Իրավունք 09:17 28/02/2021 Հայաստան

ՄԻՊ. 1988-ից սկիզբ առած Ադրբեջանի վայրագություններն ու հայատյացությունը առավել դաժան դրսևորումներ են ստացել

Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը Ադրբեջանի Սումգայիթ քաղաքում 1988թ. փետրվարի 27-29-ի հայկական զանգվածային ջարդերի 33-րդ տարելիցի կապակցությամբ հանդես է եկել հայտարարությամբ.

«1. Սումգայիթի ոճրագործությունը սկսվեց 1988թ. փետրվարի 26-ի երեկոյան ու հենց միանգամից ուղեկցվեց սպանություններով, հայերին կենդանի վիճակում այրելով ու անդամալույծ անելով, նրանց տներն ու անձնական իրերն ավերելով:

2.  Սրանով սկիզբ դրվեցին ու շարունակվեցին Գանձակում (Կիրովաբադ), Բաքվում, Մարաղայում, Շահումյանում և մյուս ավելի քան 320 հայաբնակ քաղաքներում ու գյուղերում հայերի նկատմամբ վայրագությունները:
Միայն Գանձակ քաղաքում 1988թ. դրությամբ ապրում էր 45 հազար հայ:

3. Նշված բոլոր վայրերում տեղի ունեցան հայ խաղաղ բնակիչների իրավունքների կոպիտ խախտումներ, նրանք դաժանաբար սպանվեցին, այդ թվում՝ կյանքից բարբարոսաբար զրկվեցեին երեխաներ, կանայք ու տարեցներ, ենթարկվեցին խոշտանգումների, ինչի արդյունքում նաև տանջամահ եղան, մարմինները ենթարկվեցին անարգանքի:
Իրենց մշտական բնակության վայրերից բռնի տեղահանվեցին հազարավոր հայեր: Ավերվեցին ու ոչնչացվեցին խաղաղ բնակիչների տներն ու անձնական իրերը:

4. Ընդամենը 2 օրինակ՝
1991թ. ապրիլի 29-ից մինչև օգոստոսի կեսերը ադրբեջանական ոստիկանության հատուկ նշանակության ջոկատը (ՕՄՕՆ) իրականացրեց «Օղակ» գործողությունը, որի արդյունքում բռնագաղթի ենթարկվեց Խանլարի, Շահումյանի, Հադրութի, Շամխորի, Ղազախի, Գետաբեկի շրջանների հայ բնակչությունը:
1992թ. ապրիլի 10-ին Մարտակերտի շրջանի Մարաղա գյուղում Ադրբեջանի զինված ստորաբաժանումներն իրագործեցին խաղաղ հայ բնակչության անխնա ոչնչացումը, որտեղ զոհվածների թիվը հասնում էր 57-ի՝ գերակշիռ մասը կանայք, երեխաներ, ծերեր, որոնց ծեծել, անարգել, բռնաբարել, անդամահատել, այրել են, ինչպես կենդանության օրոք, այնպես էլ մահվանից հետո:

5.  Ընդ որում, այս ամենը կատարվել է հրոսակախմբերի կողմից՝ իրավապահ մարմինների ամենաթողության պայմաններում, իսկ առանձին դեպքերում հենց այդ մարմինների անմիջական մասնակցությամբ:

6. Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը տիրապետում է հավաստի, այդ թվում՝ օբյեկտիվ ապացույցների, որոնք հաստատում են ողջ նկարագրվածը:

7.  Ապացուցված փաստ է, որ նշված վայրագությունները տեղի են ունեցել ի պատասխան իրենց կյանքի, անվտանգության ու կենսական կարևորության մյուս իրավունքները պաշտպանելուն, ինքնորոշման իրենց անօտարելի իրավունքը վերականգնելուն ուղղված Արցախի հայերի  քայլերի:

8. Փաստերը հաստատում են, որ հայերի նկատմամբ նշված վայրագություններն իրականացվել են բացառապես էթնիկ պատկանելիության հիմքով և կրել են հայրենազրկման և ոչնչացման բնույթ:
Այսինքն՝ խոսքը էթնիկ զտումների ու ցեղասպանության ադրբեջանական քաղաքականության մասին է, որի հիմքում հայերի նկատմամբ պետական աջակցությամբ հայատյացությունն էր:

9. Ապացույցները հաստատում են, որ հետագա տարիներին հայատյացությունն ու հայերի նկատմամբ թշնամանքի քարոզի պետական քաղաքականությունը ստացավ նոր զարգացումներ: Հայասպանությունը, ազգությամբ հային խոշտագելը միայն ակնհայտ խրախուսվում էր Ադրբեջանի բարձրագույն իշխանության մարմինների կողմից:

10. Սրա կոնկրետ վկայություն է 2004թ. փետրվարին Բուդապեշտում միջազգային դասընթացի ժամանակ ադրբեջանական բանակի սպա Ռամիլ Սաֆարովի կողմից հայ սպա Գուրգեն Մարգարյանի դաժան սպանությունը կացնով իր հյուրանոցի սենյակում՝ քնած վիճակում: Նա հետագայում հանձնվեց Ադրբեջանին ու դրանից հետո ոչ միայն ազատ արձակվեց, այլ նաև արժանացավ բարձրագույն մակարդակի հերոսացման:

11. «Մակուչյանն և Մինասյանն ընդդեմ Ադրբեջանի և Հունգարիայի» (գանգատ թիվ 17247/13) գործով  վճռում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն 2020թ. արձանագրեց, որ Ռամիլ Սաֆարովին Ադրբեջանում ներում շնորհելը, արտոնությունների տրամադրումը, պետական ամենաբարձր մակարդակով քաջալերումը, Ադրբեջանի ողջ հասարակության շրջանակում հերոսացումը եղել են էթնիկ դրդապատճառներով (ethically motivated)։ Ըստ Եվրոպական դատարանի՝ դրա մասին են վկայել բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարությունները, որտեղ արտահայտել են իրենց աջակցությունը արարքի կատարման հարցում:

12. Արցախի բնակչության դեմ 2016թ. ապրիլյան ու 2020թ. սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսների պատերազմների ընթացքում Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմն արձանագրել է ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից էթնիկ պատկանելիության հիմքով վայրագություններ, այդ թվում՝ հայկական կողմի քաղաքացիական անձանց ու զինծառայողների դաժան սպանություններ, խոշտանգումներ, մարմինների անարգանքի բազմաթիվ դեպքեր: Այս ամենն իրականացրել են ադրբեջանական զինված ուժերը ու ներգրավված ահաբեկիչները, որոնք տեսանկարում էին տեսանյութեր ու ակնհայտ վստահ լինելով, որ անպատժելի են՝  ցինիկաբար բաց դեմքով ցուցադրում, թե ինչպես են, օրինակ, կտրում հայի գլուխ, ականջ կամ անարգանքի ենթարկում մարմիններ:

13. Այդ պատերազմներին նախորդել ու դրանց զուգահեռ առավել մեծ ագրեսիվությամբ շարունակվել են հայատյացությունն ու հայասպանության խրախուսումը: Այս մասին նույնպես առկա են օբյեկտիվ ապացույցների վրա հիմնված զեկույցներ:

14. Մինչ օրս էլ Ադրբեջանում շարունակվում է հայատյացությունը, հայ հասարակությանը տառապանքներ պատճառելու և զգացմունքների հետ խաղալու, լարվածություն առաջացնելու պետական քաղաքականությունը: Այս մասին ակնհայտորեն վկայում է հայկական կողմի քաղաքացիական անձանց ու զինծառայողներին գերեվարելը ու նրանց արհեստական պատճառնեով չվերադարձնելը, հարցը մշտապես քաղաքականացնելն ու սակարկությունների առարկա դարձնելը:

15. Ցավոք, միջազգային հանրության ու հատկապես մարդու իրավունքների պաշտպանության մանդատ ունեցող միջազգային կառույցների խսիտ անհամաչափ արձագանքը նկարագրված վայրագություններին, իսկ շատ դեպքերում պարզապես լռությունը՝ միայն նպաստել է նրան, որ  հայերի նկատմամբ 1988թ.վայրագություններն ու հայատյացությունը ոչ միայն չբացառվեցին հետագայում, այլ նաև խորացան ու առավել դաժան դրսևորումներ ստացան:

16. Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանն անձամբ իր ու ողջ աշխատակազմի անունից իրենց հարգանքի տուրքն են մատուցում Սումգայիթի ու մյուս բնակավայրերի հայկական ջարդերի անմեղ զոհերի հիշատակին և ի գիտություն միջազգային համաշխարհային հանրության հատուկ ընդգծում, որ իրավունքների խախտումների, հանցանքների համար անպատժելիությունն առաջ է բերում նոր, ավելի կոպիտ խախտումներ, ավելի դաժան հանցանքներ»։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

