Քաղաքական 11:28 23/01/2021 Հայաստան

Մեղրիի միջանցքի և այլ ենթակառուցվածքների վտանգները Սյունիքի համար

«Սյունիքի անվտանգությունը աշխարհաքաղաքական զարգացումների համատեքստում» թեմայով համաժողովին  մասնակցած փորձագետները կարծում են, որ հունվարի 11-ի փաստաթղթով նախատեսված նոր ենթակառուցվածքների կառուցումը ո՛չ թե փոխշահավետ գործարք է, այլ կապիտուլյացիոն ակտի շարունակություն, որի իրագործման դեպքում կարող ենք նույնիսկ կորցնել Սյունիքը։

Նախատեսված ենթակառուցվածքների ռազմավարական վտանգները

Թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը նշում է, որ հունվարի 11-ի փաստաթուղթը նախատեսում է Մեղրիով Ադրբեջանը Նախիջևանին, և ապա Թուրքիային կապող մուլտիմոդալ  (մի քանի մասից բաղկացած) ճանապարհի կառուցում, որը հետագայում կարող է լինել թե՛ ավտոճանապարհ, թե՛ գազատար և թե՛ նավթատար։ Ադրբեջանն ու Թուրքիան արդեն սկսել են այդ ուղղությամբ շինարարական աշխատանքները։

«Սա ըստ էության թուրք-ադրբեջանական վաղեմի երազանք հանդիսացող այն նույն Մեղրիի միջանցքն է, որի դեմ Հայաստանի ղեկավարները պայքարում էին շուրջ 100 տարի՝ քաջ գիտակցելով դրա բոլոր վտանգները։ Այդ իսկ պատճառով և՛ Թուրքիան, և՛ Ադրբեջանը մեծ ուրախությամբ ողջունում են այս պատմական համաձայնագիրը», - ընդգծում է Վարուժան Գեղամյանը։  

Նախատեսվում է, որ այս միջանցքը հինգ տարի պետք է վերահսկվի Ռուսաստանի կողմից, այսինքն այն դուրս է գալու Հայաստանի վերահսկողությունից։ Իսկ ի՞նչ կլինի հինգ տարի հետո, երբ Ռուսաստանը դադարի այն վերահսկել, հարցնում են փորձագետները։ Ըստ նրանց՝ այդ միջանցքը, որը կառուցվելու է Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի վրա,  հեշտությամբ կարող է անցնել ադրբեջանա-թուրքական վերահսկողության տակ։

Վարուժան Գեղամյանը շեշտում է, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը ամեն հնարավոր քայլ անելու են, որպեսզի իրենք ստանձնեն այդ նավթատարի կամ գազատարի անվտանգության ապահովումը, ինչը նշանակում է, որ այդ պատրվակով Սյունիքում կարող են տեղակայվել ադրբեջանական կամ թուրքական զորքեր։

«Սյունիքում թուրք-ադրբեջանական զորքերի հնարավոր տեղակայումը վտանգելու է Հայաստան-Իրան սահմանը և տեղափոխելու է պատերազմը Սյունիքի տարածք։ Մեծ հաշվով այս ենթակառուցվածքների կառուցումը հանգեցնելու է անդառնալի հետևանքների Հայաստանի պետականության և տարածքային ամբողջականության համար, քանի որ առանց Սյունիքի Հայաստանի Հանրապետությունը գոյություն ունենալ չի կարող», - ասում է թուրքագետը։ 

Անդրադառնալով Նախիջևանի տարածքով Երևանից Սյունիք ճանապարհի կառուցման հեռանկարին՝ Վարուժան Գեղամյանը հավաստիացնում է, որ այս ճանապարհի անվտանգությունը հնարավոր չի լինելու երաշխավորել, քանի որ այն անցնելու է թշնամական Ադրբեջանի տարածքով, Ադրբեջանն էլ այն ցանկացած պահի կարող է փակել՝ օգտագործելով որպես լծակ Հայաստանի դեմ։ Բացի այդ, եթե այս ճանապարհը կառուցվի, այն չեզոքացնելու է Հյուսիս-հարավ ճանապարհի իմաստն ու նշանակությունը։ Մինչդեռ Հյուսիս-հարավը Հայաստանը Իրանի և Վրաստանի հետ կապող այն ռազմավարական ճանապարհն է, որը ապահովելու է ելք դեպի միջազգային առևտրային ուղիներ և շուկաներ, ընդհուպ մինչև Սև ծով (Փոթի և Բաթումի)։

