Քաղաքական 10:13 20/01/2021 Հայաստան

Հարութ Սասունյան. Հայաստանի պարտված ղեկավարն անկարող է լուծել կորցրած պատերազմից առաջացած խնդիրները

Երեք պատճառ կա, թե ինչու է Հայաստանը գտնվում նման քաոսային և խառը իրավիճակում․

Առաջին պատճառն այն է, որ Հայաստանը, որպես պատերազմում պարտված կողմ, շատ քիչ լծակներ ունի «2020 թ. նոյեմբերի 9-ին Ադրբեջանի նախագահի, Հայաստանի վարչապետի և Ռուսաստանի նախագահի կողմից ստորագրված «Հայտարարության» կամ համաձայնագրի իրագործման մեջ:

Երկրորդ պատճառը պայմանավորված է նրանով, որ «Հայտարարության» տեքստը հստակ չէր, հիմնական մանրամասները դուրս են մնացել՝ առաջացնելով անորոշություն:

Երրորդ խնդիրն այն է, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, որպես պարտված կողմի բարոյալքված ղեկավար, անկարող է լուծել կամ նվազագույնի հասցնել պատերազմի պատճառած վնասը: Նրա անարդյունավետության պատճառներն են՝ պատերազմի ընթացքում ունեցած անհաջողությունները և վարչապետի պաշտոնավարման ողջ ընթացքում նրա վատ կառավարումն ու անփորձությունը:

Հայաստանի համար միակ ճիշտ ուղին այն է, որ Փաշինյանը իր կամքով հրաժարական տա՝ առանց որևէ ճնշման, ցույցերի և վտանգավոր առճակատումների: Չնայած սարսափելի է, որ պատերազմի ընթացքում Հայաստանը պարտվել է արտաքին հզոր թշնամիներին, սակայն շատ ավելի վատ է, երբ հայերն են թշնամաբար վերաբերվում իրար նկատմամբ։ Նրանք, ովքեր ասում են, որ ոչ ոք չի կարող փոխարինել Փաշինյանին, վիրավորում են հայ ժողովրդին: Ոչ մեկն անփոխարինելի չէ:

Թե՛ Հայաստանում, թե՛ Սփյուռքում կան շատ գրագետ և խելացի հայեր, որոնք կարող են լիիրավ կառավարել Հայաստանը: Նոր ղեկավարը չպետք է լինի ոչ ներկայիս իշխանության մաս, ոչ էլ անցյալի։ Հայ ժողովուրդը կընտրի Փաշինյանի իրավահաջորդին ժողովրդավարական ընտրությունների միջոցով: Հայաստանին թարմ ուժ է անհրաժեշտ․․․

Վերադառնալով 2020 թ․ նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրին՝ տարօրինակ է, որ դրա մի շարք դրույթների համար սահմանվել էին հստակ ժամկետներ, ինչպիսիք են՝ հայկական զորքերի դուրսբերումը Արցախի հարակից տարբեր տարածքներից, բայց համաձայնագրի 8-րդ կետի՝ «ռազմագերիների պատանդների և այլ պահվող անձանց ու մահացածների մարմինների փոխանակման» վերաբերյալ, որոշակի վերջնաժամկետ չկար: Փաշինյանը նախքան համաձայնագիրը ստորագրելը պետք է պնդեր վերջնաժամկետի մասով: Հազարավոր հայ ընտանիքներ հայտնվել են ծայրահեղ ողբերգական իրավիճակում՝ չիմանալով՝ իրենց սիրելիները ողջ են, թե մեռած:

Միևնույն ժամանակ, հայ ռազմագերիներից շատերը խոշտանգվում են ադրբեջանցի պաշտոնյաների կողմից՝ ի խախտումն Ժնևի կոնվենցիայի: Ադրբեջանցի զինվորներն անամոթաբար տեսագրել են գերեվարված հայ զինվորների ու խաղաղ բնակիչների գլխատումը կամ ականջների կտրումը և ոտքերի ու ձեռքերի  անդամահատումը։ Սա շարունակական ռազմական հանցագործություն է, որը պետք է ներկայացվի միջազգային դատարաններին:

Հայաստանն ու Ադրբեջանը պատերազմից անմիջապես հետո փոխանակեցին փոքրաթիվ գերիների: Մնացած գերեվարված հայ զինվորների թվաքանակն ու ճակատագրերը մնում են անհայտ:

Երկարատև ու հիասթափեցնող սպասումից հետո Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի ղեկավարները վերջապես հանդիպեցին Մոսկվայում 2021 թ․ հունվարի 11-ին՝ որոշումներ կայացնելու երկու հիմնական կետերի վերաբերյալ. 1) ռազմագերիների և պատանդների փոխանակում. 2) Արցախի վերջնական կարգավիճակի որոշում՝ ըստ հանդիպումից առաջ ՀՀ վարչապետի գրասենյակի արած հայտարարության:

Ապշեցուցիչ է, որ մոսկովյան հանդիպումից հետո երեք ղեկավարները նոր համաձայնագիր ստորագրեցին, որում նշված էր  միայն 2020-ի նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրի 9-րդ կետը՝ «Տարածաշրջանում բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակումը»: Սա նշանակում է, որ Հայաստանը կկարողանա օգտագործել երկաթգիծը, որն սկսվում է Հայաստանի հյուսիսից, անցնում է Նախիջևանը և դուրս գալիս Հայաստանի հարավում՝ դեպի Իրան։

Հայաստանը կարող է նաև օգտագործել երկաթգիծը, որն անցնում է Ադրբեջանի հիմնական տարածքով՝ հասնելով Բաքու, ապա Մոսկվա: Մյուս կողմից, Ադրբեջանը  ունենալու է երթուղի Հայաստանի հարավով՝ Նախիջևանը կապելով Ադրբեջանի հիմնական տարածքին: Տրանսպորտային ուղիներում բարձր մակարդակի հանձնաժողովներ ստեղծելու համար շատ կարճ ժամկետներ սահմանվեցին`առանց նշելու ոչ ռազմագերիների փոխանակման, ոչ էլ Արցախի վերջնական կարգավիճակի մասին:

Զարմանալիորեն, գագաթնաժողովի հանդիպումից անմիջապես հետո Փաշինյանը հայտարարեց. «Այսօր մենք չկարողացանք լուծել ռազմագերիների հարցը, սա ամենազգայուն հարցն է: Մենք պայմանավորվեցինք, որ կշարունակենք [բանակցությունները]  այս ուղղությամբ: Հուսով եմ ՝ կկարողանանք հնարավորինս շուտ հասնել կոնկրետ լուծման: Ցավոք, անհնար է բոլոր հարցերը լուծել մեկ հանդիպման ընթացքում»: Մոսկվայի հանդիպումը երկրորդ պարտությունն էր Հայաստանի համար:

Փաշինյանի մեկնաբանությունները պետք է անընդունելի լինեն բոլոր հայերի համար՝ անկախ նրանից՝ սատարում են նրան, թե ոչ: Ինչպե՞ս կարող էր նա չորս ժամ նստել նախագահներ Պուտինի և Ալիևի հետ և չպնդել ռազմագերիների անհապաղ փոխանակման համար: Հրադադարից անցել է երկու ամիս, և ոչ ոք չգիտի, թե երբ Պուտինը, Ալիևը և Փաշինյանը կրկին կհանդիպեն այս կարևոր հարցը լուծելու համար: Այսպես չի կարելի պաշտպանել Հայաստանի շահերը, նույնիսկ հաշվի առնելով պարտված երկրի ծանր վիճակը: Փաշինյանը հանդիպման ժամանակ պետք է հստակացներ, որ թիվ մեկ առաջնահերթությունը գերիների փոխանակումն էր:

Եթե գերիների փոխանակման մասին մի քանի օրվա ընթացքում որոշում չկայացվի, նա կհրաժարվի նրանց հետ ցանկացած այլ հարց քննարկելուց: Ինչպե՞ս կարող են Հայաստանն ու Ադրբեջանը քննարկել երկու երկրների միջև տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակման հարցը, քանի դեռ հայ բանտարկյալները տանջվում են Բաքվի բանտերում և ենթարկվում չարչարանքների: Բացի այդ, ոչ նոյեմբերյան համաձայնագրում, ոչ էլ դրան հաջորդած մոսկովյան հայտարարությունում նշված չէր, թե ովքեր են վճարելու Հայաստանի տարածքով Նախիջևանը Ադրբեջանի հիմնական տարածքին կապող ճանապարհի և երկաթուղու կառուցման համար:

Մինչ Հայաստանի վարչապետը բանակցում է թույլ դիրքերից, ադրբեջանական կողմը դառնում է էլ ավելի կոշտ՝ նախազգուշացնելով Հայաստանի ղեկավարներին՝ չայցելել Արցախ, այն բանից հետո, երբ Հայաստանի արտգործնախարարը գնացել էր այնտեղ: Ադրբեջանը պնդել է, որ դա 2020 թ․ նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրի խախտում է, չնայած համաձայնագրում նման արգելք չկա:

Բացի այդ, Ադրբեջանը հայտարարել է, որ հայ ռազմագերիները կդատվեն որպես «ահաբեկիչներ», հետևաբար՝ փոխանակման ենթակա չեն։ Չնայած պատերազմից հետո Հայաստանը գտնվում է շատ ծանր վիճակում, Հայաստանի ղեկավարները պարտավոր են հզոր պայքար մղել երկրի շահերը հնարավորինս պաշտպանելու համար: Հայաստանի ղեկավարները որքան ստրկական լինեն, այնքան ադրբեջանցիներն ու թուրքերն ավելի պահանջկոտ կդառնան:

Ցավոք, կարծես թե Փաշինյանը ինքն իրեն համոզել է, որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակումը կխթանի Հայաստանի տնտեսությունը: Ես լուրջ կասկածներ ունեմ, որ դա այդպես է։ Որևէ հայ կարո՞ղ է իրեն ապահով զգալ Ադրբեջանի տարածքով ճանապարհորդելիս կամ ապրանքներ ուղարկելիս: Ո՞վ է նրանց պաշտպանելու:

Ավելի խնդրահարույց է Հայաստանի համաձայնությունը՝ թույլատրել Ադրբեջանին ճանապարհային և երկաթուղային հաղորդակցություն երկու երկրների միջև՝ թույլ տալով Թուրքիային անցնել Նախիջևան, իսկ Հայաստանի հարավային շրջանով հասնել Ադրբեջանի հիմնական տարածք, այնուհետև դեպի Կենտրոնական Ասիայի թյուրքական հանրապետություններ: Սա Թուրքիայի պանթուրանական դարավոր երազանքն է, որը շուտով կարող է իրականություն դառնալ:

Նման երթուղին կարող է խարխլել Հայաստանի ինքնիշխանությունը և վտանգել նրա գոյությունը: Հայ ժողովուրդը և նրա կառավարությունը պետք է ամեն ինչ անեն՝ խոչընդոտելու այս պանթուրանական կապը: Ադրբեջանին և Թուրքիային Հայաստանի տարածքը հատելու հնարավորություն տալը բացարձակապես կապ չունի Արցախյան պատերազմի հետ, և այդպիսի դրույթը չպետք է ներառվեր 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրում:

Ես վախենում եմ, որ Հայաստանի անկումը կշարունակվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ երկիրը ղեկավարվում է մի վարչապետի կողմից, որը գլխավոր պատասխանատուն է հայկական հողերի կորստի և հազարավոր զինվորների մահվան համար:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

