Քաղաքական 19:56 19/11/2021 Հայաստան

Ինչ կատարվեց նոյեմբերի 16-ին․ Վահե Հովհաննիսյան

Այլընտրանքային նախագծեր խմբի ներկայացուցիչ Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում անդրադադել է նոյեմբերի 16-ի դեպքերին՝ գրելով

«Այդ օրը պատերազմ էր, ամենաիսկական պատերազմ։ Մեր պատերազմների ցանկին՝ քառօրյա, 44-օրյա, ավելացավ նորը՝ մեկօրյա։ Տևողությունը որևէ կերպ չի փոխում խնդրի լրջությունը։ Պատերազմը պատերազմ է՝ զոհեր, վիրավորներ, անհայտ կորածներ, գերիներ...

Եթե նույնիսկ պատերազմը տևի 10 րոպե, միևնույն է պետք է հասկանալ դրա պատճառները, որպեսզի նույնը հաջորդ օրերին չկրկնվի։

Արդյո՞ք մենք փորձ արել ենք հասկանալ, թե ինչ կատարվեց նոյեմբերի 16-ին, արդյո՞ք իշխանությունը, ընդդիմությունը և փորձագիտական հանրությունը հասկացել են, թե ինչ կատարվեց, ու դրանից հետո  փորձել՝ հանրությանը բացատրել, ներկայացնել էությունը։

Նոյեմբերի 16-ի էությունը պետք է լավ հասկանալ, որ կանխենք հաջորդ նման պատերազմները։ Ի՞նչ են հուշում փաստերը.

- 2-3 շաբաթ առաջ իշխանությունը արտահոսք է ապահովում, թե իբր նոյեմբերի 9-ին ստորագրվելու է «նոր կապիտուլիացիոն» փաստաթուղթ։

- Ընդդիմության շատ ներկայացուցիչներ տալիս են հապճեպ ռեակցիա, և այդպես ձևավորվում է մթնոլորտ՝ թույլ չտալ նոյեմբերի 9-ի «ազգակործան փաստաթղթի» ստորագրումը։ Սա այն էր, ինչը Նիկոլին պետք էր՝ դրսում շահարկել, թե ներսում ունի արմատական ընդդիմություն, որը կխափանի ամեն ռացիոնալ ընթացք։

- Նոյեմբերի 9-ից օրեր առաջ ռուսական աղբյուրները տալիս են արտահոսք, թե սպասվում է երեք ղեկավարների՝ Պուտին, Փաշինյան, Ալիև տեսակապով հանդիպում։ Հանրային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում Նիկոլն ասում է, թե որևէ հանդիպում նախատեսված չէ։

- Պեսկովը տալիս է ձևակերպում, թե հանդիպման համար հարկավոր է երեքի համաձայնությունը, և ադրբեջանական մամուլն անթաքույց հարցնում է՝ այդ ո՞վ չի համաձայնում հանդիպմանը։ Ակնհայտ է, որ սլաքներն ուղղվում են դեպի Հայաստան։

- Հայաստանի քաղաքական վերնախավը, ԱԺ-ն, ընդդիմությունը չեն բարձրացնում աղմուկ՝ ինչո՞ւ է Հայաստանը մերժում հանդիպումը։ Ընդդիմությունը դա չի անում նաև այն պատճառով, որ ինքն իրեն դրել էր ծուղակի մեջ՝ թույլ չտալ «նոյեմբերի 9-ի կապիտուլիացիոն փաստաթղթի ստորագրումը»։ Իսկ մենք վստա՞հ էինք, որ ստորագրվող փաստաթուղթը լինելու էր ազգակործան, իսկ գուցե դա լինելու էր բանակցային պրոցեսը շարունակելու և զարգացնելու մասին փաստաթո՞ւղթ։

- Ամենայն հավանականությամբ՝ Նիկոլը խուսափել է հանդիպումից և որևէ փաստաթղթից՝ ներքին լարվածություն չստանալու համար։ Եվ չի բացառվում, որ  հենց այդ խուսափելու հետևանքն էր Ադբեջանի կողմից մաքսակետերի սրընթաց տեղակայումը, իսկ այնուհետև՝ հարձակումը։ Եվ մեկօրյա պատերազմի՝ Ադրբեջանի բանաձևը մոտավորապես այսպիսին էր. եթե սահմանազատում և սահմանագծում չենք անում միասին, ապա ես դա կանեմ միայնակ՝ ռազմական գործողություններով։ Ի դեպ, ադրբեջանական կողմը նոյեմբերի 16-ի իրադարձությունները բնութագրում էր որպես «լայնամասշտաբ բանակային օպերացիա»։

