Հասարակություն 10:01 22/01/2021 Հայաստան

Սենոր Հասրաթյանը Շուշիի մասին պատմական ակնարկ է հրապարակել անտեղյակների համար

ԶՈՒ գնդապետ Սենոր Հասրաթյանը ֆեյսբուքյան իր էջում համառոտ պատմական ակնարկ է հրապարակել բոլոր նրանց համար, ովքեր անտեղյակ են Շուշիի պատմությանը:

«Շուշին ստեղծվել է Մեծ Հայքի 10-րդ՝ Արցախի նահանգի Վարանդա գավառում և որպես պաշտպանական ամրություն ծառայել տեղի հայ բնակչությանը: Այն հետագայում պարսպապատվելով՝ դարձել է Վարանդայի մելիքության նշանավոր բերդերից մեկը:Ուշ միջնադարում Շուշին հիշատակվում է տարբեր անուններով, այդ թվում՝ Քար, Քարագլխի սխնախ, Շոշ բերդ, Շոշի սխնախ:

1720-ական թվականներին հայկական զորախմբի գլխավոր հրամանատար Ավան հարյուրապետի ջանքերով Շուշիի բերդը վերակառուցվել ու ամրացվել է: 1725թ. ութ օր տևած մարտերից հետո հայերը փախուստի են մատնել թուրքական 40 հազարանոց զորքին: 18-րդ դ. 2-րդ կեսին թուրքական սարըջալու քոչվորական ցեղի առաջնորդ Փանահ Ալին, օգտվելով Արցախի մելիքությունների ներքին անհամաձայնություններից, տիրացել է Շուշի ամրոցին: 1752թ. հիմնվել է Շուշիի կամ Ղարաբաղի խանությունը, իսկ Փանահ Ալին իրեն հռչակել է Ղարաբաղի խան:

1790-ականներին Շուշին դարձել է ռազմական կարևոր գործողությունների թատերաբեմ: 1795թ. օգոստոսին պարսկական զորաբանակը 33 օր պաշարել է Շուշին, սակայն չի կարողացել գրավել: 1797-ի գարնանը ձեռնարկելով երկրորդ արշավանքը, Աղա Մահմեդը գրավել է բերդը: 19-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցած ռուս-պարսկական պատերազմի արդյունքում, 1805թ. մայիսին Կյուրակչայի պայմանագրով, Ղարաբաղն անցել է Ռուսաստանին: Շուշիում պարսկական կայազորին փոխարինել է ռուսականը: 1826թ. հուլիսին նորից է սկսվել պատերազմ Պարսկաստանի և Ռուսաստանի միջև:

Պարսկական 60 հազարանոց բանակը պաշարել է Շուշին, սակայն բերդի պաշտպանությունը ստանձնած ռուսական կայազորի 1700 զինվորները և 1500 հայ աշխարհազորայինները կարողացել են ձախողել պարսիկների նվաճողական ծրագրերը: 19-րդ դարի կեսին Շուշին ուներ 27783 բնակիչ, որից 15188-ը՝ հայ, 1895-ին՝ 33252 բնակիչ, որից20584-ը՝հայ: 1905թ. Շուշիում տեղի ունեցած թաթարա-հայկական ընդհարումների ժամանակ ավերվել է հայկական առևտրական թաղամասը, ինչի արդյունքում արձանագրվել է քաղաքի բնակչության զգալի նվազում՝ հասնելով 16500-ի: Հետագա տարիներին բնակչության թիվը նորից աճել է:

1916թվականի տվյալներով Շուշին ուներ 43863 բնակիչ, որից 21926-ը՝ հայեր, 18641-ը՝ թաթարներ, 1249-ը՝ ռուսներ, մնացածը՝ այլ ազգեր: 1918-1920 թվականներին Շուշին և շրջակա հայկական բնակավայրերը թուրք-թաթարական խաշնարածների կողմից ենթարկվել են նոր ջարդերի և կոտորածների: Միայն 1920թ. մարտի 22-23-ի գիշերը թուրք-մուսավաթական հրոսակախմբերը բարբարոսաբար սպանել են տասնյակ հազարավոր հայ բնակիչների, կողոպտել և հրի մատնել ողջ հայկական թաղամասը: 1921թ. Շուշին, Լեռնային Ղարաբաղի կազմում, ՌԿ(բ)Կ Կովկասյան բյուրոյի որոշմամբ հանձնվել է Ադրբեջանին: Խորհրդային տարիներին Շուշին զգալի անկում է ապրել:

Տեղի իշխանությունները՝ Բաքվի անմիջական հովանավորությամբ ավերեցին և ոչնչացրին քաղաքում եղած գրեթե այն ամենը, ինչ հայկական էր, այդ թվում՝ դեռևս կանգուն մնացած եկեղեցիները:

1988թ. Շուշիից բռնատեղահանվեց քաղաքում դեռևս մնացած 2000 հայ:Դրանից հետո երբեմնի հայոց բերդաքաղաքը Ադրբեջանը վերածեց ռազմակայանի»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:40
Հրապարակվել է բռնցքամարտի Հայաստանի առաջնության վիճակահանության արդյունքները
Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան հրապարակել է բռնցքամարտի Հայաստանի առաջնության վիճակահանության արդյունքները։ «Կայացել է բռնցքամարտի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Արարատի մարզի դատախազությունը բողոքարկել է Արտավազդ Մարգարյանի կալանավորումը մերժելու մասին դատարանի որոշումը․ Բաբայան
Փաստաբան Արսեն Բաբայանը գրում է. «Արարատի մարզի դատախազությունը երկար մտածելուց հետո որոշեց, որ չպետք է համակերպվի ՀՅԴ Արտաշատի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
«5165 շարժումը» դիմել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ պետություններին
«5165 շարժումը» դիմել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ պետություններին՝ մեղմելու հումանիտար աղետը՝ դեպի շրջափակված Արցախ օդային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Մաքֆոլ․ Բայդենի վարչակազմի համար դժվար կլինի ստանալ Կոնգրեսի հավանությունը
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը դժվարություններ կունենա Կոնգրեսի հետ բանակցել Ուկրաինային ռազմական և տնտեսական օգնության նոր փաթեթների շուրջ, եթե...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Արցախի ԱԳ նախարարը հանդիպել է ՀՀ հասարակական-քաղաքական հատվածի ներկայացուցիչների հետ
Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Ղազարյանը հունվարի 28-ին ընդունել է  Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցության «Ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Մնացական Մարտիրոսյանը նշանակվելն է Երևանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի նախագահ
Մնացական Մարտիրոսյանը նշանակվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի նախագահ՝ երեք տարի ժամկետով։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Արամ Գասպարյանի գործով դատական ակտը կհրապարակվի այսօր
 ԶՊՄԿ անվտանգության դեպարտամենտի նախկին ղեկավար Արամ Գասպարյանի գործով դատական նիստն ավարտվել է։ Միջնորդության քննությունը դատավորը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Այն, ինչի միջով անցնում է շրջափակված արցախցին, ոչ այլ ինչ է, քան հայի գենը փրկելու անձնազոհ տառապանք․Սենոր Հասրաթյան
Գնդապետ, Արցախի զինված ուժերի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի նախկին պետ Սենոր Հասրաթյանը  գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
ԱԽ քարտուղարը Ջոֆրի ֆան Լեուվենի հետ զրույցում անդրադարձել է Լաչինի միջանցքի խնդրին
Հունվարի 30-ին ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Նիդերլանդների վարչապետի Արտաքին քաղաքականության և պաշտպանության հարցերով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Tata Steel Masters․ Գիրին՝ մրցաշարի հաղթող, Արոնյանը 7-րդն է
Նիդեռլանդների Վեյկ ան Զեե քաղաքում ավարտվել է Tata Steel Masters մրցաշարը։Արմսպորտի փոխանցմամբ՝ մրցաշարի հաղթող է դարձել Նիդեռլանդները...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Հայաստանից մարդկանց հոսքը դեպի Արցախ պետք է քառապատկվի․ Ղազինյան
ԱԺ նախկին պատգամավոր Արթուր Ղազինյանը գրում է. «Բերձորի միջանցքի ապաշրջափակումից հետո գնալու եմ Արցախ, մի քանի օր վայելելու եմ հին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Փաշինյանը հանդիպել է Տիգրան Արզաքանցյանի, Լ․ Շիրինյանի, Տ․ Խզմալյանի և այլոց հետ
Նիկոլ Փաշինյանը կառավարությունում հանդիպել է արտախորհրդարանական քաղաքական ուժերի հետ համագործակցության խորհրդակցական ժողովի մասնակից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Հայաստանում կկայանա տնտեսական խոշոր համաժողով
«Ամունդի-ԱԿԲԱ Ասեթ Մենեջմենթը» հունվարի 31-ին Հայաստանում կազմակերպում է «Ամունդի-Ակբա տնտեսական համաժողով 2023» ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Թուրքական ամսագիրը հրապարակել է «ընտրություններում պարտված» Էրդողանի ծաղրանկարը
Թուրքական «LeMan» երգիծական հանդեսը Twitter-ում հրապարակել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ծաղրանկարը։ Ermenihaber-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Կարճաժամկետ զեղչատոկոսային պարտատոմսերի տեղաբաշխման աճուրդ
