Տնտեսություն 17:44 14/08/2020 Հայաստան

Թադևոս Ավետիսյան. Կայուն զբաղվածություն հնարավոր չի ապահովել շրջակա միջավայրի գերշահագործման հաշվին

ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող Թադևոս Ավետիսյանն իր հոդվածում գրում է.

«Ակնհայտ է՝ խորանում են մեր երկրի տնտեսության հիմնական ճյուղը հանդիսացող հանքարդյունաբերության հետագա զարգացման հիմնախնդիրները:

Կարծում եմ կարիք կա նորից հիշեցնելու այս հիմնախնդիրներին վերաբերող մեր տեսակետներն ու մոտեցումները, որոնք շարունակում են մնալ արդիական:

Ընդհանուր առմամբ, այս հիմնախնդիրները կայուն զարգացման տեսանկյունից ձևավորում են հետևյալ խումբ ռիսկերը՝
- շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը վերաբերող բնապահպանական ռիսկեր,
- հանքարդյունաբերության ճյուղի կազմակերկպությունների հետագա տնտեսվարման հնարավորություններից կախված՝ աշխատողների համար աշխատանքը և կայուն եկամուտը կորցնելու ռիսկեր:

Այս երկու խումբ ռիսկերն ունեն և՛ տնտեսական, և՛ սոցիալական առարկայական բնույթ: Դրանք վերաբերում են հանքարդյունաբերական տարածաշրջանների բնակիչներին և տնտեսական այլ գործունեություն իրականացնողներին, այդ ձեռնարկությունների սեփականատերերին ու ներդրողներին, աշխատողներին ու նրանց ընտանիքի անդամներին:

Այս ու նմանատիպ բնույթ ունեցող մի շարք այլ ռիսկերն առաջանում են հենց շուկայական կարգավորման ձախողման արդյունքում, երբ պետությունը «ձեռքերը» լվանում ու մի կողմ է քաշվում: Շուկայական գործիքներն ի զորու չեն լուծելու այս հիմնախնդիրները: Դրանք արագորեն ձևափոխվում են իրական մարտահրավերների՝ հանրության տարբեր խմբերի միջև անհանդուրժողականության մթնոլորտի ձևավորման ու խորացման իմաստով: Ցավոք, մեր երկրի օրինակով դրա ականատեսն ենք լինում բազում անգամներ:

Մասնավորապես, միայն բնապահպանական առումով ընդունելի վիճակն ապահովելուն ուղղված հիմնախնդիրների լուծումը կարող է առաջ բերել բացասական մի շարք սոցիալ-տնտեսական հետևանքներ՝ հանքարդյունաբերության ոլորտում տնտեսկան ակտիվության կրճատում և տնտեսության այլ ոլորտների համար մուլտիպլիկատիվ բացասական արդյունք, ներդրումների արտահոսք, աշխատատեղերի կրճատում, գործազրկության և աղքատության ավելացում և այլն:
Իհարկե, պետք է սկզբունքորեն փաստել՝ բնապահպանական առումով ընդունելի վիճակն ապահովում է երկրի կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ հիմք՝ ստեղծելով ինչպես ներկա սերունդների միջև համերաշխության մթնոլորտ, այնպես էլ ապագա սերունդիների համար զարգացման հավասար պայմաններ։

Սակայն կայուն զարգացումը զուտ բնապահպանական արդյունք չէ: Մեր երկրի տնտեսության զարգացման համար առարկայական սկզբունք պետք է լինի նաև սոցիալական ներառականությունն ու արդարությունը: Պետությունը պետք է անհրաժեշտ մասնակցություն և դրական դեր ունենա սեփականության իրավունքը արդյունավետ պաշտպանելու, ներդրումներ ներգրավելու և առաջանցիկ տնտեսական աճ ապահովելու, նոր աշխատատեղեր ստեղծելու և կայուն եկամտաստեղծ զբաղվածություն ապահովելու գործընթացներում:

Այս տեսանկյունից հանքարդյունաբերության ոլորտը պետք է ենթարկվի պետական համալիր կարգավորման: Միաժամանակ, պետությունը պետք է վերականգնի իր մասնակցությունը և հստակ թիրախավորի օգտագործված ռեսուրսների վերականգնումն ու շրջակա միջավայրի վրա բացասական հետևանքների հնարավորինս նվազեցումը: Ոլորտում կարճաժամկետ տնտեսական հաջողությունների հասնելու մոլուցքը չպետք է ձևավորի անարդյունավետ տնտեսական կառուցվածք՝ անտեսելով երկրի համեմատական առավելություններն ու զարգացման երկարաժամկետ իրական ներուժը, չստիպի անխնա շահագործել բնական պաշարները:
Ցավոք, ներկայումս Հայաստանի տնտեսական աճի ցուցանիշները և դրա կառուցվածքը հակառակ միտումներն են արձանագրում:

Մյուս կողմից՝ սոցիալական պետությունը պետք է իրական աջակցություն ցուցաբերի աշխատանքային տարիքի աշխատունակ քաղաքացիներին՝ նրանց կայուն զբաղվածության լիարժեք ապահովման նպատակով, չթողնի աշխատաշուկայի «քմահաճույքին»՝ գործազուրկին կամ երկարատև սպասումից հետո աշխատանք գտած ու այն կորցնելու ռիսկ ունեցող աշխատողին:
Ցավոք, այս նպատակին ուղղված զբաղվածության պետական աջակցության ծրագրերը ևս լիարժեք չեն ծառայում իրենց նպատակին: Ավելին՝ դրանք աննախադեպ թերակատարվել են 2018-2019 թվականներին, համապատասխանաբար՝ շուրջ 70 և 50 տոկոսներով:

Հավաքական այս լուծումների հավասարակշռված գործադրումը հնարավորություն կստեղծի խուսափել այլևս իրողություն դարձած «աշխատանք, թե՞ շրջակա միջավայրի պաշտպանություն» երկընտրանքից, իսկ առաջանալու դեպքում՝ այն լուծել «և՛ աշխատանք, և՛ շրջակա միջավայրի պաշտպանություն» սկզբունքի ներքո»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:48
COVID-19- ի դեմ պատվաստանյութերը պետք է մատչելի լինեն բոլոր ժողովուրդներին. Նիկոլ Փաշինյան
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթ է ունեցել  ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 75-րդ նստաշրջանի ընդհանուր քննարկումների ժամանակ։ Ելույթի տեքստը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:44
«Ադրբեջանը շարունակեց թիրախավորել խաղաղ բնակչությանը, ենթակառուցվածքները».Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը ՄԱԿ-ում
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթ է ունեցել  ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 75-րդ նստաշրջանի ընդհանուր քննարկումների ժամանակ։ Ելույթի տեքստը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:40
2004 թ-ից կույրերի ֆուտբոլը համարվում է պարալիմպիկ մարզաձև
Ֆուտբոլը բոլորի համար է: Սեպտեմբերի 23-ից 30-ը ՈՒԵՖԱ-ն սահմանել է մասսայական ֆուտբոլի շաբաթ, որի ընթացքում ամբողջ Եվրոպայում և Հայաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Քննարկվել են Սահմանադրական կարգի հիմունքների վերաբերյալ հարցեր
Սեպտեմբերի 25-ին տեղի է ունեցել Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի հերթական նիստը՝ Հանձնաժողովի նախագահ Եղիշե Կիրակոսյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:32
Հակասական տեղեկատվությունը՝ Հայաստանի զբոսաշրջության խոչընդոտ
«Հայաստանի հյուրանոցների ասոցիացիա» ՀԿ-ն հայտարարություն է տարածել զբոսաշրջային ոլորտի խնդիրների մասին։ Հայտարարությունում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:28
Հանրային ներդրումների կառավարման հայեցակարգի նախագիծը
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն, որի ընթացքում ներկայացվել է Հանրային ներդրումների կառավարման հայեցակարգի նախագիծը:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետն այցելել է մարտական դիրքեր
Սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-լեյտենանտ Օնիկ Գասպարյանն այցելել է 4-րդ զորամիավորման ենթակայությամբ գործող...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Տեսա՞ք, թե հայ ժողովրդի թիկունքում ինչ դավաճանության է գնացել. Միհրան Հակոբյան
Ատելության կուսակցության տղաներ և աղջիկներ, ո՞նց եք, լա՞վ եք: Հիշու՞մ եք, որ ձեր շեֆը ԱԺ ամբիոնից գաղութի բարքերով դեմքը ծամածռած հայտարարում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
«Հայ Ֆեստ»-ի օրերին կարելի է սեփական պատշգամբից դիտել ներկայացում-ցուցադրություններ
«ՀԱՅ ՖԵՍՏ» 18-րդ միջազգային թատերական փառատոնը կկայանա հոկտեմբերի 1-8-ը: Համավարակի պայմաններում՝ այն կանցկացվի նոր ձևաչափով և նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
«Թամրազյան ջան. հարգանքներս, ընկե՛րս». Արթուր Ալեքսանյան
«Թամրազյան ջան. հարգանքներս, ընկե՛րս»,-Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Եվրոպայի, Աշխարհի ու Օլիմպիական չեմպիոն Արթուր Ալեքսանյանն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Կանանց դավաճանության պատճառը պարզվում է շատ հասարակ է՝ նրանց ընդամենը պետք են ռոմանտիկա, կիրք. Էրիկ Անդերսոն
Սիրեկան գտնելու համար նախատեսված ծառայություններից մեկն ուսումնասիրելով՝ բրիտանացի գիտնականնները պարզել են, թե ինչու են կանայք դավաճանում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Վարչապետը պետք է ԱԺ-ին պարզաբանում տա. Մարուքյան
Վարչապետը պետք է ԱԺ-ին պարզաբանում տա Ադրբեջանի հետ տարվող բանակցությունների շրջանակներում իր իսկ կողմից որակված «այսպես կոչված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Ստեփանակերտում պատանեկան մարզաառողջարանային պարապմունքների և ժամանցի կենտրոն է կառուցվում
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը սեպտեմբերի 25-ին ընդունել է բարերար Վլադիմիր Ավագյանին: Երկրի ղեկավարի մոտ ԱՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Հայ խաղաղապահների հերթական զորախումբն ավարտել է առաքելությունը
Օրերս հայրենիք է վերադարձել Աֆղանստանում միջազգային անվտանգության աջակցության ուժերի կազմում խաղաղարար առաքելություն իրականացրած հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Այսօր 23։00-ին... Իմ տրամադրությունը շատ բարձր է. Ծառուկյանը որոշման հրապարակման ժամը հայտարարեց