Ինչ վերաբերում է համաձայնագրով նախատեսված այն ճանապարհին, որը ենթադրաբար Հայաստանը պետք է կապի Ռուսաստանին Ադրբեջանի տարածքով, ապա քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը դա անիմաստ է համարում Հայաստանի համար։ Նախ, այսպիսի ճանապարհը կլինի մոտ 2,3 անգամ ավելի երկար քան ներկայումս Վրաստանով անցնող ճանապարհը, այն չի լինի անվտանգ և կպահանջի հսկայական ծավալի ներդրումներ, որոնք իրատեսական չեն։ Բացի այդ, պետք է հասկանալ, թե ինչն ենք տալիս այդ ճանապարհը ստանալու դիմաց․ այն ճանապարհները, որ ունեցել ենք մինչ այս, լրիվ բավարար են եղել Հայաստանի տնտեսության զարգացման համար, նկատում է Միքայելյանը։

«Մեծ հաշվով Հայաստանը այսպիսի ճանապարհի կարիքը չունի։ Այդ ի՞նչ է արտահանում կամ ներկրում Հայաստանը, որի համար ներկայիս ենթակառուցվածքները բավարար չեն», - հարցնում է քաղաքագետը։

Առկա և հնարավոր տնտեսական վտանգները Սյունիքի համար

Հրանտ Միքայելյանը, նկարագրելով հետպատերազմյան տնտեսական իրավիճակը Սյունիքում, նշում է, որ այսօր արդեն իսկ որոշ արոտավայրեր և հանքեր, որոնք նախկինում կերակրում էին Սյունիքի բնակչությանը, անցել են թշնամու վերահսկողության տակ կամ գտնվում են սահմանագծին, ինչի հետևանքով ընկել է մարզի արտադրողականությունը, և տեղի բնակիչները զրկվել են իրենց եկամուտի աղբյուրից։ Նաև կարևոր նշանակություն ունեցող լճեր, գետեր և ջրամբարներ սահմանամերձ են դարձել, կամ անցել են ադրբեջանական կողմին, ինչը հարված է հասցրել մարզի ջրային անվտանգությանը։

Այս իրավիճակը իր հերթին կարող է նպաստել արտագաղթի, ինչը շատ վտանգավոր է Սյունիքի ապագայի համար։ Ժողովրդագրական գործոնը միշտ եղել և մնում է հայ-թուրքական հակամարտության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը, հիշեցնում է թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը։

Նա նշում է նաև, որ թուրքական գործոնի ուժեղացման, հատկապես ռազմական ներկայության հաստատման պարագայում, Սյունիքում որևէ հայկական ներդրումներ չեն կարող լինեն։ «Փոխարենը, եթե բացվի հայ-թուրքական սահմանը, Թուրքիան, որպես տարածաշրջանի խոշորագույն երկիր, շատ արագ կարող է նվաճել հայկական շուկան՝ որպես տրամաբանական շարունակություն իր թշնամական քաղաքականության», - զգուշացնում է նա։ Սա պատկերացնելու համար բավական է նայել, թե ինչպես է Թուրքիան նվաճել Մերձավոր արևելքի տարբեր երկրների շուկաները՝ Իրաքի հյուսիս, Սիրիա, Բալկաններ և այլն։ Վրաստանի տնտեսությունը, որն ավելի լավ վիճակում է քան մերը, մեծ մասամբ արդեն իսկ կլանվել է թուրքական շուկայի կողմից, ընդգծում են փորձագետները։

«Թուրքական տնտեսական էքսպանսիայի արդյունքում մենք ազգային տնտեսություն ու տեղական արտադրանք այլևս չենք ունենալու և բոլոր հարցերում կախված ենք լինելու արտաքին ուժերից, այդ թվում Թուրքիայից, իսկ վերջինս տնտեսական լծակները կօգտագործի Հայաստանը մինչև վերջ տնտեսապես և քաղաքականապես կազմալուծելու համար», - ասում է Վարուժան Գեղամյանը։ 

Փորձագետների համոզմամբ՝ ենթակառուցվածքների նախատեսվող շինարարության և գործարկման արդյունքում կսկսվի Սյունիքի աստիճանական թուրքացումը, ինչը երկարաժամկետ կտրվածքում կհանգեցնի Սյունիքի հայաթափմանը։

