվեք ավելացնել: Դա արեցին ոչ թե պատմաբանները, այլ քաղաքական գործիչները: Մաքրելը ևս նրանց գործն է։ Երկրորդ, ինչպես նշեց իմ եղբայր Այդինը, նմանատիպ աշխատանքներ կատարողները սովորաբար ջնջում են փաստաթղթերը, օգտագործում են այնպիսի արտահայտություններ, որոնք հնարավոր չէ վերծանել: Ուստի, երբ հանցագործը կեղեքում է, նա փորձում է քողարկել այն: Իրականում, ամենակարևոր փաստաթուղթը ժողովրդի իրական և ֆիզիկական ոչնչացումն է իրենց պատմական հողերից»:

Էրդողան Այդին. «100 տարի է անցել այդ իրադարձությունից, ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը պետք է շրջադարձային լինի: Ահա թե ինչպես է համաշխարհային հանրային կարծիքը նայում դրան։
Ինչո՞ւ այս հարցը 100 տարի չի լուծվում։ Սա խնդիր է։ Մյուս կողմից, հաշվի առնելով Թուրքիայի արտաքին քաղաքականությունը և նրա հարաբերությունները Արևմուտքի և ԱՄՆ-ի հետ, կարող ենք խոսել Թուրքիային անկյուն կանգնեցնելու մասին։

Անկասկած, այս հարցը այժմ քաղաքական քարտ է: Այն ունի նաև այդ կողմը: Բայց սա չի փոխում այն փաստը, որ հայերը բնաջնջվել են: Երբ մեկը ասում է, որ ֆրանսիացիները, գերմանացիները, Հռոմի պապը ուզում են սա [ճանաչվի], մեր ներքին հասարակական կարծիքը դա ընկալում է այնպես, կարծես թե աշխարհի բոլոր քրիստոնյաները, բոլոր «գյավուրները» [անհավատները] միավորվել են և հարձակվել մեզ վրա:

Ակնհայտ է, որ քանի դեռ այս ոճրագործությունը կպչում է նրանց, բոլոր թուրքական կառավարությունները և պետությունը խնդիրներ կունենան: Այդ մասը հետաքրքրում է պետությանը, բայց այդ նույն բանը ամոթ է նաև մեզ համար և ամոթ է թուրք ժողովրդի համար: Մենք ուզում ենք ազատվել դրանից: Ամեն ոք, ով ուզում է դա: Բայց մենք սա ենք ուզում:Մենք բոլորս այսօր մեղավոր և  պատասխանատու ենք հայ ժողովրդի անողոք սպանության համար: Մենք դա պետք է զգանք: Ուստի մենք ուզում ենք ազատվել դրանից: Անկասկած, կա մեկ այլ կողմ:

Ցեղասպանությանն առերեսվելը ժողովրդավարության համար մեր պայքարի կարևոր մասն է։ Եթե մենք պաշտպանում ենք ժողովուրդների եղբայրության գաղափարը և խաղաղ համակեցությունը, ապա մենք նույնպես պետք է մեր պարտականությունները կատարենք հետադարձ հայացքով: Բացի այդ, Հայկական հարցը մի թեմա է, որը շարունակաբար սնուցում է ֆաշիզմ և մոլեռանդություն: Հայերի նկատմամբ թշնամությունը ֆաշիստական քարոզչության էական մասն է: Հետևաբար, ժողովրդավարության համար պայքարում այս հարցը պետք է լուծվի. Ցեղասպանությունը պետք է ճանաչել՝ ֆաշիզմի, մոլեռանդության և շովինիզմի զենքերը կոտրելու և թաղելու համար»։

(Երկրորդ մասը՝ հաջորդ շաբաթ)

