Կրթություն, գիտություն 12:41 16/11/2021 Հայաստան

Արամ Փախչանյան. Գիտության վերաբերյալ առաջարկվող օրենսդրական փոփոխությունները ծայրահեղ վտանգավոր են

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

«Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքում առաջարկվող փոփոխությունները  խիստ մտահոգել են գիտական համայնքի ներկայացուցիչներին, գիտության զարգացման աջակցողներին ու դրա ջատագովներին։

ԿԳՄՍ նախարարության կողմից շրջանառության մեջ դրված նախագծերով առաջարկվող փոփոխությունների, դրանց հնարավոր հետևանքների մասին Panorama.am-ը զրուցել է «Այբ» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ, ABBYY ընկերության փոխնախագահ, «Գիտուժ» նախաձեռնության աջակից  Արամ Փախչանյանի հետ։

Panorama.am-Պարոն Փախչանյան,  Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում  «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքում փոփոխություններին դեմ է քվեարկել  3237 մարդ։ Դուք նույնպես դեմ եք նախագծի այդ տեսքով ընդունմանը։ Ինչո՞ւ։

Արամ Փախչանյան-Ես դեմ չեմ նախագծին ամբողջապես,այնտեղ կան դրական ու լավ մշակված կետեր։ Բայց նաև կա մի անհասկանալի դրույթ, որը հիմնավորված չէ ու վտանգավոր է, անիրականանալի է մոտակա ժամանակներում։ Խոսքը Ակադեմիայի ինստիտուտների համար կառավարման խորհուրդների ձևավորման մասին է, շատ տարօրինակ գաղափար է այդ խորհուրդներում աշխատակիցների ներառումը։ Այդ դրույթում սիրողական մակարդակի ինչ-որ գաղափարներ են ներառված, հաշվի չի առնված, որ ԳԱԱ-ն լուրջ բարեփոխումների է ենթարկվում, ակադեմիայի նոր ղեկավարները միջազգային մակարդակով բարձր արդյունավետություն ունեցող գիտնականներ են, ունեն բազմաթիվ հրապարակումներ, պատրաստակամ են ակտիվորեն բարեփոխումներ իրականացնել ակադեմիայում, այդ թվում գերազանցության կենտրոններ ստեղծելու գաղափար ունեն, ինչը նշանակում է, որ բազմաթիվ ոլորտներում զարգացման հույս կարող ենք ունենալ։ Այդ ամենը մեծ վտանգի տակ է դրվում առանց հստակ պատճառաբանության, հավանաբար ինչ-որ նեղ խմբի կողմից առաջարկված չմշակված գաղափարի հիման վրա։ Մենք դրան կտրուկ դեմ ենք, քանի որ այն ծայրահեղ վտանգավոր քայլ է, որը մեծ վնաս կհասցնի գիտությանը, կկործանի մեր բոլոր ջանքերը, որոնք ուղղված են Հայաստանում գիտության վերակենդանացմանը։

Panorama.am -Օրինագծերի մշակման ընթացքում առաջարկվող փոփոխությունները, լրացումները սովորաբար քննարկվում են շահառու խմբերի հետ։ Ինչպես հասկանում եմ, նախագիծը չի քննարկվել գիտական համայնքի ներկայացուցիչների հետ։

