Քաղաքական 10:18 29/11/2020 Հայաստան

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ». Խաբողի և խաբվողի հասարակության ողջ պաթոլոգիզմը

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբը» հերթական հոդվածն է հրապարակել՝ «Խաբողի և խաբվողի հրեշավոր համակարգը» վերնագրով. 

«Պատերազմի 44 օրը մեզ խաբել են։ Իրոք անհավատալի է։ Ինտերնետի, բջջային կապի դարում 44 խաբել ու նաև՝ լինել խաբված։ Բայց դա փաստ է։ Հայաստանում դա հաջողվել է։ Խաբվել է նաև գրագետ շերտը, որի մեծ մասը համառորեն չուզեց ընդունել այլ աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվությունը և ինքնուրույն նայել քարտեզին։ Հայ հասարակությունը ստանում և պատրաստակամորեն մարսում էր օրվա ստի չափաբաժինը։

44 օր շարունակ գործել է հրեշավոր համակարգ, որը չի ավարտվել որևէ կոնկրետ օր և որը որպես համազգային խարան ուղեկցելու է մեզ շատ երկար։
Խաբողն ու խաբվողը պաթոլոգիկ համակեցության մեջ էին, մեզ հետ կատարվել է աներևակայելի մի բան։ Սա մեր ամոթն է։

Խաբելու մեխանիզմը

Ակնհայտ է, որ պատերազմի ընթացքում գործել է հասարակությանը խաբելու համակարգ։ Պետք է հասկանալ նման որոշման մոտիվացիան և գործիքները։
Ինչո՞ւ որոշվեց խաբել ժողովրդին։ Կա երկու բացատրություն.

1. Իշխանություն պահելու համար։ Փաշինյանը հենց սկզբից ունեցել է մտահոգություն, որ եթե հասարակությունն օրվա կտրվածքով իմանա իրականությունը, ապա իր իշխանությանը կարող է ռեալ վտանգ սպառնալ։ Երկրում կարող էր ձևավորվել պատերազմում բեկում մտցնելու նպատակով իշխանության կտրուկ փոփոխության գաղափարը։ Սա պետության համար կարող էր լինել փրկօղակ, պատմական թերևս միակ հնարավորությունը՝ խուսափելու այս ողբերգությունից։ Բայց Փաշինյանի անառողջ արժեհամակարգում իր իշխանությունն ամենակարևորն է։ Եվ  նա կայացարեց սկզբունքային որոշում՝ խաբել ժողովրդին՝ չվտանգելու համար իր իշխանությունը։

2. Խաբված և իրականությանն անտեղյակ ժողովուրդը պետք էր նախօրոք մշակված սցենարը հաջողությամբ իրագործելու համար։ Սա երկրորդ վարկածն է՝ 44  օր ժողովրդին խաբելու որոշման հարցում։ Եթե կար սցենար՝ պատերազմի նման արդյունքների, ապա  միակ խոչընդոտը կարող էր լինել  անհամաձայն ժողովուրդը։ Եվ խաբելով՝ հենց այդ ռիսկն էր չեզոքացնում Փաշինյանը։

Խաբելու գործիքակազմը

Մի ողջ ժողովրդի խաբելու օպերացիայում, իհարկե, առանցքային էին ռազմական դրության պայմաններում խոսքի ազատության օրենսդրական սահմանափակումները։ Բայց այդ օրենսդրական սահմանափակումները դեռ չեն ենթադրում, որ պաշտոնական տեղեկատվությունը պետք է սուտ լինի։ Սա կարևոր պահ է։ Ակնհայտ է, որսուտտեղեկատվությանորոշումըկայացրել է պետությանառաջին դեմքը։ Ողբերգական կեղծիքի հիմնական 2  PR դեմքերը եղել են Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը և Արծրուն Հովհաննիսյանը։ Նրանք գիտակցաբար մտել են խաղի մեջ և գիտակցաբար 44 օր խաբել են հասարակությանը։ «Խաբել» տերմինը այստեղ պետք է հասկանալ նրա ամենածանրացուցիչ տեսանկյունից. ժողովրդին զրկել են իր հայրենական պատերազմի մասին իրականությունն իմանալու և ընթացqը փոխելու հնարավորությունից։