19:01
Եգիպտոսում միկրոավտոբուսի և բեռնատարի բախման հետևանքով 18 մարդ է մահացել
Առնվազն 18 մարդ, այդ թվում՝ հինգ երեխա են մահացել շաբաթ երեկոյան Եգիպտոսի հյուսիսում գտնվող Գիզա նահանգում տեղի ունեցած վթարի արդյունքում: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:54
Աշխարհում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը գերազանցել է 116 միլիոնը
Կորոնավիրուսի համաճարակի բռնկման պահից մինչ օրս վիրուսով վարակվել է ավելի քան 116 միլիոն մարդ, փոխանցում է «Գազետա.ռու»-ն՝ հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Հայաստանի ամենախաղաղ անկյունը` Զինվորի տուն. Արմեն Մուրադյան
«Հայաստանի ամենախաղաղ անկյունը` Զինվորի տունը»,- ֆեյսբուքյան էջում գրել է Երևանի Պետական Բժշկական համալսարանի ռեկտոր Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Բարոյական հասունացման կանգ է եղել իր մոտ. Հոգեբանը՝ Փաշինյանի մասին
Բավականին ծանր վիճակ է և  հասարակության պառակտումը շարունակում է ընթանալ՝ թե  երևացող, թե  ծածուկ ազդեցությունների կողմից։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Հրադադարից հետո որոնումների արդյունքում հայտնաբերվել է ընդհանուր 1490 աճյուն. ԱԻՊԾ
Արցախի փրկարարներն այսօր որոնողական աշխատանքներն իրականացրել են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Վարանդայի (Ֆիզուլի) և Ջրականի (Ջեբրայիլ)...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբն կտեսաձայնագրի դասական երաժշտության ամենահայտնի ստեղծագործությունների կատարումները
Նվագախումբը հայտարարոււմ է շվեյցարական HomeOrchestra կրթական նախագծի հետ համագործակցության մասին։
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
«Դու պետք է հավատաս գարնանը»
Հայաստանի պետական ջազ նվագախումբը հանդես կգա գարնանային համերգով՝ մարտի 12, ժամը 19։00, Հայաստանի ճարտարապետների միության դահլիճ
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Պելեն անվանել է իր ժառանգորդին ֆուտբոլում
Բրազիլացի լեգենդար ֆուտբոլիստ Պելեն հիացած է «Պարի Սեն-Ժերմենի» հարձակվող Կիլիան  Մբապեի խաղով։ Ֆուտբոլի արաքան հայտարարել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Փաշինյանի ներկայությամբ այս երկիրը կործանվելու է. Արմեն Մինասյան
«Ընտրությունները ելք չեն։ Ելք է հնարավորինս  կարճ անցումային շրջանը, որպեսզի հասարկությանը փորձենք համերաշխություն ներարկել, բայց դրա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Մենք նոր պատերազմի վտանգ ունենք այս իշխանության չգնալու դեպքում. Բեքարյան
«Վերջին իրադարձություններից հետո մեր երկիրը սկսել է անվստահություն վայելել, երկրի նկատմամբ արտաքին դերակատարների վերաբերմունքը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Դիսնեյլենդը ապրիլին կբացվի
Կալիֆորնիայի բոլոր զվարճանքների այգիները, ներառյալ Դիսնեյլենդը, ինչպես նաև համերգասրահներն ու մարզասրահները գրեթե 1 տարի դադարից հետո ապրիլի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Արմեն Սարգսյանը իրեն հերթական անգամ դրսևորեց լղոզված դիտորդի կարգավիճակում. Զոհրաբյան
«Եթե լինի հանդիպում Գագիկ Ծառուկյանի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև, վստահաբար հանրությունն այդ մասին կիմանա. ի տարբերություն շատերի, Գագիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Պետությունը մահանում է, պետության փրկումը ցանկացած օրենքից ավելի բարձր է. Վազգեն Մանուկյան
«Մենք շատ համբերատար և կիրթ ազգ ենք։ Կորցրել ենք մեր հայրենիքի զգալի մասը, ջարդվել է մեր բանակը, կորցել ենք հազարավոր երիտասարդներ, Ալիևն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Աշուղ Ջիվանու տուն-թանգարանը՝ վիրտուալ
Ջավախքի Կարծախ գյուղում գործող Աշուղ Ջիվանու տուն-թանգարան այսուհետ կարելի է «այցելել» նաև վիտուալ։ ATV12 հեռուսաալիքին Ջավախքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Եկեղեցին տոնում է նշանավոր աստվածաբան-եկեղեցականների հիշատակության օրը
Հայ եկեղեցու երեք սրբերի հետ մեկտեղ նույն օրը նշվում է նաև 4-րդ դարի Երուսաղեմի Ս. Հովհան Հայրապետի հիշատակության օրը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Եթե Նիկոլը մնաց իշխանության, Ալիևը Սյունիքում միջանցք կունենա. Իշխան Սաղաթելյան