- Ռազմական գործողությունները սկսվելուն պես, զոհերի և գերիների վիճակագրությունը սկսվելուն պես՝ Նիկոլը կազմակերպում է ԱԺ-ում ՔՊ-ի հակառուսական ցերեկույթը։ Ու տարիք, հասունություն, անցած ճանապարհ մոռացած՝ տասնյակներով լծվում են պուլտի կոճակի հրահանգին։ Բայց այստեղ կարևորը այս մարդկանց որակը չէ, այլ՝ այն վտանգի մակարդակը, դեպի ուր գործող իշխանությունը դարձյալ հրում է Հայաստանը։ Սա նույն  գործելաոճն է, որը կար 2018-2020 թվականներին և որը հանգուցալուծվեց սեպտեմբերի 27-ին սկիզբ առած պատերազմով։ Պատերազմ, որը չպետք է լիներ։
- Հայաստանում կա շատ սուր խնդիր՝ մեր բոլորի ճակատագիրը որոշում է մեկ հոգի՝ Նիկոլը։ Պետության, ժողովրդի, ներկա և գալիք սերունդների ճակատագիրը նա որոշում է միանձնյա։ Նրա ցանկությունից, նրա հաշվարկներից, նրա առաջնահերթություններից, նրա գիտելիքից, նրա պատկերացումներից և նրա տրամադրությունից է կախված ամեն ինչ։ Եվ հենց այստեղ է, որ ընդդիմությունը ստանում է ժողովրդին դիմելու և հասկացված լինելու մեծ շանս. չի´ կարելի թույլ տալ, որ ՄԵԿ հոգին ինքնակամ ու միայնակ վճռի պետության և յուրաքանչյուրիս ճակատագիրը։ Այս կոչով պետք է ընդդիմությունը դիմի ժողովրդին։ Ու երկրում պետք է վերջապես ձևավորվի համապատասխան տոտալ պահանջ՝ վերջ դնել այս աբսուրդ միապետությանը։

- Նոյեմբերի 16-ի պատերազմը՝ Ադրբեջանի հարձակումը, ոչ մի պետություն հստակ չդատապարտեց. կոչերն ընդհանրական էին։ Սա վերահաստատեց մեր ստրատեգիական մենակությունը, ինչը շատ վտանգավոր վիճակ է։ Այս իշխանության պարագայում   Հայաստանը չի կարողանում այսօր ակնկալել միջազգային որևէ գործուն աջակցություն։ Սա ընդդիմության հաջորդ խնդիրն է՝ այս իրավիճակը և դրա վտանգավորությունը պարզ բացատրել ժողովրդին։

- Նոյեմբերի 16-ի երեկոյան պատերազմը կանգնեցվեց Շոյգուի միջնորդությամբ։

- Նոյեմբերի 17-ին Նիկոլը եկավ ԱԺ, սկսեց սրբագրել ու տարանջատվել նախորդ օրվա հակառուսականությունից։

- Նոյեմբերի 17-ից ռուսական փորձագիտական հանրությունը ցուցադրաբար արձանագրեց, որ հակառուսական ցերեկույթը Նիկոլի պատվերով էր։

- Նոյեմբերի 17-ին կառավարության նիստում Նիկոլը հայտարարեց, որ ռուսական կողմից կա առաջարկ՝ սահմանազատման և սահմանագծման նախապատրաստման թեմայով, և Հայաստանի համար դա ընդունելի է։ Դարձյալ գործ ունենք միայնակ որոշումների հետ՝ Հայաստանը ե´ս եմ։ Իսկ եթե այդ հայտարարությունը լիներ ավելի վաղ, ապա մեկօրյա պատերազմը կարող էր և չլինել, և չէին լինի կորուստները։

