Մշակույթ 12:53 11/08/2020 Հայաստան

Գեղամա լեռներում «ծնված» վիշապաքարը` Օղակաձև այգում՝ արդեն ճիշտ դիրքով

«Հայաստանում մոտավորապես 100 վիշապաքարեր կան, որոնցից 18-ը տեղաշարժվել են իրենց բուն բնակավայրից, և հայտնվել են ՀՀ տարբեր վայրերում»,- այսօր լրագրողների հետ զրույցում  ասաց ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Նարինե Թուխիկյանը՝ ներկայացնելով վիշապաքարերի դիրքն ուղղելու աշխատանքների ամփոփումը։ 

Նրա խոսքով, նշված 18 վիշապաքարերից 5-ը ոչ միայն տեղաշարժվել էին, այլ նաև սխալ դիրքով տեղադրվել. դրանցից մեկը գտնվում է Երևանի Օղակաձև այգում։

«Դրանցից մեկն, օրինակ, գլխի վրա մխրճված է եղել բետոնի մեջ, մյուսը՝ հորիզոնական դիրքով պառկեցված։ Հիմա մեր խնդիրն էր այդ հինգ վիշապները բերել իրենց իրական դիրքին, թեև դրանք իրենց բնօրրանում չեն գտնվում։ Կարծում եմ՝ սա շատ կարևոր առաջին քայլն էր։ Մենք բետոնից ազատվեցինք, ճիշտ դիրքով դրեցինք այդ վիշապաքարերը։ Կարծում եմ՝ վիշապաքարերը բավականին հետաքրքիր են, և բացառիկ են մեր մշակութային դաշտում։ Համաշխարհային մշակույթի մեջ էլ է սա բացառիկ երևույթ։ Բարերարների աջակցությամբ կարողացանք գլուխ բերել այս գործը»,- ներկայացրեց Նարինե Թուխիկյանը։

Հնագետ Արսեն Բոբոխյանն էլ տեղեկացրեց՝ վիշապաքարերը հուշարձաններ են, որոնք իրենց բնույթով նման են խաչքարերին։ Դրանք ի հայտ են եկել միայն Հայկական լեռնաշխարհում՝ բարձրլեռնային գոտիներում.

«Դրանք բացառիկ հուշարձաններ են համաշխարհային ժառանգության տեսանկյունից։ Դրանք կառուցվել են Ք.Ա 3-րդ և 2-րդ հազարամյակներում, և բացառիկ արժեք են ներկայացնում։ Վերջին 10 տարիներին վիշապաքարերը ինտենսիվ հետազոտվում են, թեև այդ հետազոտությունները սկսվել են դեռ 100 տարի առաջ: Այս քարը գալիս է Գեղամա լեռներից, հայերը կոչել են վիշապներ, եզդիները կոչել են՝ աժդահա յուրդ։ Սակայն կա նաև սախուրակ անունը, որը և մենք ցանկանում ենք վերականգնել»։

Հնագետը տեղեկացրեց, որ վիշապաքարը հայտնաբերվել է 1909 թվականին, և տեղափոխվել է Երևան 1970 թվականին։

«Ըստ էության, տեղափոխողները փորձել են նախնական լանդշաֆտը վերականգնել։ Դա եղել է լճի մոտ, ինչը վիշապաքարերի համար կարևոր նշանակություն ունի։ Տեղափոխելն ի սկզբանե սխալ է եղել, բայց գոնե այդ ձևով հնարավոր է եղել փրկել վիշապաքարերը»,- ասաց Արսեն Բոբոխյանը։

Նա նշեց, որ վիշապաքարերը եղել են պաշտամունքի առարկա՝ բարձրլեռնային սրբավայրերում։ Ըստ հնագետի, վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ոչ միայն բարձրլեռնային, այլ նաև միջին լեռնային տարածքում են ի հայտ գալիս վիշապաքարերը։ Դրանք նման են  սրբավայրերի, ուր հեթանոսական տոներին մարդիկ բարձրացել են և ծիսակատարում իրականացրել։

«Մեկ-երկու շաբաթ մնացել են այդեղ, ապա վերադարձել իրենց բնակավայրեր։ Այս վիշապաքարերը նաև ունեցել են մեծ նշանակություն բնակչությանը միավորելու տեսանկյունից։ Դրանք ի հայտ են եկել Վանի, Ուրմիայի և Սևանի ավազաններում, և կարծես միավորել են հայկական մշակույթը՝ հատկապես բրոնզի դարում»,- նշեց հնագետը։

Մասնագետը շեշտեց՝ վիշապաքարերի ստեղծման համար ոչ թե վարպետ, այլ վարպետներ, համայնք է աշխատել.