Արամ Փախչանյան-Գիտեք, ես կասեմ, չգիտեմ, թե գիտնականներից ում հետ են զրուցել այս նախագիծը մշակող մարդիկ։ Միգուցե նրանք կարող են ասել, որ գտել են երկուսուկես գիտնական և նրանց հետ ինչ-որ քննարկումներ են ունեցել։ Բայց ովքե՞ր են այդ գիտնականները, ի՞նչ փորձ ունեն, ի՞նչ վարկանիշ ունեն, կիսո՞ւմ են արդյոք այն տեսլականը, որն ունի պետությունը գիտության զարգացման վերաբերյալ, ե՞րբ են եղել այս առաջարկները։
Խնդիրն այն է, եթե դու չաշխատող կառույցի համար ձևավորում ես առանց մեծ փորձ ունեցող մարդկանցով կառավարման խորհուրդ, որում ընդգրկված է այդ չաշխատող կառույցի ներկայացուցիչը...չաշխատող ի՞նչ է նշանակում, որ այդ կառույցի գիտնականը կամ գիտաշխատողը որևէ գիտական արդյունք չեն տալիս։ Այդ կառույցին ինքնուրույնություն տալը նույնն է, ինչ այդ կառույցը ոչնչացնելը։ Սա կարող է  լինել միջոց այդ կառույցը հեշտությամբ փակելու համար։ Միգուցե դա շատ ոգևորիչ է, քանի որ այդ գիտական կազմակերպություններն ունեն լավ տարածքներ, շենքեր, ենթադրում եմ, որ նման հետաքրքրություններ կլինեն, սա ասում եմ, որպես ևս մի վտանգ, բայց նման փոփոխության դեպքում առողջացման որևէ հնարավորություն չի լինի։

Նույնիսկ եթե բիզնեսում խնդիրներ են լինում, արտաքին կառավարիչ են նշանակում։ Բերում են  մարդկանց, որոնք կառավարման փորձ ունեն, կարող են իրավիճակը շտկել։ Իսկ մենք ի՞նչ ենք անում, կառավարման ու կազմակերպման խնդիր ունեցող կառույցներին տալիս ենք անկախություն։ Եվ ի՞նչ, ի՞նչ կլինի այդ կառույցների հետ։ Ոչ մի լավ բան պետք չէ ակնկալել։  Ամենավտանգավորն այն է, որ նման մտահոգություններին, մենք ոչ մի խելամիտ հակափաստարկ, հիմնավորում չենք լսում։ Մենք լսում ենք միայն «այսպես է պետք անել» միտքը, որը բոլշևիկյան պրիմիտիվ, անարդյունավետ ու քանդող մոտեցում է։ Պետք է աշխատանքի  կուլտուրա որդեգրել, հաշվի առնել, որ մեր գիտությունն արդեն իսկ բավականին որբացած է։ Կան ինստիտուտներ, որոնք եթե փակվեն, մենք այլևս չենք կարող վերականգնել, այնտեղ աշխատող եզակի գիտնականները կգնան թոշակի ու այլևս չեն ցանկանա վերադառնալ։ Մենք այնպիսի կորուստներ ենք ունենալու, որ հետո գլուխներս պատով ենք տալու ու ասնեք՝ այս ի՞նչ արեցինք առանց մտածելու։ Բայց այս պահին մենք հնարավորություն ունենք կանգնել ու ինքներս մեզ հարցնել, էս ո՞ւր ենք տանում գիտությունը։

Panorama.am-Օրեր առաջ «Գիտուժ» նախաձեռնությունը հանդես եկավ հայտարարությամբ, որով նաև առաջարկում էր աջակցել օրենսդրական փոփոխությունների մշակման գործում։ Եղե՞լ է արձագանք։

Արամ Փախչանյան-Ես նման արձագանք չեմ տեսել, ցավոք։ Եվ դա մեզ կրկնակի մտահոգում է, քանի որ «Գիտուժ»-ը սովորական նախաձեռնություն չէ, այն բազմաթիվ կազմակերությունների կողմից առաջ տարված շարժում է, որի նպատակը ոչ թե իշխանություններին ճնշելն է կամ իշխանություն ձեռքբերելը, այլ Հայաստանում գիտության զարգացմանն աջակցելը։ Մենք կլինենք կառավարության կողքին, եթե նա խելամիտ քայլերով առաջ գնա։ Իսկ եթե նման անիմաստ, վտանգավոր, չմտածված քայլեր իրականցվեն չմոտիվացված պատճառներով, մենք, իհարկե, կպայքարենք դրա դեմ։ Ամեն քայլ կգործադրենք, հանրությանը հասկացնելու, որ սա սխալ որոշում է, պետք է այն վերանայել, նույնիսկ, եթե անգամ, աստված մի արասցե, դառնա օրենք։

