Քաղաքական 14:06 01/12/2021 Հայաստան

Չնայած «դրական ֆոնին»՝ իրանցիները ռազմական ուժի ցուցադրությունն Ադրբեջանի նկատմամբ շարունակում են. Ոսկանյան

Օրերս Աշխաբադում տեղի է ունեցել Իրանի ու Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումը, որի ընթացքում Իրանի նախագահ Էբրահիմ Ռաիսին հիշեցրել է՝ Թեհրանը «բաց ու միանշանակ դիրքորոշում ուներ ղարաբաղյան հարցում, Գերագույն առաջնորդից մինչև պետական պաշտոնյաներ՝ բոլորը հավատարիմ են եղել այն դիրքորոշմանը, որ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը պետք է ապահովվի»:

Հանդիպման ընթացքում համաձայնագրեր են ստրագրվել, այդ թվում նաև Իրանի տարածքով Թուրքմենստանից դեպի Ադրբեջան գազի մատակարարումների մասին:

Իրանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպման և արդյունքների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցել է ԵՊՀ Իրանագիտության ամբիոնի վարիչ, բ.գ.թ., դոցենտ Վարդան Ոսկանյանի հետ:

Panorama.am - Պարոն Ոսկանյան, ինչպե՞ս կգնահատեք Իրանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումը, առհասարակ ինչո՞վ է բացատրվում Իրանի դրական վերաբերմունքը Ադրբեջանի նկատմամբ՝  նկատի ունենալով վերջին շրջանում իրանա-ադրբեջանական հարաբերություններում զարգացումները:

Վ.Ոսկանյան - Իրականում մենք պետք է հաշվի առնենք մի կարևոր հանգամանք. չնայած այս ամենին, Իրանում տեղի ունեցած վերջին զորավարժությունների արդյունքում Արաքսի ողջ երկայնքով տեղակայված իրանական զորամիավորումները մնում են իրենց տեղում: Սա շատ կարևոր ցուցիչ է: Ըստ էության, իրանցիները ռազմական ուժի ցուցադրությունն Ադրբեջանի նկատմամբ շարունակում են, չնայած, այսպես կոչված, «դրական ֆոնին»: Մենք պետք է հստակորեն դա նկատի ունենանք մինչև մնացյալ դեպքերը քննարկելը:

Ինչ վերաբերում է աշխաբադյան հանդիպմանը, ապա տարածքային ամբողջականության խնդրի վերաբերյալ Իրանն ունի շատ հստակ դիրքորոշում: Իրանական կողմը որևէ պարագայում չի կարող հրաժարվել տարածքային ամբողջականության սկզբունքից՝ հաշվի առնելով այս պետության կենսական շահերը, իսկ դրանք ենթադրում են առաջին հերթին տարածքային ամբողջականության հանգամանքի շեշտադրում: Իրանի ներսում կան սեպարատիստական օջախներ և որևէ պարագայում իրանցիները չեն կարող խոսել ազգերի ինքնորոշման իրավունքի մասին՝ հաշվի առնելով այն խնդիրները, որոնք կարող են ստանալ իրենց երկրի ներսում:

Բերեմ շոշափելի օրինակ. եթե, ենթադրենք, իրանցիները մի պահ խոսում են Արցախի ինքնորոշման իրավունքի մասին, վաղը կարող են առերեսվել այսպես կոչված «Հարավային Ադրբեջանի» ինքնորոշման խնդիր հետ, հետևաբար, իրանական դիրքորոշումները շատ հստակ են այս հարցում: Նաև հաշվի առնելով տարածաշրջանային Իրանի շահերը, որը ենթադրում է միասնական Իրաքի և միասնական Սիրիայի գոյություն: Գիտեք, Իրաքը տրոհելու և սունիների, շիաների, քրդերի պետություններ ստեղծելու, Սիրիան տրոհելու ծրագրեր կան նաև: Բնականաբար, իրանցիները չեն կարող դուրս գալ այս սկզբունքի շրջանակներից առնվազն հայտարարությունների մակարդակում:

Ինչ վերաբերում է փաստաթղթերին կամ համաձայնություններին, ապա տեղի է ունեցել ոչ թե գազամուղի շինարարության վերաբերյալ գործարք, այլ սվոթային պայմանավորվածություն, այսինքն՝ իրանական կողմը ստանալու է Թուրքմենստանից գազ և սվոթային եղանակով իր գազը փոխանցելու է Ադրբեջանին: Ըստ էության, ադրբեջանցիները գազ են գնում ոչ թե Իրանից, այլ Թուրքմենստանից:

Դատելով այդ գազի ծավալներից՝ դա չի կարող լուրջ նշանակություն ունենալ իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունների համատեքստում, այսինքն, ըստ էության, պետք է ենթադրել, որ այդ գազի զգալի կամ որոշակի հատվածը մատակարարվելու է Նախիջևանի ինքնավար հանրապետությանը, ինչը ենթադրում է, որ իրանցիները ստանալու են Նախիջևանի վրա հնարավոր ճնշում բանեցնելու լրացուցիչ լծակ: Այսինքն ստանալու են, ըստ էության, գազային լծակ, որով կարող են անհրաժեշտության դեպքում ճնշում բանեցնել ոչ միայն Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության, այլ նաև Ադրբեջանի վրա ընդհանրապես:

Հայտարարությունների ընդհանուր համատեքստը եթե վերլուծենք, կնկատենք, որ Իրանի նախագահը Ադրբեջանի մասին արտահայտվելիս չի կիրառում եղբայրական բառը, մինչդեռ իրանական դիվանագիտության մեջ, հատկապես վերջին տարիներին, ընդունված էր այդ եզրույթով բնորոշել իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունները՝ եղբայրական, բարիդրացիական հարաբերություններ: Մինչդեռ Բաքվի բռնապետը կիրառում է եղբայրական բառը Իրանի հետ հարաբերությունների համատեքստում, ինչը ցուցիչ է այն բանի, որ Ադրբեջանում լրջորեն անհանգստացած են և փորձում են նաև արևելյան շողոքորթության եղանակներով չեզոքացնել այն հնարավոր մարտահրավերները, վտանգները, որոնք իրենք տեսնում են Իրանից:

Իսկ այդ մարտահրավերները խիստ իրական են, կրկնեմ՝ իրանական զորամիավորումներն են կանգնած սահմանին, նաև Իրանն աշխատում է Ադրբեջանի ներսում կրոնական, հատկապես շիայական ընդդիմության հետ առանց բարձրագոչ հայտարարությունների: Տեսանք, որ ստեղծվել է առանձին կազմակերպություն Ադրբեջանի ներսում:

Բացի այդ, Իրանն աշխատում է ազգային և էթնիկական խմբերի հետ, հատկապես իրանալեզու տեղաբնիկ ժողովուրդների՝ թալիշների և կովկասյան պարսիկների:

Ընթերցողի ուշադրությունը սևեռեմ մեկ այլ կարևոր հանգամանքի վրա. Իրանի ներսում փորձագիտական արձագանքներն են, որտեղ նույնպես այդ գազային գործարքն առանձնապես մեծ ձեռքբերում չի գնահատվում: Մյուս կողմից էլ մենք պետք է շատ հստակ մի հանգամանք հաշվի առնենք՝ իրանցիները շարունակում են մնալ իրենց դիրքորոշումներում հաստատակամ: Խոսքը վերաբերում է իբր «զանգեզուրյան միջանցքին»: Իրանը դեմ է դրան, իրանցիները դեմ են, որպեսզի Արցախից բռնազավթված այդ տարածքներում իսրայելական, նաև ահաբեկիչներ ներկայություն լինի:

Իրանական կողմը բազմիցս հայտարարել է, որ եթե պատերազմից հետո ահաբեկիչների ներկայությունը հաստատվի այդ տարածքներում, ապա իրանական կողմը դիմելու է ռազմական միջոցների՝ ոչնչացնելու դրանց առանց որևէ մեկից թույլտվություն հարցնելու:

Մեկ այլ կարևոր հանգամանք կա. հաշվի առնելով իրանա-ամերիկյան հարաբերությունների համատեքստը, Վիեննայում մեկնարկելու են Իրանի շուրջ միջուկային համաձայնագրի բանակցությունների նոր շրջափուլը, իրանցիները ձգտում են այս պահին հնարավորինս նվազեցնել իրենց սահմանների երկայնքով մեկ առկա հնարավոր լարվածության բոլոր կետերը՝ ունենալով հիմնական թիրախ, ըստ էության, լուծելու իրենց խնդիրը ԱՄՆ հետ:

Կա այլ գործոն էլ, որը ազդում է իրանա-ադրբեջանական համատեքստի վրա. Թուրքիայի գործոնն է: Ակնհայտ է, որ թուրքական կողմը պատժամիջոցների ֆոնին Իրանի նկատմամբ ձեռք է բերել ճնշումներ կիրառելու որոշակի լծակներ հատկապես տնտեսական ոլորտում: Թեև այս մասին չի խոսվում, բայց Թուրքիան կարևոր օղակ է դարձել պատժամիջոցները շրջանցելու համար: Հետևաբար, թուրքական գործոնն էլ ազդում է Իրանի դիրքորոշումների վրա:

Բայց կրկնեմ՝ իրանա-ադրբեջանական հարաբերություններում, ըստ էության, որևէ խնդրահարույց հարց իր լուծումը չի ստացել: Այդ հարցերը մնացել են, և մենք գործ ունենք մի գործընթացի հետ, որը կարող է պարբերաբար կրկին ունենալ լարվածության փուլեր:

Panorama.am - Այսինքն, կարելի՞ է ասել, որ աշխաբադյան հանդիպման ժամանակ ի վնաս Հայաստանի որևէ խնդիր չի լուծվել: 

Վ.Ոսկանյան- Իրականում, եթե մենք չենք աշխատում իրանական կողմի հետ կամ աշխատում ենք շատ թույլ, իսկ հիմա այս մարտահրավերների ֆոնին Իրանի հետ համագործակցությունը խորացնելու համար լուրջ հնարավորություններ են ստեղծվել, բայց մեր տարերային մոտեցումները բերում են նրան, որ իրանցիներն իրենց խնդիրները նաև լուծեն այն կողմի հետ, որը հանդես է գալիս այդ խնդիրների լուծման նախաձեռնությամբ:

Երբ Հայաստանից հնչում է  հայտարարություն, որ Հայաստանի Գորիս-Կապան ավտոճանապարհի Որոտանի հատվածում իրանական բեռնատարների վարորդների խնդիրը չի առնչվում Հայաստանին, այլ Իրանը պետք է այդ խնդիրը լուծի Ադրբեջանի հետ, ուրեմն իրանցիներն այդ խնդիրը լուծում են Ադրբեջանի հետ:

Մենք պետք է ի նկատի ունենանք մի կարևոր հանգամանք և հստակորեն արձանագրենք՝ Իրանը շարունակում է պահպանել իր հստակ դիրքորոշումները կապված «զանգեզուրյան միջանցքի», Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության, Ադրբեջանի հակաիրանական գործողությունների հետ և այդ օրակարգը որևէ կերպ չի փոխվել:

Panorama.am  - Շնորհակալություն հարցերին պատասխանելու համար:

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

18:43
Ալավերդուց ահազանգում են՝ կոյուղաջրերը ողողում են շենքի բակը, պատկան մարմինները չեն արձագանքում
Ալավերդու Սարահարթ թաղամասի 1/12 շենքի բնակիչներն ահազանգում են՝ արդեն 3-րդ շաբաթն է լրանում, բայց պատկան մարմինները չեն զբաղվում իրենց շենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Գործ ունենք պարզ ու կեղտոտ գործ կարոցու հետ․ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը գրում է․ «Ոստիկանի համազգեստ կրող ինչ-որ ստահակի ցուցմունքով քիչ առաջ ձերբակալել են Իգոր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը մեկնարկում է ապառիկ վաճառքի կետերում վարկերի ձևակերպումը ոչ թղթային տեխնոլոգիայի կիրառմամբ
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը վաճառակետերում ապառիկ վարկեր տրամադրելիս հաճախորդներին հնարավորություն է ընձեռում ստորագրել փաստաթղթերը թվային ձևաչափով: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Խաչատուրովներից ահաբեկվում են թուրքերը ու օրվա իշխանությունները՝ սինխրոն վարքագիծ
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արամ Վարդևանյանը գրում է․ «Խաչատուրով Իգորին ձերբակալելը ոստիկանի ցուցմունքի հիման վրա`...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
«Ոսկի սերմեր». Երախտիքի և հարգանքի կրթամրցանակների հանձնում
Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան, «Հայ Ձմեռ պապ» բարեգործական հիմնադրամը և «Գէորգ Հաճեանի հիշատակի»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
Հայաստանում երկրաշարժ է գրանցվել
Երկրաշարժը զգացվել է Տավուշի մարզի Ազատամուտ, Դիտավան, Այգեհովիտ, Լուսաձոր, Խաշտառակ գյուղերում 2-3 բալ ուժգնությամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Մոսկվան չի բացառում Պուտին-Փաշինյան-Ալիև հանդիպումը
Մոսկվան չի բացառում առաջիկայում եռակողմ հանդիպում Ռուսաստանի, Հայաստանի, Ադրբեջանի առաջնորդների մասնակցությամբ։ Այդ մասին ասել է ՌԴ ԱԳ նախարարի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Այս դրոշի համար, նահատակների հիշատակի համար պայքարը պետք է շարունակվի. Քրիստինե Վարդանյան
«Որ մեր կորուստներն ու զոհողությունները անիմաստ չդառնան ...»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Խենթի երկիր է դարձել. Արտակ Զաքարյան
«Նիկոլը երկրի անվտանգության մակարդակը դարձրել է զրո, իսկ իր փոքրաթիվ «կողմնակիցները» ընդդիմությանն են ասում գնացեք սահման»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
Յուրի Խաչատուրովի որդուն ձերբակալել են
ԶՈւ ԳՇ նախկին պետ, ՀԱՊԿ նախկին գլխավոր քարտուղար Յուրի Խաչատուրովի որդուն՝ Իգոր Խաչատուրովին ձերբակալել են։ Տեղեկությունը հաստատել են քննչական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Փաշինյանը պետք է ձերբակալվի, կալանավորվի, որ չխուսափի դատաքննությունից. Գեղամ Նազարյան
«Տեղի է ունենում ցինիզմի հերթական դրսևորումը»,- լրագրողների հետ զրույցում ասաց 44-օրյա պատերազմում նահատակված Աբգար Նազարյանի հայրը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Անդրեա Վիկտորին. Իրավապահ մարմիններն ու ոստիկանությունը պետք է ձեռնպահ մնան անհամաչափ ուժի կիրառումից
ԱԺ պատգամավոր Թագուհի Թովմասյանը բողոքի խաղաղ ակցիաների մասնակիցների նկատմամբ ոստիկանների գործողությունները ներկայացրել է  Հայաստանում ԵՄ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
Վերաբացվել է Աստղացուցարանը Բյուրականի աստղադիտարանում
ԳԱԱ Վ. Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանում կրկին վերաբացվել է «Երկնակամար» աստղացուցարանը (պլանետարիումը)։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
Արսեն Բաբայան. Վարչական ձերբակալվածների քանակով այսօր սահմանվել է Հայաստանի ողջ պատմության ընթացքի ռեկորդը
Մեկ օրվա ընթացքում վարչական ձերբակալվածների քանակով այսօր սահմանվել է Հայաստանի Հանրապետության ողջ պատմության ընթացքի ռեկորդը: Թելագրամի իր...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
«Ազովստալում» 265 զինյալներ զենքերը վայր են դրել և գերի հանձնվել
Անցած օրվա ընթացքում Մարիուպոլի «Ազովստալ» գործարանում թաքնված ավելի քան 250 զինյալներ վայր են դրել զենքերը և հանձնվել, հայտնել է ՊՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
Նարեկ Մանթաշյանը ծանր վիճակում տեղափոխվել է հիվանդանոց
