Քաղաքական 12:15 20/11/2020 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Ոչպետականության ճգնաժամ

Այլընտրանքային նախագծեր խմբի անդամ  Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է.

«Ինչպե՞ս ավելի ճիշտ բնութագրել այսօրվա ճգնաժամը՝ ռազմակա՞ն, քաղաքակա՞ն, հասարակակա՞ն. այն չէ։ Նույնիսկ պետականության ճգնաժամ ձևակերպումը, որն ավելի մոտ է իրականությանը, միևնույն է՝ ճշգրիտ չէ։

Այն, ինչ կատարվեց և կատարվում է Հայաստանում, մեր ոչպետականության կուլմինացիան է։ Մեր ժողովրդի, պետական ինստիտուտների, քաղաքական համակարգերի, վերնախավերի ոչպետական մտածողության և էությամբ ոչպետականության ցավալի, բայց նաև տրամաբանական արդյունքը։

Այն, որ Փաշինյանը պետք է հեռանա, և դա այդպես էլ լինելու է, և այն, որ կարող են ձևավորվել գեղեցիկ անուններով կառավարություններ՝ համաձայնության, փրկության, ժամանակավոր և այլն, դա էլ հարցի լուծում չէ, և որ կլինեն արտահերթ ընտրություններ, դա էլ հարցի լուծումը չէ, որովհետև դրանք էլ կարող են լինել անբովանդակ՝ ինչպես նախորդները, ու նորից չծնվի երկրի առաջընթացի ռեսուրսը։

Եթե Փաշինյանը պահեց իշխանությունը, մենք չենք պահելու պետությունը։ Սա աքսիոմա է։
Հայաստանը վերածվում է հակապետականության դասագրքի։ Մենք դառնում ենք դասագիրք՝ մյուս ժողովուրդների համար. ինչպես են ժողովուրդները կորցնում պետականությունը։ 
Մեր թշնամին վստահ է, որ մենք պետության չունակ ժողովուրդ ենք, թշնամին իր համար բոլոր որոշումները կայացրել է։ Եվ չի ուշացնելու իր հաջորդ քայլերը։

Հիմա մեզ ուշադիր հետևում է մեր դաշնակիցը. ի՞նչ արձագանք է տալիս հայ հասարակությունը արձանագրված ողբերգությանը, ի՞նչ հետևություններ է անում, ի՞նչ խնդիրներ է դնում և ի՞նչ քայլեր է սկսում իրականացնել։

Որոշ ժամանակ հետո դաշնակիցը, սա վերլուծելով, անելու է իր եզրակացությունը՝ ունա՞կ է արդյոք հայ ժողովուրդը պետություն ունենալ։ Եթե այո՝ կաշխատի մեզ հետ, եթե՝ ոչ, հետ կքաշվի։

Այս պահին հասարակությունը 

. չի ընկալում աղետի ողջ ծավալը,
. չի ընկալում մոտալուտ ռիսկերը
. չի ընկալում, որ հին Հայաստանը չկա, որ հին Արցախը չկա
. չի ընկալում, որ անվտանգության խնդիրները ոչ թե վերացել են, այլ՝ նոր, շա´տ ավելի մեծ սրությամբ են կանգնել

Տանը, փողոցում Նիկոլին համատարած դավաճան ասելը դեռևս չի նշանակում, որ հայ հասարակությունն ընկալել է, թե ինչ կատարվեց և ինչ է պետք անել։ Պրոբլեմն այստեղ է։

Որպես փաստ ընդունենք, որ հանրահավաքի հարթակը նույնպես առայժմ չի կարողանում ձևակերպել իրավիճակին համարժեք բանաձևեր։ Այստեղ նույնպես էմոցիան ու աղմուկը գերիշխում են։ Սա էլ իր հերթին է բարդացնում վիճակը։ Հասկանալի է, որ պահը էմոցիոնալ է, բայց քաղաքական հարթակը պետք է քաղաքական լինի, սառը և գրագետ։
Քանի՞ անգամ մեզ դրսից պետք է բացատրեն, որ հրադադարի չեղարկման գաղափարն ինքնասպանություն է։ Քանի՞ անգամ Պուտինն ու Նարիշկինը պետք է բաց տեքստեր ասեն Հայաստանի քաղաքական հարթակներին։ Ինչո՞ւ քաղաքական հարթակը դա ինքնուրույն չի գիտակցում և այդ հենակետից չի խոսում հասարակության հետ։

