Հասարակություն 18:36 27/09/2021 Հայաստան

Ամոթը. ամո՞թը... Գագիկ Վարդանյան. hraparak.am

hraparak.am կայքը հրապարակել է Տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Գագիկ Վարդանյանի հոդվածը.

«Միջազգային իրավունքի մասնագետ, վերլուծաբան և հրապարակախոս Սերգեյ Կառնաուխովը դառնությամբ ու կարեկցանքով նկատել է. «Հայաստանը և հայերը շատ շուտ մոռացան ադրբեջանցիների հանցանքները, մոռացան, զոհված­ներին, գլխատված ծերերին, մոռացան կանանց և երեխաների նվաս­տացումները։ Ամոթ եմ զգում հայերի փոխարեն։ Սա Հայաստանի պատմության ամենից ամոթալի էջն է։ Ազգի խիղճը պահպանվել է շատ քիչ մարդկանց մեջ»: 

Եթե հարգելի Սերգեյ Կառնաուխովն աշխարհի տիրակալներին ու հայերին նաև բացատրեր, թե ինչ է ամոթը, ապա նրանք կհասկանային՝ արժե՞, արդյոք, ամոթ զգալ: Տիրակալներին թողնենք մի կողմ: Գուցե նա դա չանի՞, քանի որ, եթե գիտենար, որ հայերն այդքան խորությամբ չեն ուսում­նասիրել այդ երևույթը և լիարժեք պատկերացում չունեն դրա մասին (ըստ վերլու­ծաբանի՝ բա­ցառությամբ շատ քչերի), ապա ամոթանք չէր տա նրանց. «Ամոթ է զգում հայերի փո­խարեն»: Անշնորհակալ բան է, որևէ մեկի փոխարեն ինչ-որ բան զգալը: Երկ­րորդ, իսկ ամոթն ի՞նչ է, ընդհանրապես: Սարսափելի՞ է, նվաստացուցի՞չ է, արդյոք:

Օրինակ, հաճախ են հանդիպում աղբա­մանները «քուջուջ» անող մարդիկ: Ասում են, թե նրանց օրական եկամուտը 20-30 հազար դրամ է կազմում: Չհաշվենք ուրիշի փողերը, ուղղակի նշենք, որ պատգամավորի չափ ամսական եկամուտ ունեն: Միա­ժամանակ հիշենք՝ փողից «հոտ» չի գալիս: Հիմա, այս մարդիկ, արդյոք, ամո­թա­լի գործունեությամբ (իրավական կողմը դնելով մի կողմ. ապօրինի տնտեսական գոր­ծու­նեություն) ե՞ն զբաղված, թե՞ ոչ: Արարքն ինքնին ամոթալի է, բայց կախված է սուբ­­յեկտի որակից…,հետևաբար, ամոթալի չէ:

Համացանցից օգտվենք. Ամոթ հույզը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում մարդ­­կային հարաբերութ­յուն­նե­րում, սակայն, ի տարբերություն զայրույթի և վախի, այդքան էլ խորացված ուսումնասիրված չէ։ Անշուշտ, այստեղ խոսքը վերա­բե­րում է գիտության կողմից ուսումնասիրված չլինելուն: Հիմա, այս ազնվա­գույն Կառնաուխովը գլխի չի ընկել, որ մինչ մարդկանց ամոթանք տալը, գուցե արժեր պար­զել, թե գիտությունը որտե՞ղ է հասել՝ «ամոթ» երևույթի ուսումնա­սի­րության բնագավառում:

Շարունակենք. Երկար ժամա­նակ զայրույթը և վախը գրավում էին հետազոտողների ուշադրությունը շնոր­հիվ այն բանի, որ ազդեցություն ունեին առանձին անհատ­նե­րի և մարդկանց մեծ խմբերի ինչպես նորմալ, այնպես էլ պա­թոլոգիկ վարքի վրա։ Միևնույն ժամանակ ամոթին քիչ ուշադրություն էր դարձվում, չնայած այն նույնպես նշա­նակալի ազ­դեցություն է ունենում հասարակական հարա­բերութ­յունների վրա։ 

