Առողջություն 10:26 31/10/2020 Հայաստան

Ինչպես պաշտպանվել սպիտակ ֆոսֆորի ռումբերի պայթյունների հետևանքներից և ինչ առաջին բուժօգնություն ցուցաբերել

Դաշնակցական, նախկին զինվորական Արթուր եղիազարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում մանրամասն  ներկայացրել է, թե ինչպես պետք է պաշտպանվել սպիտակ ֆոսֆորի ռումբերի պայթյունների հետևանքներից և ինչ առաջին բուժօգնություն է պետք ցուցաբերել վիրավորվածներին, հրապարակել մի քանի կանոններ և խորհուրդներ։ 

«Հայտնվել է տեսագրություն, որը փաստացի ապացուցում է, որ Ադրբեջանն Արցախում կիրառել է քիմիական զենք՝ ֆոսֆորային ռումբեր։ Բայց պետք է հիշեցնեմ, որ սա առաջին դեպքը չէ։ Դեռևս 2016 թվականի ապրիլյան մարտերի ժամանակ առաջին անգամ հիշատակվեցին դեպքեր՝ ադրբեջանցիների կողմից ռազմագծում այդ հակամարդկային միջոցի կիրառման մասին, չնայած դրա կիրառման մեղքը փորձում էր բարդել հայկական կողմի վրա։

Հիշեցնեմ, որ Սիրիայի հյուսիսում 2018 և 2019 թվականներին նույնպես արձանագրվել են ֆոսֆորային ռումբերի կիրառում Թուրքիայի կողմից՝ քրդերի դեմ։

Ստորև չեմ անդրադառնա այդ ռումբերին, կարող եք յութուբում տարբեր տեսահոլովակներ տեսնել դրանց կիրառման ու հետևանքների մասին, այլ կփորձեմ օգտակար լինել՝ սպիտակ ֆոսֆորի կիրառման դեպքում վնասակար գործոնների ազդեցության դեմ պաշտպանության մի քանի կարևոր կանոններ և առաջին բուժօգնություն ցուցաբերելու խորհուրդներ հուշելով։ Կարևոր է, որ մարդիկ իմանան, թե ինչպես պաշտպանվեն և առաջնային բուժօգնություն ցույց տան վիրավորումներ ստացողներին։ Եվ այսպես.

1. Պետք է հնարավորինս պաշտպանել բաց մաշկը՝ ֆոսֆորային կրակի հետևանքով առաջացած այրվածքներ ստանալուց. Դրանք շատ երկար չեն բուժվում և ուժեղ ցավ են պատճառում։

2. Պարտադիր պետք է պաշտպանեք շնչառական օրգանները. Ֆոսֆորի այրման ժամանակ անջատվում է այնպիսի թունավոր գազ, որ ածխաթթու գազը (угар) կարելի է համարել անվտանգ բան։ Այդ թունավոր գազից շղարշային (марлевая) վիրակապը կպաշտպանի 10-15 %-ով, շնչառական դիմակը (респиратор)՝ 50 %-ով, ճիշտ ֆիլտրով հակագազը (օրինակ ՝ ГП-7В կամ սովորական «համստերը»՝ 90% -ով։

3. Պարտադիր պետք է պաշտպանել տեսողական օրգանները. Դրանց վրա ազդեցությունը կարող է լինել ճակատագրական և հասցնել լիակատար կուրության: Դրա համար հերմետիկ ակնոցները հարմար են, բայց պետք է նկատի ունենալ, որ բարձր ջերմաստիճանում պլաստմասան արագ հալվում է, ուստի ապակե ոսպնյակներով հակագազն ավելի լավ է, իսկ կաուչուկե ռետինը ավելի երկար կդիմանա, քան պլաստիկը:

4. Եթե հայտնվել եք հարվածի գոտում՝ պատսպարվեք այնպիսի շինությունում, որն այրվելու քիչ հավանականություն ունի (բետոնե և քարե կոնստրուկցիաներ` առանց շինարարության մեջ փայտյա և այլ դյուրավառ նյութերի օգտագործման: Չթաքնվել նկուղներում, քանի որ հրդեհը կարող է արգելափակել ելքը, և ստորին տեղանքում բավականաչափ թունավոր նյութեր կուտակվելով՝ դուք պարզապես շնչահեղձ կլինեք: Ստորգետնյա ապաստարան մտնել միայն այն դեպքում, երբ որի մուտք ունի դեպի այլ բաց տարածք տանող ելք:

5. Հարվածից անմիջապես հետո հեռացեք հարվածային գոտուց: Անմիջապե՛ս։

6. Չմոտենաք էպիկենտրոնին, չնայեք պայթյունին. Ֆոսֆորի այրման ջերմաստիճանը 1200 աստիճան է, այն ակնթարթային հալեցնում է ամեն ինչ՝ ինչ կա ձեր վրա, ներառյալ մաշկը, իսկ անմիջական էպիկենտրոնում՝ նաև ողջ մարմինը:

7. Հեռու մնացեք ռազմավարական օբյեկտներից և մարդաշատ վայրերից՝ հարվածի ամենահավանական տեղանքներից:

8. Հարվածի պայթյունից առաջացած թունավոր գազերն արագ տարածվում են օդում ՝ մեծ տարածության վրա։ Մինչև ապաստարան կամ տարհանման վայր հասնելը՝ պետք է պաշտպանել շնչառական օրգաններն ամբողջ ճանապարհին և ունենալ փոխարինելի շատ ֆիլտրեր՝ հակագազի համար (եթե կարող եք գտնել)։ Եթե հակագազ կամ այլ պաշտպանիչ միջոցներ չկան՝ ունեցեք մաքուր սառը ջուր և կտորեղեն՝ աչքերը, քիթը և բերանը խոնավ լաթերով փակելու և պաշտպանելու համար։ Եթե չկա ջուր և լրացուցիչ կտորեղեն՝ հանեք որևէ հագուստեղեն ձեր վրայից, միզեք վրան և դրանով փակեք տեսողական և շնչառական օրգանները։

9. Ոչ մի դեպքում չշփվել պղնձի սուլֆատի (պղնձարջասպի) և կալցիումի կարբոնատի (կավճի, կրի, կրաքարի, մարմարի և այլնի ) հետ: Այս նյութերի փոխազդեցությունը սպիտակ ֆոսֆորի հետ՝ առաջացնելու է կրկնակի թթվային այրվածքներ:

10. Սպիտակ ֆոսֆորը մարմնի որևէ հատվածի վրա ընկնելուց հետո՝ խուճապի չմատնվել ու ձեռքով արագ-արագ չշփել, որպեսզի ավելի մեծ մակերեսի վրա չտարածվի։ Այն շփումից չի հանգելու, միայն ավելի է տարածվելու։ Եթե ձեռքի տակ սառը ջուր կա՝ միայն սառը ջուր լցնել վրան, բայց այնպես, որ մարմնի այլ մասերով չհոսի այդ ջուրը, քանի որ այն նույնպես կարող է տարածվել։ Մաքրվում է ամբողջական, երբ մեծ քանակությամբ ջուր է ոռոգում (հորդում):

Ֆոսֆորային այրվածքները սովորաբար խորն են, քանի որ երբ այն մաշկի վրա է թափվում՝ ֆոսֆորը շարունակում է այրվել: Ֆոսֆորի այրվածքներից սխտորի հոտ է գալիս, մթության մեջ լույս են տալիս և անգամ այրվածքի կեղևային մասը հեռացնելուց հետո՝ շարունակում են ծխալ: Սպիտակ ֆոսֆորը թունավոր է, այն ներծծվում է արյան մեջ ՝ առաջացնելով նյարդային, սրտանոթային համակարգի, լյարդի և երիկամների լուրջ խանգարումներ: Ֆոսֆորը մարում են սառը ջուր լցնելով և թաց վիրակապ կիրառելով: Քիմիական ճանապարհով ֆոսֆորը «չեզոքացվում» է 5%-ոց կալիումի պերմանգանատով, 3%-անոց ջրածնի պերօքսիդով՝ սոդայի հագեցած լուծույթում:

Ֆոսֆորային այրվածքների դեպքում առաջին բուժօգնության համար՝

1) մարմնի այրվածք ստացած մակերևույթն անհապաղ ընկղմել սառը ջրում կամ ոռոգել սառը ջրի մեծ քանակությամբ։
2) այրված մակերեսը ֆոսֆորի կտորներից մաքրել պինցետներով։
3) թունավոր այրման արտադրանքները հեռացնելու նպատակով օգտագործվում են երկածխաթթվային սոդայի 5% լուծույթով թրջոցներ:
4) 3% ջրածնի պերօքսիդի լուծույթով առատ լվացում ՝ ֆոսֆորը օքսիդացնելու համար՝ մինչև ֆոսֆորական անհիդրիդի վերածվելը։
5) Մարմնի այն հատվածները, որտեղ կարող է մնալ սպիտակ ֆոսֆոր, պետք է անընդհատ խոնավ պահել, քանի որ այս նյութը կարող է նորից բռնկվել՝ մթնոլորտային թթվածնի հետ շփվելիս: Կարևոր է մարմնի վնասված բոլոր հատվածների մանրակրկիտ բուժումը, քանի որ մաշկի վրա մնացած ֆոսֆորը կարող է առաջացնել համակարգային թունավորումներ։
6) Բացառեք քսուքային վիրակապերի կիրառումը, որոնք կարող են ուժեղացնել ֆոսֆորի ֆիքսացիան և ներծծումը (կլանումը) մարմնի կողմից:
7) Աչքերը, քիթը, բերանը լվանալ կերակրի սոդայի 2%-ոց լուծույթով։
8 ) Աչքերի ցավի դեպքում աչքերի մեջ կաթացնել դիկաինի (Dikain) 0.5% լուծույթի 2-3 կաթիլ։
9) Ներարկել ցավազրկողներ, ացետիլցիստեին՝ եթե հակացուցումներ չկան:
10) Անհրաժեշտ է հնարավորինս շուտ ցուցաբերել առաջին բուժօգնություն և հոսպիտալացնել տուժածներին»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