Փաշինյանի հրաժարականը պահանջելիս խնդիր պետք է դնել

 Բացատրել հասարակությանը, թե ինչո´ւ է դա անհրաժեշտ
 Պետք է լինել բացարձակ անկեղծ և չխաղալ հանրության հույզերի վրա
 Արտաքին աշխարհի համար ընկալելի ցույց տալ, որ ՀՀ նոր իշխանության հավակնողները ավանտյուրիստներ չեն և որևէ կերպ թույլ չեն տալու նոր պատերազմ և ապակայունացում տարածաշրջանում
 Պետք է ի վիճակի լինեն՝ բացառապես նոր իրականության համարժեք աշխատանքային օրակարգի։

Շատ կարևոր է հանդարտ երկխոսությունը հասարակության հետ։  Համարենք՝ Փաշինյանն արդեն չկա, բայց նույն հասարակությունը հո կա։ Այն հասարակությունը, որն ուժ չգտավ 2.5 տարի դեմն առնելու Փաշինյանի բոլոր աններելի սխալների և անհեթեթ գործողությունների։ Փաշինյանը 2.5 տարում արեց պետականության հետ անհամատեղելի բոլոր քայլերը և գործողությունները, ու հասարակությունը սա հանդուրժեց։
Հետևաբար՝ հետփաշինյանական փուլի խնդիրը, և նաև արդեն այսօր, ոչ թե հասարակության ցածր որակը շահագործելն է («հրադադարի չեղարկում» կոչով կամ դավաճան գոռալով), այլ՝ հասարակության հետ դժվար երկխոսության մեջ մտնելով՝ ավելի գրագետ ապագայի կառուցումը։

Չպետք է մոռանալ, որ պետական մտածողության համատարած դեֆիցիտի պայմաններում (պետական համակարգ, իրավապահներ, քաղհասարակություն և լայն հասարակություն) 2.5 տարում Հայաստանում պետական ինստիտուտներով կառավարումը փոխարինվեց ընտանեկան կառավարմամբ։

Ֆորմալ` ունեինք քաղաքացիական հասարակություն։ Բայց ծագում է մի պարզ հարց՝ ո՞ր պետության քաղաքացիական հասարակությունն էր դա։ Հայաստանում կատարվող բոլոր անօրինականությունների, բոլոր կեղտոտ քայլերի վրա 2.5 տարի աչք էր փակվում։ Քաղաքացիական հասարակության առանցքում չկար ո´չ պետություն, ոչ հասարակություն։ Կար դրամաշնորհ տվող և պատվերներ իջեցնող։ Եվ նրանց ֆինանսապես մոտիվացված ամլությունը նույնպես այս ողբերգության առանցքում է։ Մի զանգով արդարացնում էին Փաշինյանի բոլոր անօրինականությունները և մի զանգով հարձակվում այն թիրախների վրա, որը մատնանշում էր նա։

Մեր հասարակությունն ինտերնետի և բջջային կապի դարում հանդուրժել է, որ իրեն պատերազմի 44 օրը խաբեն։ Սա ֆենոմենալ իրողություն է, սա գիտնականների ուսումնասիրման առարկան է։
Հայաստանի կարգավիճակը պատերազմի օրերին, իր կազմակերպվածության և լրջության առումով, իջեցվեց չճանաչված պետության կարգավիճակի։

Ի՞նչ անել

Ժամանակ չունենք, ունենք պետություն չունեցող հասարակության որակներ, ունենք մեծագույն վտանգներ, որոնց մասին հասարակության մեծ մասը չի պատկերացնում։

