Տնտեսություն 17:40 25/07/2020 Հայաստան

Թուրքիայից ներմուծումը 120 անգամից ավելի շատ է, քան արտահանումը. Պարսյան

ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատու, տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը հերթական հոդվածում գրում է.

«Երբ ժամանակ առ ժամանակ սրվում են հայ-ադրբեջանական կամ հայ-թուրքական հարաբերությունները, Հայաստանում և Սփյուռքում կրկինի վերսկսում են թուրքական ապրանքներից և ծառայություններից հրաժարվելու վերաբերյալ հայտարարությունները, կոչերը։ Ինչպես ցույց է տալիս վերջին տասնամյակների փորձը, այս ուղղությամբ գործնականում որևէ մի քայլ չի արվում։

Առհասարակ, տնտեսական զարգացման և անվանգության տեսանկյունից առաջնահերթ է համարվում, որ երկիրը ավելի շատ արտահանի, քան ներմուծի։ Հայաստանի պարագայում մոտ 2 անգամից ավելի ներկրում ենք ապրանքներ, քան արտահանում։ Իրավիճակն ավելի մտահոգիչ է Թուրքիայի հետ արտաքին առևտրաշրջանառության դեպքում, մասնավորապես՝ 2019 թվականին Թուրքիայից Հայաստան ներկրվել է 268,1 մլն ԱՄՆ դոլար արտադրանք, իսկ Հայաստանից Թուրքիա արտահանվել՝ ընդամենը  2,22 մլն դոլարի արտադրանք(ոսկերչական իրեր, անմշակ մորթիներ, մարդատար ավտոմեքենաներ և այլն), այսինքն՝ շուրջ 120 անգամից ավելի շատ ներկրում ենք Թուրքիայից, քան արտահանում։

Ցավով պետք է արձանագրել, որ Թուրքիայից ներկրման ծավալները տարեցտարի ավելանում են․դիցուկ՝ 2019 թվականին Թուրքիայից Հայաստան ներկրումը ավելացել է 6,1 տոկոսով, իսկ դեպի Թուրքիա արտահանումը նվազել է 12,3 տոկոսով։ Միանշանակ է, որ Թուրքիայից ներկրման ծավալների աճի վրա էականորեն ազդել է նաև մաքսային վարչարարության բարելավումը, ինչի արդյունքում՝ համեմատաբար կրճատվել է Թուրքիայի հետ ստվերային առևտրաշրջանառությունը։

Թուրքիան իր ներքին շուկայի պաշտպանության համար շատ լայն գործիքակազմ ունի, օրինակ՝ թուրքական պետական բանկը տրամադրում է արտահանման վարկեր, երկրի թույլ զարգացած շրջաններում պետությունը սուբսիդավորում է էլեկտրաէներգիայի սպառումը, ԱՀԿ-ին իր անդամակցության պայմանների համաձայն՝ Թուրքիան կարող է ներկրվող ապրանքախմբերի կեսի համար նախատեսել մինչև 48 տոկոս մաքսատուրք, ինչը բնականաբար լուրջ խոչընդոտներ է ստեղծում դեպի Թուրքիա արտահանման համար։

Բացի այդ, Թուրքիան սահմանափակում է ներկրումները տարբեր քաղաքական շարժառիթներից ելնելով, օրինակ՝ տարիներ առաջ Թուրքիայի մաքսային ծառայությունն արգելել էր հայկական «Արարատ» կոնյակի ներմուծումը՝ պատճառաբանելով, որ «Արարատ» անվանումը կարող է թյուրիմացության մեջ գցել թուրք սպառողին։Վերջին տարիների ընթացքում Թուրքիայից արտահանմանը մեծապես նպաստեց նաև թուրքական լիրայի կրտուկ արժեզրկումը, ինչի արդյունքում՝ թուրքական ապրանքները դարձան ավելի մատչելի։

