Քաղաքական 09:50 29/07/2020 Տարածաշրջան

Սասունյան. Թուրք մտավորականները հեռուստածրագրում ճանաչում են Հայոց ցեղասպանությունը (վերջին՝ մաս 3)

Սա ծավալուն տեսանյութի երրորդ և եզրափակիչ հոդվածն է, որում երկու թուրք մտավորականներ հանդես են գալիս Թուրքիայի Հանրապետության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման օգտին: Քննարկումը տեղի է ունեցել 2015 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ:

Տեսանյութում Էրդողան Այդինի և Այդին Չուբուքչուի միջև զրույցը թուրքերեն է՝ անգլերեն ենթագրերով։ Մեկ ժամ 37 րոպե տևողությամբ ծրագրի անվանումն է՝ «Բաբելոնյան աշտարակ», իսկ ծրագրի վերնագիրը՝ «Առերեսվելով ցեղասպանությանը»։ Թուրքական քննարկումը թարգմանել և ենթագրերով ապահովել է դոկտոր Օհաննես Քիլիչդաղին։ Ահա այդ քննարկման հատվածների վերջին մասը․

Հաղորդավար․ «Հարց հեռուստադիտողից․ «Այս երկրում [Թուրքիա] կան մարդիկ, որոնք ավելի հայ են, քան հայերը… »:
Այդին Չուբուքչու. «Սխալ է ասել, որ այդ ցեղասպանությունն իրականացվել է թուրքերի դեմ։ Ճիշտ է, որ նրանք զանգվածաբար մահացան, սակայն զոհվեցին պատերազմում ՝ որպես զինվորներ: Թուրքերն ավելի շուտ զոհվեցին ռազմաճակատում, որտեղ նրանց ուղարկել էր պետությունը՝ Գալիպոլիում, Սարիղամիշում, Եմենում, Սուեզում, Գալիցիայում․․․»։

Հաղորդավար․ «Մենք չենք կարող այս [թուրքական] մահերն անվանել ցեղասպանություն»։
Այդին Չուբուքչու. «Իհարկե, չենք կարող։ Նրանք զոհվեցին պատերազմում»։
Էրդողան Այդին. «Օրինակ, Գերմանիայում տեղի ունեցավ հրեաների ցեղասպանություն: Գրեթե երեք անգամ ավելի գերմանացիներ մահացան, քան հրեաներ: Բայց նրանց չի կարելի նույն կերպ գնահատել և ցավակցություն հայտնել երկուսի համար »:

Հաղորդավար. «Դուք նշեցիք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհված գերմանացիներին»:
Այդին Չուբուքչու. «Մեկը զոհվեց երկու բանակների բախման հետևանքով, մյուսները պետության կողմից կոտորված քաղաքացիական անձինք էին։ Դա նույն բանը չէ։ Իհարկե, թուրքեր մահացան, միլիոններով մահացան։ Սակայն նրանք զոհվեցին մարտի դաշտում։ Պետության կողմից նրանց կոտորած չի եղել Թուրքիայում։

Ինչ վերաբերում է «ավելի հայ լինելուն, քան հայերը»՝ ճիշտ է: Եթե հայ ժողովուրդը ճնշվում ու լռեցվում է, ես հայերից ավելի հայ կլինեմ և կփորձեմ լինել նրանց ձայնը: Եթե ինչ-որ տեղ թուրք ժողովուրդը ճնշվի և լռեցվի որևէ պետության կողմից, ապա ես ավելի թուրք կլինեմ, քան թուրքերը և կպաշտպանեմ նրանց։ Ես ավելի շատ ալևի կլինեմ, քան ալևիները և կպաշտպանեմ բոլոր նրանց, ում լռեցնում են՝ չերքեզ, քուրդ, արաբ, ասորի։ Ես ավելի հայ կլինեմ, քան հայերը, ավելի ասորի, քան ասորիները, որպեսզի նրանց ձայն տամ: Սա վիրավորանք չէ: Եթե այդ հարց տվող անձը փորձում է ինձ վիրավորել՝ ասելով «ավելի հայ, քան հայերը», պատիվ ունեմ թիկունք կանգնելու ճնշված ժողովրդին»:

Էրդողան Այդին. Պատասխանելով Հայոց ցեղասպանության մեջ Գերմանիայի դերի վերաբերյալ հարցին․ «Նրանք [գերմանացիները] կարևոր դեր են խաղացել, բայց մենք պետք է զգույշ լինենք, որպեսզի տպավորություն չստեղծվի, թե [Հայոց] ցեղասպանությունն իրականացրել են գերմանացիները»:

Հաղորդավար․ «Դուք ասում եք, որ դա չի արդարացնում մեր օսմանցիներին»։
Էրդողան Այդին. «Ճիշտ այդպես, որովհետև հայերի բնաջնջումը իսլամացման և թուրքացման մաս էր կազմում այս երկրում՝ սկսվելով պատերազմից առաջ։ Այս երկրում իսլամացման և թուրքացման քաղաքականությունը, այսինքն՝ հայերի, հույների, ասորիների մաքրագործումը ծառայում էր գերմանացիների նպատակին, որոնք հետագայում Օսմանյան կայսրությունը և Էնվեր փաշային դարձրեցին իրենց գործակիցները, որպեսզի նրանք ավելի մեծ ազդեցության գոտի օգտագործեն Ռուսաստանի դեմ և նաև գոհացնեն իրենց համագործակիցներին:

Բավարարելով իրենց դաշնակիցների Թուրանի երազանքը, Գերմանիան կօգտագործեր ամբողջ օսմանյան երկիրը իր սեփական շահագործման համակարգի համար․․․․ Պատերազմը դիտարկվում էր որպես առանձին ներքին խմբերի վերացման հնարավորություն: Ժամանակի օսմանյան ինքնիշխանները երկու հիմնական նպատակ էին հետապնդում պատերազմի մեջ մտնելիս: Առաջինը ՝ Թուրանի կայսրության հիմնադրումը ՝ Ադրիատիկից մինչև Չինաստանի պատը՝ հենվելով գերմանացիների վրա ՝ նրանց պատերազմական մեխանիզմի միջոցով:

Երկրորդ, պատերազմը նրանց արտակարգ ազատություն ընձեռեց, քանի որ ոչ ոք չէր կարող խառնվել իրենց ներքին գործերին: Այսպիսով, այս բացառիկ առիթն օգտագործելով նրանք նպատակադրվել էին մաքրել բոլոր տարբեր ինքնությունները Անատոլիայից… Այս նախագիծը նաև պատճառ էր, որ միլիոնավոր օսմանցիների, թուրքերի և մահմեդականների առաջին հերթին ուղարկեն մահվան բերան: Այսպիսով, ի պատասխան Ձեր հարցի՝ թուրքերի մահվան համար պատասխանատվության վերաբերյալ, այն նույնպես ընկած է թուրանիզմի հետևողների վրա՝ որպես Թալաթ և Էնվեր:

Ամբողջ հայ բնակչության, մանուկների և պատանիների բնաջնջման համար պատասխանատվությունը թալեաթների և էնվերների վրա է։ Պետք է նաև ընդգծել, որ հայերն այստեղ կազմավորվել էին 3000 տարի առաջ՝ մինչև թուրքերի գալը Կենտրոնական Ասիայից… Ասում են, որ նրանց [հայերին] ուղարկել են պատերազմական գոտիներից: Ո՛չ:

Սա բացարձակ սուտ է: Բացի պատերազմական գոտուց, նրանք [հայերը] աքսորվել են այնպիսի վայրերից, ինչպիսիք են Ադաբազարը, Իզմիթը, Բուրսան, Էսքիշեհիրը… Մի մոտեցում, որը հիմնված է պետության վրա, բայց ոչ ժողովրդի և նրանց իրավունքների, չի կարող առաջացնել ժողովրդավարություն և արդարություն: Նմանապես, մարդիկ, որոնք հայրենիքը չեն պատկերացնում այնտեղ ապրողների իրավունքներով, այլ որպես ինքնիշխան հող, չեն կարող իրական հարստություն և արդարություն բերել:

Եթե մենք կարողանայինք մեր երկրի ապագան կերտել հայերի հետ միասին, որոնք այնտեղ եղել են մեզանից առաջ, կտեսնեինք, թե որպես ժողովուրդ, որոնք եվրոպականի նման քաղաքներ են կառուցել 100-150 տարի առաջ, որքան կավելացնեին մեր նյութական հարստությունը։ Եթե նրանք դեռ այստեղ՝ Թուրքիայում լինեին, մենք ավելի բարձր վարկանիշ կունենայինք համաշխարհային եկամտի անարդարացի բաշխման մեջ: Եթե այդ մարդիկ այսօր այստեղ լինեին, և մենք կարողանայինք դեմ լինել բոլոր գերտերություններին՝ թուրքերի, հայերի, քրդերի հետ միասին, ապա Սոմայում և Թորունլարում սպանություններ տեղի չէին ունենա։