«Այսպիսի քար մշակելու համար համայնական ուժ է պետք և երկար ժամանակ։ Շատ դժվար է մշակել բազալտի նման պինդ քարը...։ Սրանք հստակորեն այնպիսի հուշարձաններ են, որոնց վրա մեծ ներուժ է կիրառվել»։

Կա նաև տեսակետ, որ խաչքարերը հենց վիշապաքարերի հիման վրա են ստեղծվել. նման  տեսակետ է հայտնել հետազոտող Նիկոլայոս Մառը, ով և հայտնաբերել է վիշապաքարերը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

19:34
ՌԴ Պետդուման կոչ է անւոմ Լեռնային Ղարաբաղում դադարեցնել կրակը
ՌԴ Պետդումայի ստորին պալատի պատգամավորները մտահոգություն են հայտնել  Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում իրավիճակի կտրուկ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Ռազմական գործողությունների հետևանքով վիրավորված հղի կնոջ ու երեխայի կյանքին վտանգ չի սպառնում
Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը սեպտեմբերի 28-ին այցելել է Ստեփանակերտի բժշկական հաստատություններում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Անմեղ մարդկանց արյուն է հեղվում, թիրախ է դարձել նաև խաղաղ բնակչությունը. Վրաստանի խորհրդարանի հայազգի պատգամավոր
Կրկին Ղարաբաղի ողջ սահմանին պատերազմական գործողություններ են։ Ադրբեջանը այս անգամ Թուրքիայի աջակցությամբ կռվի է ելել հերոսական արցախցիների հետ`...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
ԵԽԽՎ-ն պատրաստ է նպաստել Մինսկի խմբի ձևաչափով խաղաղ բանակցությունների համար բարենպաստ միջավայրի ստեղծմանը․ հայտարարություն
«Մենք չափազանց մտահոգված ենք Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական գործողությունների բռնկմամբ և դրանց սրմամբ, ինչը ռիսկի տակ է դնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Խնդրում եմ, համաձայնեցրեք ձեր գործողությունները.Վարազդատ Կարապետյան
Այսօր կառավարությունը ստեղծել է հրատապ խնդիրները համակարգելու մեխանիզմ։ Այս մասին Facebook-ի իր էջում գրել է  «Իմ քայլը»...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
ՀՀ ՄԻՊ-ն Արցախի քաղաքացիական բնակչության նկատմամբ Ադրբեջանի թիրախային զինված հարձակումների մասին զեկույց է ուղարկել ՄԱԿ
ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին քիչ առաջ ուղարկեցի հատուկ հաղորդում Լեռնային Ղարաբաղում (Արցախում) մարդու իրավունքների վիճակի վերաբերյալ, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Ջավախքի հայ ազգաբնակչությունը վճռականորեն կանգնած է Արցախի ժողովրդի կողքին և ուղիները է որոնում տարբեր ձեւերով աջակցելու
Սամցխե-Ջավախքի Մեդիա Վերլուծական Կենտրոնը տարածել է հայտարարություն, որում ասվում է.«Խստորեն դատապարտում ենք սեպտեմբերի 27-ին մեկնարկած...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
ՀՀ դեսպան. Բազմազգ Վրաստանն այն երկիրը չէ, որի խորհրդարանի պատգամավորները կարող են նմանօրինակ հայտարարություններ իրենց թույլ տալ
Վրաստանում ՀՀ դեսպան Ռուբեն Սադոյանը հարցազրույցներ է տվել վրացական առաջատար Ռուսթավի 2, Իմեդի և Վրաստանի հանրային հեռուստաընկերություն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Քաղաքապետարանի՝ ռազմաճակատ մեկնած աշխատակիցները կպահպանեն իրենց աշխատատեղերը․ Հակոբ Կարապետյան
Երևանի քաղաքապետարանի բոլոր այն աշխատակիցները, որոնք կամավոր կամ աշխարհազորի կազմում մեկնում են ռազմաճակատ, աշխատանքային օրենսդրությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Արսեն Թորոսյանն Արցախում է
Մոբիլիզացվել են բժշկական բրիգադներ, որոնց մի մասը գործուղվել է Ստեփանակերտ։ Այս մասին Արցախում լրագրողների հետ զրույցում  նշեց  ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Արծրուն Հովհաննիսյանը հերքում է բարձրաստիճան հայ զինվորականի մահվան լուրը
Ադրբեջանական տիրույթում խոսում են բարձրաստիճան հայ զինվորականի մահվան մասին: Դա չի համապատասխանում իրականությանը: Այս մասին գրառում է կատարել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:19
ՊԵԿ. բեռնափոխադրումներն իրականացնել Բավրայի անցակետով
Ելնելով անվտանգությունից՝ Պետական եկամուտների կոմիտեն հորդորում է հայկական պետհամարանիշներով տրանսպորտային միջոցների սահմանահատման համար ընտրել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Զե՛րծ մնացեք Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը ցանկացած արտաքին միջամտությունից. ԵՄ