Վերջին միտքը կասկածահարույց է: Իմպերատիվ ձևով կարելի է ասել՝ ոչ, նշանակալի ազդեցություն չի ունենում: Կարնաուխովի նշած «շատ քիչ մարդիկ» երբևէ եղանակ չեն ստեղծել հասարակություններում, հետևաբար, ասել, թե ամոթն էլ «ազդեցություն է ունե­նում հասարակական հարա­բերությունների վրա», այն էլ՝ նշանակալի, որևէ քննութ­յան չի դիմանում: Տարբերությունը հայ և մյուս հասարակությունների նրանում է, որ ուրիշներն ավելի զգայուն են իրենց ազգային արժանապատվության ոտնահարման հանդեպ, քան հայերը: Այստեղ կարելի է հա­մաձայնել վերլուծաբանի հետ, ասելով՝ բացառությամբ շատ քչերի, որոնք հատկապես ամոթի մեծ զգացում են ունենում, երբ հայի կողմից է ոտնահարվում իրենց ազգային արժանապատվությունը, քանզի մնացածի համար դա անհասկանալի մի բան է, ինչպես և ամոթի զգացումը:

Դրանում համոզվելու համար, բավական է էքսպրես-դիտարկում անել` սկսած իշ­խա­նական ինքնահավան դեմքերից, վերջաց­րած շրջապատող մարդկանց մեծ մասով, ամոթի նշույլ նկատելն անհնար է: Դրա փոխարեն, մարդիկ ան­համբեր սպա­­­սում են սահմանները բացվելուն, իբրև թե, աշխույժ առևտ­րատնտե­սական կա­պերի զարգացմանը, հայկական շուկաներում հատկապես ազե­րի առևտրա­կանների հայտնվելուն (քիչ չեն կարոտախտով տառապողները): Ավելին, հույս ունեն բարիդրացիական հա­րա­­­բերություններ հաս­տատել դրացի, բայց «ոչ այնքան բարեկամ» (եթե չասենք՝ թշնա­մի) հարևանների հետ: 

Նկատենք նաեւ, որ ամոթը չի գրավում հետազոտողների ուշադրությունն այն պատճառով, որ ազ­դե­­ցություն չունի առանձին անհատների և մարդկանց մեծ խմբերի ինչպես նորմալ, այնպես էլ պա­թոլոգիկ վարքի վրա։ Ֆինանսական բուրգեր, բանկերի կողմից իրենց հաճախորդների կեղեքման խորացում, աղքատների և հարուստների միջև ճեղքվածքի անդադար մեծացում և այսպես շարունակ: Այս ամենն ամոթի բացակայության հետևանքներն են: 

«Ամոթ» հասկացության տնտեսագիտական յուրօրինակ սահմանումը տրված է «Economics»-ում (Մաքքոնել և Բրյու), որտեղ, տնտեսական նպատակների շար­քում, դրանցից մեկն ան­վանվում է «Եկամուտների արդարացի բաշխում», ինչը ենթադրում է, որ քաղա­քացիների ոչ մի խումբ չպետք է գտնվի ծայրահեղ աղքատության մեջ, երբ մյուս քաղաքացիները լողում են շքեղության մեջ: Մեր՝ հայերիս պարագայում, թվում է թե, ասվածին կարող էր ավելանալ նաև հետևյալը. «քանի դեռ պետության ար­տաքին սպառ­նա­լիքները չեն մեղմվել կամ չեզոքացվել»: Այնպես չէ, որ Հայաստանի նման անվտանգային բարձր մակարդակի խոցելիություն ունեցող երկրում, նույնիսկ տեսականորեն, չպետք է լինեին մուլտիմիլիոնատերեր, ուղղակի ունենալով ամոթի որոշակի զգա­ցում, նրանք փորձում են այն մեղմել՝ բարեգործությունների, եկեղեցիներ կառու­ցելու, զանգվածային հանրային միջոցառումներ կազմակերպելու կամ ֆինան­սավորելու միջոցով: ...