1. Հենց վաղվանից բոլոր մեդիակոմունիկացիաներն օգտագործել՝ հասարակությանը բացատրելու աղետի և առաջիկա ռիսկերի իրական պատկերը։ Պարզ ասել, որ կան անշրջելի իրողություններ, այդ թվում՝ հրադադարի պայմանները, և պետական մտածողության խնդիրը նոր իրական պայմաններից ելքեր և զարգացման հեռանկար ձևավորելն է։
2. Հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նոր կառավարության ձևավորում, որում պետք է լինեն բացառապես գործ անելու ունակ դեմքեր։ Նաև այսպես սկիզբ դրվի ոչիշխանական  քաղաքական դաշտի մաքրումը անմիտ կերպարներից։
3. Նոր կառավարության առաջին քայլերից մեկը աշխարհի հեղինակավոր ու ազդեցիկ հայերի մասնակցությամբ կոնֆերանսի կազմակերպումն է՝ համահայկական նոր օրակարգի ձևավորման համար (թե ինչու է սա կարևոր՝ կներակայացնեմ առանձին)։
4. Նոր կառավարությունը պետք է կայունացնի իրավիճակը և պատրաստի նոր ընտրություններ
5. Համահայկական նոր օրակարգի հիման վրա պետք է կազմավորվի նոր քաղաքական հոսանք, որտեղ ներառված կլինի պետական մտածողության և պրոֆեսիոնալիզմի սերուցքը։

Եթե հայ ժողովուրդը իր՝ շատ փոքրաթիվ պետական մտածողության շերտի օգնությամբ չարեց այս հետևությունը, ապա աղետն ավելի մեծ ծավալներով է գալու, և ոչ մի խաղաղապահ այլևս չի կարողանալու և չի ուզելու փրկել պետություն ունենալու անընդունակ զանգվածին։

Մեզ առջևում աննկարագրելի բարդության ու աննկարագրելի կարևորության աշխատանք է սպասում, որի բովանդակությունը շատ քչեր են պատկերացնում։ Այդ գիտակցությամբ կա´մ կհաջողվի ձևավորել հետպատերազմյան վերնախավ, կա´մ չի հաջողվի ընդհանրապես անել ոչինչ։


Շարունակել»։

 