11:01
Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն մեկնաբանել է Զանգեզուրի մասին Ալիևի հայտարարությունը
Ադրբեջանի արտգործնախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Լեյլա Աբդուլաևան հայտարարել է, որ Զանգեզուրի միջանցքի մասին երկրի նախագահ Իլհամ Ալիևի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:56
«Կասպերսկի» . Չարագործները ամբողջ թափով շահագործում են Windows-ի զրոյական օրվա խոցելիությունը
«Կասպերսկի» ընկերության հետազոտողները հայտնաբերել են CVE-2021-28310 զրոյական օրվա խոցելիություն Աշխատասեղանի պատուհանների մենեջերում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:50
Ռոբերտ Էլիբեկյանի ծննդյան օրն է
«Մի բան է հստակ՝ կյանքը ինչպես մարդու սրտի կարդիոգրաման, նույն ռիթմը չի ունենում։ Եվ դա հրաշալի է»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
Արման Թաթոյանը՝ Ալիևի հայտարարության մասին
«Ադրբեջանի նախագահն այս կերպ պետական բարձրագույն մակարդակով զարգացնում է էթնիկ ատելություն, այսինքն՝ հայատյացություն ու իրականացնում թշնամանքի հրապարակային քարոզ»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Արման Բաբաջանյանի հույսը տրանսգենդերներն են. պատգամավորը խոստացել է ինչ որ բան տալ նրանց․ Politik.am
Politik.am-ը գրում է․ «Մեր նախորդ հրապարակումներից մի քանիսում գրել ենք այն մասին, որ Հայաստանի տրանսգենդերները քաղաքական աջակցություն են...
Աղբյուր` Panorama.am
10:32
Նիկո՛լ, թուրքի շուն. սյունեցիները «դիմավորում» են Փաշինյանին
Նիկոլ Փաշինյանին Սյունիքի մարզում դիմավորել են վիրավորանքներով ու հայհոյանքներով։ «Նիկոլ, դավաճան, Նիկոլ թուրք, Նիկոլ թուրքի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
Մովսես Հակոբյան. Օնիկ Գասպարյանը շատ ասելիք ունի
«Եթե ԱԽ գրասենյակը գաղտնազերծումներ է անում, ապա անհրաժեշտություն կա ամբողջությամբ գաղտնազերծել, ոչ թե մեկ կտոր, երբ Օնիկ Գասպարյանի խոսքը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:22
ԱՀԿ-ն մտահոգված է երիտասարդների շրջանում կորոնավիրուսի տարածման ներկա արագ ընթացքի կապակցությամբ
Աշխարհը քովիդ 19 հիվանդության տարածումը կզսպի եկող մի քանի ամիսների ընթացքում: Այս մասին հայտարարարել է Առողջապահության համաշխարհային...
Աղբյուր` Panorama.am
10:16
Ադրբեջանը 7 տարվա ազատազրկման է դատապարտել թալիշ բլոգերին՝ Թալիշի դրոշով նկարվելու ու այն տանը պահելու համար
2020 թվականի հուլիսին Պետական անվտանգության ծառայության կողմից ձերբակալված թալիշ բլոգերին Բաքվի դատարանը դատապարտել է 7 տարվա ազատազրկման՝...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
Անդրանիկ Թևանյան. Կախարդական փայտիկ VS Երկաթե շերեփ
«Պոլիտէկոնոմիա» հետազոտական ինստիտուտի ղեկավար Անդրանիկ Թևանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «1878 թվականից սկսած հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:04
Ադամ Շիֆը՝ Բայդենին․ Ցեղասպանություն բառը կարևոր է, քանի որ այն անցյալի խնդիրը չէ, այլ նաև ներկայի
Կոնգրեսական Ադամ Շիֆը ելույթ է ունեցել Ներկայացուցիչների պալատում՝ բաց նամակով դիմելով ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենին` Հայոց ցեղասպանությունը հստակ և...
Աղբյուր` Panorama.am
09:58
Հարութ Սասունյան. Կիլիկիո կաթողիկոսությունը կրկին հայց է ներկայացրել ընդդեմ Թուրքիայի
2015 թվականին Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունը (կենտրոնը՝ Լիբանան, Անթիլիաս) դատական հայց ներկայացրեց Թուրքիայի կառավարության դեմ՝ պահանջելով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:52
Բաքուն չի կարող թույլ տալ՝ Հայաստանը բանակը բերի մի վիճակի, որ կարողանա սպառնալ Ադրբեջանին․ Ալիևին
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ Բաքուն չի կարող թույլ տալ՝ Հայաստանն իր բանակը հասցնի այնպիսի վիճակի, որում կարող է սպառնալ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
Այսօրվա հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը տեղեկացնում է, որ ապրիլի 21-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
«Հրապարակ». Կտեսնենք՝ որ ուժը որ ոլորտը կտնօրինի
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանը որոշել է թիմակիցներից ոչ մեկի սիրտը չկոտրել, ասել է՝ ովքեր ցուցակում չեն լինի,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:37