«Քաղբանտարկյալ Նարեկ Մանթաշյանին ծանր վիճակում տեղափոխել են հիվանդանոց»,-այս մասին հայտնել է փաստաբան  Ալեքսանդր Կոչուբաևը։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Կարմիր բերետավորները մարդաորսի դուրս եկած գազանների զանգված են. Գևորգ Պետրոսյան
«Նիկոլ փաշինյանը երբեք առիթը բաց չի թողել Հայաստանը և հայ ժողովրդին խայտառակելու համար, և դրա վառ օրինակը ՀԱՊԿ գագաթնաժողովում նրա...
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Դատախազությունից պարզաբանում են՝ ինչու չեն ձերբակալել Նիկոլ Փաշինյանին
Գլխավոր դատախազության հանրային կապերի բաժինը տարածել  է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Առանձին լրատվամիջոցներ «Դատախազը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:45
Ավետիք Չալաբյանի կալանավորման որոշումը բացարձակ անհիմն է ու չպատճառաբանված. Պաշտպան
«Որոշումն իրենից ներկայացնում է ընդամենը քննիչի միջնորդության արտագրություն (copy-paste)` պնդումներ, որոնց հիմնավորումները բացակայում են»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:39
Վիոլետ Գրիգորյան. Աջակցում եմ իշխանության հրաժարականը պահանջող բոլորին
Բանաստեղծ, գրող, հրապարակախոս Վիոլետ Գրիգորյանը գրում է. «Կապույտ ուլունք եմ կապել մազերիդ, որ ոստիկանի մահակը չիջնի բաց գլխիդ վրա:...
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Մենք արդեն երկու տարի քուն ու դադար չունենք, ուզում ենք հասկանալ՝ ովքեր մեր երեխաներին տարան կործանման. Կարին Տոնոյան
44-օրյա պատերազմում զոհված զինծառայողների հարազատները, որոնք քրեական գործով ճանաչվել են տուժողի իրավահաջորդներ, գտնվում են ՀՀ քննչական կոմիտեի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:19
Զինդատախազը մերժել է Փաշինյանին ձերբակալելու վերաբերյալ զոհված զինծառայողների ծնողների միջնորդությունը. փաստաբան
Նիկոլ Փաշինյանին ձերբակալելու վերաբերյալ զոհված զինծառայողների ծնողների միջնորդությունը մերժվել է։ Այս մասին լրագրողներին ասաց փաստաբան Վահան...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Amnesty International-ը՝ 44-օրյա պատերազմում ծերերի նկատմամբ ադրբեջանցիների իրականացրած հանցագործությունների մասին
68-ամյա Սլավիկ Գալստյանը, որն ընտանիքի հետ ապրում էր Արցախի Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում (այժմ օկուպացված է Բաքվի կողմից) և տառապում էր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:04
Ջերմաստիճանը կբարձրանա 6-9 աստիճանով
Հայաստանի տարածքում մայիսի 17-ի ցերեկը, 18-19-ի  կեսօրից հետո, 20-ին առանձին շրջաններում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, առանձին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:56
Արցախում ՃՈ-ն կանգնեցնում է բոլոր տրանսպորտային միջոցները, զննում դրանք ու փոխադրվող բեռը
Արցախի Հանրապետության Ճանապարհային ոստիկանությունը ծառայությունն իրականացնում է  խստացված ռեժիմով։ «Հաշվի առնելով վերջին շրջանում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:50
Հայտնի է Եվրոպայի բռնցքամարտի առաջնությանը մասնակցող Հայաստանի հավաքականի կազմը
Հայաստանի բռնցքամարտի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Կարեն Աղամալյանը հայտարարել է Եվրոպայի առաջնությանը մասնակցող թիմի կազմը: Երևանում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:48
Պահանջում ենք, որ մեր գործը քննի ԱԱԾ-ն. Կարին Տոնոյան
44-օրյա պատերազմում զոհված զինծառայողների հարազատները, որոնք քրեական գործով ճանաչվել են տուժողի իրավահաջորդներ, հայտարարեցին՝ պահանջում են, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:43
ՔՊ-ական պատգամավորի խնդրանքը՝ «հայրենասիրամշակութային ծրագրեր իրականացնող գործընկերներին»
«Քաղաքական ճգնաժամ չկա, քաղաքական պահանջ չեմ տեսնում,  չեմ տեսնում որևէ քաղաքական օրակարգ»,- ԱԺ-ում լրագրողների հետ զրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:37
Մամիջանյան. Բերման ենթարկվածների թիվը այնքան մեծ էր, որ մեր ընկերներին նաև Աշտարակի բաժանմունք են տարել
ԱԺ պատգամավոր, ՀՀԿ-ական գործիչ Հայկ Մամիջանյանը գրում է. «Իշխանությունները տարածում են հերթական սուտը՝ իբր օրվա ընթացքում մեկից ավել...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Լավրովը բացատրել է, թե ինչու են Ուկրաինայի հետ բանակցությունները ձգձգվում
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը կրթական «Նոր հորիզոններ» և «Գիտելիքներ»  իրազեկման մարաթոնում...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}