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

17:23
Փաստաբան. Ալեն Սիմոնյանի հոգեկան խիստ հուզմունքի մասին խոսելը անթույլատրելի է
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործ նախաքննության ավարտի մասին ՀՔԾ հաղորդագրության մեջ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Շենգավիթի ղեկավարը հորդորում է սեփական միջոցներով ապամոնտաժել ավտոտնակները
Շենգավիթ վարչական շրջանի ղեկավար Ռազմիկ Մկրտչյանը դիմել է շրջանի բնակիչներին՝ հորդորելով սեփայշկան միջոցներով ապամոնտաժել  ինքնակամ զավթած...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
Նախագահ Քոչարյանն իր խորին վշտակցությունն է հայտնում բարեկամական Լիբանանին
ՀՀ երկրորդ նախագահ Քոչարյանն իր խորին վշտակցությունն է հայտնում բարեկամական Լիբանանին՝ նախօրեին տեղի ունեցած ողբերգության կապակցությամբ։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
«Ամուլսարն ու Նիկոլ Փաշինյանի խիղճը»
«Ամուլսարի խնդիրները խիստ բնապահպանական են։ Եվ մենք պետք է ականատես լինեինք բնապահպանների և գիտնականների հետ քննարկումների, սակայն վերջին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Փաստաբան. Ոստիկանների գործողությունները կանգնեցնելու միակ ձևը ձեռնամարտն է
M Group ընկերությունում քրեական ոստիկանության աշխատակիցների գործողությունները փաստաբան Ամրամ Մակինյանն աննորմալություն է որակում։ «Ես...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
ՈւԵՖԱ-ի ղեկավարի արձագանքը Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունին
Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիաների միության (ՈՒԵՖԱ) ղեկավար Ալեքսանդր Շեֆերինը խոսել է Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:16
Դատապարտյալին մեղադրանք է առաջադրվել «Արթիկ» ՔԿՀ-ի աշխատակիցների նկատմամբ սպանության փորձի համար
Քննչական կոմիտեի Շիրակի մարզային քննչական վարչության Արթիկի և Անիի քննչական բաժնում շարունակվում է դատապարտյալի կողմից «Արթիկ»...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Անհասկանալի է նախագահի մոտեցումը. Նիկոլայ Բաղդասարյան
ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցությունը նիստ է հրավիրել։ Իշխանական խմբակցության պատգամավոր Նիկոլայ Բաղդասարյանը լրագրողների հետ զրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:06
Վարչապետ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Լիբանանի նախագահի հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց Է ունեցել Լիբանանի նախագահ Միշել Աունի հետ: Կառավարության տեղեկատվության ու հասարակայնության հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:01
«Ձկան խանութի» գետնանցումը բարեկարգվում է
«Ձկան խանութի» գետնանցումը վերադարձվում է համայնքին և բարեկարգվում։  Քաղաքապետարանից հայտնում են, որ ապամոնտաժվում են Սուրբ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
Գրիգոր Արեշյանի հուղարկավորությունը տեղի կունենա օգոստոսի 6-ին
71 տարեկանում կյանքից հեռացել է անվանի հնագետ Գրիգոր Արեշյանը: Կառավարական հանձնաժողովից հայտնում են, որ հուղարկավորությունը տեղի կունենա...
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը կձայնագրի և կտեսագրի Բեթհովենի բոլոր սիմֆոնիաները
Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը ձեռնարկել է աննախադեպ մասշտաբի ծրագիր։ Նվագախումբը «Ուխտագնացություն դեպի Բեթհովեն»...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Թուրքական լրատվամիջոցն անդրադարձել է թուրք-ադրբեջանական զորավարժությունների ռազմավարական նշանակությանը
Թուրքական մերձիշխանական «Yeni Safak» լրատվամիջոցը ծավալուն հոդվածով անդրադարձել է Նախիջևանում ընթացող թուրք-ադրբեջանական համատեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:31
Արմեն Եղիազարյան. Լոռու մարզպետը շարունակում է իր սկսած շոուն
ԱԺ Լուսավոր Հայաստան խմբակցության պատգամավոր Արմեն Եղիազարյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Վերջին շրջանում Վանաձորում ուշագրավ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
Ամրամ Մակինյան. Անունը դրել են զննություն, բայց իրականացվում է խուզարկություն M Group-ում
