Կրթություն, գիտություն 09:45 18/09/2021 Հայաստան

Հայաստանի քարաքոսերն ու այն ուսումնասիրող գիտական խումբը

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

Արսեն Գասպարյանը Հայաստանի միակ քարաքոսաբանն է։ 2017-ին Բեռլինում դոկտորականը պաշտպանելուց հետո վերադարձել է Հայաստան։

Հիմա գիտնականի ղեկավարած ՀՀ ԳԱԱ Ա Թախտաջյանի անվան բուսաբանության ինստիտուտի կազմում ստեղծված քարաքոսերի հետազոտման ու պահպանության գիտական խումբը ՀՀ ԿԳՄՍՆ Գիտության կոմիտեի գիտական խմբերի մեկնարկի դրամաշնորհի շրջանակում ուսումնասիրում է Հայաստանի քարաքոսներն ու սնկերը, դրանց բազմազանությունը, տարածվածությունը, կարգաբանությունն ու իրականացնում մոլեկուլային ֆիլոգենետիկ հետազոտություններ, տեսակների ԴՆԹ շտրիխ կոդավորում, ինչպես նաև կիրառական՝ նշանակությունը բժշկության մեջ, կենցաղում և այլն։



Աշխատանքները մեկնարկել են մեկ տարի առաջ, վերանորոգել են աշխատանքային տարածքը, ձեռք են բերել անհրաժեշտ կահույք, սարքավորումները։ Երկու տարի անց գիտական միջազգային պարբերականներում պետք է հրապարակեն հոդվածներ՝ ներկայացնելով ուսումնասիրությունների արդյունքները։

«Հիմա արդեն  կարող ենք ասել, որ ոլորտ է զարգանում, քանի որ մինչ այս մենակ ես էի այդ ուղղությամբ հետաքրքրված, հիմա խմբում երեք երիտասարդ գիտնական կա։ Նախատեսում ենք նրանց թիվն ավելացնել»,- ասում է գիտնականը։

Դեռ 2011-ին Հայաստանում հայտնի էր քարքոսերի 422 տեսակ, իր և գործընկերների իրականացրած հետազոտությունների ավարտին այդ թիվը հասել է 627-ի։ Հայտնաբերված ավելի քան 200 նոր տեսակներից չորսը եղել են գիտության համար նոր տեսակներ։ Հիմա հետազոտողները փորձում են զարգացնել այս ուղղությունը, իրականացվող ուսումնասիրություններն ունեն ոչ միայն գիտական, այլև գործնական նշանակություն։



«ԵՊՀ Կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի հետ համագործակցությամբ հիմա իրականացնում ենք աշխատանքներ քարաքոսերում առկա նյութերի մանրէասպան հատկությունները հետազոտելու նպատակով, որոնք կարող են կիրառվել բժշկության, գյուղատնտեսության ու այլ ոլորտներում։ Քարաքոսերը քիչ հետազոտված օրգանիզմներ են: Նրանք պարունակում են ավելի քան երկու հազարից ավելի տարաբնույթ նյութեր»,- մանրամասնում է Արսեն Գասպարյանը։

Քարաքոսաբանը մի գաղտնիք է բացահայտում՝ քարաքոսերը շրջակա միջավայրի վիճակի՝ մաքրության կամ աղտոտվածության ցուցիչ են, որտեղ կա քարաքոսերի մեծ բազմազանություն, այնտեղ օդը մաքուր է։

«Երևանի բանուկ հատվածներում քարաքոսեր գրեթե չկան, քանի որ օդն աղտոտված է։ Իսկ օրինակ Դիլիջանը, որտեղ լավ են պահպանված անտառները, կլիման բարենպաստ է, քարքոսերի մեծ բազմազանություն ունեցող տարածքներից մեկն է Հայաստանում։ Մենք նաև այս ուղղությամբ էլ ենք պատրաստվում հետազոտություններ իրականացնել»,- ասում է նա։

Քարաքոսերն առանձնահատկություն ունեն՝ կարողացել են ողջ մնալ նույնիսկ տիեզերքում, աճում են քարերի, մետաղների, տանիքների և գրեթե ամենուր։

«Մի հետաքրքիր բան էլ ասեմ, քարաքոսերի շնորհիվ՝ չափելով նրանց աճի ամենամյա գործակիցը կարողանում ենք բացահայտել, թե օրինակ քանի՞ տարեկան է տվյալ քարը, օրինակ՝ խաչքարը, որի վրա նրանք աճում են։ Մի քանի տարի առաջ մենք ուսումնասիրություն կատարեցինք Զորաց քարերում, մոտ հիսուն տեսակ քարաքոսեր հայտնաբերեցինք, որոնցից մի քանիսը մեր երկրում հայտնի են միայն այդ վայրից։

Նա նշում է, որ համագործակցում են Բեռլինի բուսաբանական այգու և թանգարանի, Հայ սնկաբանների միջազգային կոնգրեսի և մի շարք այլ գիտահետազոտական կառույցների հետ: Նրանք պատրաստ են համագործակցել տեղական և արտասահմանյան գիտական խմբերի հետ, որոնք հետաքրքրված են ոլորտով։