Չնայած փակ սահմաններին և դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայությանը՝ հայ-թուրքական գործարար կապերը բավականին ակտիվ են եղել, ինչպես նաև Հայաստանից հազարավոր հայեր աշխատում են Թուրքիայում, հիմնականում՝ առևտրի և սպասարկման ոլորտներում։

Թուրքիայի հետ արտաքին առևտրի հարցում ճիշտ և համալիր լուծումներ գտնելու համար հարկավոր է նաև հաշվի առնել, որ 1000-ավոր փոքր և միջին առևտրականներ, արտադրողներ իրենց ապրանքները, հումքը, նյութերը ներկրում են Թուրքիայից, և թուրքական ընկերությունների հետ արդեն ստեղծվել են փոխշահավետ կապեր։

Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության մեջ երբեք պատշաճ ուշադրություն չի դարձվել ներմուծման փոխարինման (Import-substitution) ծրագրերին: Ակնհայտ է, որ մենք միանգամից և ամբողջությամբ չենք կարող հրաժարվել թուրքական ապրանքներից, սակայն կարող ենք և պետք է ուսումնասիրենք փոխադարձ առևտրաշրջառանությունը, նախանշենք այն ապրանքների շրջանակը, որոնք հնարավոր են արտադրել Հայաստանում։

Մասնավորապես՝ ԹուրքիայիցՀայաստան հիմնականում ներկրվում են ավտոմեքենաների յուղեր, հագուստ, ցիտրուսներ, կտոր, սարքավորումներ և այլն։ Անշուշտ, Հայաստանում ցիտրուսներ չենք կարող արտադրել, սակայն պետական աջակցության ծրագրերի և ներկրման սահմանափակումների միջոցով հնարավորություն ունենք խրախուսել ավտոմեքենաների տեղական յուղերի, հագուստի և կտորի արտադրությունները։

Թուրքական ապրանքների փոխարինման քաղաքականության շրջանակում անհրաժեշտ է դիտարկել ԵԱՏՄ երկրներից նույնանման ապրանքների ներմուծման հնարավորությունները, որը կխորացնի նաև Հայաստանի ինտեգրացիոն կապերը։ Տնտեսական հեղափոխությունը նման ծրագրերով են իրականացվում։ Սա իշխանության կամ ընդդիմության հարց չէ․ այս ծրագրերը ի վիճակի կլինենք կյանքի կոչել՝ միայն համահայկական ներուժը ներդնելու միջոցով»։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