Panorama.am -Ի՞նչ եք դուք առաջարկում։

Արամ Փախչանյան -Մենք առաջարկում ենք շատ կարճ ժամանակում վերանայել նախագիծը։ Ի վերջո, օրինագիծը հենց քննարկելու, արձագանքներից, փաստարկներից հետո վերանայելու համար է։ Ինստիտուտների կառավարման վերաբերող կետերը պետք է օրենքից դուրս հանվեն։ Ի դեպ, մենք չենք ասում, որ դրանք սխալ են որպես վերջնանպատակ, այն կարևոր ու հետաքրքիր քննարկման առարկա է, արդյոք ապագայում մենք պետք է ունենա՞նք այնպիսի կառուցվածք, երբ ակադեմիան սահմանում է քաղաքականություն, իսկ ինստիտուտները կառավարումն ինքնուրույն են իրականացնում, թե՞  ակադեմիան պետք է շարունակի ունենալ կառավարման լծակներ գիտական մարմինների, գիտահետազոտական ինստիտուտների նկատմամբ։ Սա որոշման հարց է, բայց բաց քննարկում է հարկավոր։ Այն, ինչ հիմա առաջարկվում է՝ հապճեպ, առանց պատրաստվելու, առանց համակարգի վերակազմավորման, հնացած ու անարդյունավետ ինստիտուտների բեկորների միավորման գնալ դրանց ակնախացման,  ծայրահեղ վտանգավոր բան է։ Մենք դրան դեմ ենք։

Panorama.am -Դուք կասկածներ, ենթադրություններ ունեք, թե ովքե՞ր են առաջ մղում օրենսդրական այս փոփոխությունները։

Արամ Փախչանյան -Մենք չունենք տեղեկություններ, այդ պատճառով որևէ կարծիք հայտնել չեմ կարող։ Կարող եմ միայն ասել, որքան մեզ է հայտնի, այս օրենքի մշակումը երկար պատմություն ունի, երևի կա անհամբերություն, նախագծում գիտությանը շաղկապված են նաև բարձրագույն կրթության հարցերը։ Երևի թե առկա է շտապողականություն։ Վտանգն այն է, որ նման հապճեպության մեջ նման վատ որակի, չմտածված նախագիծը դարձնեն օրենք։ Իսկ դրա հետևանքները կարող են անդառնալի լինել։ Նախարարությունը պետք է ունենա համարձակություն և ընդունի սխալը։ Մենք չենք կարծում, որ եղած համակարգը լավն է։ Կարծում ենք, որ համակարգը խոր փոփոխությունների կարիք ունի, միաժամանակ, եղած օրենքը, գործող դրույթները բավարար հնարավորություն են տալիս այդ բարեփոխումների իրականացման համար, ակադեմիայն այդ կամքն ունի։ Պետք է հնարավորություն տալ ակադեմիային, եթե ստացվի, ապա մենք կունենանք կրկնակի հաղթանակ՝ գործող ու արդյունավետ ԳԱԱ, ինստիտուտներ և կունենանք հնարավորություն գալ դրանց հետագա անկախացմանը։