Եվրամիությունը տարածաշրջանի բոլոր խաղացողներին կոչ է անում խթանել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում դեէսկալացիան և խուսափել հակամարտության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Պլանային ջրանջատում Արմավիր քաղաքում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. սեպտեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
ՄԻԵԴ-ը հաղորդագրություն տարածեց՝ Ադրբեջանի նկատմամբ միջանկյալ միջոց կիրառելու մասին Հայաստանի դիմումի վերաբերյալ
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հաղորդագրություն տարածեց, որում ասվում է, որ ՄԻԵԴ-ն այսօր Հայաստանից ստացել է Ադրբեջանի դեմ ներկայացված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
ԱԳՆ խոսնակը՝ Արցախի անկախության հնարավոր ճանաչման մասին
«Զարմանալի չէ, որ այս  ընթացքում հանրության շրջանում շատ է խոսվում Արցախի Հանրապետության ճանաչման գործիքակազմը կիրառելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
«Կարգո» ՍՊԸ-ն դադարացնում է Թուրքիայից իրականացվող բեռնափոխադրումները
Միջազգային բեռնափոխադրող «Կարգո» ՍՊԸ-ն որոշում է կայացրել դադարացնել Թուրքիայից իրականացվող բեռնափոխադրումները։ Այս մասին նշված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Բոլոր մուտքերը դեպի Խոսրովի անտառ ժամանակավորապես դադարեցվել են
Հաշվի առնելով Հայաստանի Հանրապետությունում հայտարարված ռազմական դրությունը և շրջակա միջավայրի նախարարի տեղակալ Ա.Մազմանյանի գրության համաձայն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Աննա Նաղդալյան. Կան անհերքելի ապացույցներ, թե որ կողմն է սկսել մարտական գործողությունները
«Հայաստանի դիվանագիտական ամբողջ ծառայությունն աշխատում է արտակարգ ռեժիմով՝ իրականացնելով Արցախի դեմ Ադրբեջանի ագրեսիայի հակադարձման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Մենք սովորել ենք պաշտպանել մեր հողը..., հայը ռազմիկների ազգ է. Մարիամ Մերաբովա
Իմ սիրելի ընկերներ, ես ծայրաստիճան անհանգստացած եմ Հայաստանում և Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակով: Պատմական անավարտ խնդիրների բավականին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Էսկալացիայի մասշտաբների վերջնակետը տեսանելի չէ. Զոհրաբ Մնացականյան
«Ե՛վ Հայաստանը, և՛ Արցախը շատ հետևողական են եղել այն հարցում, որ խաղաղ կարգավորումն այլընտրանք չունի: Մենք լիովին պատրաստ ենք և միանգամայն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Ադրբեջանի զրահատանկային լայնածավալ գրոհը կասեցված է. ՊՆ
ՀՀ պաշտպանության նախարարության մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը հայտնում է, որ հարավային ուղղությամբ հակառակորդի զրահատանկային լայնածավալ գրոհը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
ՊՆ. Հարավային ուղղությամբ համեմատաբար հանգիստ է
Արցախա-ադբեջանական շփման գծի ողջ երկայնքով, ըստ էության, շարունակվում են մարտական գործողությունները։ Լրագրողների հետ ընթացող ճեպազրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Ինչպե՞ս թիրախավորված և ճիշտ օգնել Արցախին
Հայկական միասնական տեղեկատվական կենտրոնը հայտնում է՝ ինչպես ճիշտ և թիրախավորված աջակցել Արցախին։ «Հարգելի՛ հայրենակիցներ, Եթե...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Գորիսի ԲԿ-ն ծառայում է որպես տարհանման կետ
Գորիսի  բժշկական կենտրոնը ծառայում է որպես տարհանման կետ: Տարհանումն իրականացվում է թե շտապօգնության մեքենաներով և ռեանիմոբիլներով, թե...
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
Ղարաբաղը տապալել է թուրքական լիրան․ Lenta.ru
Թուրքական լիրան իջել է պատմական ցածր մակարդակի՝ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հակամարտության ֆոնին: Մոսկվայի ժամանակով ժամը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
ԱԱԾ. Հակառակորդը կարող է ֆեյսբուքյան գրառումներն օգտագործել սադրանքների համար
Ազգային անվտանգության ծառայությունը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Սիրելի՛ հայրենակիցներ, Ադրբեջանի կողմից Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:43
Բելառուսը պատրաստակամություն է հայտնել նպաստել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկխոսությանը
Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում իրավիճակի սրման կապակցությամբ Բելառուսի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունը հանդես է եկել...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան
11:07 24/09/2020

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}