Մյուս կողմից՝ Արայիկ Հարությանը և Արծրուն Հովհաննիսյանը այսբերգի միայն երևացող հատվածն են։ Այս հրեշավոր համակարգը, բնականաբար, ունեցել է համակարգողներ և հիմնական որոշում կայացնողներ։ Ողբերգական ստի ողջ գործիքակազմը  առաջիկայում ստեղծվելիք քննիչ հանձնաժողովի գործն է։ Վստահաբար՝ շատ հետաքրքիր անակնկալներ կլինեն։

Խաբվելու մեխանիզմը

Իհարկե կային ռազմական դրության խիստ սահմանափակումները, իհարկե  կար մեկ աղբյուրից սուտ տեղեկատվության ճնշող գործոնը, բայց հանուն անկեղծության պետք է ընդունենք, որ հասարակությունը մեծամասամբ ուզում էր խաբվել։

Եվ սա վերաբերում է հավասարաչափ նաև գրագետ ու կրթված շերտերին։ Բջջային կապի և ինտերնետի պայմաններում կարելի էր ստանալ հնարավորինս օբյեկտիվ տեղեկատվություն։ Ասենք, գրագետ մարդու համար հնարավոր էր ինքնուրույն նայել քարտեզին՝ սա ոչ մի օրենքով արգելված չէր։ Տասնյակ հազարներով վստահ էին, որ «հեսա մտնում ենք Շահումյան, Գետաշեն, Կիրովաբադ» և այլն։ Սրան չհավատալու համար ուղղակի պետք էր44 օրվա մեջ մեկ անգամ ինքնուրույն նայել քարտեզին։

Սա խոսում է հասարակական մեծ դեֆեկտի մասին, որովհետև պետության ընկալում ունեցող հասարակությունը այնուամենայնիվ չէր կարող այդպես խաբվել։ Խաբվել ցանկանալը նույնպես ինչ-որ շատ կարևոր դեֆեկտի մասին է խոսում։

Ինքնակամ խաբվելը խոսում է մասնակցելիության ցածր աստիճանի մասին, խոսում է նաև պատերազմի իրական աղետը չընկալելու մասին. Այն հեռու է, ինչ-որ տեղ՝ ուրիշինն է, օտար է...
Մեր հասարակության այս ռեակցիան շատ լուրջ ուսումնասիրության թեմա է։ Եթե մենք ուզում ենք պետություն ունենալ, ապա այդ դեֆեկտի էությունը պետք է ճիշտ հասկանանք։

«Ցանցագործ» հասարակություն

Ազգովի մեծից փոքր լծված էինք պաշտպանիչ ցանցեր գործելուն։ Անձայն, ինքնազոհ և անհարց։ Եվ որևէ օր չծագեց հարցը, որայդ ցանցերը մեկ օրում ավելի էժան ձևով պետությունը կարող էր բերել ցանկացած այլ երկրից։

Իսկ եթե ցանցագործների 10 տոկոսը պահանջեր իրականություն, պահանջեր օբյեկտիվ տեղեկատվություն, ապա հնարավոր կլիներ պատերազմի ընթացքում փոխել Հայաստանում մթնոլորտը։ Եթե ցանցագործների ընդամենը 5 տոկոսը դրա փոխարեն որպես քաղաքացի պահանջեր կանգնեցնել պատերազմը, ապա շատ հնարավոր է, որ այն կանգներ Հայաստանի համար անհամեմատ ավելի լավ պայմաններում, ինչի հնարավորությունը պարզվեց, որ եղել է, և ոչ մեկ անգամ։