«Ի հակառակ մեր խնդրանքների, հորդորների, ամեն դեպքում M Group ընկերությունում խուզարկությունը շարունակվում է»,-լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Իրանում մահապատժի են ենթարկել ԻՀՊԿ-ի զինվորին սպանած ցուցարարին
Իրանի իշխանությունները մահապատժի են ենթարկել 2017-2018 թվականների ձմեռային ցույցերի մասնակից Մուստաֆա Սալեհիին, որը սպանել էր «Իսլամական...
Աղբյուր` Panorama.am
15:04
Մահացու էկոլոգիա. նախորդ տարի մահացել է 212 պահպանողական
Ավելի ու ավելի շատ մարդիկ են բնապահպանական գործունեության համար վճարում սեփական կյանքով. 2019 թվականին ամբողջ աշխարհում սպանվել է 212...
Աղբյուր` Panorama.am
15:02
Հայաստանը միացել է ՖԻՖԱ-ի «Տաղանդների բացահայտման էկոհամակարգ» ծրագրին
Հայաստանը միացել է ՖԻՖԱ-ի «Տաղանդների բացահայտման էկոհամակարգ» ծրագրին Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան միացել է ՖԻՖԱ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:56
Գեղամ Նազարյան. Կորսված ամառ
«Այլընտրանքային նախաձեռնություններ խմբի»    անդամ   Գեղամ Նազարյան ն իր հոդվածում գրում է. «...
Աղբյուր` Panorama.am
14:50
Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունից հետո մոտ 300 հազար մարդ ստիպված է եղել լքել իր տունը
Բեյրութում մոտ 300 000 մարդ մնացել է անօթևան, ասել է Բեյրութի նահանգապետ Մարվան Աբբուդը, փոխանցում է «Ռիա Նովոստի»-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:44
Հովհաննես Հովսեփյանը կմասնակցի բռնցքամարտի Հայաստանի ֆեդերացիայի ընտրություններին
Հովհաննես Հովսեփյանը, ով ժամանակավորապես վայր է դրել բռնցքամարտի հայկական ազգային ֆեդերացիայի նախագահի լիազորությունները, կմասնակցի բռնցքամարտի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
Մարս թռչելն արդեն իրական է թվում. Իլոն Մասկ
Իլոն Մասկի ստեղծած «SpaceX» նախատիպի տիեզերանավերը հաջողությամբ ավարտել են առաջին փորձնական թռիչքը, փոխանցում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
14:23
Ճապոնիայում պատվաստանյութ է ստեղծվում COVID-19- ի դեմ ՝ օգտագործելով որդեր
Ճապոնիայում գիտնականները մետաքսե որդերին օգտագործում են կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութ ստեղծելու համար, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:12
Դատախազությունը Ռուբեն Հայրապետյանի վերաբերյալ հրապարակումներն ուղարկել է ՔԿ
ՀՀ գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանի հանձնարարությամբ հետախուզման մեջ գտնվող Ռուբեն Հայրապետյանի՝ այլ երկրի քաղաքացի հանդիսանալու պայմաններում ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:05
Քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության ծառայողները «M Group»-ում են
Քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության ծառայողները «M Group» ընկերությունում են: Ընկերության փաստաբան Ամրամ Մակինյանի խոսքով,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:00
Կորոնավիրուսից մահացածների դիահերձարանում. «Սև տոպրակների մեջ, գետնին, ոտքերի տակ ընկած դիակներ էին»
Այն, ինչ տեսել է եղբորը ճանաչելու համար դիահերձարան գնացած քույրը
Աղբյուր` Panorama.am
13:50
Վիվա-ՄՏՍ-ն ավելացնում է սպասարկման կենտրոնների թիվը
Վիվա-ՄՏՍ-ը շարունակում է ներդրումներ անել՝ բարձրակարգ սպասարկում ապահովելու և բաժանորդների գոհունակության ցուցանիշը բարձր պահելու համար:...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
Էրմիտաժը սկսել է խմբային էքսկուրսիաներ անցկացնել
Էրմիտաժը սկսել է խմբային շրջայցեր իրականացնել Ձմեռային պալատի և Գլխավոր շտաբի շենքի մոտ: Այս մասին հայտնում է «Գազետա.ռու» -ն՝...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Լոնդոնում «Brent» տեսակի նավթի գինը գերազանցել է 45 դոլարը
Լոնդոնի «ICE» բորսայում «Brent» տեսակի նավթի ապագա ֆյուչերսների պայմանագրի գինը 2020 թվականի հոկտեմբերին աճել է մինչև...
Աղբյուր` Panorama.am
13:23
Ամուլսար՝ Հայաստանի ճնշող մեծամասնության համար բնության պահպանությունը գերակայություն է
Հայկական բնապահպանական ճակատ քաղաքացիական նախաձեռնությունը նամակներ է ուղարկել ԱԺ պատգամավորներին և ՀՀ կառավարությանը՝ մեղադրելով նրանց...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ցուցադրվեցին  ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները
15:41 21/07/2020

Ցուցադրվեցին ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}