Արդեն նախաձեռնել են համատեղ հետազոտություններ ՀՀ ԳԱԱ Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոնի հետ՝ ուսումնասիրելու քարաքոսերի որոշ տեսակների, որպես կենսացուցիչ օգտագործելու հնարավորությունները։





Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:33
«Սա նշանակում է՝ սահմանային հատվածում այնպիսի վիճակ է, որը տեղում ֆիքսելը կարող է իրենց քաղաքական առաջնորդի համար խնդիրներ ստեղծել»
«Պատիվ ունեմ» խմակցության պատգամավոր, անվտանգության հարցերով փորձագետ Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «Պաշտպանության նախարարն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Սենատի Հատկացումների հանձնաժողովն առաջարկում է 2 մլն դոլարի օգնություն Արցախին
Հոկտեմբերի 18-ին Միացյալ Նահանգների Սենատի Հատկացումների հանձնաժողովը հրապարակել է  իր 2022թ.-ի ֆինանսական տարվա հատկացումների օրինագծերը,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Խորոշ հրդեհ հեռուստաաշտարակի մոտակայքում. hայտարարվել է հրդեհի բարդության «1 Բիս» կանչ
Հոկտեմբերի 19-ին, ժամը 17:46-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Նորք-Մարաշ վարչական շրջանում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
Բռնցքամարտի Եվրոպայի երիտասարդների առաջնությունում Հայաստանն ապահովել է առաջին մեդալը
Մոնտենեգրոյի մայրաքաղաք Բուդվայում ընթացող բռնցքամարտի Եվրոպայի երիտասարդների առաջնությունում Հայաստանն ապահովել է առաջին մեդալը: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Բաքվից Հայաստան է վերադարձել 5 գերի
Հինգ հայ գերիներին Բաքվից Հայաստան տեղափոխող ինքնաթիռը րոպեներ առաջ վայրէջք կատարեց Երևանի «Էրեբունի» օդանավակայանում, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Քանյե Ուեսթը պաշտոնապես փոխել է իր անունը` Ye
Ամերիկացի ռեփեր Քանյե Ուեսթը որոշել է փոխել իր անունը: Երկուշաբթի օրը Լոս Անջելեսի դատարանը բավարարել է ռեփերի՝ անունը պաշտոնապես փոխելու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կնվազի 2-4 աստիճանով
Մայրաքաղաքում հոկտեմբերի 20-24-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Այս մասին հայտնում է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնը։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի նոր հատուկ ներկայացուցիչն առաջին անգամ կժամանի Վրաստան
Վրաստան իր առաջին այցն է կատարում Հարավային Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի նոր հատուկ ներկայացուցիչ Խավիեր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Ռուսաստանը վիճարկեց Կերչի նեղուցի միջադեպի վերաբերյալ Հաագայի դատարանի իրավասությունը
«Ռուսաստանը պահանջել է ճանաչել Հաագայի դատարանի իրավազորության բացակայությունը Կերչի նեղուցում տեղի ունեցած միջադեպի մասով Ուկրաինայի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Ժողովրդի այն զանգվածը, որ հունիսի 20-ին, ձայն է տվել Նիկոլ Փաշինյանին, հիմա փոշմանել է․ Վահե Հակոբյան
Գորիսի, Գյումրիի ՏԻՄ ընտրությունները ցույց տվեցին իրական պատկերը, որը կա Հայաստանում: Այս մասին NEWS.am-ի հետ զրույցում նշել է ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Եվրադատարանը Թուրքիային հորդորել է փոփոխել Էրդողանին վիրավորանքներից պաշտպանող օրենքը
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) որոշում է ընդունել, որով Թուրքիային խորհուրդ է տվել փոփոխել Թուրքիայի քրեական օրենսգրքի 299-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Apple-ը նոր նոութբուքերի համար անձեռոցիկներ է առաջարկում
Հոկտեմբերի կայացած շնորհանդեսին Apple-ի կողմից ներկայացված նոր գաջեթներով տեղում ընկերության կայքում հայտնվել են նաև այլ աքսեսուարներ, որոնց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հոխորտալու փոխարեն բարեփոխումներ արեք. ԻԱԿ-ի պատասխանը՝ Երևանի քաղաքապետարանին
Այսօր տեղի ունեցավ Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի «Ոսկե բանալի, ժանգոտ կողպեք» ամենամյա մրցանակաբաշխությունը, որի ընթացքում Ժանգոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Շատ լավ եմ հասկանում ու կարևորում սպորտի պրոպագանդան և մասսայականացումը․ Ալեքսանդր Կարելին
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ Կարեն Գիլոյանն այսօր ընդունել է Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն, հունահռոմեական ոճի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Դալար գյուղում տան հրկիզման գործով կա երկու մեղադրյալ և մեկ ձերբակալված