- Նոյեմբերի 18-ին Վլ. Պուտինը անդրադարձավ խնդրին։


Մենք՝ անցած և հնարավոր պատերազմների միջև

680 հազար ընտրող թույլ տվեց, որ Հայաստանը շարունակի գտնվել պատերազմի մշտական վտանգի մեջ։ Սա մեր այսօրվա իրականությունն է։ Բայց դա չպետք է համարվի դատավճիռ, այս վիճակին չի կարելի համակերպվել՝ այնպես, ինչպես չի կարելի համակերպվել անդադար պատերազմներին։
Նիկոլից դրական սպասելիքներ, հասկանալի է, չկան, բայց Նիկոլի ընտրազանգվածի հետ պետք է խոսել, որովհետև նրանք ուզում են խաղաղ և կանխատեսելի Հայաստան։
Այս պայմաններում իրավիճակը փոխելու ռեսուրսը մնում է ընդդիմությունը։ Դրա համար՝ ընդդիմությունը պետք է գնա բովանդակային և կառուցվածքային փոփոխությունների։ Պետք է ընտրվեն նաև հանրության հետ կոմունիկացիայի, հանրության ասելիքի նոր, ճիշտ բանաձևեր։

1. Բարձրացնել ահազանգ՝ չի´ կարող, աբսուրդ է, երբ այս բարդ իրավիճակում մեր բոլորի ճակատագիրը որոշում է մեկ հոգի՝ թաքուն, միայն իրեն հասկանալի և ցանկալի հաշվարկներից ելնելով։ Սա բերում է պատերազմների։ Պետք է գեներացնել հանրային ճնշում՝ պահանջելով բացատրություն՝ ի՞նչ ես բանակցում, ինչի՞ց ես խուսափում, ի՞նչ լուծումների ենք գնում և այլն։

2. Ընդդիմությունը չի կարող հայտարարել, որ մենք դեմ ենք սահմազատմանը և սահմանագծմանը, ճանապարհների ապաշրջափակմանը և բանակցային մյուս ուղղություններին։ Նախ՝ արտաքին աշխարհում ոչ մեկի կողմից դա չի ընկալվում, և դա չի ընկալվում ներսում։ Որովհետև միանգամից ծագում է հարց. այդ դեպքում ո՞րն է այլընտրանքը։ Հիմա եկել ենք մի փուլի, երբ ընդդիմության խնդիրը ոչ թե պարզ հակադրումն է իշխանությանը, այլ՝ հանրությանը լուծումներ և տեսլականներ ներկայացնելը։ Հայաստանը բանակցային սեղանին պետք է ներկայացնի առաջարկների սեփական փաթեթը՝ խելամիտ հաշվարկներով. և դա կարող է անել ընդդիմությունը։

3. Լուրջ խնդիր է Հայաստանի միջազգային մեկուսացումը մեղմելը։ Ոչիշխանական համակարգերում կան լուրջ անհատներ և մեխանիզմներ՝ այս ուղղությամբ աշխատելու համար։ Հանրությունը սա պետք է տեսնի։

Ամփոփում

Նոյմեբերի 16-ի պատերազմում ամենավտանգավորն այն է, որ հայ հասարակությունը չի հասկանում, թե ինչ կատարվեց, ինչ պրոցես է գնում։ Ժողովրդից  թաքուն խաղաղությունից դեպի ժողովրդից թաքուն պատերազմ մեկ հեշտ քայլ է, որը ոչ մի պարագայում չի կարելի թույլ տալ։ Ուրեմն՝ ընդդիմադիր համակարգերի և փորձագիտական հանրության խնդիրը դա է՝ հնարավորինս պարզ ներկայացնել եղելությունը, և նաև սա է հաջորդ ցանկացած օր նոր պատերազմ չունենալու երաշխիքը։
Արժանապատվություն, պրագմատիզմ և ազգային երազանք. սա պետք է լինի Հայաստանի հաջորդ փուլի գաղափարների փաթեթը, որը կծառայի նաև ներքին համախմբմանը»։

