Քաղաքական 14:20 14/10/2021 Հայաստան

Արմեն Գևորգյան. Ադրբեջանական նոր դրոշի գույները՝ փող և իսլամ

ԱԺ Տարածաշրջանային և Եվրասիական ինտեգրման հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Գևորգյանն իր այսօրվա հոդվածում անդրադարձել է Մոսկվայում ռուսաստանի, Հայաստանի ու ադրբեջանի հոգևոր առաջնորդների հանդիպմանն ու ԼՂ հակամարտությանը կրոնական երանգ տալու թուրք-ադրբեջանական փորձերին։

Հոդվածը հրապարակում ենք ամբողջությամբ.

«Երեկ Մոսկվայում կայացավ Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի հոգևոր առաջնորդների հանդիպումը: Ռուսաստանը բոլոր ուղղություններով փորձում է քայլեր ձեռնարկել` տարածաշրջանում ընդհանուր իրավիճակը լիցքաթափելու և Կովկասի ժողովուրդների միջև երկխոսություն հաստատելու համար, սակայն կան հանգամանքներ, որոնք ունեն շատ խորը բնույթ, որոնք պետք է հասկանալ և ճիշտ գնահատել:


Հետպատերազմյան իրադարձությունների զարգացման և տարածաշրջանում նոր աշխարհքաղաքական դասավորության ձևավորման ֆոնին աննկատ է մնում, թե ինչպես են Ալիևն ու իր թիմը հմտորեն իրենց հաջողություններին տալիս կրոնական երանգ և մոբիլիզացնում մահմեդական աշխարհն իրենց շուրջը: Ցավոք, այս միտմանն աջակցում են նաև այն երկրների ներկայացուցիչները, որոնք Հայաստանի հետ միասին հանդիսանում են ՀԱՊԿ անդամ՝ նշելով «հայրենական պատերազմում» ադրբեջանական ժողովրդի հաղթանակի կարևորությունը ողջ թյուրքական աշխարհի համար:

Այսպիսով, Ալիևը և նրա թիմը, ըստ էության, իրենց հրապարակային ելույթներով փորձում են իրենց ռազմաքաղաքական հաջողությունները ներկայացնել որպես մահմեդականների և քրիստոնյաների որոշակի դիմակայություն: Մենք տեսնում և լսում ենք նման քաղաքականության միայն հրապակային մասը, և կարելի է պատկերացնել, թե ի´նչ ծավալներով և ի´նչ բովանդակությամբ է այն վարվում կուլիսներում: Այս քարոզչության հիմնական թեզերն են.

• Վերջին տասնամյակների ընթացքում Ադրբեջանը դարձավ բացառություն, երբ մահմեդական երկիրը կարողացավ վերադարձնել կամ խլել քրիստոնյաներից հող (տարածքներ), և դրանով իսկ հնարավորություն տալ բոլոր մահմեդականներին՝ հպարտանալ իրենց եղբայրներով:
• Մահմեդականները պետք է համերաշխ լինեն հայկական աշխարհի, այդ թվում` սփյուռքի դեմ:
• Պատերազմի ելքը պետք է հանգեցնի մահմեդական աշխարհի և, մասնավորապես, թյուրքական ժողովուրդների կարողությունների ամրապնդմանը` կապի նոր միջանցքների ձևավորման և աշխարհքաղաքական նոր դասավորության միջոցով:
• Թյուրքական աշխարհի համերաշխությունը նոր հնարավորություններ կընձեռի իրենց շահերն առաջ մղելու համար՝ աշխարհում՝ ընդհանրապես, միջազգային կազմակերպություններում՝ մասնավորապես. մեզ հետ ստիպված կլինեն հաշվի նստել:
Ես խորը չեմ վերլուծի այն, որ պատերազմի արդյունքների կրոնականացման գործընթացն արդեն անհանգստացնում է մեր տարածաշրջանի սահմաններից շատ հեռու գտնվող երկրներին, օրինակ՝ Չինաստանին և Հնդկաստանին (առաջինի համար ՝ երկրի արևմուտքում գտնվող ույղուրյան գործոնը, ինչպես նաև՝ թյուրքական երկրների՝ Ղազախստանի և Ղրղզստանի հետ հարևանությունը, որտեղ Թուրքիան կարևոր դեր է խաղում, իսկ երկրորդի դեպքում՝ Պակիստանի ակտիվ մասնակցությունը Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ ռազմաքաղաքական համագործակցությանը):