Panorama.am-Շնորհակալ եմ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

21:45
Քաղաքագետ. Ինչու է Ֆրանսիայի Սենատը ակտիվացել
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Բրիթիշ Փետրոլիումը Ադրբեջանում մոտ 80 միլիարդ դոլարի ներդրում է արել, չհաշված մի քանի տասնյակ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:31
Արմեն Աշոտյան. 13 զինվոր…13 լույս, որ իրականում ավելի պայծառ են ու վառ, քան Երևանի փողոցներում տեղադրվող ձեր բոլոր զանգուլակները
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն  Աշոտյանը գրում է. «Այսօր ադրբեջանական կողմը Հայաստանին է փոխանցել մեր տղաների 13 աճյուն։ Այդ տղերքը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Երևանյան լճի ջուրն ամբողջովին իջեցվել է ինձ անհայտ պատճառներով․ Պիպոյան
Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սամվել Պիպոյանը ֆեյսբուքյան իր էջում նկարներ է հրապարակել՝ գրելով․ «Նորից Երևանյան լճի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Հայտնաբերվել են խախտումներ․ ՊՎԾ
 ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությունում ստացվել են տվյալներ ՀՀ տարածքից ավտոմեքենաների խլացուցիչների օգտագործված կատալիտիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության հարցերով միջկառավարական կոմիտեի 17-րդ նստաշրջանին կմասնակցի Հայաստանը
Նոյեմբերի 28-ից դեկտեմբերի 3-ը Ռաբաթում (Մարոկկոյի Թագավորություն) կանցկացվի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Ադրբեջանը Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու վրացական հատվածում ներդրում կանի
Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու վրացական հատվածի ընդլայնման նախագծում Ադրբեջանի ներդրումները կգերազանցեն 100 մլն դոլարը։ Aliq.ge-ի փոխանցմամբ՝ այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Տոկաև. Ռուսաստանի և Ղազախստանի հարաբերություններում բանակցություններ պահանջող հարցեր կան
Ռուսաստանի Դաշնության և Ղազախստանի հարաբերություններում կան հարցեր, որոնք պահանջում են բանակցություններ, մասնավորապես, գազի ոլորտում, բայց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
1 ոսկե և 2 արծաթե մեդալ՝ հրաձգության Լեհաստանի բաց առաջնությունից
Հայ հրաձիգները 1 ոսկե և 2 արծաթե մեդալ են նվաճել նոյեմբերի 22-27-ն անցկացված Լեհաստանի բաց առաջնությունում: ԿԳՄՍՆ-ի փոխանցմամբ՝ մրցաշարին 8...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Նոր քայլարշավային արահետներ՝ Լոռիում
ԱՄՆ դեսպանությունը հաղորդագրություն է տարածել, որում ասվում է․ «Օրերս հանրությանը և տուր-օպերատորներին ներկայացվեցին մի շարք նորաստեղծ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
Ձերբակալվել են «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի «Թումանյանի անտառտնտեսություն» մասնաճյուղի տնօրենն ու ևս երկու անձ
ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտում նախաձեռնված և ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում քննվող քրեական վարույթով փաստական տվյալներ են ձեռք բերվել այն մասին, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Ամերիկացիների՝ Սիրիայի քրդերին օգնություն են տրամադրելը զայրացրել է թուրքերին
ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարության (CENTCOM) Twitter-ում գրառում է արել՝ տեղեկացնելով, որ «Սիրիայի դեմոկրատական ուժերին» (SDF)...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Վանաձորում ոստիկանության աշխատակիցների և քաղաքացիների միջև տեղի ունեցած միջադեպի առթիվ նախաձեռնվել են քրեական վարույթներ
ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում քննություն է իրականացվում՝ Վանաձոր քաղաքում ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Չինաստանում 30 տարուց ավելի նման բողոքի ցույցեր չեն եղել
Չինաստանում 30 տարուց ավելի նման բողոքի ցույցեր չեն եղել։ Այս մասին գրում է DW-ն՝ տեղադրելով տեսանյութ։ Ողջ երկրով մեկ մարրդիկ փողոց են...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Հակառակորդի կրակոցներից Արցախում զինծառայողներ են վիրավորվել․ ԱՀ ՊՆ
Նոյեմբերի 28-ին Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն արևմտյան ուղղությամբ խախտել է հրադադարը` կիրառելով հրաձգային զինատեսակներ և ՀԱՆ-17 նռնականետ։ Այս մասին հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Հայկական կողմը շահագրգիռ է հարաբերությունների կարգավորմամբ․ Միրզոյան
