Քաղաքական 10:13 20/01/2021 Հայաստան

Հարութ Սասունյան. Հայաստանի պարտված ղեկավարն անկարող է լուծել կորցրած պատերազմից առաջացած խնդիրները

Երեք պատճառ կա, թե ինչու է Հայաստանը գտնվում նման քաոսային և խառը իրավիճակում․

Առաջին պատճառն այն է, որ Հայաստանը, որպես պատերազմում պարտված կողմ, շատ քիչ լծակներ ունի «2020 թ. նոյեմբերի 9-ին Ադրբեջանի նախագահի, Հայաստանի վարչապետի և Ռուսաստանի նախագահի կողմից ստորագրված «Հայտարարության» կամ համաձայնագրի իրագործման մեջ:

Երկրորդ պատճառը պայմանավորված է նրանով, որ «Հայտարարության» տեքստը հստակ չէր, հիմնական մանրամասները դուրս են մնացել՝ առաջացնելով անորոշություն:

Երրորդ խնդիրն այն է, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, որպես պարտված կողմի բարոյալքված ղեկավար, անկարող է լուծել կամ նվազագույնի հասցնել պատերազմի պատճառած վնասը: Նրա անարդյունավետության պատճառներն են՝ պատերազմի ընթացքում ունեցած անհաջողությունները և վարչապետի պաշտոնավարման ողջ ընթացքում նրա վատ կառավարումն ու անփորձությունը:

Հայաստանի համար միակ ճիշտ ուղին այն է, որ Փաշինյանը իր կամքով հրաժարական տա՝ առանց որևէ ճնշման, ցույցերի և վտանգավոր առճակատումների: Չնայած սարսափելի է, որ պատերազմի ընթացքում Հայաստանը պարտվել է արտաքին հզոր թշնամիներին, սակայն շատ ավելի վատ է, երբ հայերն են թշնամաբար վերաբերվում իրար նկատմամբ։ Նրանք, ովքեր ասում են, որ ոչ ոք չի կարող փոխարինել Փաշինյանին, վիրավորում են հայ ժողովրդին: Ոչ մեկն անփոխարինելի չէ:

Թե՛ Հայաստանում, թե՛ Սփյուռքում կան շատ գրագետ և խելացի հայեր, որոնք կարող են լիիրավ կառավարել Հայաստանը: Նոր ղեկավարը չպետք է լինի ոչ ներկայիս իշխանության մաս, ոչ էլ անցյալի։ Հայ ժողովուրդը կընտրի Փաշինյանի իրավահաջորդին ժողովրդավարական ընտրությունների միջոցով: Հայաստանին թարմ ուժ է անհրաժեշտ․․․

Վերադառնալով 2020 թ․ նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրին՝ տարօրինակ է, որ դրա մի շարք դրույթների համար սահմանվել էին հստակ ժամկետներ, ինչպիսիք են՝ հայկական զորքերի դուրսբերումը Արցախի հարակից տարբեր տարածքներից, բայց համաձայնագրի 8-րդ կետի՝ «ռազմագերիների պատանդների և այլ պահվող անձանց ու մահացածների մարմինների փոխանակման» վերաբերյալ, որոշակի վերջնաժամկետ չկար: Փաշինյանը նախքան համաձայնագիրը ստորագրելը պետք է պնդեր վերջնաժամկետի մասով: Հազարավոր հայ ընտանիքներ հայտնվել են ծայրահեղ ողբերգական իրավիճակում՝ չիմանալով՝ իրենց սիրելիները ողջ են, թե մեռած:

Միևնույն ժամանակ, հայ ռազմագերիներից շատերը խոշտանգվում են ադրբեջանցի պաշտոնյաների կողմից՝ ի խախտումն Ժնևի կոնվենցիայի: Ադրբեջանցի զինվորներն անամոթաբար տեսագրել են գերեվարված հայ զինվորների ու խաղաղ բնակիչների գլխատումը կամ ականջների կտրումը և ոտքերի ու ձեռքերի  անդամահատումը։ Սա շարունակական ռազմական հանցագործություն է, որը պետք է ներկայացվի միջազգային դատարաններին:

Հայաստանն ու Ադրբեջանը պատերազմից անմիջապես հետո փոխանակեցին փոքրաթիվ գերիների: Մնացած գերեվարված հայ զինվորների թվաքանակն ու ճակատագրերը մնում են անհայտ:

Երկարատև ու հիասթափեցնող սպասումից հետո Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի ղեկավարները վերջապես հանդիպեցին Մոսկվայում 2021 թ․ հունվարի 11-ին՝ որոշումներ կայացնելու երկու հիմնական կետերի վերաբերյալ. 1) ռազմագերիների և պատանդների փոխանակում. 2) Արցախի վերջնական կարգավիճակի որոշում՝ ըստ հանդիպումից առաջ ՀՀ վարչապետի գրասենյակի արած հայտարարության:

Ապշեցուցիչ է, որ մոսկովյան հանդիպումից հետո երեք ղեկավարները նոր համաձայնագիր ստորագրեցին, որում նշված էր  միայն 2020-ի նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրի 9-րդ կետը՝ «Տարածաշրջանում բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակումը»: Սա նշանակում է, որ Հայաստանը կկարողանա օգտագործել երկաթգիծը, որն սկսվում է Հայաստանի հյուսիսից, անցնում է Նախիջևանը և դուրս գալիս Հայաստանի հարավում՝ դեպի Իրան։

Հայաստանը կարող է նաև օգտագործել երկաթգիծը, որն անցնում է Ադրբեջանի հիմնական տարածքով՝ հասնելով Բաքու, ապա Մոսկվա: Մյուս կողմից, Ադրբեջանը  ունենալու է երթուղի Հայաստանի հարավով՝ Նախիջևանը կապելով Ադրբեջանի հիմնական տարածքին: Տրանսպորտային ուղիներում բարձր մակարդակի հանձնաժողովներ ստեղծելու համար շատ կարճ ժամկետներ սահմանվեցին`առանց նշելու ոչ ռազմագերիների փոխանակման, ոչ էլ Արցախի վերջնական կարգավիճակի մասին:

Զարմանալիորեն, գագաթնաժողովի հանդիպումից անմիջապես հետո Փաշինյանը հայտարարեց. «Այսօր մենք չկարողացանք լուծել ռազմագերիների հարցը, սա ամենազգայուն հարցն է: Մենք պայմանավորվեցինք, որ կշարունակենք [բանակցությունները]  այս ուղղությամբ: Հուսով եմ ՝ կկարողանանք հնարավորինս շուտ հասնել կոնկրետ լուծման: Ցավոք, անհնար է բոլոր հարցերը լուծել մեկ հանդիպման ընթացքում»: Մոսկվայի հանդիպումը երկրորդ պարտությունն էր Հայաստանի համար:

Փաշինյանի մեկնաբանությունները պետք է անընդունելի լինեն բոլոր հայերի համար՝ անկախ նրանից՝ սատարում են նրան, թե ոչ: Ինչպե՞ս կարող էր նա չորս ժամ նստել նախագահներ Պուտինի և Ալիևի հետ և չպնդել ռազմագերիների անհապաղ փոխանակման համար: Հրադադարից անցել է երկու ամիս, և ոչ ոք չգիտի, թե երբ Պուտինը, Ալիևը և Փաշինյանը կրկին կհանդիպեն այս կարևոր հարցը լուծելու համար: Այսպես չի կարելի պաշտպանել Հայաստանի շահերը, նույնիսկ հաշվի առնելով պարտված երկրի ծանր վիճակը: Փաշինյանը հանդիպման ժամանակ պետք է հստակացներ, որ թիվ մեկ առաջնահերթությունը գերիների փոխանակումն էր:

Եթե գերիների փոխանակման մասին մի քանի օրվա ընթացքում որոշում չկայացվի, նա կհրաժարվի նրանց հետ ցանկացած այլ հարց քննարկելուց: Ինչպե՞ս կարող են Հայաստանն ու Ադրբեջանը քննարկել երկու երկրների միջև տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակման հարցը, քանի դեռ հայ բանտարկյալները տանջվում են Բաքվի բանտերում և ենթարկվում չարչարանքների: Բացի այդ, ոչ նոյեմբերյան համաձայնագրում, ոչ էլ դրան հաջորդած մոսկովյան հայտարարությունում նշված չէր, թե ովքեր են վճարելու Հայաստանի տարածքով Նախիջևանը Ադրբեջանի հիմնական տարածքին կապող ճանապարհի և երկաթուղու կառուցման համար:

Մինչ Հայաստանի վարչապետը բանակցում է թույլ դիրքերից, ադրբեջանական կողմը դառնում է էլ ավելի կոշտ՝ նախազգուշացնելով Հայաստանի ղեկավարներին՝ չայցելել Արցախ, այն բանից հետո, երբ Հայաստանի արտգործնախարարը գնացել էր այնտեղ: Ադրբեջանը պնդել է, որ դա 2020 թ․ նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրի խախտում է, չնայած համաձայնագրում նման արգելք չկա:

Բացի այդ, Ադրբեջանը հայտարարել է, որ հայ ռազմագերիները կդատվեն որպես «ահաբեկիչներ», հետևաբար՝ փոխանակման ենթակա չեն։ Չնայած պատերազմից հետո Հայաստանը գտնվում է շատ ծանր վիճակում, Հայաստանի ղեկավարները պարտավոր են հզոր պայքար մղել երկրի շահերը հնարավորինս պաշտպանելու համար: Հայաստանի ղեկավարները որքան ստրկական լինեն, այնքան ադրբեջանցիներն ու թուրքերն ավելի պահանջկոտ կդառնան:

Ցավոք, կարծես թե Փաշինյանը ինքն իրեն համոզել է, որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակումը կխթանի Հայաստանի տնտեսությունը: Ես լուրջ կասկածներ ունեմ, որ դա այդպես է։ Որևէ հայ կարո՞ղ է իրեն ապահով զգալ Ադրբեջանի տարածքով ճանապարհորդելիս կամ ապրանքներ ուղարկելիս: Ո՞վ է նրանց պաշտպանելու:

Ավելի խնդրահարույց է Հայաստանի համաձայնությունը՝ թույլատրել Ադրբեջանին ճանապարհային և երկաթուղային հաղորդակցություն երկու երկրների միջև՝ թույլ տալով Թուրքիային անցնել Նախիջևան, իսկ Հայաստանի հարավային շրջանով հասնել Ադրբեջանի հիմնական տարածք, այնուհետև դեպի Կենտրոնական Ասիայի թյուրքական հանրապետություններ: Սա Թուրքիայի պանթուրանական դարավոր երազանքն է, որը շուտով կարող է իրականություն դառնալ:

Նման երթուղին կարող է խարխլել Հայաստանի ինքնիշխանությունը և վտանգել նրա գոյությունը: Հայ ժողովուրդը և նրա կառավարությունը պետք է ամեն ինչ անեն՝ խոչընդոտելու այս պանթուրանական կապը: Ադրբեջանին և Թուրքիային Հայաստանի տարածքը հատելու հնարավորություն տալը բացարձակապես կապ չունի Արցախյան պատերազմի հետ, և այդպիսի դրույթը չպետք է ներառվեր 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրում:

Ես վախենում եմ, որ Հայաստանի անկումը կշարունակվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ երկիրը ղեկավարվում է մի վարչապետի կողմից, որը գլխավոր պատասխանատուն է հայկական հողերի կորստի և հազարավոր զինվորների մահվան համար:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