Վերադառնալով Հայաստան

Վերոնշյալ հարցադրումները, կապված Ֆրանսիայի պարտության հետ, կարելի է վերաձևակերպել Հայաստանի առնչությամբ, սակայն իմաստ չունի: Ուղղակի, ասվածի խորապատկերին, ինչպե՞ս կարելի է բնութագրել հայկա­կան իշխող վերնախավի հետպատերազմյան վարքը: Թուրքիայից դրական ազդակների սպասումով և առանց ամոթի զգացողության:

Հ.Գ. Ջահերով երթի մասնակիցներից յուրաքանչյուրը իր հետ տանում էր Հայաստանի մարող հոգու մասնիկը: Ես չէի գնացել մինչև Եռաբլուր հասնելու մտադրությամբ` ուղեկցեցի մինչև Երևանյան լիճ: Ինձ հետաքրքրում էր Բագրատունյաց փողոցի երկու կողմերում երթին հետևողների արձագանքը. անհաղորդ, սառը, թոշնած… Իսկ հետո, լրահոսից տեղեկացանք, որ մայրաքաղաքի կենտրոնում հրավառություն է: Իսկ դուք ասում եք ամոթ…»։

Հոդվածն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում։ 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

21:59
ԱՆ-ն՝ «Օմիկրոն»-ի՝ COVID-19 հիվանդության հարուցչի նոր ենթատեսակի վերաբերյալ
Առողջապահության նախարարությունը տարածել է տեղեկատվություն «Օմիկրոնի»-ի մասին։ Նշվում է, որ Առողջապահության համաշխարհային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
ՀԿՎԱԿ. «Երեմյան փրոջեքթս»-ի ռեստորանում աշխատակիցների կողմից չեն պահպանվում անձնական հիգիենայի կանոնները
Դրա մասին վկայում է աշխատակիցների մոտ աղիքային վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների հայտնաբերումը։
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Moderna-ն մտադիր է նոր պատվաստանյութ ստեղծել «Օմիկրոն» շտամի համար
Ամերիկյան Moderna ընկերությունն աշխատում է ավելի հզոր խթանող պատվաստանյութի վրա, որը կարող է ավելի լավ պաշտպանել մարմինը SARS-CoV-2...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Ավստրիայի նախկին կանցլեր Կուրցն առաջին անգամ հայր է դարձել
Ավստրիայի ժողովրդական կուսակցության առաջնորդ Սեբաստիան Կուրցը, ով նախկինում զբաղեցնում էր կանցլերի պաշտոնը, առաջին անգամ հայր է դարձել։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Ռոմելա Աբովյան. «Երեմյան Փրոջեքթս»-ի ռեստորանում չէին պահպանվում սանիտարահիգիենիկ կանոնները
«Երեմյան Փրոջեքթս» ընկերությանը պատկանող «Բուրգըրի Անգուս ընդ Մոր» ռեստորանում սնված քաղաքացիների շրջանում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Գիտնականները հայտնաբերել եմ մարմնի բույրը, որը զայրացնում է կանանց և հանգստացնում տղամարդկանց
Գիտնականները պարզել են, որ մարդկանց մարմնից արտազատվող հեքսադեկանալը տարբեր ազդեցություն ունի տղամարդկանց և կանանց վրա: «Science...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
19-ամյա ​​Արթուր Գրիգորյանը հաղթել է դաշնակահարների միջազգային մրցույթում
Դաշնակահարների միջազգային մրցույթում առաջին տեղն է զբաղեցրել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի 19-ամյա ուսանող Արթուր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Պիպոյան. Եթե հավատարմագրված լաբորատորիան «Երեմյան փրոջեքթս»-ի ռեստորանում խնդիր չհայտնաբերի, ես չեմ հավատա, քանի որ կան թունավորվածներ
«Բիզնեսը խորին համոզմունք ունի, որ թունավորումներն իր գնած մթերքի հետևանքով են,հետևաբար իր անմեղության կանխավարկածն առաջ տանելու համար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Ում է զանգահարում և ում զանգերին է պատասխանում Մեծ Բրիտանիայի թագուհին
Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Ելիզաբեթ II-ն ունի Samsung բջջային հեռախոս՝ «հակահաքերային կոդավորմամբ», որը նախատեսված է Նորին մեծության և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Աշխարհում առաջին կոստյումը՝ պատրաստված տղամարդու բեղերից
Տղամարդկանց հագուստի ավստրալիական Politix ապրանքանիշը և նկարչուհի Պամելա Կլեմենտ Պասսին ներկայացրել են Mo-Hair կոստյումը՝ ստեղծված բեղերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Կյանքից հեռացել է բրոդվեյական մյուզիքլների հեղինակ Սթիվեն Սոնդհայմը
ԱՄՆ-ում վախճանվել է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի ամենաազդեցիկ կոմպոզիտորներից մեկը՝ բանաստեղծ, դրամատուրգ և բրոդվեյան բազմաթիվ մյուզիքլների հեղինակ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
WhatsApp-ում ավելացել է նոր հնարավորություն
Հանրահայտ WhatsApp-ի վեբ տարբերակը ստացել է սթիքերներ ստեղծելու գործառույթ։ Այս մասին գրում է «ՌԻԱ ՆՈՎՈՍՏԻ» գործակալությունը,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Մենուա Սողոմոնյան. Փաստաթղթի իրական բովանդակությունը գաղտնի է պահվում
«Յոթերորդ օրն է, մենք խոսում ենք սահմանագծման ու սահմանազատման փաստաթղթի վտանգների մասին»,- Հանրապետության հրապարակում հայտարարեց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Մոսկվայում եղանակային վտանգի «դեղին» մակարդակի պատճառով եղարկվել է ավելի քան 30 չվերթ
Մոսկվայի օդանավակայաններում հետաձգվել և չեղարկվել է 33 չվերթ։ Այս մասին շաբաթ օրը՝ նոյեմբերի 27-ին, հայտնել է Մոսկվայի քաղաքային լրատվական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Հանձնված Քարվաճառի վերջին օրերն ու իշխանությունների անգործությունը
Նոյեմբերի 25-ը Ավոյի՝ Մոնթե Մելքոնյանի ծննդյան օրն էր, սակայն այդ օրը մեկ տարի առաջ շատերի համար դարձավ հայրենազրկման, ունեզրկման, կորստի ու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Ազատագրական շարժումը պահանջում է Նիկոլ Փաշինյանի, Արմեն Սարգսյանի հրաժարականները
Հանրապետության հրապարակում մեկնարկել է Ազատագրական շարժման նախաձեռնող խմբի հրավիրած հավաքը։ «Զարթոնք» կուսակցության նախագահ Արա...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
ՄԻԵԴ-ը բավարարել է նոյեմբերի 16-ին գերեվարված 4 զինծառայողի գործով անհապաղ միջոց կիրառելու վերաբերյալ հայ իրավապաշտպանների դիմումը
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բավարարել է Ադրբեջանի կողմից գերեվարված 4 զինծառայողի գործով անհապաղ միջոց կիրառելու վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
«Նշված դիրքը նախկին Խորհրդային ներքին վարչական սահմանից 3,5 կմ խորքում է՝ մեր տարածքի մեջ»
Վերլուծաբան Տարոն Հովհաննիսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում  մի քանի լուսանկար է հրապարակել ու գրել. «Սա Սիսիանի հատվածում Ադրբեջանի ԶՈւ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Դավիթ Վանյան. Անկարող, քաղաքական իմպոտենտ վերնախավ, որ սեփական բարեկեցությունից այն կողմ ոչինչ չի տեսնում