12:16
Միքայել Մինասյան. Մնաց 12 ժամ...
Սուրբ Աթոռում ՀՀ արտակարգ և լիազոր նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը գրում է. «Ո՛չ, հարգելի մաեստրոներ, լավ չի լինելու, արդեն լավ չէր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:13
Ջալալ Հարությունյանի առողջական վիճակում դրական շատ մեծ առաջընթաց կա. ՊՆ
Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար, Արցախի հերոս գեներալ-լեյտենանտ Ջալալ Հարությունյանի առողջական վիճակում դրական շատ մեծ առաջընթաց կա։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:05
ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի հանձնաժողովի նիստը տևեց 3 րոպե
ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստը տևեց ընդամենը երեք րոպե։ Նիստի ընթացքում պետք է քննարկվեր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
ԵՄ-ն ցանկանում է ամրապնդել կապերն ԱՄՆ-ի հետ՝ «ավտորիտար ռեժիմների» դեմ պայքարելու համար
Եվրամիությունը պատրաստվում է ԱՄՆ նախագահի ընտրված նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմին առաջարկել վերսկսել երկկողմ հարաբերությունները․ շեշտը դրվելու է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
ՊԲ-ն հրապարակել է հայ զինվորների և սպաների սխրանքների հերթական դրվագները
ԱՀ Պաշտպանության բանակը հրապարակել է պատերազմի ժամանակ հայ զինվորների և սպաների կատարած սխրանքների հերթական դրվագները: «Ճանաչենք մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Սենոր Հասրաթյան. Ես գերադասում եմ հաղթանակի ոգով նախկինը, այլ ոչ պարտվածի հոգեբանությամբ նորը
Գնդապետ, Արցախի զինված ուժերի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի նախկին պետ Սենոր Հասրաթյանը գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
Ֆրանսիայի ներկայացուցիչը հաղթել է Մանկական Եվրատեսիլում
Կյանքը միշտ չէ, որ հեշտ է և զվարճալի, բայց վերջում ունի ամուր հուսադրող ուղերձ՝ միասին ավելի պայծառ ապագայի պատկերացումն է։
Աղբյուր` Panorama.am
11:33
Արթուր Դանիելյան. Ցանկացած ծրագրի առաջին քայլը պետք է լինի Արցախի Հանրապետության անկախության ճանաչումը սեպտեմբերի 26-ի սահմաններով
«Ինձ հաճախ եք հարցնում՝ «ինչո՞վ կարող ենք օգնել»: Պետք է խնդրեմ ինձ օգնեք ու ոչխարների հոտի մեջ չմտնեք»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Վրաստանում կորոնավիրուսի 3216 նոր դեպք է գրանցվել
Նոյեմբերի 30-ի ժամը 11:00-ի դրությամբ, Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսով վարակման 3216 նոր դեպք: Ընդհանուր դեպքերի քանակը երկրում 135 584...
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
«Շերեմետևո»-ի օդանավակայանում ռադիոակտիվ բարձր ճառագայթմամբ պայուսակ է հայտնաբերվել
Փրկարար ծառայության աշխատակիցները ստուգում են Մոսկվայի «Շերեմետևո» օդանավակայանի «Բ» տերմինալի ուղեբեռի հատվածում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
30.11.2020. Կորոնավիրուսի 356 նոր դեպք է գրանցվել, 26 մարդ մահացել է
Հայաստանում երեկ կատարվել է 1098 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 356 նոր դեպք: Առողջացել է 1078 մարդ։ Մեկ օրում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:13
Լուվրն աճուրդի է հանում «Մոնա Լիզայի»՝ առանց ցուցափեղկի ստուգումը
Փարիզի Լուվրի թանգարանը աճուրդի կդնի ժամանակակից նկարիչների ավելի քան 20 աշխատանք, ինչպես նաև եզակի ծառայություններ`«հազվագյուտ փորձը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:05
Իրանի հայերեն ռադիոժամի տնօրեն․ Ռադիոալիքը ԼՂ պատերազմի ժամանակ աշխատել է՝ հետևելով հեղափոխության առաջնորդի ուղեցույցին
ԻԻՀ ռադիոհեռուստատեսության հայերեն ռադիոժամի տնօրենն անդրադարձել է այս արտասահմանյան ալիքի դերակատարությանը՝ տարածաշրջանի, հատկապես Ղարաբաղի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:57
Սուտն ու նենգափոխումն անբաժան են Նիկոլից. Վիկտոր Սողոմոնյան
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սողոմոնյանը հաղորդագրություն է տարածել, որում, մասնավորապես, նշվում է....
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
Տ․ Զաքարիա վարդապետ Բաղումյան. Ինձ սարսափեցնում է հատկապես մարդկանց արտագաղթելու ցանկությունը