Չի արվել։ Հասարակությունը վերածվեց անձնուրաց աշխատուժի, բայց չդարձավ քաղաքացիների համայնք։

Խաբողի և խաբվողի հասարակության ողջ պաթոլոգիզմը հասկանալու համար հիշել է պետք է, որ պատերազմի ընթացքում երկու հոգի՝ Դավիթ Շահնազարյան, ավելի ուշ՝ Վազգեն Մանուկյան, հանդես եկան որպես միակ փրկօղակ լուծման առաջարկով։ Հիշենք հանրային ռեակցիան. այն հանգում էր «մենք հաղթում ենք, դավաճաններ, մեզ մի խանգարեք» գաղափարին։ Իսկ եթե լիներ այլ արձագանք, չի բացառվում որ պատերազմը այլ ելք ունենար։

Մենք խաղաղ պայմաններում չենք դառնում քաղաքացիական հասարակություն, կռվի ժամանակ չենք դառնում՝ պատերազմական հասարակություն։ Մենք մեծ հաշվով միշտ, պայմանական ասած, մնում ենք «ցանցագործների հասարակություն։

Իսկ դա նշանակում է ռեալ պետականության ռիսկեր՝ պարբերաբար գործել ցանցեր նորանոր ծագող ճակատների համար։

Պատերազմից հետո էլ խաբողն ու խաբվողը չեն կարողանում իրարից  բաժանվել։ Եվ այս սիմբիոզը շարունակում է իրական  վնասներ պատճառել։ Սա պատմական անոմալիա է, որովհետև առնվազն երկու փաստ կպայթեցներ ցանկացած հասարակություն. ա/ խաբեության փաստի բացահայտումը և բ/ պատերազմը շատ ավելի վաղ կանգնեցնելու հնարավորության տապալումը։

Հ.Գ.

Փաշինյանի հետպատերազմյան ուղերձները, այդ թվում՝ վերջինը ապշեցնում են իրենց ցինիզմով, երկրին պատճառած ողբերգությունը չտեսնելու կարողությամբ։ Նման բան հնարավոր է միայն մեկ դեքպում. երբ հասարակությունը թույլ է տալիս»։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

