Քաղաքական 10:05 16/10/2021 Հայաստան

Ստեփան Դանիելյան. Քարտեզին նայեք, գտեք Հայաստանի հնարավոր աշխարհքաղաքական դերը

Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է.

«Մեր հիմնական խնդիրն այն էր, որ չունեինք  (հիմա էլ չունենք) պատկերացում, թե քաղաքական քարտեզն իրենից ինչ է ներկայացնում: Ճնշող մեծամասնությանը թվում է, թե երկրները պատահական կերպով են առաջանում ու վերանում, այնինչ եթե  քարտեզին ուշադիր դիտենք, կտեսնենք, որ շատ երկրների սահմանների մի մասը քանոնով է գծված, և շատ երկրներ, անգամ խոշոր, ինչ-որ ֆունկցիա են կատարում՝ խոսքը գնում է սահմանների քաղաքական փիլիսոփայության մասին:


Օրինակ, այսօրվա Թուրքիայի նման մեծ երկիրն իր գոյության համար պարտական է Ռուսաստանի ու Եվրոպայի մրցակցությանը, երբ Բրիտանիան ու Ֆրանսիան էին ցանկանում վերացնել Թուրքիան, ապա Ռուսաստանն էր Թուրքիաին փրկում, և հակառակը: Պատճառը պարզ էր, Ռուսաստանին ձեռնտու էր, որ Թուրքիան վերահսկի Բոսֆորն ու Դարդանելը, քան Բրիտանիան և հակառակը, երբ Ռուսաստանն էր փորձում գրավել Թուրքիան, ապա Բրիտանիան էր փրկում Թուրքիան, որպեսզի Ռուսաստանը դուրս չգա Միջերկրական ծով: Այսինքն Թուրքիան բուֆերի դեր էր կատարում: Նույնը այսօրվա Աֆղանստանի մասին է կարելի է ասել, որն էթնիկապես խայտաբղետ արհեստական պետություն է, որի աշխարհքաղաքական ֆունկցիան Ռուսաստանի ու բրիտանական Հնդկաստանի միջև բուֆեր լինելն էր: Նույնը Սիրիայի մասին է կարելի ասել, անգամ Բելգիայի, որը նույնպես, ժամանակին, Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի միջեւ եղած կոմպրոմիսի արդյունք է։

Հիմա Ուկրաինայից են բուֆեր սարքել, որ Ռուսաստանը չկարողանա մեծ ազդեցություն ունենալ Եվրոպայի վրա, Ռուսաստանի ու Չինաստանի միջև բուֆերի դեր է կատարում Մոնղոլիան, հակառակ դեպքում մի քանի միլիոն մոնղոլները նման ահռելի տարածք չէին կարող ունենալ, այն էլ դա վերահսկել:

Օրինակներ կարելի է շատ բերել: Նույնը կատարվել է Հայաստանի ու Վրաստանի հետ, 1828-ին հայաբնակ տարածք Ռուսաստսնին պետք էր Թուրքիայի ու Ռուսաստանի մուսուլմանների միջև քրիստոնեական բուֆեր ստեղծելու համար ու այդ ժամանակ, մոտ 20% հայերով բնակեցված ներկայիս Հայաստանի տարածքը Ռուսաստնը հայերով էր վերաբնակեցնում, նաև Վրաստանում, որտեղ, այդ ժամանակ, վրացիների դեֆիցիտի պատճառով,  նույնպես հայեր էր վերաբնակեցնում (17-րդ դարում Շահ Աբասը ներկայիս Հայաստանի տարածքը հայերից դատարկել էր):

Դրանից առաջ, արդեն 16-րդ դարից սկսած, թյուրքերի ստեղծած Սեֆեվիդների Պարսկաստանից Օսմանյան կայսրությունը  պաշտպանելու համար, օսմանցիները քրդերով էին վերաբնակեցնում այդ երկու երկրների միջև եղած տարածքները (դրա համար են այսօր  քրդերն այդքան շատ արեւելյան Թուրքիայում)  շիա թյուրքերին շիա Պարսկաստանին մոտ սահմաններից հեռացնելով, երբեմն'  ֆիզիկապես վերացնելով:

Հիմա մենք տեսնում ենք, որ ոչ թե հումանիստ ու քաղաքակիրթ Ամերիկան ու Եվրոպան են իրենց զորքերը մոտեցրել Սյունիքին, այլ Իրանը, որովհետև Սյունիքը, որպես բուֆեր, իրենց համար է կենսական:

Ասելս ինչ է, քարտեզին նայեք, գտեք Հայաստանի հնարավոր աշխարհքաղաքական դերը, դրա վրա կառուցված աշխարքաղաքական փասիանսից ելնելով մտեք համապատասխան կոալիցիա։