«Իմ տրամադրությունը շատ բարձր է։ Այսօր 23։00-ին...ամեն ինչ շատ արագ են կատարում»,-այս մասին լրագրողներին հայտնեց Գագիկ Ծառուկյանը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Այն պնդումը, թե ծերության ժամանակ սեքս չկա, միայն կարծրատիպ է. Դեվիդ Լի
70 տարեկանից բարձր տարիքի մարդկանց մեկ երրորդը վարում է ակտիվ սեռական կյանք: Սա ցույց են տվել 7000 մարդու շրջանում արված հետազոտության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Ովքե՞ր են Հանրային ՀԸ գործադիր տնօրենի թափուր պաշտոնի համալրման համար երկրոդ փուլ անցել
Այսօր՝ սեպտեմբերի 25-ին, կայացել է Հանրային հեռուստաընկերության գործադիր տնօրենի թափուր պաշտոնի համալրման նպատակով ստեղծված մրցութային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Կոչ եմ անում ուշքի գալ, իջնել ամպերից, հրաժարվել ամենագետի բարդույթից
«Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության, նրա ղեկավարած քաղաքական ուժի միակ իրական սոցիալական հենարանը եղել և մնում է քաղացիական հասարակությունը`...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Խունդկարյանի օգտին քվեարկած երկուսից մեկն ինքն է. «Փաստինֆո»
«Փաստինֆո»-ի տեղեկություններով` ՍԴ նախագահի պաշտոնի համար միակ առաջադրված թեկնածուի՝ Երվանդ Խունդկարյանի օգտին քվեարկել է 2 դատավոր։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Քննարկման է դրվել 2020 թվականի ձմեռային զորակոչ հայտարարելու և զորացրում կատարելու որոշման նախագիծը
Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարությունը Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում հանրային քննարկման է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Տնտեսական անկման պայմաններում իշխող ուժը թվանկարչությամբ սխալ ազդակներ է տալիս բիզնեսին և ազգաբնակչությանը
ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատու, տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը հերթական հոդվածում գրում է.  «Այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Կորոնավիրուսի մահվան թվերի հետևում ճակատագրեր են
Առողջապահության նախարարության կողմից ամեն օր հրապարկվող վիճակագրական տվյալները կորոնավիրուսով նոր վարակվածների ու,  որ առավել սարսափելի է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Ես մասնակցել եմ քվեարկությանը և իմ դիրքորոշումը հայտնել եմ. Շաթիրյան
«Ընտրության համար պահանջվում էր դատավորների ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությունը, այսինքն 9-ից 5 ձայն։ Ես մասնակցել եմ քվեարկությանը և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Երվանդ Խունդկարյանը ՍԴ նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար անհրաժեշտ թվով ձայներ չի ստացել
ՍԴ աշխատակարգային նիստում, գաղտնի քվեարկության արդյունքում, առաջադրված միակ թեկնածու Երվանդ Խունդկարյանը Սահմանադրական դատարանի նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
12 կազմակերպությունում հայտնաբերվել է 33,5լ անհայտ ծագման ալկոհոլային խմիչք
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի հրամանով՝ սեպտեմբեր ամսվա վերջին երկու շաբաթների ընթացքում պետական վերահսկողության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Ինձ մոտ վրդովմունք է առաջանում, երբ վարչապետն ասում է ինչ-որ բաներ, որոնց չի տիրապետում. Լարիսա Ալավերդյան
«Թող չթվա, որ դա փոքր խնդիր է, օրինակ, ռազմական գործողությունների համեմատ։ Դա այդպես չէ։ Հենց հասարակության քայքայումը, հենց ամբողջական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Հոկտեմբերի 8-ի հանրահավաքից շատերի շաքարը բարձրացել է մինչև երկինք. Գևորգ Պետրոսյան
«Ինձ որևէ գործողություն հայտնի չէ, որևէ քայլ  իմ հանդեպ դեռ չի արվել, բայց ոչինչ չի բացառվում, այս իշխանություններից ամեն ինչ սպասելի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
ԱԱԾ-ն պետք է զբաղվի Փաշինյանով էլ, Հայաստանից բանագնացով էլ. Սևակ Հակոբյան
«Ալիևն ասում է, որ վերելակում Նիկոլը խնդրել է սահմանին չկրակել ու իրեն ժամանակ տալ, մինչև երկրի ներսում հարցերը լուծի, հետո Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
ԲՀԿ, ՀՅԴ և«Հայրենիք» կուսակցությունների ներկայացուցիչների բողոքի քննությունը հետաձգվեց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, Շենգավիթի նստավայրում, քննում է «Հայրենիք» կուսակցության խորհրդի անդամ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Փաշինյանը չհերքեց ոչ մի միտք, և դրանով իսկ հաստատեց այն, ինչ ասվում է թշնամու կողմից. Հովհաննես Հարությունյան
 «Հաղթանակած» նախաձեռնության համահիմնադիր Հովհաննես Հարությունյանը գրում է.  «Նիկոլը հաստատեց վերջին օրերին...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան
11:07 24/09/2020

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}