«Ժողովուրդ». Մանե Թանդիլյանին «Առաքելություն» կուսակցության լիդեր դարձնելով՝ որոշել են կոտրել Մարուքյանի ձայները
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Հունիսի 20-ի հնարավոր ընտրություններից առաջ իշխանությունը պայքարի մի քանի թիրախներով է գնում: Քանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
«Հրապարակ». Հայկ Սարգսյանի հայտարարագրում խախտումների վերաբերյալ դատախազություն հաղորդում է ներկայացվել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը «Իմ քայլի» պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:31
«Ժողովուրդ». Եթե ԸՕ լայն փաթեթը առաջիկա տասը օրում քվեարկվի, ապա որոշ դրույթներ կկիրառվեն
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Այս շաբաթ ԵԽԽՎ Վենետիկի մասնագիտական հանձնաժողովը նոր ՀՀ ընտրական օրենսգրքի վերաբերյալ կներկայացնի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
«Հրապարակ». Ինչ էին քննարկում Վաղարշակ Հարությունյանն ու Գագիկ Ջհանգիրյանը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ  Բարձրագույն դատական խորհուրդ էր ժամանել պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:25
«Իրավունք». Գայթակղիչ է նախընտրական շրջանում տալ խոստումներ, որոնք հետո անհնար է լինելու իրականացնել
«Դեռևս վարչապետի աթոռին կառչած Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, թե պետք է ժամկետային զինծառայության համակարգն ընդհանրապես փոխել՝ ժամկետը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:22
«Ժողովուրդ». Իշխանությունների նպատակները ձախողվել են. Օնիկ Գասպարյանի վերաբերյալ որևէ բան չեն կարողացել գտնել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ իշխանությունների նպատակները՝ հերթական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:19
«Հրապարակ». Մարզերում ինչո՞ւ է արտահերթ ընտրությունները ոգևորություն առաջացրել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները մարզերում ոգևորություն են առաջացրել, բայց մարդիկ ոչ թե...
Աղբյուր` Panorama.am
09:13
Մամուլի ազատության սանդղակում Հայաստանը նախոդ տարվա համեմատ նահանջել է երկու միավորով․ Լրագրողներ առանց սահմանների
Բազմազան, սակայն դեռևս` ոչ անկախ. այսպիսի բնութագրում է տրվում Հայաստանի մամուլին
Աղբյուր` Panorama.am
09:07
Գոհար Մելոյան. Պասերով համագործակցություն
«Բայց մեր ազգն իրական նժդեհներ էլ ունի, մոնթեներ էլ, որոնց առերեսվելու եք հայրենավաճառներ»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Ներկել են Ալեքսանդր Սպենդիարյանի հուշարձանը
Հերթական իրավախախտումն է արձանագրվել Երևանում։ «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ից հայտնում են, որ անհայտ անձինք կապույտ գույնով...
Աղբյուր` Panorama.am
23:15
Սյունիքի գյուղերի հարևանությամբ ադրբեջանական զինվորականները շարունակում են կրակոցներ արձակել. ՄԻՊ
«Ադրբեջանական զինվորականների ներկայությունը սպառնում է գյուղերի բնակիչների ֆիզիկական անվտանգությանը»:
Աղբյուր` Panorama.am
23:05
ՀՀ-ն կձեռնարկի բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ իր տարածքային ամբողջականությունը պաշտպանելու համար. ՀՀ ԱԳՆ-ի արձագանքը՝ Ալիևի հայտարարությանը
«Խստորեն դատապարտում ենք Հայաստանի տարածքային ամբողջականության դեմ Ադրբեջանի նախագահի նկրտումները և ուժ կիրառելու սպառնալիքները»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
21:38
Բոլորը հասկանում են` այս ագրեսիայից հետո վերջակետ չի դրվել, այլ դրվել է ստորակետ․ Միքայել Մելքումյան
ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԵԽԽՎ-ում հայկական պատվիրակության անդամ Միքայել Մելքումյանն այսօր ելույթ ունեցավ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:32
Կարևոր հարցերից է նաև մշակութային ժառանգությունը, որով հարուստ է այդ տարածաշրջանը․ Կիմմո Կիլյունենը՝ ԵԽԽՎ-ում
Աղետ է Եվրոպայի խորհրդի համար, որ իր անդամ երկրները արյունալի պատերազմում են։ Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի լիագումար նիստում...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան
13:36 17/03/2021

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}