Երբ որեւէ երկիր իր դերը չի կատարում, խաղեր է տալիս, պարզապես գլխին խփում են ու պատժում (նաև չի ներվում ներքաղաքական կյանքում արկածախնդիրների ու դեստրուկտիվ տարրերի կրիտիկական զանգվածի աճը), ու մի կողմ դրեք մարդու իրավունքները, լիբերալիզմը, կոմունիզմն ու նմանատիպ բաները, որոնք կարևոր են երկրի ներքաղաքական կյանքում ու բացարձակապես կապ չունեն աշխարհքաղաքական դրվածքի հետ»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:43
Ստեփանավանի մշակույթի պալատը այսուհետ կկրի Սոս Սարգսյանի անունը
Ստեփանավանի մշակույթի պալատը այսուհետ կկրի Սոս Սարգսյանի անունը: Այս մասին տեղեկացնում է Ստեփանավանի համայնքապետարանը։ Համայնքապետարանից նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Օդի ջերմաստիճանը գիշերային ժամերին կնվազի 5-7 աստիճանով
Մայրաքաղաքում դեկտեմբերի 3-7-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Այս մասին հայտնում է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնը։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Արարատ Միրզոյանն ու Էնթոնի Բլինքենն անդրադարձել են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը
Դեկտեմբերի 2-ին աշխատանքային այցով Ստոկհոլմում գտնվող ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը հանդիպում է ունեցել ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի հետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Ստորագրվել է Հայաստանի և Լիտվայի միջև երկկողմ ռազմական համագործակցության ծրագիրը
Դեկտեմբերի 2-ին ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում անցկացվել են պաշտպանության բնագավառում հայ-լիտվական երկկողմ համագործակցության պլանավորման...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
ՀՕԿ-ի 2022թ-ի օրացույցի համար նախատեսված մրցույթում հաղթած լուսանկարները
Ամեն տարի Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպությունն անցկացնում է օրացույցի համար նախատեսված լուսանկարների մրցույթ: Ինչպես հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Ամերիկյան կողմն աջակցում է լարվածության թուլացմանը և խնդիրների խաղաղ կարգավորմանը․ Լին Թրեյսի
Դեկտեմբերի 2-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանն ընդունել է ՀՀ-ում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպան Լին Թրեյսիին, հայտնում են ՊՆ-ից։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Գորիսում ապօրինի ծառահատման դեպքեր են բացահայտվել
Ոստիկանության Գորիսի բաժնի համայնքային ու ՊՊԾ դասակի ոստիկանները նոյեմբերի 29-ին և 30-ին բաժնի սպասարկման տարածքում կատարած շրջայցերի ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
Գեներալ Մանվելի սանիկը դարձել է Արթիկում Փաշինյանի սրտի թեկնածուն
Yerevan.Today-ը գրում է․ «ԱԺ պաշտպանության և անվտանգության հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանին հաջողվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
Հաագայում անդրադարձել են Արցախի դեմ սանձազերծված ագրեսիայի ընթացքում քիմիական տարրեր պարունակող զենքի կիրառմանը
Նոյեմբերի 29-ից դեկտեմբերի 2-ը Հաագայում տեղի է ունեցել Քիմիական զենքի արգելման կոնվենցիային անդամակցող պետությունների 26-րդ համաժողովը, որին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Մերկասառույց, մառախուղ՝ հանրապետության ճանապարհներին
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ։ «Փակ է Արագածոտնի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Միջազգային գիտաժողով՝ երկրաշարժի 33-րդ տարելիցի կապակցությամբ
ՀՀ արտակարգ իրավիճակների և ՌԴ քաղաքացիական պաշտպանության, արտակարգ իրավիճակների և աղետների հետևանքների վերացման նախարարությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
ԱՄՆ պաշտպանության նախարարը՝ Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի գործողությունների մասին
Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի գործողություններին ԱՄՆ-ի ցանկացած պատասխան կիրականացվի միջազգային հանրության հետ համատեղ, հայտարարել է ԱՄՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Պուտինն ու Բայդենը մոտ ապագայում բանակցություններ կվարեն․ Բլինքեն
ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը հայտնել է, որ մոտ ապագայում  ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն ու ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը բանակցություններ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Չեմպիոն Հովհաննես Բաչկովի ծննդյան օրն է
Այսօր օլիմպիական խաղերի և աշխարհի առաջնության  բրոնզե մեդալակիր, Եվրոպական խաղերի չեմպիոն Հովհաննես Բաչկովի ծննդյան օրն է։ «Մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
«Պատերազմի և կորցված հնարավորությունների տարի». դեսպան Տիգրան Մկրտչյան
Հունաստանի խոշորագույն տպագիր և առցանց թերթերից՝ «Կաթիմերինին» հրապարակել  է Հունաստանում Հայաստանի նորանշանակ արտակարգ և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Վրաստանի նախկին վարչապետի կուսակցությունն ակտիվ գործունեություն է սկսում