 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

21:26
«Մեկ դոլարանոց գրիչ գողանալով`100 միլիոն դոլարի գողությունը քողարկելու վարպետությունը»
ՍԴ աշխատակազմի նախկին ղեկավար Էդգար Ղազարյանը, գրում է. ««ՀԱՅԱՍՏԱՆ» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի 31-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Փաստաբան. Պետպատվերի շրջանակում ամեն ինչ արվում է Սոնա Մնացականյանի և նրա երեխայի մահվան մեղավորների անպատժելիությունն ապահովելու համար
Նիկոլ Փաշինյանի շարասյան մեքենայի մասնակցությամբ վթարի հետևանքով զոհված հղի Սոնա Մնացականյանի իրավահաջորդի փաստաբան Րաֆֆի Ասլանյանը տեղեկացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Վարորդների ավելի քան մեկ երրորդը խոսում է իր մեքենայի հետ. հետազոտություն
Ռուս վարորդները պատմել են իրենց արտասովոր սովորությունների մասին՝ մեքենայի հետ խոսել, սիրելի վայրում կայանել և այլն, ասվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
ՅՈՒՆԻՍԵՖ. Ամեն րոպե աշխարհում ավելանում է թերսնված երեխաների թիվը
Մեծ Յոթնյակի Գագաթնաժողովին ընդառաջ ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամը կոչ է  արել աշխարհի առաջատար տնտեսություններին հատկացնել 1,2 միլիարդ դոլար՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Գերմանիայի կանցլեր. Անհրաժեշտ է նախապատրաստվել էներգակիրների գների բարձրացմանը
Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցը նախազգուշացրել է ուկրաինական իրադարձությունների ֆոնին էներգակիների թանկացմանը նախապատրաստվելու անհրաժեշտության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ռուսները մինչև ամառվա վերջ ամրագրել են Սոչիի և Աբխազիայի հյուրանոցների գրեթե բոլոր համարները
Ռուս զբոսաշրջիկները մինչև ամառվա վերջ ամրագրել են Սոչիի և Աբխազիայի հանրաճանաչ հյուրանոցների գրեթե բոլոր տեղերը, սենյակների պակաս է գրանցվել նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Եվա Գևորգյան. Ես իմ գործի ֆանատն եմ
Երիտասարդ, տաղանդավոր ռուսաստանաբնակ դաշնակահարուհի Եվա Գևորգյանը, ով հաճախ է մասնակցում միջազգային մրցույթների, classicalmusicnews.ru-ին տված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Նորվեգիան ահաբեկչական սպառնալիքի մակարդակը բարձրացրել է՝ «արտակարգ»
Նորվեգիայի ոստիկանության անվտանգության ծառայությունը  Օսլոյի ակումբում հրաձգությունից հետո ահաբեկչական սպառնալիքի մակարդակը բարձրացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Վտանգավոր հիվանդության մասին բրիտանուհին իմացել է սոցցանցում արված մեկնաբանության շնորհիվ
Անգլիայի Էսսեքս քաղաքի բնակչուհին մեկ տարուց ավելի տառապում էր որովայնի ցավերից և վտանգավոր հիվանդության մասին իմացել է սոցիալական ցանցերից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:19
Փորձագետը պատմել է, թե ինչպես կանխել հյուրանոցի համարում լրտեսումը
Փորձագետը պատմել է, թե ինչպես կանխել հյուրանոցի համարում թաքնված տեսախցիկների միջոցով լրտեսումը, գրում է The Sun-ը: Wirecutter-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան. Տեսնենք, թե Նիկոլն ու Արարատը ինչ ծաղկեպսակ կուղարկեն սգո սրահ
«Ոսկանապատ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը, արձագանքելով Բաքվում ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
ԵՄ 12 երկիր ամբողջությամբ կամ մասամբ մնացել է առանց ռուսական գազի
Եվրահանձնաժողովը պետք է համախմբվի և առաջատարի դեր ստանձնի էներգիայի գների հարցում, որպեսզի ավելի լավ համակարգի որոշումները: Այս մասին հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Վահան Քերոբյանի խելքը հասնո՞ւմ է, թե ինչ բան է կարտոֆիլատնկիչ, կարտոֆիլաքանդիչ․ Սեդրակյան
Հայատանում սխալ ագրարային քաղաքականություն է տարվում։ Այս մասին Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց  «Ֆերմերային շարժում»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Գյումրիում քամին տանիքի թիթեղներն է պոկել
Շիրակի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն այսօր ժամը 10:11-ին տեղեկություն է ստացվել, որ Գյումրի քաղաքի Ղանդիլյան փողոցի թիվ 24 շենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Արկղերով կանեփի թփեր՝ Շիրակում