09:42
«Ժողովուրդ». Երկար դադարից հետո, Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը, ի վերջո, աշխատանքի է գնացել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի աղբյուրները փոխանցում են, որ երեկ՝ երկար դադարից հետո, Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Հրապարակ». Մերոնք՝ Եվրոպայում. ԵԽԽՎ օրակարգում չընդգրկվեց հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ մեկնարկել է ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանը, և չնայած պատվիրակները հնարավորություն ունեին նաև առցանց...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
«Ժողովուրդ». Իրանի ԱԳ նախարարի աշխատանքային այցերը տարածաշրջան Իրանի կողմից դիրքերի ամրապնդման փորձեր են
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Թեհրանը մտադիր է մասնակցել Ադրբեջանի ազատագրված տարածքների վերականգնողական աշխատանքներին. երեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«Փաստ». ԱԳՆ-ում մեկ տասնյակից ավելի հրաժարականի դիմումներ կան. Հեռանալու ցանկություն ունեն փորձառուները
«Փաստ» թերթը գրում է, թե իր տեղեկություններով՝ «ԱԳՆ-ում ներկայումս մեկ տասնյակից ավելի հրաժարականի դիմումներ կան: Ի դեպ,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
«Հրապարակ». հետպատերազմյան սուղ ժամանակներում ինչու և ինչով է իշխանությունը վերաբացում ՔՊ գրասենյակները
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «2019 թվականին «Քաղպայմանագիր» կուսակցությունը փակեց իր տարածքային կազմակերպությունները՝...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
«Ժողովուրդ». Կրկին փորձ է արվում սահմանափակել լրատվամիջոցներով հեռարձակվող գովազդները
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է.  Հետպատերազմական Հայաստանում, որտեղ յուրաքանչյուր ընտանիք մտածում է՝ իր ապագան շարունակի կառուցել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Փաստ». Ռուսաստանի դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը կրկին ակտիվացնում է իր ներքաղաքական շփումները
«Փաստ» թերթը գրում է. «Երեկ երեկոյան ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի մամուլի խոսնակ Արման Մուսինյանը տեղեկացրեց, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:29
«Հրապարակ». Հետպատերազմյան Արցախում «լավագույն ավանդույթները» շարունակվում են
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանի կադրային «ռակիրովկաները» երբեմն հատում են...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
Փակ, դժվարանցանելի ու մերկասառույցով պատված ճանապարհներ՝ ՀՀ տարածքում
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ։ Փակ են Արագածոտնի մարզում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:34
Մարուքյան. ԵԽԽՎ երկու պատգամավորներ Ադրբեջանում պահվող հայ ռազմագերիներին ազատ արձակելու վերաբերյալ հարց բարձրացրեցին
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար, ԵԽԽՎ հայաստանյան պատվիրակության անդամ Էդմոն Մարուքյանը գրում է. «ԵԽԽՎ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:32
Փաստաբան. Այդ ժամանակ ինչո՞ւ Վահե Հակոբյանը չի հրավիրվել նախաքննական մարմին ու չի հարցաքննվել
Սյունիքի նախկին մարզպետ Վահե Հակոբյանի Փաստաբան Էրիկ Ալեքսանյանը գրում է. «ՀՀ Քննչական կոմիտեն հայտարարություն է տարածել այն մատին,որ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:30
Աննա Հակոբյանի ներկայության պատճառով հանդիսատեսներից մի քանիսը լքել են դահլիճը
Հայտնի հաղորդավարուհի Լիկա Թումանյանն այսօր երեկոյան Նիկոլ Փաշինյանի կնոջ՝ Աննա Հակոբյանի ներկայության պատճառով լքել է Ֆիլհարմոնիայի դահլիճը,...
Աղբյուր` Panorama.am
21:35
Իրավաբան. Դուք կատարում եք քաղաքական պատվերն այն մարդու, որը Հայաստանի պատմության մեջ մնալու է որպես դավաճան
Իրավաբան Ռոբերտ Հայրապետյանը գրում է. «Քրեական գործ կարելու պատրաստակամություն հայտնելը մի այիբ է, այն «գրագետ» կարելը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
21:18
Նիկոլը դիակ է, քանի որ չեն կողմնորոշվել՝ ով է հուղարկավորելու, փտում է ու գարշահոտով թունավորում է ամբողջ տունը. Միքայել Մինասյան
«Բայց Նիկոլը մեռել է՝ վերջնական ու անվերադարձ։ Ու բոլորը, որ Նիկոլի հետ ծրագրեր են կազմում, իրենք էլ են դիակ»։
Աղբյուր` Panorama.am
21:07
Հենց մեզնից է կախված մեր պետության և ժողովրդի ճակատագիրը․ Կոմանդոս
«Ձայն հայրենեաց» նախաձեռնության երրորդ ընդլայնված հավաք-քննարկման ժամանակ ակադեմիկոս Աշոտ Օհանյանը ընթերցել է Արկադի Տեր-Թադևոսյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Նիկոլ Փաշինյանի հեռացման պահանջը համաժողովրդական պահանջ է․ Ի․ Սաղաթելյան