22:14
«Երկիր Մեդիա»-ն մեղադրում է ոստիկանությանը օպերատորի աշխատանքին խոչընդոտելու մեջ
«Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերությունը ՀՀ ոստիկանությանը մեղադրում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը պահանջող քաղաքացիների բողոքի...
Աղբյուր` Panorama.am
22:07
Միասնական կենտրոնում ռուս և թուրք անձնակազմի թիվը լինելու է հավասար. Իգոր Կոնաշենկով
ՌԴ պաշտպանության նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ, գեներալ-մայոր Իգոր Կոնաշենկովը ճեպազրույցի ժամանակ անդրադարձել է ռուս-թուրքական համատեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:35
Երանի թե Հայրենիքի տարածքի վրա սրտներս նույնքան ցավեր, որքան սեփական գառաժի. Արմեն Աշոտյան
ՀՀԿ փախնախագահ Արմեն Աշոտյանը գրում է. «Մենք, 20 սանտիմետրով ցանկապատը աջ-ձախ տանելու համար հարևանի հետ տարիներով չխոսացող ժողովուրդս,...
Աղբյուր` Panorama.am
21:12
Բեքարյանը դիմել է վարչապետի աշխատակազմի, ԱԳՆ-ի և Անվտանգության խորհրդի աշխատակիցներին
Վերլուծաբան Կարեն Բեքարյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. «ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ Վարչապետի աշխատակազմի, ԱԳՆ-ի և Անվտանգության խորհրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:06
Ադրբեջանը հայտարարել է, որ պատրաստ է փոխանակել գերիներին բոլորը բոլորի դիմաց սկզբունքով
Ադրբեջանը հաստատեց իր մտադրությունը Հայաստանի հետ գերիների փոխանակում իրականացնել բոլորը բոլորի դիմաց սկզբունքով: ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ, այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:00
Խուդինյանը Փաշինյանի առանձնակի դաժան և ծառայամիտ սպասարկուներից է. «Դեժավյու»
Դեժավյու տելեգրամյան էջը հայտնում է. «Նիկոլի Փաշինյանի առանձնակի դաժան և ծառայամիտ սպասարկուներից՝ Երևան քաղաքի ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:51
Արայիկ Հարությունյանն ընդունել է ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանին
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը դեկտեմբերի 1-ին ընդունել է ՀՀ պաշտպանության նորանշանակ նախարար Վաղարշակ Հարությունյանին: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:44
Այն հողերը, որոնք կյանքի գնով պատրաստ էինք պահել, մի ստորագրությամբ Փաշինյանը նվեր տվեց թշնամուն․ ՀՅԴ անդամ
ՀՅԴ ԵՄ անդամներով, մեր ընկերներով բոլորս  մեկնել ենք առաջնագիծ, եղել ենք ամենաթեժ կետերից մեկում՝ Մատաղիսում, հետո Եղնիկներում։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:29
Թալինում ձյուն է տեղում, իսկ Արագածոտնի և Լոռու մարզերի որոշ հատվածնեում մառախուղ է
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են։ «Գեղարքունիքի մարզի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Մենք շահագրգռված ենք հնարավորինս շուտ լուծել այս խնդիրը․ Լավրովը՝ ռազմագերիների փոխանակման մասին
Ղարաբաղում ռազմագերիների և սպանվածների մարմինների փոխանակման միտումնավոր հետաձգում չկա։ Այս մասին հայտնել է ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Ինչպես են Լեռնային Ղարաբաղում տեղակայվում ռուս խաղաղապահները
Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարությունը տրամադրել է քարտեզներ, որոնք ցույց են տալիս, թե որտեղ են տեղակայվելու խաղաղապահները Լեռնային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:05
Ընդունելության քննությունների ցանկում փոփոխություններ կլինեն
Կառավարությունը հաստատել է ՀՀ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների բակալավրի ու անընդհատ և ինտեգրացված կրթական ծրագրերով 2021/2022...
Աղբյուր` Panorama.am
19:57
Անի Սամսոնյանը ռազմագերիների հարցով դիմել է ԵԱՀԿ ԽՎ երրորդ հանձնաժողովի նախագահողին
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ Անի Սամսոնյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ «Որպես ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Խորհրդարանական լսումներ՝ քննարկելու համար երկրում ստեղծված իրավիճակից ելքերը
«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը տեղեկացնում է, որ նախաձեռնել է խորհրդարանական լսումներ՝ քննարկելու համար երկրում ստեղծված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Պուտինի նախագահությամբ տեղի կունենա ՀԱՊԿ ՀԱԽ նստաշրջանը