ֆինանսների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ  հունվարի 30-ին տեղաբաշխվել են 2023 թվականի մայիսի 1-ին մարվող պետական կարճաժամկետ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Toyota-ն երրորդ տարին անընդմեջ շարունակում է մնալ ավտոմեքենաների վաճառքի համաշխարհային առաջատարը
Toyota Corporation-ը հայտնել է 2022 թվականի վաճառքի արդյունքների մասին։ Ավտոարտադրողի տվյալներով՝ տարվա ընթացքում առաքել է ավելի քան 10,48 մլն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Պահանջ է ներկայացվել դատարանին Հովիկ Աբովյանից բռնագանձել ապօրինի ծագում ունեցող գույք
Հակակոռուպցիոն դատարանը 2023 թվականի հունվարի 24-ին վարույթ է ընդունել ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վերաբերյալ հերթական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Բերքաձորը՝ շրջափակման 50-րդ օրը
Ադրբեջանի կողմից Արցախը Հայաստանին կապող միակ ճանապարհի փակման հետևանքով առաջացած խնդիրները Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Բերքաձոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Ավստրիայի կանցլերն օգնություն է առաջարկում Վրաստանին ԵՄ-ի թեկնածուի կարգավիճակ ստանալու հարցում
Ավստրիայի դաշնային կանցլեր Կարլ Նեհամմերը վրացական կողմին առաջարկել է աջակցել այն առաջարկությունների իրագործման հարցում, որոնք հանրապետությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Ադրբեջանը բացահայտ պարծենում է, թե ինչպես իրեն հնարավոր չէ կանգնեցնել. Սալոնիտիսը՝ ՄԱԿ-ի դատարանում
Ադրբեջանի կողմից Լաչինի միջանցքն արդեն 50-րդ օրն է արգելափակված է, իրավիճակը մնում է վտանգավոր։ ՄԱԿ-ի արդարադատության միջազգային դատարանում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Լոռու մարզը նոր դատախազ ունի
Գլխավոր դատախազի հունվարի 30-ին երեք հրաման է ստորագրել: Գլխավոր դատախազության հանրային կապերի բաժնի փոխանցմամբ, առաջին հրամանով՝ Լոռու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
«Traction» ծրագիրը կներկայացնի 8 ընկերություն՝ դեմո օրվա ընթացքում
Եվրոպական միությունը և Վիվա-ՄՏՍ-ը միավորել են ուժերը «Քաթըլիսթ» հիմնադրամի հետ՝ Հայաստանի ստարտափ ակադեմիայի «Traction» ծրագրի երրորդ շրջափուլի իրագործման նպատակով
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
ԵՄ-ն չգիտի, թե ով է կանգնած Իրանի Սպահան քաղաքի վրա հարձակման հետևում. Պիտեր Ստանոն
ԵՄ-ն չգիտի, թե ով է կանգնած Իրանի Սպահան քաղաքի վրա հարձակման հետևում և հանդես է գալիս լարվածության լիցքաթափման օգտին: «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Իրանում երկրաշարժից տուժածների թիվը հասել է 1167-ի
Շաբաթ երեկոյան Իրանի հյուսիս-արևմուտքում Արևմտյան Ատրպատական նահանգում տեղի ունեցած երկրաշարժից տուժածների թիվը հասել է 1167-ի: Ըստ «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Դատարանին Արամ Գասպարյանի խափանման միջոց կալանքը գրավով փոխարինելու միջնորդություն է ներկայացվել
Արամ Գասպարյանի (Չիկոյի) գործով դատական նիստն այսօր մեկնարկեց հինգ րոպե ընդմիջմամբ։ Պաշտպաններից մեկը չէր կարողանում մեքենան կայանելու վայր...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Հայաստանը խնդրում է ՄԱԿ-ի դատարանին Ադրբեջանի դեմ միջանկյալ մի քանի միջոց կիրառել
Հայաստանը ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանին խնդրում է պարտադրել Ադրբեջանին հետևյալ միջանկյալ միջոցները, նախքան այս գործը, ըստ էության,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
«Ալ Ջազիրա». Հետաքննության նախնական տվյալներով՝ Իսրայելը մասնակցություն ուն իրանական գործարանի վրա հարձակմանը
Հետաքննության նախնական տվյալները վկայում են այն մասին, որ Իսրայելը մասնակցություն ունի իրանական Սպահանում գտնվող ռազմական գործարանի վրա անօդաչու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Լաչինի միջանցքը փակած ադրբեջանցի ցուցարարները «գորշ գայլերի» ձեռքի շարժումն են անում. Լորենս Մարտինը՝ ՄԱԿ-ի դատարանում
«Եկել ենք խնդրելու՝ հրատապ միջամտեք վերջ դրվի շարունակվող մարդասիրական աղետին»,- ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
ՌԴ ԱԳՆ. Առաջնահերթություններից մեկը հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորումն է
«Ռուսաստանը, որն ուղղակիորեն սահմանակից է Հարավային Կովկասին, շահագրգռված է այս տարածաշրջանի կայունությամբ և բարգավաճմամբ, առևտրալոգիստիկ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանը ձյունից հետո
12:07 30/01/2023

Երևանը ձյունից հետո

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}