Իրավունք 09:00 27/01/2021 Հայաստան

Վտանգված են Գեղարքունիքի մի շարք գյուղերի բնակիչների սեփականության, տնտեսական գործունեության ու այլ իրավունքներ. ՄԻՊ

ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը գրում է.

«ՀՀ Գեղարքունիքի մարզ իմ վերջին այցի ժամանակ սահմանային դարձած գյուղերի բնակիչները մտահոգություններ են հայտնել, որ սահմաննների որոշման գործընթացի արդյունքում կարևոր նշանակություն ունեցող արոտավայրերի, խոտհարքների ու ջրային պաշարների օգտագործումն իրենց համար անհնարին է դարձել:

Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գեղամասար համայնքի Սոթք, Նորաբակ, Կութ և այլ գյուղեր մեր այցերը, համայնքային մարմինների ու բնակիչների հետ քննարկումները հաստատում են, որ այս տարածաշրջանի գյուղերի բնակիչները տարիներ ի վեր զբաղվել են գյուղատնտեսությամբ ու մասնավորապես՝ հիմնականում անասնապահությամբ: Այդ կերպ հոգացել են ընտանիքի կարիքերը, իսկ հիմա վտանգված են բնակիչների սեփականության, տնտեսական գործունեության ու մի շարք այլ իրավունքներ:

Ըստ գյուղացիների՝ դժվարություններ են առաջ գալու հատկապես գարնանից սկսած: Վտանգները նրանում են, որ տարիների սովորության պատճառով մեծ է հնարավորությունը, որ եղջերավոր կենդանիները կանցնեն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող կողմ ու վերադարձնելու հնարավորություն չեն ունենա: Գյուղացիները տեղեկացրել են, որ արդեն իսկ արձանագրվել է դեպք, երբ 34 ձի անցել է ադրբեջանական տարածքներ, որոնք այլևս իրենց չեն վերադարձվել: Նրանք բարձրացրել են նաև կյանքի իրավունքի և անվտանգության ապահովման հարցեր:

Այս հատվածում պատմականորեն մշտապես մեծ է եղել Մեծ և Փոքր Ալ լճերի կամ Ալլագյոլերի (գտնվում են Վարդենիսի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին՝ Սյունիքի բարձրավանդակի հյուսիս-արևմուտքում), ինչպես նաև դեպի այդ լճեր ընկած արոտավայրերի նշանակությունը:

Մասնավորապես, գարնանից սկսած խոշոր եղջերավոր կենդանիներին գյուղացիները տարիներ շարունակ արածացրել են այդ թվում Վարդենիսից ու այդ գյուղերից դեպի Ալ լճեր ընկած արոտավայրերում: Դրանից բացի, այդ տարածքների խոտհարքներն ապահովել են Վարդենիսի ու Մարտունու տարածաշրջանների գյուղերի անասնապահության համար նախատեսված խոտի զգալի մասը:

Ալ լճերի պատկանելիության, օգտագործման հարցերը Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև սահմանային վեճերը քննող հանձնաժողովի կողմից քննվել են Անդրկովկասյան դաշնության կազմավորումից հետո՝ 1923թ. սկսած, այդ թվում` 1925 ու 1927 թվականներին:

Արխիվային փաստաթղթերը վկայում են, որ այդ տարածքների, այդ թվում՝ արոտավայրերի հարցը Ադրբեջանական իր օգտին հիմնավորում էր Քրդստանի գավառի քոչվորների` այդ տարածքներից օգտվելու անհրաժեշտությամբ:

Անդրդաշնության ԿԳԿ-ի նախագահության 1929 թ. փետրվարի 18-ի նիստում, Դաշնության կազմի մեջ մտնող հանրապետությունների սահմանային խնդիրներին առնչվող հարցերի թվում քննարկվեց նաև արոտավայրի հարցը, ուր որոշվեց ամբողջ վիճելի տարածքը հանձնել Քրդստանի գավառին:

Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի ձեռք բերած արխիվային փաստաթղթերից մեկը [որը հրապարակում եմ] վկայում է, որ դրանից հետո 1930 թ. նոյեմբերի 12-ին ՀՍԽՀ ԿԳԿ-ին ուղղված գրությունում հանրապետության Հողժողկոմատը բողոք է ուղարկում այն մասին, որ նշված տարածքը «յուր դիրքով, ջրային պայմաններով և այլն միանգամայն կտրված է Խ. Ադրբեջանի սահմանակից բոլոր շրջաններից (Քրդստան) և Բասարգեչարի շրջանի շարունակությունն ու անբաժան մասն է կազմում: Նրա ռացիոնալ օգտագործումը (խոտհարքներ ու ջրեր) կապված է Բասարգեչարի շրջանի գյուղերի հետ»: Ուստի, առաջարկվում էր Անդրկենգործկոմին միջնորդել հարցը լրացուցիչ քննել:

Ընդ որում, հետաքրքիր է, որ 1920-ական թվականների սկզբների քարտեզներում Ալ լճերը Խորհրդային Հայաստայի անբաժան մասն են կազմում (առանձնացնում եմ նշումով): Օրինակ՝ այս հաղորդմամբ հրապարակում եմ 1924 և 1926 թվականներ, որտեղ պարզ երևում է լճերի ՀՍԽՀ  մաս կազմելը (1926թ. քարտեզը հրապարակվել է Մեծ խորհրդային հանրագիտարանում):

Այս տարածքների օգտագործման հարցերը մշտապես կապված են եղել Խորհրդային Հայաստանի այդ տարածաշրջանների բնակիչների իրավունքների ու առաջին հերթին տնտեսական, սեփականության, ընտանիքի ապրուստը հոգալու, ֆիզիկական անվտանգության ու կենսական կարևորության այլ իրավունքների հետ:

Գեղարքունիքի մարզի նշված գյուղեր Մարդու իրավունքների պաշտպանի գլխավորած պատվիրակության այցերի ընթացքում գյուղացիները նշել են, որ իրենց նույն իրավունքների հետ կախված խնդիրները առաջ են եկել նաև հիմա:

Այս ամենը ևս մեկ անգամ հաստատում է, որ Հայաստանի պետական սահմանների որոշման գործընթացն ուղղակիորեն կապված են բնակիչների իրավունքների հետ ու լուծումները պետք է հիմնված լինել մասնագիտական մոտեցումների, տեղում ուսումնասիրությունների, հանձնաժողովային աշխատանքների վրա: Միայն այդ կերպ հնարավոր կլինի նպաստել մարդկանց իրավունքների երաշխավորմանը»:

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:21
ԱՊՀ երկրները մտադիր են ստեղծել մարդու իրավունքների հանձնաժողով
ԱՊՀ երկրները մտադիր են ստեղծել մարդու իրավունքների հանձնաժողով՝ նման հիմնախնդիրները քաղաքականացնելու փորձերը ճնշելու, ինչպես նաև կազմակերպության...
Աղբյուր` Panorama.am
21:16
Թուրքիայի արևելքում ուղղաթիռի կործանման հետևանքով զոհվել է 9 մարդ
Բինգյոլ քաղաքից օդ բարձրանալուց հետո Թուրքիայի արևելքում Cougar դասի ռազմական ուղղաթիռ է կործանվել: «ՌԻԱ նովոստի»-ի փոխանցմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
21:00
Փլուզում Կապան քաղաքում․ կա զոհ
Մարտի 4-ին, ժամը 18:05-ին Սյունիքի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն տեղեկություն է ստացվել, որ Կապան քաղաքի «ՉԱԱՐԱՏ Կապան»...
Աղբյուր` Panorama.am
20:46
Երբ ձեր կանանց գիշերով տանեն հարցաքննությունների, հիշե՛ք Ռուբեն Վարդազարյանի կնոջը. Միքայել Մինասյան
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրել է. «Այսօր առավոտյան Հատուկ քննչական է կանչվել ԲԴԽ նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:40
Մեղրիում բնակիչները դժգոհում են բուժծառայությունների որակից, մասնագետ չկա. համայնքի ղեկավար
Այսօր Մեղրի համայնքի ավագանու արտահերթ նիստի ընթացքում համայնքի ղեկավար Մխիթար Զաքարյանը խոսելով համայնքում առկա բուժհաստատությանն առնչվող ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Եվրամիությունը սկսել է Sputnik V պատվաստանյութի հետազոտությունը
Դեղերի եվրոպական գործակալությունը (EMA) սկսել է կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի գրանցման հետազոտությունը, հայտնում է Ռուսաստանի ուղղակի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
44-օրյա պատերազմը ցույց տվեց հայագիտական առարկաների կարևորությունը. Կաթողիկոս՝ օլիմպիադայի հաղթողներին
Մարտի 4-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում հյուրընկալել է 2019-2020...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Շախմատի ՀՀ առաջնությունում առաջին անգամ չեմպիոն է հռչակվել Հրայր Սիմոնյանը
Երևանի Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տանն անցկացվել է գրոսմայստեր Աշոտ Անաստասյանի հիշատակը հավերժացնող արագ շախմատի ՀՀ առաջնությունը:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ապօրինի ծառահատումները Լոռիում շրջակա միջավայրին հասցրել են շուրջ 2 մլն դրամի վնաս
ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի Լոռու տարածքային բաժնի աշխատակիցները Ոստիկանությունից ստացած գրության հիման վրա անհայտ անձի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
ԶՈՒ գլխավոր շտաբում իրականացվում են պլանների ճշգրտման աշխատանքներ
Մարտի 3-ից 5-ը ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբում իրականացվում են զինված ուժերի և զորամիավորումների մարտական պատրաստականության ու կիրառման պլանների ճշգրտման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Ոստիկանության ստորաբաժանումները բացահայտել են հանցագործության 40 դեպք
Ըստ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի` մարտի 3-ից 4-ը Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության ստորաբաժանումները բացահայտել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Արցախում անվճար բուհական կրթական համակարգից կարող են օգտվել նաև ՀՀ քաղաքացիները. Ա.Հարությունյան
Արայիկ Հարությունյանը մարտի 4-ին ընդունել է ԿԳՄՍ նախարար Լուսինե Ղարախանյանին, արցախյան բուհերի ղեկավարներին և կրթության ոլորտի որոշ այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
ՀՅԴ Հայ դատի հայտարարությունը` ՀՀ խորհրդարանում արտգործնախարարի հնչեցրած դիրքորոշման վերաբերյալ
ՀՅԴ Հայ դատի կենտրոնական խորհրդի հայտարարություն է տարածել` ՀՀ խորհրդարանում արտգործնախարար Ա. Այվազյանի հնչեցրած դիրքորոշման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Բարձր լեռնային պայմաններում անցկացվել է մասնագիտական պարապմունք
4-րդ զորամիավորման զորամասերից մեկի հատուկ նշանակության ստորաբաժանման անձնակազմը գործնական պարապմունք է անցկացրել բարձր լեռնային պայմաններում։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Մերկասառույց Վանաձոր-Դիլիջանի և Սյունիքի մարզի ավտոճանապարհներին
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։ «Փակ են Արագածոտնի մարզում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Առանց Լևոն (Արոնյան) Հայաստան. Վահե Հովհաննիսյան
«Արոնյաններ քիչ կան աշխարհում։ Ընդանրապես պետք է հասկանալ, որ Արոնյան ունենալը, զարգացնելը, պահելը շատ բարդ խնդիր է։ Եվ դա երբեք ինքնահոսով չի լինում»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
«Իմ քայլի» պատգամավորը գումար է վերցրել հարցեր կարգավորելու համար․ Գեղամ Մանուկյան
ՀՅԴ գործիչ Գեղամ Մանուկյանը Ֆեյսբուքի իր էջում գրում է․ «Այսօր զանգ եմ ստացել քրեակատարողական հիմնարկից։ Ազատազրկված մի տիկին (անունը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
«Գառնի-Երևան» ջրատարի վթարի հետևանքով Երևանում և Արարատում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ «Գառնի-Երևան» ջրատարի վթարի վերացման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Էրդողանը նորից խոսել է Հայաստանի ներքաղաքական իրադարձություններից
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, ելույթ ունենալով «Տնտեսական համագործակցության կազմակերպության» 14-րդ գագաթնաժողովին, խոսել է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:57
Վաղարշակ Հարությունյանը հանդիպել է ՀՀ և ՌԴ ԶՈւ զորքերի միացյալ խմբավորման հետ
Մարտի 4-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը հանդիպել է ՀՀ ԶՈՒ և ՌԴ ԶՈՒ զորքերի (ուժերի) միացյալ խմբավորման և ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Առաջարկվում է ՊՊԾ-ն առանձնացնել ԱԱԾ մարմինների համակարգից
Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում ԱԱԾ-ն  քննարկման է դրել նախագիծ, որով առաջարկվում է «Հատուկ պետական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Ճապոնացիների կարծիքով՝ օլիմպիական խաղերը պետք է անցկացվեն առանց հանդիսականի
«Տոկիո-2020»-ին արտասահամանցի հանդիսականների ներկայության մասին որոշումը կկայացվի մարտի կեսերին: Այս մասին հայտնել է օլիմպիական և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
«Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքի նախագծին կողմ քվեարկեց մեկ պատգամավոր
ԱԺ-ում այսօր տեղի ունեցավ «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» և հարակից օրենքների նախագծի քվեարկությունը, որը ստացավ ընդամենը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել․ ՊՆ
Մարտի 3-ին և 4-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական իրավիճակը փոփոխության չի ենթարկվել,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:19
Մարուքյանն ու Սիմոնյանն անհամաձայնություն են հայտնել ՍԴ եզրահանգումների և հիմնավորումների հետ կապված
Որպես Սահմանադրական դատարանում Ազգային ժողովի պատգամավորների 1/5-ի ներկայացուցիչներ՝ Ազգային ժողովի «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Կասեցվել է գարեջրի արտադրության առանձին գործառույթն ու հացի արտադրամասի գործունեությունը
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի Կոտայքի և Արարատի մարզային կենտրոնների տեսուչները, իրենց վերահսկողական գործառույթների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Ուղիղ մեկ ամիս անց ՊՆ-ից պատասխանեցին՝ տեղեկատվություն առկա չէ
Հայ գերիներին չվերադարձնող Ադրբեջանին անցած ամսվա՝ փետրվարի 1-ին 16 հիվանդ ադրբեջանցի զինծառայող էր հանձնվել։ Ռուսական պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Եթե միայն ռեկտորի հարցն է կարևոր, ապա բանավեճը դառնալու է աննպատակ. Սոֆյա Հովսեփյան
«Այս օրենքը քննարկելիս կարծես միայն մի կետ է բոլորին հետաքրքրում՝ բուհի ռեկտորի ընտրության հարցը։ Կարծես ուրիշ թեմա չկա»,- այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}