Փորձագետները համակարծիք են, որ այս վիճակում Հայաստանը պատրաստ չէ սահմանների բացմանը և ավելի շատ տուժելու է քան շահելու։ Դրա վտանգները կարելի կլիներ առնվազն որոշ չափով մեղմել, եթե մասնագետների ներգրավմամբ մշակվեր հատուկ անվտանգային տնտեսական քաղաքականություն, սակայն ոչ մի այսպիսի աշխատանք ներկայումս չի տարվում։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:38
Ստեփանակերտի զարգացման ծրագրերի ծավալներն ընդհանուր առմամբ չեն նվազելու․ Ա․ Հարությունյան
Արայիկ Հարությունյանը մարտի 5-ին այցելել է Ստեփանակերտի քաղաքապետարան և հանդիպել աշխատակազմի պատասխանատուների հետ: Այս մասին հայտնում են ԱՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:32
Կարեն Խաչանովը քառորդ եզրափակիչում պարտվել է Ստեֆանոս Ցիցիպասին
Նիդերլանդների Ռոտերդամ քաղաքում ընթացող թենիսի ATP-ի 500 շարքի մրցաշարում հայտնի են դարձել կիսաեզրափակիչի առաջին մասնագետները։ Հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Քննարկվել են զորքերի ծառայության հիմնական միջոցառումների պլանավորմանը վերաբերող հարցեր
Մարտի 5-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը հանդիպել է ՀՀ ԶՈՒ պատրաստության գլխավոր վարչության և ենթակա վարչությունների ու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Հայ խաղաղապահների հերթական զորախումբը վերադարձել է հայրենիք
Մարտի 4-ին հայրենիք են վերադարձել  վերջին ամիսներին Աֆղանստանում խաղաղարար առաքելություն իրականացրած հայ խաղաղապահները: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Վատիկանը կարևորում է Ռուսաստանի դերը ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործում
Վատիկանը կարևորում է Ռուսաստանի դերը  Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործում: «ՏԱՍՍ»-ի փոխանցմամբ՝  այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել․ ՀՀ ՊՆ
Մարտի 4-ին և 5-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով պահպանվել է օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակ: Սահմանային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Պատերազմին մասնակցած կին սպաները խրախուսվել են գերատեսչական մեդալներով
ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը մարտի 5-ին ՊՆ վարչական համալիրում հյուրընկալել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանի և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
COVID-19-ի դեմ պայքարի միջոցառումներն ուսումնասիրող հանձնաժողովին անհրաժեշտ է ևս 6 ամիս ժամանակ
Կորոնավիրուսի տարածման կանխման համար կառավարության և պարետատան կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունավետության ուսումնասիրման քննչական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Վիրավոր զինվորների համար նախատեսված ոտքի պրոթեզների հերթական խմբաքանակը Հայաստանում է
Վիրավոր զինվորների համար նախատեսված ոտքի պրոթեզների հերթական խմբաքանակը Հայաստանում է։ Այս մասին հայտնում է Հայաստան համահայկական հիմնադրամը։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
Քաղաքացիները չեն թողնելու մեր ջրերի սրտում դանդաղ գործողության քիմիական զենքի տեղադրումը․ Ամուլսարի պահապաններ
«Դեմ եմ Ամուլսարում հանքարդյունաբերությանը» ֆեյսբուքյան խումբը հայտարարություն է տարածել, որում, մասնավորապես, ասվում է․...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
Հայաստանի արտահանումը նվազել է 5,2%-ով, իսկ ներկրումը` 15,9%-ով․ զեկույց
Տարվա երկրորդ կեսից Ռուսաստան հայկական արտադրանքի արտահանման ցուցանիշներում վերականգնողական աճ կնկատվի, իսկ արտահանման նախաճգնաժամային ծավալները...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
ՔՏՀԱՏ․Հանրային տրանսպորտից օգտվելիս խստորեն պահպանել հակահամաճարակային կանոնները
ՀՀ քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության տեսչական մարմինը, հաշվի առնելով վերջին օրերին կորոնավիրուսի (Covid-19) համավարակի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Վերսկսվում են կորոնավիրուսի տնտեսական հետևանքների չեզոքացման 17-րդ միջոցառման առաջին և երկրորդ դրամաշնորհային ծրագրերը
ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը վերսկսում է Կորոնավիրուսի տնտեսական հետևանքների չեզոքացման 17-րդ միջոցառման ծրագրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի անունով հայտնվել են կեղծ էջեր
ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-գնդապետ Օնիկ Գասպարյանի անունով հայտնվել են կեղծ էջեր։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է ՀՀ Զինված ուժերի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
Կոչ ենք անում Արմեն Սարգսյանին՝ դիմել ՀՀ Սահմանադրական դատարան․ Փաստաբանների պալատ