Նախևառաջ, ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհի ուշադրությունը պետք է հրավիրել այն փաստի վրա, որ 21-րդ դարում իրեն աշխարհիկ պետություն համարող և Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկիրը քարոզում է կրոնական անհանդուրժողականություն ու ատելություն: Ադրբեջանը, փաստորեն, բացահայտ վարում է քրիստոնեական և մահմեդական աշխարհներն իրար հակադրելու քաղաքականություն, ինչը նրան հնարավորություն է տալիս հնարավորինս շատ դաշնակիցներ հավաքել մահմեդական աշխարհում: Փաստորեն, այսօր Ադրբեջանի դաշնակիցները որոշվում են երկու հիմնական չափանիշներով՝ փող (նավթ, գազ, տարանցիկ) և կրոն: Կրոնը դարձավ 44-օրյա պատերազմում թյուրքական կոալիցիայի գործողությունների գաղափարական տանիքը:

Պետք է մտածել այն մասին, որ թյուրքական աշխարհի առաջնորդների չափազանց մեծ ամբիցիաներն ու ցանկությունները շուտով ժամանակակից Եվրոպային կբերեն կրոնի հիմքի վրա նոր առճակատման: Մահմեդական աշխարհի այսպես կոչված համերաշխությունը կսկսի խաթարել Եվրոպայի քաղաքակրթական կայունությունը: Հակառակ ժամանակակից Եվրոպայում «հետկրոնական» դարաշրջանի սկիզբի մասին կանխատեսումներին, թյուրքական ընդլայնումը հուշում է, որ կրոնական գործոնը սկսում է անտեսանելի, բայց որոշիչ դեր խաղալ նոր գլոբալ գործընթացներում: Նավթադոլարներով վճարվող այս թյուրքական ընդլայնումն իսկական գլխացավանք կդառնա ոչ միայն արևելյան երկրների համար, այլև՝ արևմտյան: Այս քաղաքականության առաջին պտուղներն արդեն դրսևորվում են հարևան Վրաստանում, որտեղ թուրքական գործոնն արդեն որոշիչ է ներքաղաքական կայունության պահպանման համար:
Ժամանակակից Թուրքիայում, ազգային գաղափարի ճգնաժամի պատճառով, օսմանյան անցյալը սկսում է դիտվել որպես ապագայի խոստումնալից մոդել: Այս ռազմավարությունը նախատեսված է թյուրքական միջավայրում հնարավորինս լայն լսարանի կարիքները բավարարելու համար: Իսլամը նեոօսմանյան ինքնության առանցքային բաղադրիչն է: Նեոօսմանյան գաղափարների բարձր փոխակերպելիությունը դրանք չափազանց գրավիչ է դարձնում շատ երկրների քաղաքական էլիտաների համար, և Թուրքիայի գործունեությունը նպաստում է այդ գաղափարների տարածմանը նույնիսկ հետ-օսմանյան տարածքից դուրս:

Եվրոպան պետք է հաշվի առնի, թե ինչ գին կարող է ունենալ փոխզիջումը՝ ժողովրդավարության հիմնարար սկզբունքները պահպանելու և մարդու իրավունքները հարգելու և հանուն ներկայիս աշխարհքաղաքական շահերի դրանք անտեսելու միջև: 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի աղետը դարձավ միջքաղաքակրթական հակասությունների խորհրդանիշ, որոնք ունեն կրոնական հիմքեր: Եվ ահա, 20 տարի անց, շատ հետազոտողների կանխատեսումները «քաղաքակրթությունների բախման» կրոնական ծագման վերաբերյալ՝ որպես 21-րդ դարում համաշխարհային քաղաքականության լուրջ մարտահրավեր, ավելի ու ավելի են արդիականանում: Վստահ եմ, որ Եվրոպայի խորհուրդը կարող է դառնալ այն հարթակը, որտեղ պետք է ծավալվի այս թեմայով գլոբալ քննարկում, և որտեղ կարող է ձևավորվել այս բախման ռիսկերը չեզոքացնելու անհրաժեշտության ընդհանուր ըմբռնումը:

Անկախ Մեծ Եվրոպայի խնդիրներից՝ մեզ հետ կապված, մենք միշտ պետք է գիտակցենք, որ աշխարհքաղաքական գործընթացների կրոնականացման՝ վերը նկարագրված միտումները միշտ կլինեն տարածաշրջանում բարձր կոնֆլիկտայնության աղբյուր: Հետևաբար, Հայաստանի իշխանությունների խաղաղության ձգտումը, որպես նոր ռազմական գործողություններից խուսափելու ցանկություն, չի կարող լուծել երկրի և հայ ժողովրդի երկարաժամկետ անվտանգության ապահովման հարցը:

Ցավոք, այսօր, հակասահմանադրական և անօրինական որոշումների պատճառով, ես զրկված եմ Եվրոպայի խորհրդում այս թեման բարձրաձայնելու հնարավորությունից` լինելով ՀՀ պատվիրակության հիմնական անդամ: Եվ այս առումով անհասկանալի է, թե Հայաստանում ով է շահում Եվրոպայի Խորհրդում իմ անմիջական աշխատանքի հնարավորությունները սահմանափակելուց: Անկախ ամենից, ես և իմ գործընկերներն այս թեման փորձելու ենք հասցնել միջազգային հանրությանը, որտեղ Հայաստանի համար կարող ենք ազդեցիկ համախոհներ գտնել»։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