 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

18:00
Դա միայն իշխանության կարծիքն է, թե այդ օրենքը տարածվում է նաև ԳՇ պետի դեպքում. Վարդևանյան
«Գոյություն ունի զինծառայողների կարգավիճակի մասին օրենք, այն վերաբերում է,  ըստ էության, բոլոր բարձրաստիճան, ոչ բարձրաստիճան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
Աշոտյան. Անդրանիկ էֆենդի, բա ապրիլյանի հանձնաժողովի զեկույցը ի՞նչ եղավ
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը գրում է. «Անդրանիկ Քոչարյան կոչվող արարածը ԱԺ ամբիոնից հայտարարում է, որ ապրիլյան պատերազմին մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Վարուժան Ավետիքյան. Արմեն Սարգսյանի ՍԴ դիմելն ընդամենը աչքակապություն է
«ԹԻՔԵՅ ԸՆԴ ՓԱՐԹՆԵՐՍ» ՓԲ ընկերության կառավարող գործընկեր Վարուժան Ավետիքայնը գրում է. «Եթե չեք հասկացել, ապա պարզ. Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Ի վերջո, ո՞վ է բարձրագույն պաշտոնյային թյուրիմացության մեջ գցել. Միքայել Մելքումյան
«Բոլորս այսօր հասկանում ենք պահի լրջությունը. մեր պետական կառավարման համակարգը լիովին կազմալուծված է, այսինքն՝ չի աշխատում, չկա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Լիա Իվանյան. Ինքնախաբեություն
Շատերը հավանաբար չեն մոռացել, թե ինչպես 2018թ․հոկտեմբերի 2-ի երեկոյան Փաշինյան Նիկոլի   կոչով հազարավոր մարդիկ կարճ ժամանակում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Ահազանգ. Ծնունդով Մարտակերտից հայաստանցու ծննդավայրը անձնագրում նշել են Ադրբեջան
«Չեմ ընդունում, որ սա զուտ անգրագիտություն կամ փնթիություն է»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Չպետք է հիմարանալ՝ չնկատելու տալ հայ-ռուսական ռազմավարական փոխադարձ գործընկերության մեծ նշանակությունը. Կոստանյան
«Այդ դավադիր պայմանագրերի մասին ՀՀ ԱԳՆ-ն առնվազն պարտավոր է հնչեցնել ՄԱԿ-ի ամբիոնից»,- ԱԺ հայտարարությունների ժամին հայտնեց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Գոհար Մելոյան. Արմեն Սարգսյանը կոպտորեն խախտեց Սահմանադրության 123-րդ հոդվածի 2-րդ մասը
Սահմանադրական իրավունքի մասնագետ Գոհար Մելոյանը, անդրադառնալով հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանի որոշմանը, գրում է. «Ինչպեսև...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Մարդկանց, այլևս նիսիայով հաց չտալու սպառնալիքով բերել էին Նիկոլի հանրահավաքին. Զոհրաբյան
«Տարիներ շարունակ նախկին ընդդիմադիր գործիչ Նիկոլ Փաշինյանն այս ամբիոնից խոսում էր իշխանությունների կողմից վարչական ռեսուրսի չարաշահման...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Հայրենիքի փրկության շարժման ներկակացուցիչները պահանջում են շտապ հանդիպում ՀՀ նախագահի հետ
Հայրենիքի փրկության շարժումը խիստ մտահոգիչ է համարում Նախագահ Արմեն Սարգսյանի՝ ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից ազատելու մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:42
Սյունիքից դատավորն այսօր հրաժարվել է Վճռաբեկ դատարանի դատավոր դառնալ՝ նաև ճանապարհների պատճառով
«Պարոն Գրիգորյանն ինձ պարզաբանեց և բացատրեց, որ հետպատերազմյան շրջանում, հաշվի առնելով Սյունիքի առաջին ատյանի դատարանի ծանր վիճակը, այսօր,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Արա Սաղաթելյանի հետ ընտանիքի անդամների տեսակցության սահմանափակումը հանվել է. Պաշտպան
ԱԺ աշխատակազմի նախկին ղեկավար Արա Սաղաթելյանին կալանավորելու մասին Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշման դեմ բողոքն արդեն հասել է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
Ցավում եմ, որ նման զիջման կարող էր գնալ նախագահը, այն էլ նման պայմաններում. Սահմանադրագետ
«Այսինքն ըստ նախագահի առերևույթ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ խնդիր ունեցող նորմը կարող է իրավունքի ուժով առավելագույնը մարտի 4-ին մտնել ուժի մեջ»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
«Կարծում եմ՝ նախագահը Գասպարյանին ազատելու վերաբերյալ միջնորդության հարցով մինչև վաղը առանձին դիմում կներկայացնի ՍԴ»
Իրավաբան Ռոբերտ Հայրապետյանը գրում է. «ԶՈՒ ԳՇ պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից ազատելու վերաբերյալ Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Ո՛չ, հրաժարական չեմ տալու. ԲԴԽ նախագահ
«Արդյո՞ք չեք մտածում հրաժարական տալու մասին։ Եվ եթե չեք մտածում, ժամանակը չէ՞, որ այդ ուղղությամբ մտածեք»,- խորհրդարանում, դիմելով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