ՀՀ փաստաբանների պալատի խորհուրդը հայտարարություն է տարածել, որում, մասնավորապես, ասվում է․ «Հայաստանի Հանրապետության փաստաբանների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Արցախում թանկարժեք պետական ծառայողական ավտոմեքենաներից մեկը վաճառվել է
Արցախի Կադաստրի և պետական գույքի կառավարման կոմիտեն, մարտի 5-ին դասական աճուրդի կարգով, վաճառքի է ներկայացրել բարձր դասի պետական ծառայողական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Շնորհակալություն է հայտնվել Հայաստանի եզդի համայնքին ՝ միշտ Արցախի կողքին լինելու համար
Արայիկ Հարությունյանը  ընդունել  է Եզդիների ազգային միության պատվիրակությանը՝ Միության նոր ղեկավար Խդր Հաջոյանի գլխավորությամբ: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը սկսում է պատմական այցն Իրաք
Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսն այսօր պատմական այց է կատարում Իրաքի մայրաքաղաք, որտեղ հանդիպելու է Իրաքի շիաների հոգևոր առաջնորդ այաթոլլա Ալի Սիստանիին,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Մարտի 6-ին մասնակցելու եմ Հայոց բանակի պաշտպանության համար հրավիրված հանրահավաքին․ Արա Զոհրաբյան
Ես կանգնած եմ բանակի կողքին։ Այս մասին ֆեյսբուքի իր էջում գրել է Փաստաբանների պալատի նախագահ Արա Զոհրաբյանը։ «Դեռևս 20.08.2018թ....
Աղբյուր` Panorama.am
19:07
Իրավական հիմքեր կան հասկանալու, թե հանուն որ երկրի են գործել Արա Սաղաթելյանին դեմ գործող կողմերը․Է․ Ղազարյան
Սահմանադրական դատարանի աշխատակազմի նախկին ղեկավար Էդգար Ղազարյանը Ֆեյսբուքի իր էջում, անդրադառնալով Արա Սաղաթելյանի ազատ արձակման որոշմանը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Գերմանիայում կորոնավիրուսի բրիտանական շտամ է հայտնաբերվել վարակակիրների 40%-ի մոտ
Գերմանիայում կորոնավիրուսի վարակի նոր դեպքերի մոտ 40%-ը կազմում է բրիտանական B.1.1.7 շտամը: «Ինտերֆաքս»-ի փոխանցմամբ՝ այդ մասին ասել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Վրաստանում 31 մարդու մոտ հաստատվել է COVID-19-ի «Բրիտանական» շտամը
Վրաստանում 31 վարակակրի մոտ հաստատել է COVID-19-ի այսպես կոչված «Բրիտանական» շտամը: «Ինտերֆաքս»-ի փոխանցմամբ, այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Ուկրաինան հայտարարել է, որ երբեք չի գրանցի «Սպուտնիկ V» պատվաստանյութը
Կորոնավիրուսի դեմ ռուսական «Սպուտնիկ V» պատվաստանյութը ոչ մի դեպքում չի գրանցվի Ուկրաինայում: Այս մասին հայտարարել է Ուկրաինայի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Արա Սաղաթելյան. Այնքան փնթի գործ է, որ ինձ ներկայացրել են որպես «Արմենպրես»-ի տնօրեն
Վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ կալանքից ազատ արձակված ԱԺ աշխատակազմի նախկին ղեկավար Արա Սաղաթելյանից լրագրողները հետաքրքրվեցին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Եվրոպայի մեծահասակների և երիտասարդների առաջնությունները կանցկացվեն Կիպրոսի Լիմոսոլ քաղաքում
Սամբոյի միջազգային ֆեդերացիան հայտնում է, որ Եվրոպայի մեծահասակների և երիտասարդների առաջնությունները կանցկացվեն Կիպրոսի Լիմոսոլ քաղաքում, մայիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Ամերիաբանկ. 2021 թ. լավագույն ներդրումային բանկը Հայաստանում ` ըստ «Global Finance» հեղինակավոր ամսագրի
«Ամերիաբանկ»-ը  հաղթող է  ճանաչվել «Global Finance» ամսագրի «Լավագույն ներդրումային բանկ 2021թ.»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Թուրքիայում Ուկրաինայի խնդրանքով քանդակի վրայից ջնջել են Ռուսաստանի քարտեզը
Ուկրաինացի դիվանագետներին վրդովեցրել է թուրքական հանգստավայրում կանգնեցված քանդակը, որի վրա առկա է Ռուսաստանի քարտեզը: Թուրքիայի արտաքին գործերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
ՎՏԲ. Ապառիկ վարկերի ակցիա գարնանային տոների նախօրեին
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը Կանանց միջազգային օրվա տոնի նախօրեին հայտարարում է ակցիա և բացառիկ հնարավորություն է ընձեռում իր հաճախորդներին՝ սույն թվականի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Ադրբեջանի նախագահը սադրիչ հայտարարությամբ դիտավորյալ տապալում է նոյեմբերի 9-ի և հունվարի 11-ի եռակողմ հայտարարությունների կյանքի կոչումը․ Ա․ Նաղդալյան
ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանը պատասխանել է լրագրողների հարցերին։ Հարց ու պատասխանը ստորև․ Հարց. Ադրբեջանի նախագահը, ելույթ ունենալով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Կառավարությունում քննարկում են եղբայրական գերեզմանով նաև անհետ կորած զինծառայողների թեման փակելու տարբերակը. Yerevan.Today
Զոհված զինծառայողների աճյունների փորձաքննության գործընթացն արագացնելու համար  ԴՆԹ 2-րդ հետազոտման սարքը գնելուց հետո Կառավարությունը հաջորդ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}