21:36
Միքայել Մինասյան. Նիկոլի այսօրվա ղժղժոցից և նախապատրաստվող պայմանագրի թեման խլացնելու փորձից պետք է մի քանի հետևություն անել
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը գրում է. «Նիկոլը Հայաստանը համառորեն վերադարձնում է  2020-ի սեպտեմբերի 26։ Նրա...
Աղբյուր` Panorama.am
21:34
Լևոն Տեր-Պետրոսյանը վարակվել է կորոնավիրուսով
ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի մոտ կորոնավիրուս է ախտորոշվել: Այս մասին «Ֆեյսբուք»-ի իր էջում գրել է առաջին նախագահի մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:34
Անի Գևորգյանի նկատմամբ սպառնալիքներ հնչեցվելու վերաբերյալ հրապարակումները դատախազությունն ուղարկել է ոստիկանություն
ՀՀ դատախազի խորհրդական Գոռ Աբրահամյանը ֆեյսբուքի իր էջում տեղեկացնում է․ «Լրագրող Անի Գևորգյանի նկատմամբ սպառնալիքներ հնչեցվելու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Երթուղայինում տեղի ունեցած սպանության գործով պարզվել է ենթադրյալ հանցագործություն կատարածի ինքնությունը
Երթուղային միկրոավտոբուսի մեջ տեղի ունեցած սպանության գործով պարզվել է ենթադրյալ հանցագործություն կատարած անձի ինքնությունը։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Իշխանությունները նոր արշավ են սկսել մեդիայի դեմ․ «Մեդիա Պաշտպան»
Այսօր ԱԺ-ում պատգամավորները գոռգռում էին լրագրողների վրա, անպատասխան թողնում հարցերը, փորձում սարկազմով լռեցնել, հարձակումներ են սկսել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Դատապարտում ենք լրագրողներին և նրանց ընտանիքների անդամներին թիրախավորելու բոլոր փորձերը․ Ժուռնալիստների միություն
«Հայաստանի ժուռնալիստների միությունը» հայտարարություն է տարածել այս օրերին լրագրողներին և նրանց ընտանիքների անդամներին թիրախավորելու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
ՈՒԵՖԱ․ Եվրո-2020-ի հանդիպումները Հռոմում կանցկացվեն հանդիսականների ներկայությամբ
Չորեքշաբթի, ապրիլի 14-ին, Իտալիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիաների միությանը (ՈՒԵՖԱ) տեղեկացրել է, որ Իտալիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Հյուսիսային պողոտայում ռեստորանի ծխատարում բռնկված հրդեհի հետևանքով փրկարարները տարհանել են մոտ 65 քաղաքացու
Ապրիլի 14-ին, ժամը 17։56-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Հյուսիսային պողոտայի շենքերից մեկից ծուխ է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:14
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը կոչով դիմել է միջազգային հանրությանը
Հայատյացության հերթական դրսևորում էր օրերս Բաքվում բացված, այսպես կոչված, «Ռազմավարի զբոսայգին»՝ հայ զինվորականներին և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:05
Կապիտուլյանտին նույն թեմաներով, նույն հարցերի շրջանակում պատասխանելն անիմաստ է. Սերժ Սարգսյանի գրասենյակ
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի գրասենյակը հայտնում է․ «Ազգային Ժողովում կապիտուլյանտի այսօր հնչեցրած ստերի առիթով խնդրում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Հստակեցվել են ՀԱՊԿ ռազմական բաղադրիչի կատարելագործմանն ուղղված հետագա քայլերը․ Վալերի Գերասիմով
Ապրիլի 14-ին ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-լեյտենանտ Արտակ Դավթյանը Մոսկվայում մասնակցել է ՀԱՊԿ ռազմական կոմիտեի նիստին՝ նվիրված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Արդյո՞ք պետք է ենթադրել, որ հետևել եք առաջին նախագահի հորդորին՝ պատերազմով տվել եք հողերը․ Ա․ Կոստանյանը՝ Փաշինյանին
ԱԺ  «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Աննա Կոստանյանը ԱԺ-ում հարց ու պատասխանի ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Հրաժարական պատրաստվում եմ տալ ապրիլի վերջին տասնօրյակում. Փաշինյան
ԱԺ-ում հարց ու պատասխանի ընթացքում պատգամավոր Արման Բաբաջանյանը հետաքրքրվեց Նիկոլ Փաշինյանից, թե ե՞րբ է պատրաստվում հրաժարական տալ։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Մեղադրական դատավճիռ՝ քննությանը խոչընդոտելու, իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնության սպառնալիք գործադրելու վերաբերյալ գործով
2 անձի վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ է կայացվել դեպքի վայրից իրեղեն ապացույց հանդիսացող ավտոմեքենան առանց թույլտվության, ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Հայաստանն ընդունել է նոր կրոն, որի բարձրագույն խորհրդանիշը ու պաշտանմունքը՝ Պարտության Աստվածն է․ Ա․ Իշխանյան