2021թ. հոկտեմբերի 16-ին ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժնի ՀՈԲ ավագ տեսուչը  համապատասխան զեկուցագրով ներկայացրել է, որ  հոկտեմբերի 15-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Արցախն ինձ համար սուրբ հող է, թշնամուց չեմ վախենում. Եսայի Մախթեսյան
Եսայի Մախթեսյանը, արդեն մի քանի օր է, ինչ ԱՀ Մարտակերտի շրջանի Հաթերք համայնքում է. եկել է՝ այստեղ բնակվելու, իսկ տղաները եկող տարի կգան:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Իշխանությունները կվերածվեն վիրավոր գազանի, սպասեք իրենց կերպարին հարիր քայլերին. Կարինե Նալչաջյան
«ՏԻՄ ընտրությունները ցույց տվեցին, որ ինչ-որ մի բան մեր հասարակության գիտակցության, ընկալումների մեջ փոխված է»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Հոկտեմբերի 20-ին Երևանի կենդանաբանական այգին փակ է լինելու
Երևանի կենդանաբանական այգին տեղեկացնում է, որ 2021թ․ հոկտեմբերի 20-ին Երևանի կենդանաբանական այգին փակ է լինելու։ «Այգում անցկացվելու է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Հայտարարվել է մրցույթ՝ անձնագրի և նույնականացման քարտի նոր դիզայնի ընտրության նպատակով
Հոկտեմբերի 15-ից, մեկամսյա ժամկետով, ոստիկանությունը հայտարարում է մրցույթ՝ ՀՀ քաղաքացու անձնագրի և նույնականացման քարտի նոր դիզայնի ընտրության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Դատախազություն. ԱԺ արտահերթ ընտրություններում ընտրակաշառքի վերաբերյալ առաջին գործով մեղադրական դատավճիռ է կայացվել
Հունիսի 19-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 154․2-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի հատկանիշներով հարուցված քրեական գործի՝ ՀՀ ՀՔԾ-ում կատարված նախաքննությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Արինում դեզը հրդեհել էր նույն գյուղի բնակչուհին
Արտակարգ իրավիճակների նախարարության Վայքի հրշեջ-փրակարարական ջոկատից հոկտեմբերի 10-ին, ժամը 22.35-ին ստացվել էր հաղորդում, որ Արին գյուղում խոտի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Ձմեռային օլիմպիական խաղերի կրակն ուղևորվել է Պեկին
Պեկինի ձմեռային օլիմպիական խաղերի կրակը հանդիսավոր պայմաններում այսօր հանձնվել է   կազմակերպիչներին: Արարողությունը տեղի է ունեցել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Զովունի գյուղում հայտնաբերվել են ամուսինների դիեր
Հոկտեմբերի 19-ին՝ ժամը 01։00-ի սահմաններում, ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ Կոտայքի մարզի Զովունի գյուղի շենքերից մեկում բնակվող ամուսինները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Պենտագոնի ղեկավարը Ռուսաստանին մեղադրել է Դոնբասում պատերազմ սկսելու մեջ
ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Լլոյդ Օսթինը, իր ուկրաինացի գործընկեր Անդրեյ Տարանի հետ ճեպազրույցի ժամանակ Ռուսաստանին մեղադրել է Դոնբասում պատերազմ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Եթե Ադրբեջանի հետ սահմանագծում եղավ, Արցախի խնդիրը մեջտեղից դուրս է գալիս. Ամատունի Վիրաբյան
«Սահմանագծում՝ դելիմիտացիա, սահմանազատում՝ դեմարկացիա, վերասահմանազատում՝ ռեդեմարկացիա, պետությունների միջև սահմանների որոշման, հետագա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Օլիմպիական խաղերի անցկացման ծախսերը կկրճատվեն
Կորոնավիրուսի  համավարակի հետևանքով առաջացած ֆինանսական ծանր իրավիճակի պատճառով ՄՕԿ-ը և «Փարիզ-2024» կազմկոմիտեն որոշել են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Վիետնամում դպրոցականը դասի ժամանակ մահացել է հեռախոսի պայթյունից
Վիետնամական տարրական դպրոցի աշակերտը դասի ժամանակ մահացել է բջջային հեռախոսի պատճառով: Այս մասին գրում է «ՌԻԱ ՆՈՎՈՍՏԻ»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Ես կառավարությանն առաջարկ եմ անում՝ Google-ի սեփականատերերի հետ լուրջ աշխատանք տանել. Գեղամ Նազարյան
«Ես մեր ՊՆ-ին, ԱԱԾ-ին և կառավարությանն առաջարկ եմ անում՝ Google-ի սեփականատերերի հետ լուրջ աշխատանք տանել, որովհետև Google-ի բոլոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Ալվինա Աղաբաբյան. ՊՆ-ի այս հաղորդագրության տեքստը միայն Ադրբեջանում կարող էր գրվել ու ադրբեջանցու ձեռքով
Ռազմավարական հետազոտությունն երի կենտրոնի ղեկավար Ալվինա Աղաբաբյանը, արձագանքելով ՄԻՊ գրառման վերաբերյալ ՀՀ ՊՆ-ի տարածած պարզաբանմանը, գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
Էրդողանը կմեկնի Ադրբեջան
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հոկտեմբերի 26-ին կմեկնի Ադրբեջան։ Այս մասին գրում են ադրբեջանական լրատվամիջոցները՝ վկայակոչելով Թուրքիայի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը
17:28 09/09/2021

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}