Քաղաքագետ Դավիթ Վանյանը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանը օդից չի հայտնվել։ Նա է ժամանակակից Հայաստանի իսկական ու արժանի առաջնորդը։ Նայեք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:06
Գերմանիայում կորոնավիրուսի «Օմիկրոն» շտամով առաջին վարակման դեպքն է հայտնաբերվել
Հեսսեն նահանգի սոցիալական հարցերի նախարար Քայ Քլոզեն զեկուցել է Գերմանիայում «Օմիկրոն» կորոնավիրուսի նոր շտամով վարակման առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
Պուտինը շնորհավորել է КВН-ի 60-ամյակի առթիվ
ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը շնորհավորել է Ուրախների և Հնարամիտների ակումբին 60-ամյակի կապակցությամբ՝ նշելով, որ КВН-ը դեռևս պահպանում է իր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:48
Արցախցին՝ Արայիկ Հարությունյանին. Քո շքեղ առանձնատան մի սենյակ տուր, ապրեմ
Արցախցի Իզաուրա Բալասանյանը, որ պատերազմի հետևանքով կորցրել է տունը, ֆեյսբուքյան իր էջում լուսանկարներ է հրապարակել՝ ներկայացնելով, թե ինչ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:37
Քաղաքագետ. Ադրբեջանցի «ծռերը» կարծում են՝ մեծ եղբորը կարող են փոխարինել Իսրայելը, Բրիտանիան ու Պակիստանը
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Ադրբեջանի սոցկայքերում Թուրքիայի դեպքերի կապակցությամբ անհանգստություն կա: Մտահոգված են, որ եթե...
Աղբյուր` Panorama.am
15:26
Արմեն Աշոտյան. Արժանապատվությունը կորցրած ազգերի հետ այդպես են վարվում. Նիկոլը վկա
ՀՀԿ փոխնախագահ, ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախկին նախագահ Արմեն Աշոտյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է Սոչիում կայացած...
Աղբյուր` Panorama.am
15:17
Ոստիկանները բերման են ենթարկել «օրենքով գողերի»
Ոստիկանության ստորաբաժանումների ծառայողները տարբեր քրեական գործերի շրջանակներում մայրաքաղաքում ու մարզերում խուզարկել են ընդհանուր 5 ավտոմեքենա...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
Տիգրան Աբրահամյան. Նոր քարոզչական փուչիկներ, նոր տարածքային կորուստներ
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Պաշտպանության նախարար գլխավորությամբ, անցկացվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:57
ՔԿ. Հետախուզման մեջ գտնվող Ս.Ղուկասյանը հայտնաբերվել է
Քննչական կոմիտեի Շիրակի մարզային քննչական վարչությունում քննվող քրեական գործի շրջանակներում ձեռնարկված քննչական և դատավարական այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:45
ԱՄՆ-ում 110 տարի առաջ վերցված գիրքը վերադարձրել են գրադարան
110 տարի առաջ  վերցված գիրքը վերադարձվել է Այդահո նահանգի Բոյս հանրային գրադարան (ԱՄՆ): Այս մասին գրում է «moya-planeta»-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:31
Պայթուն՝ Նիժնի Նովգորոդի պայթուցիկների գործարանում
ՌԴ Նիժեգորոդի մարզի Ձերժինսկ քաղաքի Սվերդլովի անվան գործարանում արտակարգ դեպք է պատահել: Դեպքի վայրից կադրեր է հրապարակել «Իզվեստիա»...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մանդատները վայր դնելու հարցը մեր օրակարգից դուրս չի եկել. Արծվիկ Մինասյան
12:55 16/11/2021

Մանդատները վայր դնելու հարցը մեր օրակարգից դուրս չի եկել. Արծվիկ Մինասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}