Վրաստանի նախկին վարչապետ Գիորգի Գախարիայի կուսակցությունը պատրաստվում է ակտիվ քաղաքական կյանքին ու, ինչպես իրենք են նշում, իշխող «Վրացական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Հայտնի են հունվարին անցկացվելիք պետական ավարտական քննությունների ժամկետները
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի հրամանով սահմանվել են 2021-2022 ուսումնական տարվա՝ 2022 թվականի հունվարին անցկացվելիք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Տեղի է ունեցել ՀԱՊԿ անդամ պետությունների ԱԳ նախարարների աշխատանքային հանդիպումը
Դեկտեմբերի 2-ին ԵԱՀԿ նախարարական 28-րդ համաժողովի շրջանակներում ՀԱՊԿ-ում նախագահող Հայաստանի Հանրապետության ԱԳ նախարարի համակարգմամբ տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Մեր զինվորների աճյունները հողի մեջ դրված ավելի մեծ ուժ են տալու այս հողին, քան շատ ողջ մարդիկ. Տեր Հակոբ
«Հարագնա ժամանակի մեջ մեր կյանքը մի ակնթարթի է նման, բայց այդ ակնթարթից կախված է շատ բան: Այդ ակնթարթը մարդիկ կարող են այնպես ապրել, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Բացահայտվել է հայտնի անձանց անվամբ ստեղծված կեղծ էջերի միջոցով հափշտակություններ կատարելու դեպք
Քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում քննվող քրեական գործով իրականացված քննչական և դատավարական այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Վետերանները կարևորել են մարշալ Բաղրամյանի հիշատակի պահպանումը
Այսօր լրանում է հայ ժողովրդի ականավոր գործիչ, ԽՍՀՄ կրկնակի հերոս, մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանի ծննդյան 124-րդ տարեդարձը, և նրա կերպարի, ինչպես...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Հասարակության մեջ արմատավորվել է տարօրինակ հիվանդություն՝ մարդկանց ոչ մի սպառնալիք չի սթափեցնում. Մանասերյան
«Վերջին մեկ տարվա ընթացում մեր հասարակության մեջ արմատավորվել է մի տարօրինակ հիվանդություն՝ մարդկանց ոչ մի սպառնալիք չի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
COVID-19-ի դեմ պատվաստվելուց 7 օր անց անձը կարող է դառնալ արյան դոնոր
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության և ԱՄՆ-ի Դեղերի և սննդամթերքի գործակալության դիրքորոշումների համաձայն՝ արյան դոնորության համար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
«ՕՊԵԿ հիմնադրամը» համագործակցում է Ամերիաբանկի հետ` երկրում առկա խնդիրները լուծելու և մարդկանց կյանքի որակը բարելավելու համար. Թ. Ալնասար
Ամերիաբանկի երկարամյա գործընկեր «ՕՊԵԿ Միջազգային զարգացման հիմնադրամի»` մասնավոր հատվածի և առևտրի ֆինանսավորման գծով տնօրենի օգնական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
Ստեփանակերտի զինվորական պանթեոնը դեռ նախագծում են
Արայիկ Հարությունյանը դեկտեմբերի 2-ին Արցախյան երրորդ պատերազմում զոհվածների մի խումբ ծնողների և պատկան մարմինների պատասխանատուների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Մետրոյի «Հանրապետության հրապարակ» կայարանի հարակից ճարտարապետական համալիրը վերանորոգվում է
Մետրոյի «Հանրապետության հրապարակ» կայարանի հարակից ճարտարապետական համալիրը վերանորոգվում է Երևանի քաղաքապետարանի ծրագրով: Բառացիորեն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Աշոտ Մինասյանը վտանգ է ներկայացնում, քանի որ ամեն վայրկյան կարող է համախմբել նվիրյալներին. Ռեժիսոր
«Մենք շատ ծանր օրեր ենք ապրում: Արդեն փաստ է, որ մեր հայրենիքի մի կարևոր հատված՝ Սյունիքի հատվածը, վտանգի տակ է»,- ՀՀ դատախազության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
«Բոլոր նրանք, ովքեր դուրս են գալու հերոսների սխրագործությունների դեմ, տրորվելու են նրանց՝ ամենաապրողների ոտքերի տակ»
«Պատերազմի մեկնարկին Արցախի ճանապարհին հանդիպեցի իր ջոկատով պատերազմ մեկնող Աշոտ Մինասյանին, նա ասաց՝ ներսն է թշնամին, մենք պետք է այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Վերջին հրաժեշտը Արցախում ավելի քան մեկ տարի առաջ զոհված հրետանավորներին
Երևանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում վերջին հրաժեշտն են տալիս Արցախյան պատերազմում զոհված ու ավելի քան մեկ տարի անհետ կորած համարվող...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Բլինկենը կոչ է անում Հայաստանին և Ադրբեջանին ակտիվ երկխոսություն սկսել հումանիտար հարցերի շուրջ
ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը Հայաստանին և Ադրբեջանին հումանիտար հարցերի շուրջ ակտիվ երկխոսության կոչ է արել: Այս մասին գրել է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայաստանն ախտահարվել է ծայրաստիճան վտանգավոր վիրուսով՝ պոպուլիզմի վիրուսով. Սերժ Սարգսյան
15:24 01/12/2021

Հայաստանն ախտահարվել է ծայրաստիճան վտանգավոր վիրուսով՝ պոպուլիզմի վիրուսով. Սերժ Սարգսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}