12:26
Երևան են ժամանել 200 հատ 6 մետրանոց ավտոբուսներ
Չինաստանից պատվիրված 200 հատ ավտոբուսները արդեն Հայաստանում են, որոնցից 5-6ը ստացել են նավային ճանապարհով բերելու հետևանքով  վնասվածքներ։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:18
Հիմնավորում չկա և մեծ հարց է՝ աշխատանքային օրերի ավելացումը ՀՆԱ-ի ավելացում կբերի՞, թե՞ չի բերի. Թադևոս Ավետիսյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Թադևոս Ավետիսյանի գնահատմամբ՝ «ՀՀ տոների և հիշատակի օրերի մասին» օրենքում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
ՌԴ ԱԳՆ-ն արձագանքել է Ռուսաստանին զսպելու մասին Գերմանիայի ՊՆ ղեկավարի հայտարարություններին
ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան «բացարձակապես անթույլատրելի» է անվանել Գերմանիայի պաշտպանության նախարար Աննեգրետ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Հա աթեիստ եմ, հարցեր կա՞ն... Կան ու՝ շատ մեծ.Արսեն Թորոսյան-Գեղամ Նազարյան լեզվակռիվ
Ելույթ ունենալով Ամանորի տոնական օրերն աշխատանքային դարձնելու նախագծի օգտին ԱԺ պատգամավոր Արսեն Թորոսյանը հայտնեց, որ իր մտքով էլ է անցել այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:58
26.10.2021. Արցախում կորոնավիրուսի 43 նոր դեպք է գրանցվել, երկու հիվանդ մահացել է
Արցախի Հանրապետությունում հոկտեմբերի 25-ին կատարվել է 138 թեստավորում, որի արդյունքում  կորոնավիրուսային հիվանդության 43 նոր դեպք է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:51
Փաստաբան. Զինվորականներին ժամանակ են տվել՝ կամպ պետք է պատվաստվեն, կամ զեկուցագիր գրեն
Փաստաբան Հայարփի Սարգսյանը ֆեյսբուքյան գրառմամբ դիմել է պաշտպանության նախարարությանը. «Հենց նոր տեղեկացա, որ զինծառայողներին տրվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:47
Ամանորյա վեց-յոթ օրվա ընթացքում զբաղվում ենք որկրամոլությամբ, դա իրականում հակաքրիստոնեական է. Վահան Քերոբյան
«Ես քրիստոնյա եմ, Հայ Առաքելական եկեղեցու զավակ, ինձ համար եկեղեցի գնալը երբևէ պրոբլեմ չի եղել աշխատանքային կամ ոչ աշխատանքային օրերի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
4 տաղավար տոներին հաջորդած մեռելոցները ժողովրդից խլեցիք, հիմա էլ հունվարի 7-ն եք խլում. Գեղամ Նազարյան
«Նախագիծը շրջանառության մեջ դնելուց հետո ինձ փողոցում հանդիպած յուրաքանչյուր երրորդ մարդը  խնդրել է ԱԺ-ում բարձրացնել մեկ հարց՝ ո՞ւմ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Վերդիի «Աիդա» օպերան վերադառնում է Հայաստանի օպերայի և բալետի թատրոնի բեմ
Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա» օպերան երկարատև դադարից հետո վերականգնվել է և հոկտեմբերի 30-ին, 31-ին, նոյեմբերի 2-ին կներկայացվի Ա....
Աղբյուր` Panorama.am
11:32
26.10.2021. Կորոնավիրուսով 59 հիվանդ է մահացել
Համավարակից ի վեր, ըստ պաշտոնական տվյալների, Հայաստանում մահացել է 7375 կորոնավիրուսով հիվանդ։
Աղբյուր` Panorama.am
11:30
Moderna-ն հայտարարում է 6-11 տարեկան երեխաների մոտ իր COVID-19 պատվաստանյութի հաջող փորձարկման մասին
Ամերիկյան Moderna դեղագործական ընկերությունը երկուշաբթի օրը հայտարարեց, որ դրական միջանկյալ արդյունքներ է ստացել իր կորոնավիրուսային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Այնպես չէ, որ հայ ժողովուրդն աշխատասեր ժողովուրդ չէ, պետք է հիմա նոր իրենց նման ազդակ տալ. Վարդևանյան
«Այս օրենքի նախագիծը մի ճշգրիտ խորհուրդ կարող է ունենալ՝  իսկապես պետք է շատ աշխատել: Այնպես չէ, որ հայ ժողովուրդն աշխատասեր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
«Կասպերսկի». Ինչպես երեխաներին զերծ պահել թվային աշխարհի սպառնալիքներից
Ներկայիս թվային դարաշրջանում համացանցին միացող բազմաթիվ սարքերը դարձել են նաև մեր երեխաների առօրյայի անբաժանելի մասը։ Եվ հաճախ ծնողները պետք է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
Սաակաշվիլին վերադարձել է Վրաստան՝ հերթական «Վարդերի հեղափոխություն» կազմակերպելու երազանքով. Դենիել Ֆրիդ
«Ինձ դուր չի գալիս, որ Սաակաշվիլին հանկարծ իջավ պարաշյուտով և որոշեց ձիով հայտնվել երկրում, բայց մյուս կողմից, իրո՞ք նրա տեղը բանտում է։...
Աղբյուր` Panorama.am
11:09
Սյունիքի նախկին 8 համայնքապետերի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է
Սյունիքի մարզի դատախազության կողմից պետական շահերի պաշտպանության հարցադրումներով իրականացված լայնածավալ ուսումնասիրությունների հիման վրա...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