Ալիևի հերթական թվիթագրոհը Հայաստանի ու Արցախի դեմ
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, որը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը համարում է լուծված, խնդիրն էլ փակված, գրառումներ է կատարել թվիթերում։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:01
Եվ այլևս ակնհայտ է ամեն ինչ՝ դավաճանն աջակցություն չունի. Իշխան Սաղաթելյան
ՀՀ ում քաղաքական օրակարգն այլևս թելադրվում է Բաղրամյան պողոտայից՝ պայքարի հրապարակից։ Վաղը 16։00-ին սպասում ենք բոլորիդ Բաղրամյան պողոտայում կայանալիք հանրահավաքին»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Արարատ Միրզոյանը դիմել է Մատվիենկոյին՝ Ադրբեջանից 2 հայ կանանց վերադարձնելու խնդրանքով
«Այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում Հայաստանում, Հայաստանի ներքին գործն է: Հայաստանի ղեկավարությունից, իմ գործընկերոջից որևէ հարցում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Արմեն Սարգսյանը Փաշինյանի առաջարկությունը ՍԴ չի ուղարկել
ՀՀ նախագահի աշխատակազմը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Հանրապետության նախագահը կարևորում է ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:45
Վահե Հովհաննիսյան. Երեկ բարդ օր էր. հետևությունները
Այլընտրանքային նախագծեր խումբը տարածել է խմբի փորձագետ Վահե Հովհաննիսյանի հոդվածը, որը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ. «Պետական...
Աղբյուր` Panorama.am
15:39
Թուրքիան հայտարարել է, որ չի քննարկում իր երկրում С-400-ի տեղակայման այլընտրանքային տարբերակները
Թուրքիան չի քննարկում ռուսական С-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգերի տեղակայման այլընտրանքներ, ինչպես այն արվեց  Կիպրոսի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Լավրովը քննադատել է ԵՄ-ում COVID անձնագրեր ներմուծելու գաղափարը
Եվրամիությունում COVID անձնագրեր մտցնելու գաղափարը հակասում է կամավոր պատվաստումների կանոնին, հայտարարել է ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Նախագահի 3 տարբերակը. Էլինար Վարդանյան
Այլընտրանքային նախագծեր խումբ անդամ Էլինար Վարդանյանը հերթական հոդվածում գրում է.  «Հայաստանի պատմության մեջ ստեղծված աննախադեպ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:18
Աննա Հակոբյանը սրտիկով կիսել է «Կոմերսանտի» ամուսնուն ծաղրի ենթարկող հոդվածը
Նիկոլ Փաշինյանի՝ Օսկարի հավակնելու մասին «Կոմերսանտ»-ի հրապարակումը դուր է եկել նրա կնոջը՝ Աննա Հակոբյանը։  Ռուսական աղբյուրի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:12
«Գագիկ Սողոմոնյանի» գործով կալանավորված Արամ Սարգսյանի երեխաներին քննիչն արգելել է տեսակցել հորը
Ֆեյսբուքյան կեղծ օգտատեր «Գագիկ Սողոմոնյանի» գործով կալանավորված Արամ Սարգսյանի փաստաբան Բենիկ Գալստյանը գրում է. «Այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:56
Իմքայլականները սահմանադրական փոփոխություններ են նախապատրաստում, որ ԳՇ-ն ընդգրկեն ՊՆ-ի մեջ. Մարուքյան
«Տեղեկություններ ունեմ, որ «Իմ քայլ»-ի որոշ մարդիկ հիմա սահմանադրական փոփոխություններ են նախապատրաստում, որ ԳՇ-ն ընդգրկեն ՊՆ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
ԱՀԿ. «Անիրատեսական է», որ կորոնավիրուսի համաճարակը ավարտվի մինչև տարեվերջ
«Անիրատեսական է կարծել, որ COVID-19 համաճարակն ավարտվելու է մինչև տարեվերջ»,-այս մասին նախօրեին հայտարարել է Առողջապահության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:35
Հարթակին Փաշինյանը մենակ էր, ճչացող մենակ էր. Ռուբեն Հակոբյան
«Համեմատելով երեկվա՝ Բաղրամյան պողոտայում և Հանրապետության հրապարակում կայացած հանրահավաքների ժամանակ հնչած կարգախոսները, առաջինում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:26
Պետտուրքն ավելացնելով՝ դատարան դիմողների քանակն իջեցնելը սխալ ճանապարհ է. Սիմոնյան
«Մենք խոսել էինք այն մասին, որ դատարան դիմելու համար պետական տուրքի հետ կապված որոշակի փոփոխություններ կատարվեն, բայց էլի լուծումները...
Աղբյուր` Panorama.am
14:05
Ուկրաինայի նախկին գլխավոր դատախազը թոք շոու է վարելու Պորոշենկոյի հեռուստաալիքով
Ուկրաինայի նախկին գլխավոր դատախազ և ներքին գործերի նախարար Յուրի Լուցենկոն Ուկրաինայի «Հինգերորդ ալիքի» եթերում վարելու է քաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}