Այսպիսով, Հայկական հարցին հանգիստ առերեսվելը նշանակում է վերանայել հայրենասիրությունը, մեր պատմությունը, հարստությունը, ժողովրդավարությունը, արդարությունը և մարդկությունը: Թվում է, որ մենք պետք է կրկնենք մեր ընկերներին, հեղինակներին, դասախոսներին, գիտնականներին, որոնք փորձում են դա համարել որպես «տեղահանություն», որ տեղահանվածները եղել են սովորական մարդիկ (հղի կանայք, երեխաներ, տարեցներ), բայց ոչ զինված մարդիկ:

Պետք է կրկնենք, որ մեր ընկերներն ու հարևանները արտաքսվել են՝ նրանց հետ նաև մեր մարդկությունն ու խիղճը: Դժբախտաբար, մենք անընդհատ խոսում ենք պետության և դրա իրավունքի մասին մի երկրում, որտեղ դրանք գոյություն չունեն: Բայց պետությունը ինքնիշխանության մեխանիզմ է ՝ առանց խղճի և բարոյականության: Մարդիկ ունեն խիղճ, բարոյականություն, համերաշխության զգացում և իրենց պայքարը հանուն իրավունքների:

Ժողովրդավարությունը մի համակարգ է, որտեղ պետությունն ամենաթույլն է, իսկ մարդը ՝ ամենաուժեղը… Մեր ընկերներից ոմանք հարցնում են փաստաթղթերի մասին: Մենք նաև պետք է ազատվենք փաստաթղթային ֆետիշիզմից: Ամենակարևոր փաստաթուղթը մի ամբողջ ժողովրդի բացակայությունն է, որը ժամանակին եղել է այս երկրի կարևոր տարրերից մեկը: Սրանից ավելի մեծ փաստաթուղթ չի կարող լինել:

Ավելին, մի ուժ, որը բավական սառնասրտություն ուներ այդպիսի անմարդկային գործեր անելու համար՝ տեղահանելու, արմատախիլ անելու, աքսորելու ժողովրդին, ոչ մի փաստաթուղթ չէր թողնի՝ասելով. «Ես ձեզ տեղահանեցի և բնաջնջեցի»: Սակայն մենք արդեն կարող ենք շատ եզրակացություններ անել գոյություն ունեցող փաստաթղթերից»։

Ուղղում․ նախորդ երկու հոդվածներում ես սխալմամբ փոխել էի քննարկման մասնակիցներ Էրդողան Այդինի և Այդին Չուբուքչուի անունների տեղերը։