«Ազատություն» ռադիոկայանի «Ֆեյսբուքյան ասուլիս»-ի ընթացքում ՀՅԴ ԳՄ ներկայացուցիչ, «Հայրենիքի փրկության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Երևանում,Աշոցքում,Վայքում և այլուր նախատեսված են էլեկտրամատակարարման դադարեցումներ
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 26-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Երևանում և Արցախում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ
Երևանում հունվարի 30-ի ցերեկը, 26-28-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Ամսի 29-ին, 30-ի գիշերը սպասվում է ձյուն:Այս մասին հաղորդում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Մոսկվայում Ադրբեջանի դեսպանատան դիմաց տեղի է ունեցել բողոքի ակցիա
Մոսկվայում Ադրբեջանի դեսպանատան դիմաց տեղի է ունեցել բողոքի ակցիա։ Ցուցարարները պահանջում են Արցախյան պատերազմի բոլոր ռազմագերիներին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
ԵԽ գլխավոր քարտուղարը խուսափեց հայ ռազմագերիների մասին հարցին ուղիղ պատասխանելուց
Այսօր Ստրասբուրգում մեկնարկած ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանում Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Մարիա Պեյչինովիչ-Բուրիչին մի քանի պատգամավորներ հարց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանում չի ներառվել Ադրրբեջնից հայ գերիների վերադարձի հարցը․Ն․ Կարապետյան
ԱԺ նախկին պատգամավոր, «Եվրոպական ինտեգրացիա» ՀԿ նախագահ Նաիրիա Կարապետյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Աշխատանքի կամ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Սյունիքի մարզի Շինուհայր-Հարժիս ավտոճանապարհը դժվարանցանելի է
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։ «Փակ են Արագածոտնի մարզում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:05
Սերգեյ Լավրովն ու Ժոզեֆ Բորելը կքնարկեն ԼՂ իրավիճակի հետագա կայունացման հարցը
Ռուսաստանի Դաշնության Արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը կհանդիպի  Եվրամիության արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Արա Այվազյանը հեռախոսազրույց է ունեցել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր տնօրեն Օդրի Ազուլեի հետ
Հունվարի 25-ին ՀՀ ԱԳ նախարար Արա Այվազյանը հեռախոսազրույց է ունեցել  ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր տնօրեն Օդրի Ազուլեի հետ։ Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Հայաստան է ժամանել ՌԴ ԶՈՒ պատվիրակությունը
Հունվարի 25-ին Հայաստանի Հանրապետություն է ժամանել Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, գեներալ-գնդապետ Սերգեյ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Գերմանիայից հատուկ չվերթով Երևան է ժամանել շուրջ 30 տոննա հումանիտար օգնություն․ ԱԳՆ
Հունվարի 25-ին Գերմանիայի դաշնային պաշտպանության նախարարության հատուկ չվերթով Երևան է ժամանել  շուրջ 30 տոննա հումանիտար օգնություն։Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
ԵԽ գլխավոր քարտուղար․ Աշխատում ենք՝ Հայաստանին ու Ադրբեջանին հետկոնֆլիկտային աջակցության տրամադրման ուղղությամբ
«Նախորդ տարվա վերջին Լեռնային Ղարաբաղում ու նրա շուրջ հակամարտությունը բռնկվեց։ Մենք բազմիցս ասել ենք, որ պետք է պետք է հաստատվի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Դավիթ Տոնոյանը պետք է խոսի՝ փակագծեր բացելով․ Տիգրան Աբրահամյան
Tert.am-ը ներկայացնում է «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, Արցախի նախագահի անվտանգության հարցերով նախկին խորհրդական Տիգրան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
COVID -ի դեմ պայքարող բուժաշխատողների աշխատավարձը չեղած փաստաթղթի հիման վրա կրճատել են 54.5%-ով
Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտական կենտրոնի աշխատակիցները կանգնել են փաստի առաջ. հունվարի 8-ին նրանք հիվանդանոցի հետ քաղիրավական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
ԲԸՏՄ-ն արձանագրել է հերթական ապօրինի ծառահատման դեպք
Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի Լոռու տարածքային բաժնի աշխատակիցները ՀՀ ոստիկանությունից ստացված գրության հիման վրա կատարված զննման...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանում շները հոշոտել են ոչխարներին
11:25 22/01/2021

Երևանում շները հոշոտել են ոչխարներին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}