Մայր Աթոռի Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնի տնօրեն Տ․ Զաքարիա ծայրագույն վարդապետ Բաղումյանը գրում է. «Արտագաղթի ուրվականը կրկին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:47
Ճապոնիայում նախորդ ամիս ավելի շատ մարդ է մահացել ինքնասպանությունից, քան ողջ ընթացքում COVID-ից
Մասնագետները նախազգուշացրել են, որ համաճարակը կարող է հանգեցնել հոգեկան առողջության ճգնաժամի: Զանգվածային գործազրկությունը, սոցիալական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Ձյուն, մառախուղ, մերկասառույց. Ճանապարհների վիճակը
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են: Արագածոտնի մարզի Ամբերդ ամրոց...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Բժիշկ Մյասնիկովը կանխատեսում է նոր համաճարակ` մահացության բարձր ցուցանիշով
Բժիշկ և հեռուստահաղորդավար Ալեքսանդր Մյասնիկովը կանխատեսում է նոր համաճարակ՝ մահացության բարձր աստիճանով։ Այս մասին, Lenta-ի հաղորդմամբ, նա գրել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Իսագուլյանի հայտարարությունից հետո ԱԱԾ-ն դիմել է դատախազություն
Ազգային անվտանգության ծառայությունը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ օրեր առաջ կայացած...
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
Միակ բանը, որ այս սրիկային իսկապես հիմա տանջում է, դա իր ֆեյսբուքյան էջի անկումն է. Արսեն Բաբայան
«Հայրենիք» կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ Արսեն Բաբայանը գրում է. «2009 թվականից անձամբ ճանաչում եմ ԴԱՎԱՃԱՆ նիկոլին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:06
Դարի դավաճանությունը
Ինչ ասես տեսել-լսել էինք՝ ծախած խաղ, ծախած մրցանակաբաշխություն, ծախած տենդեր, բայց որևէ մեկի երևակայությունը չէր հերիքի մտածել, որ ծախած...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Ֆրանսիան և ԱՄԷ-ն առաջին անգամ մասնակցելու են Հունաստանի, Կիպրոսի և Եգիպտոսի MEDUSA զորավարժություններին
Պատմության մեջ առաջին անգամ Ֆրանսիան և Արաբական Միացյալ Էմիրությունները Հունաստանի, Կիպրոսի և Եգիպտոսի հետ միասին կմասնակցեն MEDUSA...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Ղազախստանը բանակցում է Թուրքիայից Bayraktar ԱԹՍ-ներ գնելու համար
Ղազախստանը քննարկում է Թուրքիայից Bayraktar Tactical Block 2 (TB2) անօդաչու թռչող սարքեր (UAV) գնելու հնարավորությունը, հայտնում է ռուսական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
Եթովպիայի Տիգրայի շրջանի ղեկավարների կոչ են անում ՝ դատապարտել քաղաքացիների նկատմամբ «իրականացվող ջարդը»
Եթովպիայի դաշնային ուժերն իրենց վերահսկողությունն են հաստատել Տիգրայի մայրաքաղաքի վրա
Աղբյուր` Panorama.am
09:33
Վահան Թումասյան. Մարզերն ու քաղաքները սկսել են թաղվել սոցիալական ծանր հետևանքներ ունեցող ճգնաժամի մեջ
«Շիրակ կենտրոն» ՀԿ նախագահ Վահան Թումասյանն ահազանգում է. «Կանգնեցնել է պետք երկրի գահավիժումը... Երկիրը, մարզերն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:26
Տիգրան Աբրահամյան. Ինչո՞ւ ռազմագերիների, զոհվածների մարմինների վերադարձի հետ կապված ժամանակացույց սահմանված չէ
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Նոյեմբերի 9-ին, Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:20
Կորոնավիրուսի վերջին զարգացումներն աշխարհում
Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնը օրենսդիրներին քաջալերում է աջակցել նոր սահմանափակումներին՝ հիվանդանոցների ծանրաբեռնվածությունը մեղմացնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:12
Ստեփանակերտում ռազմական հոսպիտալ է տեղակայվել
ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը դաշտային հոսպիտալ է տեղակայել Լեռնային  Ղարաբաղում։ Այս մասին գրում է Ռիա նովոստին։ «Առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:06
Միջազգային կառույցների պատասխանատվությունն իրանցի գիտնականի վախկոտ սպանության համար․ Pars Today
Նոյեմբերի 27-ին Թեհրան նահանգի Աբսարդ շրջանում Սիոնիստական ​​ռեժիմի իրականացրած ահաբեկչական գործողության հետևանքով, սպանվեց իրանցի ականավոր...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան
16:30 16/11/2020

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}