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:20
Պայթյուն Թուրքիայում՝ ահաբեկչի ձերբակալության ժամանակ
Թուրքիայի հարավ-արևելքում գտնվող Հաթայ նահանգի Իսքենդերուն քաղաքում ահաբեկչին ձերբակալելու ժամանակ պայթյուն է տեղի ունեցել։ Ռիա նովոստիի...
Աղբյուր` Panorama.am
23:15
ԱՄՆ-ն ընդլայնել է Իրանի դեմ պատժամիջոցները
ԱՄՆ-ը պատժամիջոցներ է կիրառել Իրանի մի շարք քաղաքացիների, այդ թվում երկրի նավթի նախարար Բիժան Զանգանեի  նկատմամբ: Բացի այդ, ԱՄՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:03
Արցախի ԱԳ նախարարը շեշտել է մասնագիտացված միջազգային մարդասիրական կազմակերպությունների ներգրավման անհրաժեշտությունը
Հոկտեմբերի 26-ին Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանը հանդիպել է Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավորների պատվիրակության...
Աղբյուր` Panorama.am
22:58
Արցախի ՄԻՊ-ը՝ երեխաների մասնակցությամբ որոշ շահարկվող լուսանկարների մասին
Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպանը, նկատելով սոցիալական ցանցերում երեխաների ընդգրկվածությամբ որոշ լուսանկարների վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:57
ԱԻ փոխնախարար. Հայաստան ինտենսիվ կերպով հումանիտար բեռներ են ուղարկվում
ԱԻ փոխնախարար Արմեն Փամբուխչյանը տեղեկատվական կենտրոնում ճեպազրույցի ժամանակ շնորհակալություն հայտնեց Սփյուռքում ապրող հայերին, որոնք ինքնաբուխ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:53
Պակիստանը կանչել է Ֆրանսիայի դեսպանին Մուհամեդ մարգարեի ծաղրանկարների պատճառով
Պակիստանի իշխանությունները կանչել են Ֆրանսիայի դեսպանին՝ Փարիզի մերձակայքում չեչենի կողմից դպրոցի ուսուցչի սպանությունից հետո Մուհամեդ մարգարեի...
Աղբյուր` Panorama.am
22:48
Տղաներ, մենք հետևում ենք ձեզ, ապավինում ենք ձեզ և հավատում ենք ձեր անկոտրում ուժին. Տիգրան Մանսուրյան
Ժողովրդական արտիստ, կոմպոզիտոր Տիգրան Մանսուրյանը համոզված է՝ միաբանությունն ավելի ու ավելի մոտ կդարձնի մեր ցանկալի լուսավոր օրը, որն անկասկած...
Աղբյուր` Panorama.am
22:47
ՊՆ ներկայացուցիչ. Թուրքական F16-երի կիրառման ապացույցներ էլ ունենք
Արցախում թուրքական F16-երի չկիրառման վերաբերյալ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությանն ի պատասխան ՀՀ Պաշտպանության նախարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
22:35
Վրաստանում բժշկականի բարձր կուրսի ուսանողները կվերապատրաստվեն
Վրաստանում բժշկական անձնակազմի ռեզերվ ստեղծելու համար կվերապատրաստվեն համապատասխան ուղղությունների բարձր կուրսի ուսանողները: Jnews-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
22:28
Արծրուն Հովհաննիսյան. Ցավոք, հակառակորդին հաջողվեց գրավել Կուբաթլուն
«Երեկ, ցավոք, երեկոյան ուշ ժամի մարտերի ընթացքում հակառակորդին հաջողվեց գրավել Կուբաթլուն և որոշ ուղղություններով առաջանալ։ Վաղը մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:27
Մոսկվայի թիվ 1 կլինիկական հիվանդանոցի նյարդավիրաբուժության բաժանմունքի ղեկավար, պրոֆեսոր Մուշեղ Ստեփանյանը Հայաստանում է
«Լավագույն Բժիշկները մեր Հերոս Տղերքի կողքին են՝ չկասկածեք,Հայ Զինվորը ստանում է  լավագույն բժշկական օգնությունը, վստահ եղեք!!!...
Աղբյուր` Panorama.am
22:17
Ֆրանսիայում քննարկում են թուրքական ապրանքների սահմանփակումների հարցը
Փարիզը քննարկում է թուրքական ապրանքների ներկրման սահմանափակումների հնարավորությունը։ Այս մասին գրում է «Ռիա Նովոստի»...
Աղբյուր` Panorama.am
21:58
Աննա Հակոբյան. Մի քանի օրից կմեկնենք սահմանները պաշտպանելու
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի տիկինը՝ Աննա Հակոբյանը գրել է. «Վաղվանից 13 հոգանոց կանանց ջոկատը՝ այդ թվում ես ինքս, կսկսենք զինվորական...
Աղբյուր` Panorama.am
21:57
Ոստիկանություն. Ոստիկանի մասնակցությամբ տեսագրությունն արվել է պատերազմի առաջին օրերին
Սոցցանցերում տարածվել է մի տեսանյութ, որտեղ առաջնագծում գտնվող ոստիկանության մի ծառայող դժգոհում է կացության պայմաններից ու կենցաղային վիճակից:...
Աղբյուր` Panorama.am
21:52
Ստեփանակերտում իրավիճակը հանգիստ է. ԱԻՊԾ