Շատ կարևոր նախագիծ ենք քննարկում՝ ինչպես պետք է աշխատենք, այսինք մինչև հիմա չգիտեինք՝ պետք է աշխատենք. Թագուհի Թովմասյան
ԱԺ-ում քննարկում են «Տոների և հիշատակի օրերի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին հարցը:
Աղբյուր` Panorama.am
11:03
Արցախի կարգավիճակի հարցը եղել և մնում է հիմնախնդրի կարգավորման առանցքային հարցերից մեկը․ Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպան
Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպան Հասմիկ Տոլմաջյանը հարցազրույց է տվել ֆրանսիական «CONFLITS» պարբերականին
Աղբյուր` Panorama.am
10:53
Այսօրվա հոսանքազրկումների մասին
Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հոկտեմբերի 26-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:41
Շփման գծի վիճակը և սահմանազատման հարցերը ԱԺ-ն կքննարկի փակ ռեժիմով
ԱԺ այսօրվա նիստը վարող փոխխոսնակ Ռուբեն Ռուբինյանը նիստի սկզբում տեղեկացրեց, որ ԱԺ պատգամավորների ընդհանուր թվի 1/5-ը պաշտոնական գրությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:32
Էրդողանը գոհ է. Քավալային ազատելու կոչ անող դեսպանները նոր հայտարարություն են արել
Թուրքիայում ԱՄՆ-ի, Նոր Զելանդիայի, Կանադայի, Հոլլանդիայի, Նորվեգիայի, Դանիայի և Ֆինլանդիայի դեսպանները նոր հայտարարություն են տարածել:...
Աղբյուր` Panorama.am
10:29
ՄԱԳԱՏԷ-ն հայտարարել է Իրանի միջուկային ծրագրի առաջընթացի մասին
Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության` ՄԱԳԱՏԷ-ի նոր զեկույցի համաձայն՝ Իրանը մինչև 20 տոկոս հարստացված ուրան է ներարկել իր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
ԱԺ-ում «Հայաստան» խմբակցության՝ կալանքից ազատված պատգամավորին դիմավորեցին հոտնկայս ու ծափերով
Ազգային ժողովի այսօրվա նիստին առաջին անգամ մասնակցում է «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, Սիսիանի նախկին քաղաքապետ Արթուր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:15
«Փաստ». Իշխանությունները նույնիսկ ընտրական հանձնաժողովներում չեն կարողանում հավատարիմ ներկայացուցիչներ նշանակել
«Փաստ» թերթը գրում է. ««Փաստ» թերթի տեղեկություններով, նոյեմբերի 14-ին և դեկտեմբերի 5-ին սպասվող ՏԻՄ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:13
«Փաստ». Երևանի ամենօրյա խցանումների թեթևացման համար լուծման ուղիներ կա՞ն, թե՞ ոչ
«Փաստ» թերթը գրում է. «Երևանի համար իսկական գլխացավանք են դարձել ամենօրյա խցանումները, հատկապես «պիկ» ժամերին:...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
«Հրապարակ». Իշխանությունները չեն մարսում Գորիսում պարտությունը և ուժերը կենտրոնացրել են, որ Կապանում ռևանշի հասնեն
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Փոխվարչապետ Սուրեն Պապիկյանը երեկ մեծ շքախմբով այցելել է Քաջարանի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ և...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
«Ժողովուրդ». Հայաստան ժամանող քաղաքացիներին խիստ զայրացրել է Կառավարության որոշումը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «ՀՀ կառավարության՝ անցյալ տարվա հոկտեմբերի 31-ի որոշումը Հայաստան ժամանող քաղաքացիներին խիստ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:06
«Հրապարակ». Հայկական անձնագրերը և ԽՍՀՄ-2-ի վերականգնումը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ռուսական մամուլը գրում է, որ 2024 թվականին կավարտվի միութենական միջպետական նոր միավորի` Союз...
Աղբյուր` Panorama.am
10:04
«Ժողովուրդ». Հայաստանի պետական պարտքը ավելացել է՝ հատելով 9 մլրդ դոլարի շեմը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Հայաստանի պետական պարտքը ավելացել է՝ հատելով 9 մլրդ դոլարի շեմը։ Այս մասին «Ժողովուրդ»...
Աղբյուր` Panorama.am
10:02
«Հրապարակ». Վանո Սիրադեղյանի հուղարկավորության կառավարական հանձնաժողովը դեռ չի ձևավորվել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Վանո Սիրադեղյանի հուղարկավորության կառավարական հանձնաժողովը դեռ չի ձևավորվել։ Սիրադեղյանի այրուց՝...
Աղբյուր` Panorama.am
10:01
«Ժողովուրդ». Կհամաներեն 44-օրյա պատերազմին մասնակցած զինվորական ծառայության կարգի դեմ քրեական գործերով անցնող քաղաքացիներին
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Այս օրերին ակտիվ խոսակցություններ են տարածված ՔԿՀ-ներում այն մասին, որ արդարադատության նորանշանակ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը
17:28 09/09/2021

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}