 Արարատ Միրզոյանը հարցազրույց է տվել «Արմենպրես» լրատվական գործակալությանը։ ԱԳՆ-ի փոխանցմամբ՝ հարցազրույցը ներկայացնում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Դեկտեմբերի 15-ից մինչև հունվարի 20-ը հսկողության ուժեղացված միջոցառումներ կիրականացվեն Սևանա լճում
Սիգի ձվադրման ժամանակահատվածով պայմանավորված 2022 թվականի դեկտեմբերի 15-ից մինչև 2023 թվականի հունվարի 20-ը հսկողության ուժեղացված միջոցառումներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Դավիթ Բալայանը հրաժարվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր նշանակվելու մասին առաջարկից
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դավիթ Բալայանը հրաժարվել է Վերաքննիչ քրեական դատարան տեղափոխվելու առաջարկից։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել զոհված 13 հայ զինծառայողի մարմին. ՊՆ
Նոյեմբերի 28-ին Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել սեպտեմբերի 13-14-ին Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի պաշտպանության ժամանակ զոհված 13 հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Չավուշօղլուն հայտարարել է, որ Ֆինլանդիան և Շվեդիան ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու համար քրդերի նարցում նոր քայլերի կարիք ունեն
Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարության ղեկավար Մևլութ Չավուշօղլուն լրագրողներին ասել է, որ թեև Ֆինլանդիայի և Շվեդիայի հետ բանակցությունները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Ամանորյա տոնական ձևավորման հետևանքով Երևանի կենտրոնում երթևեկությունը կաթվածահար է
Այս տարի Երևանի իշխանություններն ամանորյա տոնական ձևավորման աշխատանքները սկսել են սովորականից շուտ։ Նոյեմբերի երկրորդ տասնօրյակից սկսած գրեթե...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Reuters.Թուրքական ուժերը գրեթե պատրաստ են Սիրիայում ցամաքային գործողություններ անցկացնելուն
Թուրքիայի զինված ուժերը մի քանի օրվա ընթացքում կավարտեն Սիրիայի հյուսիսում ցամաքային գործողության նախապատրաստական աշխատանքները, որոնք կարող են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Գլխավոր դատախազության ավտոմեքենան վթարի է ենթարկվել
Գլխավոր դատախազության ավտոմեքենան մոտ մեկ ժամ առաջ Երևանի կենտրոնում վթարի է ենթարկվել։ Դատախազության մամուլի խոսնակ Լուսինե Մարտիրոսյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Խորհրդակցություն՝ Սուրեն Պապիկյանի գլխավորությամբ
Նոյեմբերի 28-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի գլխավորությամբ անցկացվել է աշխատանքային խորհրդակցություն, որին մասնակցել է ՀՀ ՊՆ, ԶՈՒ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Ինչ է կատարվում Հանրապետության հրապարակում
Հանրապետության հրապարակն օրեր շարունակ վերածվել է շինհրապարակի. մի կողմից հին սալիկները փոխարինվում են նորերով, մյուս կողմից տեղադրում են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Փաշինյանին ասել են՝ մինչև 2028 թվականը նախատեսում է տիեզերք արձակել հայկական ևս երկու արբանյակ
Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունում անցկացվել է գերատեսչության 2022թ. գործունեության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսն ասել է, որ իր այցը Կիև հնարավոր է միայն նաև Մոսկվա այցելելու դեպքում
Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը Կիև կայցելի միայն այն դեպքում, եթե հնարավոր լինի այցելել նաև Մոսկվա: Այդ մասին պոնտիֆիկոսն ասել է ճիզվիտական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
«Նոր Հայաստանում հպարտ քաղաքացու» ժամանակավոր ժպիտն ավելի կարևոր է, քան պետության անվտանգությունը. Ղազինյան
ԱԺ նախկին պատգամավոր Արթուր Ղազինյանը գրում է.  «Պատկերացրեք մի իրավիճակ, երբ պետությունն ունի մեկ միլիոն դոլար և իշխանությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
Զանգվածային ծեծկռտուք թուրքական ֆուտբոլային ակումբների հանդիպման ժամանակ
Թուրքիայի ֆուտբոլի առաջնության երկրորդ դիվիզիոնի շրջանակներում կայացած «Գոզթեփե»-«Ալթայ» ակումբների միջև կայացած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
Թեհրանը կպահանջի 10 խաղով որակազրկել ԱՄՆ ֆուտբոլի հավաքականին Իրանի դրոշը խեղաթյուրելու համար
Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքականը հանցագործություն է կատարել՝ իր սոցիալական ցանցերում տեղադրելով Իրանի փոխված դրոշը և դրա համար...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}