Շիրակի պարեկները հերթական բացահայտումն արձանագրել են հունիսի լույս 25-ի գիշերը։ Ոստիկանությունից հայտնում են, որ նրանք Գյումրիից Վանաձոր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Սոչիում հանգստացողներին զգուշացրել են պտտահողմի հավանականության մասին
Սոչիի վարչակազմի ներկայացուցիչները հանգստավայրի բնակիչներին և հյուրերին տեղեկացրել են ծովում, նաև ցամաքում պտտահողմի նոր ձևավորման վտանգի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:04
Մահացել է կլարնետահար Հովհաննես Վարդանյանը
55 տարեկանում մահացել է կլարնետահար, երգիչ Հովհաննես Վարդանյանը։ Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է ՀՀ վաստակավոր արտիստ Կամո Սեյրանյանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
Հերմետիզացիայի ցուցիչի ակտիվացումից հետո «Կոլցովո» վերադարձած օդանավը հասել է Երևան
Եկատերինբուրգ – Երևան չվերթի քաղաքացիական ինքնաթիռը, որը նախորդ օրը որոշակի խնդիրների պատճառով հետ էր վերադարձել «Կոլցովո»...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
«Mercedes»-ն ընկել է Ազատի ջրամբարը և սուզվել
Հունիսի 25-ին, ժամը 08:04-ին Արարատի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն տեղեկություն է ստացվել, որ ավտոմեքենան ընկել է Ազատի ջրամբարը և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
ԳԹԿ-ն հայտարարում է բուհերի ընդունելության լրացուցիչ փուլի հայտագրման մեկնարկը
Հայտագրումը ավարտվում է հուլիսի 1-ին ժամը 17։00-ին։
Աղբյուր` Panorama.am
16:16
Բաբայան. Եկեք հիշենք Ռուբեն Վարդազարյանի նկատմամբ սկսված քրեաքաղաքական հետապնդման առիթը
«Հայրենիք» լուսակցության քաղխորհրդի անդամ, իրավաբան Արսեն Բաբայանը գրում է. «Գագիկ Ջհանգիրյանը Հանրայինի եթերում Պետրոս...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Գերմանիան Ուկրաինային կտրամադրի 1 միլիարդ եվրո դրամաշնորհ
Գերմանիան Ուկրաինային կտրամադրի 1 միլիարդ եվրո դրամաշնորհ «առաջնահերթ ծախսերի համար»։ Գազետա.ռու-ի հաղորդմամբ, այս մասին հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
Թուրքիան Սուքիասյանների ավիաընկերության ինքնաթիռին թույլ չի տվել անցնել իր օդային տարածքով
Թուրքիայի ավիացիոն իշխանությունները FLYONE ARMENIA  ընկերությանը չեն տրամադրել Թուրքիայի օդային տարածքով դեպի Լիբանանի Հանրապետություն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:48
Համալեյի կենտրոնում պատմել են՝ որտեղից է հայտնվել կապիկի ծաղիկը
Կապիկի ծաղիկը  Եվրոպա են բերել ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում ունեցող ճանապարհորդները։  «Говорит Москва» ռադիոկայանի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:36
Հայուհին Վրաստանում 14-րդ երեխային է լույս աշխարհ բերել
Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջանի Գանձա գյուղի բնակիչ Վարդուհի Ղազարյանը 43 տարեկանում լույս աշխարհ է բերել 14-րդ երեխային։ «Սպուտնիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:26
Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 4-7 աստիճանով
Առանձին շրջաններում սպասվում է անձրև և ամպրոպ: Առանձին հատվածներում սպասվում է նաև կարկուտ:
Աղբյուր` Panorama.am
15:17
Պատարագի ժամանակ Պատրիարք Կիրիլը սայթաքել և ընկել է
Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլը Նովոռոսիյսկ քաղաքի եկեղեցում պատարագի ժամանակ սայթաքել է ու ընկել։ Ինչպես հայտնում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
15:07
Ինչո՞ւ Սերժ Սարգսյանը չի մասնակցել հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նիստին
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր չի մասնակցել «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի տարեկան 31-րդ նիստին,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Լոբոդան, որին արգելված է մուտք գործել Ռուսաստան, մտադիր է վաճառել Մերձմոսկվայում գտնվող իր անշարժ գույքը
Ուկրաինացի երգչուհի Սվետլանա Լոբոդան, որին արգելված է մուտք գործել Ռուսաստան առաջիկա 50 տարում ռուսատյաց դիրքորոշման համար, մտադիր է վաճառել...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
«Տպավորություն ստեղծեցին, թե Բայդենը պարապ նստած էր սպասում էր Լիլիթ Մակունցին»
Քաղաքագետ Սուրեն Սարգսյանը, անդրադառնալով Լիլիթ Մակունցի ու Ջո Բայդենի մասին տարածված լուրերին, գրում է. «Տպավորություն ստեղծեցին, թե...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}