Հայաստանն ընդունել է նոր կրոն, որի բարձրագույն խորհրդանիշը ու պաշտանմունքը՝ Պարտության Աստվածն է։Այս մասին ֆեյսբուքի իր էջում գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Հյուսիսային պողոտայում բռնկված հրդեհը մեկուսացրել են
Ապրիլի 14-ին, ժամը 17։56-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Հյուսիսային պողոտայի շենքերից մեկից ծուխ է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Հերթական 10.000 ծառը կտնկվի Սևանա լճի ափին
 Շրջակա միջավայրի նախարարությունը մեծ թափով շարունակում է «10 մլն ծառ» նախաձեռնության շրջանակում մեկնարկած ծառատունկերը։Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Շտաբային մարզումներ են իրականացվել խաղաղապահ բրիգադում
Ապրիլի 13-ից 14-ը ՀՀ ՊՆ խաղաղապահ բրիգադում իրականացվել են շտաբային մարզումներ: Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Կամավոր ճակատ մեկնած և զորակոչված մեր քաղաքացիները հայտնվել են բյուրոկրատական լուրջ քաշքշուկների առջև․ Ս․ Գրիգորյան
«Հայրենիքին տալիս են, բայց չեն պահանջում։ Եվ  հայրենիքը արժանվույն գնահատում է բոլոր նվիրյալներին»,-ԱԺ-ում հարց ու պատասխանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Հրդեհ Հյուսիսային պողոտայում․ փրկարարները տարհանել են 30 քաղաքացու
Ապրիլի 14-ին, ժամը 17։56-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Հյուսիսային պողոտայի շենքերից մեկից ծուխ է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել․ ՀՀ ՊՆ
Ապրիլի 13-ին և 14-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով պահպանվել է օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակ,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Կամ ձեր խորհրդականները թույլ են տվել, որ ձեզ խաբեն, կամ դուք գնացել եք արկածախնդրության. Գևորգ Գորգիսյանը՝ Փաշինյանին
«Կամ ձեր խորհրդականները թույլ են տվել, որ ձեզ խաբեն, կամ նրանք ձեզ խորհուրդ են տվել և դուք չեք լսել ու գնացել եք արկածախնդրության»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Դանիան դադարեցնում է AstraZeneca պատվաստանյութի կիրառումը
Դանիան որոշում է կայացրել հրաժարվել կորոնավիրուսի դեմ շվեդ-բրիտանական AstraZeneca ընկերության պատվաստանյութից: Այդ մասին հայտնում է Politiken...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
«ՀՀ ՄԻՊ ֆինանսական անկախության վերացումը կվտանգի Երեխաների հարցերով օմբուդսմանների ցանցում լիիրավ անդամակցությունը»
Երեխաների հարցերով օմբուդսմանների եվրոպական ցանցի ղեկավար Բրյուս Ադամսոնը բաց նամակով դիմել է Արարատ Միրզոյանին
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Մեկնարկել է «Ֆուտբոլը դրպոցներում» ծրագիրը
Մեկնարկել են «Ֆուտբոլը դրպոցներում» կրթական ծրագրի և «Բաց զվարճալի ֆուտբոլի դպրոցներ»  ծրագրի շրջանակներում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Էլինար Վարդանյան. Ծափեր նոր Եռաբլուրի հիմնադրին
Այլընտրանքային նախագծեր խումբը տարածել է խմբի փորձագետ Էլինար Վարդանյանի հոդվածը, որը հրապարակում ենք ամբողջությամբ. «Լենան, Լուլուն,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Ըստ Փաշինյանի՝ գերիների վերադարձի մասին իշխանության տարածած հակասական տեղեկությունների համար պատասխանատու է Ալիևը
«Խնդրում եմ հստակ պատասխանել՝ արդյո՞ք եղել է Ադրբեջանի հետ պայմանավորվածություն՝ ապրիլի 8-ին հայ գերիներին վերադարձնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Ամերիաբանկը շուկայում տեղաբաշխում է 20 մլն դոլար և 5 մլրդ դրամ ծավալով պարտատոմսերի հերթական թողարկումները
Ամերիաբանկը տեղաբաշխում է դոլարային և դրամային անվանական արժեկտրոնային պարտատոմսերի հերթական թողարկումները` 20 մլն դոլար և 5 մլրդ դրամ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Բանակցությունների համար նախ և առաջ պետք է ստեղծել պայմաններ նվազագույն վստահության համար. Արա Այվազյան
«Հայաստանի սկզբունքային դիրքորոշումն այն է, որ միայն քաղաքական բանակցված կարգավորումը, որը հաշվի կառնի բոլորի իրավունքները և որը կորոշի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
14.04.2021. Փոխանցվել է ևս մեկ զոհված զինծառայողի աճյուն
Ադրբեջանական կողմը Արցախի Մարտունու շրջանում հայկական կողմին է փոխանցել ևս մեկ հայ զինծառայողի աճյուն՝ նշելով, որ դիակը հայտնաբերվել է Հադրութի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան
13:36 17/03/2021

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}