2020 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Վլադիմիր Պուտինի նախագահությամբ տեղի կունենա Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության Հավաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Ծովագյուղ-Շորժա-Վարդենիս ճանապարհին մեքենան ընկել է ձորակը. 22-ամյա ուղևորը մահացել է
Նոյեմբերի 30-ին, ժամը 12.00-ի սահմաններում, Ծովագյուղ-Շորժա-Վարդենիս ճանապարհի 1.3-րդ կմ-ին «Օպել Աստրա» մակնիշի ավտոմեքենան դուրս է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Կայացել է ՀԱՊԿ անդամ պետությունների պաշտպանության նախարարների խորհրդի հերթական նիստը
Դեկտեմբերի 1-ին տեսակոնֆերանսի ձևաչափով  կայացել է ՀԱՊԿ անդամ պետությունների պաշտպանության նախարարների խորհրդի հերթական նիստը, որին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Արցախի կառավարությունը կոմունալ ծառայությունների փոխհատուցման աջակցություն է տրամադրում
Արցախի Հանրապետության էկոնոմիկայի և արտադրական ենթակառուցվածքների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ  կառավարությունը Արցախի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Նորա Մարտիրոսյանի «Երբ որ քամին հանդարտվի» ֆիլմն արժանացել է հատուկ մրցանակի
Երեք շաբաթ ֆիլմերն առցանց եղանակով ներկայացնելուց հետո, հայտարարվել են 26-րդ CINEMANIA-ի հաղթողների ցանկը: Այս մասին տեղեկացնում  է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:07
Հումանիտար օգնություն է ուղարկվել պատերազմից տուժած Արցախի բնակչությանը
Ռուս-հայկական մարդասիրական արձագանքման կենտրոնի նախաձեռնությամբ այսօր հումանիտար օգնություն է ուղարկվել պատերազմից տուժած Արցախի բնակչությանը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Լոնդոնում կվերսկսվի Տոկիոյի օլիմպիական խաղերի բռնցքամարտի Եվրոպայի ընտրական վարկանիշային մրցաշարը
Տոկիոյի օլիմպիական խաղերի բռնցքամարտի Եվրոպայի ընտրական՝ վարկանիշային մրցաշարը կվերսկսվի 2021թ․ ապրիլին՝ կրկին Լոնդոնում: Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Իրանը Հայաստանին մոտենում է որպես հին բարեկամի և «անվտանգ պատուհանի». Իրանի դեսպան
ՀՀ գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանը դեկտեմբերի 1-ին ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտակարգ և լիազոր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Հայաստանի կառավարությունն անհրաժեշտ մակարդակով չկազմակերպեց Ղարաբաղի պաշտպանությունը. Կոնստանտին Զատուլին
Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիության և միգրացիայի հարցերով Պետդումայի հատուկ ներկայացուցիչ, ԱՊՀ գործերով, եվրասիական ինտեգրման հանձնաժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Վրաստանի խոշոր քաղաքներում բողոքում են սահմանափակումների դեմ
Վրաստանում մեծանում է այն մարդկանց թիվը, ովքեր համաձայն չեն նոյեմբերի 28-ին ներդրված տնտեսական գործունեության սահմանափակումներին: ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Ոստիկանները ուժ գործադրելով բերման են ենթարկում բողոքի ակցիա իրականացնող քաղաքացիներին
18։55 ՀՅԴ երիտասարդների միության ներկայացուցիչ Քրիստինե Վարդանյանը Կառավարության շենքի մոտ ամփոփելով այսօրվա իրականացրած անհնազանդության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Ըմբշամարտի Աշխարհի գավաթի խաղարկությանը Հայաստանը 9 մասնակից կունենա
Դեկտեմբերի 12-18-ը Բելգրադում (Սերբիա)  կայանալու է ըմբշամարտի Աշխարհի  գավաթի խաղարկությունը, որին Հայաստանի հունահռոմեական ոճի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը երկարաձգում է «Շահավետ ներդրում» ակցիան
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը երկարաձգում է «Շահավետ ներդրում»  ավանդային ակցիան: Մինչև սույն թվականի դեկտեմբերի 30-ը ձևակերպելով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Այսպես կոչված նախկիններից ամենամեծ կարիերան Նիկոլ Փաշինյանն է արել. Վանեցյան
ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության  նախկին տնօրեն, «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանը ФАН-ին տված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
1989 թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշումից մնացած ինտեգրման գործընթացին նոյեմբերի 9-ին վերջ դրեց Նիկոլ Փաշինյանը
«1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշումից մնացել էր միայն ինտեգրման գործընթացը, որին վերջ տրվեց նոյեմբերի 9-ին՝  պետական դրոշի օրվա...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան
16:30 16/11/2020

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}