«Արդեն մեկ շաբաթից ավելի է, որ Բաղրամյան պողոտան մեր տրամադրության տակ է»,- այսօր «Հայրենիքի փրկության շարժման»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Ոստիկանության գնդապետ Արթուր Խառատյանը սատարում է ԳՇ-ին և պահանջում Փաշինյանի հրաժարականը
Ոստիկանության գնդապետ Արթուր Խառատյանը հայտարարություն է տարածել, որտեղ նշում է, որ սատարում է ՀՀ Զինված ուժերին, մշտապես կանգնած է բանակի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Ներկայիս իշխանություններին պետք է կմ-ով հեռու պահել քաղաքական գործընթացի կազմակերպումից. Մելիքյան
«Խնդիրն այն է, որ երեկվա դրությամբ իշխանությունները չհայտարարեցին, որ իրավունքի ուժով համարում են Օնիկ Գասպարյանի լիազորությունները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Սրանք իրենց զինանոցում ունեն մեկ գործիք՝ քաղաքական ռեպրեսիաները. Բաբկեն Հարությունյան
«Ո՞վ պետք է պաշտպանի Հայաստանի սահմանները։ Հայոց բանակը։ Իսկ ինչպե՞ս պաշտպանի բանակը Հայաստանի սահմանները, եթե երկրի վարչապետը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Նիկոլ Փաշինյանն ամենաայլանդակ ձևով է կեղծելու ընտրությունները. Միհրան Հակոբյան
«Մեր հասարակությունը նոկաուտի մեջ է հայտնվել երկրի դավաճանական իշխանության գործողությունների հետևանքով, բայց աստիճանաբար սկսում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Վնասը շատ մեծ է լինելու, քանի որ մեր առաջատար շախմատիստն էր Լևոն Արոնյանը. Լպուտյան
«Բնականաբար, վնասը շատ մեծ է  լինելու, քանի որ մեր առաջատար շախմատիստն էր Լևոն Արոնյանը, տարիներ շարունակ ներկայացնում էր մեր երկիրն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:17
Ալիևը բռնել է Նիկոլի կոկորդից, ունի նրա դեմ փաստեր. Արփինե Հովհաննիսյան
«Իհարկե, իմքայլականների ինտելեկտը չի հերիքում հասկանալու, որ Վճռաբեկ դատարանի դատավոր չընտրելով իրենք չեն վնասում Ռուբեն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Նախորդ երեք տարիներին կոնկրետ թիրախավորումներ են եղել բանակի, եկեղեցու, ընտանիքի նկատմամբ. Զոհրաբյան
«Երբ որ ազգին ցանկանում ես վերացնես, թուլացնես, մի շարք գործողություններ են իրականացնում այդ ազգի նկատմամբ՝ թուլացնում են այն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:51
Նիկոլը ստիպված հրաժարական կտա հանրային ճնշման մեծացման արդյունքում. Արթուր Վանեցյան
«Ողջ այս պրոբլեմը կհանգուցալուծվի մեր երկրի սահմանադրության և օրենքների շրջանակում»,- այսօր «Հայրենիքի փրկության...
Աղբյուր` Panorama.am
15:48
Կարծում եմ` դե ֆակտո ոստիկանությունը միացել է Գլխավոր շտաբի կոչին. Մալյան
«Շատ մոտ ապագայում, երբ այս խունտան կհեռանա իշխանությունից, պատերացնում եմ հետևյալ իրադարձությունները՝ հստակ արձանագրում, որ տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:28
Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 5-7 աստիճանով
Հայաստանի տարածքում մարտի 6-ի ցերեկը, 7-ի գիշերը, 9-ի ցերեկը, 10-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Մարտի 7-ին՝ կեսօրից հետո, 8-ին, 11-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Հայաստանում թշնամին ունի գործընկեր ի դեմս իշխանությունների. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
«Նոր պատերազմի վտանգ չկա, չի լինելու այնքան ժամանակ, քանի դեռ թշնամին առանց  որևէ ջանք գործադրելու, առանց պայքարի, առանց մեծ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:16
Ու թե, որքա՜ն թարս «կապուտներ է» անելու կյանքը քեզ, Նիկոլ, դեռ հայտնի չէ. Արտակ Զաքարյան
ՊՆ նախկին փոխնախարար Արտակ Զաքարյանը գրում է. «Ահա այսպիսի կազուսներով լի է կյանքը Նիկո՛լ։ Կար ժամանակ, երբ իբրև թե դու էիր Բանակի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:13
Այսօր ձեռնոց է նետված զինված ուժերին. գեներալ-մայոր Մուրադյան
«Այսօր ձեռնոց է նետված Զինված ուժերին, որը հետպատերազմյան շրջանում կատարում է իր խնդիրները Նոյեմբերյանից մինչև Ագարակ»,- այսօր ՊՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:03
Պատգամավորները թող պատասխանեն՝ քանի ԼԳՏՊ է ծառայել բանակում կամ մասնակցել կռվին. զինվորական
«Կոչ եմ անում հայ ժողովրդին, իմ մարտական ընկերներին ոտքի կանգնել՝ պաշտպանելու Հայոց բանակը»,-լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՊՆ-ի մոտ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}