Ստեփանակերտում իրավիճակը հանգիստ է, հարակից տարածքներից լսվում են պայթյունի ձայներ։ «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:46
Նկարիչ Համազասպ Մխիթարյանի գործերը դրվել են աճուրդի՝ հանուն Արցախի
Հայ նկարիչ Համազասպ Մխիթարյանի (Ամուզա) աշխատանքները ներկայացվել են «Art For Armenia» բարեգործական աճուրդին, իսկ աշխատանքների...
Աղբյուր` Panorama.am
21:21
Ես ցավալի փոխզիջումների և կապիտուլյացիայի մանդատ ոչ ոքի չեմ տվել. Էլիբեգովա
«Ես, որպես հայ կին, ամուսնուս հետ չեմ պահել առաջնագիծ գնալուց։ Ես, որպես ՀՀ քաղաքացի, արել եմ իմ մասնագիտական հնարավորությունների չափով...
Աղբյուր` Panorama.am
21:11
Ռուսաստանի սահմանների ուղղությամբ հնարավոր են ակտիվացումներ
Ռուս լրագրող Յուրի Կոտենյոկը գրել է, որ իրավիճակը ԼՂ-ում  զարգանում է ըստ իր կանխատեսումների։ «Մեկ ամսվա ընթացքում ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:58
Հատկապես կոնկրետ պաշտոնյաները թշնամու խոշորացույցի տակ են. Տիգրան Աբրահամյան
«Մենք վերջապես պետք է սովորենք անվտանգային թեմաների շուրջ դիսկուրսը անհրաժեշտ ռամկաների մեջ քննարկենք»,- ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:57
Սա Հայոց ցեղասպանության մի նոր փորձ է. Տիգրան Ձիթողցյան
«Արդեն մեկ ամիս է, ինչ հայ ժողովուրդը հարձակման տակ է գտնվում, և ամբողջ ազգը պայքարում է ողջ մնալու իրավունքի և մեր հողի մի մասը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Հերոսական արարումները ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում շարունակվում են
Արցախի պաշտպանության բանակը շարունակում է ներկայացնել առաջնագծի զինծառայողների սխրանքները։  «Մարտկոցի կազմով թշնամական 7 տանկ և 1...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Փաշինյանը «ցավոտ զիջումների» և «կապիտուլյացիայի» մասին
«Գուցե մենք ենք մեղավոր մեր դիրքորոշումներով, որ չի հաջողվում հրադադար հաստատել կամ հարցին լուծում տալ,- ֆեյսբուքյան եթերի միջոցով ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Հրադադարն այսօր կրկին կոպտորեն խախտվել է պաշտոնական Բաքվի կողմից․Ա․Հարությունյան
Հակառակ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների գործադրած ջանքերին՝ ուղղված տարածաշրջանում հումանիտար հրադադար հաստատելուն, Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Կայացել է Vbet Հայաստանի ֆուտբոլի պրեմիեր լիգայի 9-րդ տուրի մեկ հանդիպում
Չարենցավանի քաղաքային ստադիոնոմ կայացել է  Vbet Հայաստանի ֆուտբոլի պրեմիեր լիգայի 9-րդ տուրի  մեկ հանդիպում։ Երկրի  չեմպիոն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Հեռախոսազրույց եմ ունեցել ԱՄՆ պետքարտուղար Պոմպեոյի հետ և ասել․ Փաշինյան
Հիմա արդեն պարզ է, որ հերթական անգամ չստացվեց հրադադարը պահպանե,- ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերի միջոցով ասաց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը,-ես իհարկե...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Մահացել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ մաեստրո Հարություն Թոփիկյանը
Այսօր վաղ առավոտյան, կյանքից հեռացել է Երևանի Պետական Կամերային Երգչախմբի հիմնադիր, գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր, մեծանուն երաժիշտ,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Ղարաբաղյան հակամարտության լուսաբանման ընդհանուր պատկերը ռուսական ԶԼՄ-ներում․գերակշռում են հայամետ նյութերը
«Մեդիա պաշտպան» նախաձեռնությունը հոկտեմբերի 23-ից 25-ը հետևել է ռուսական 5 առաջատար լրատվամիջոցների հրապարակումներին՝ պարզելու, թե...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Այս պահին թշնամական ուժերը գրադի և սմերչի կայանքներից հրթիռակոծում են Մարտունու շրջանը
Հայկական միասնական տեղեկատվական կենտրոնի փոխացմամբ՝  այս պահին թշնամական ուժերը գրադի և սմերչի կայանքներից հրթիռակոծում են Մարտունու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Ժամը 17:00-ից Արցախի սահմանի երկայնքով կրակի խտությունը կտրուկ մեծացել է․Շուշան Ստեփանյան
Ժամը 17:00-ից Արցախի սահմանի երկայնքով կրակի խտությունը կտրուկ մեծացել է: Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը։...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}