Իրավունք 13:20 04/04/2022 Հայաստան

Գևորգ Դանիելյան. Ծանր վիրավորանքի վերաբերյալ նորմը ոչ միայն բովանդակությամբ է խիստ խնդրահարույց, այլև իրավակիրառ հարթությամբ

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

Ծանր վիրավորանքի քրեականացումը առանձնակի աշխուժություն առաջացրեց ողջ իրավապահ համակարգում, հարուցված քրեական գործերի քանակը շուտով կգերազանցի ցանկացած այլ տեսակի հանցագործության, անգամ բնակարանային գողության ցուցանիշները:
Ստացվում է, որ իշխանության ներկայացուցիչներին հայհոյելու և, այսպես կոչված, ծանր վիրավորանք հասցնելու ձգտումները այդպես էլ չեն մարում, քրեական հետապնդումները պարզապես անզոր գտնվեցին:

Այս նոր հանցատեսակի իրավական ասպեկտների մասին Panorama.am-ի հարցերին պատասխանում է իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Գևորգ Դանիելյանը:

Panorama.am-Պարոն Դանիելյան, իրավապահ մարմինները, ստացվում է, մանրամասն ուսումնասիրում են օգտատերերի գրառումներն ու քրեական գործեր հարուցում՝ ծանր վիրավորանքի հոդվածով։ Իշխանության նման գրաքննությունն ինչո՞վ է պայմանավորված։
Գևորգ Դանիելյան-Այսպիսի տոտալ գրաքննությունն անխուսափելի էր՝ հաշվի առնելով և օրենսդրական աննախադեպ ոչ իրավաչափ լուծումները և, ցավոք, բարոյաքաղաքական մթնոլորտը: Հանցավորության, հատկապես ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների զգալի աճի պարագայում այսպիսի, իմ կարծիքով, բացահայտ հակասահմանադրական և միաժամանակ անօգուտ գործընթացների մեջ իրավապահ մարմինների հսկայական ներուժ ներգրավելը խիստ անհանգստացնող է:

Ի դեպ, այս  աննախադեպ ակտիվությունը մեծամասամբ թելադրված է այն իրողությամբ, որ ծանր վիրավորանքի համար զուտ ձևականորեն հռչակվեց, թե իբր այս հանցագործության դեպքում, գործեր կհարուցվեն մասնավոր մեղադրանքի, այսինքն՝ տուժողի դիմումի հիմքով, մինչդեռ՝ նշված 137.1. հոդվածի 2-րդ մասը, որն արդեն վերաբերում է հանրային մեղադրանքին, որի դեպքում հենց իրավասու մարմիններն են իրենց նախաձեռնությամբ գործեր հարուցում, ընդգրկում է բոլոր դեպքերը, մասնավոր մեղադրանքին տեղ չի թողնվել:

Խոսքը մասնավորապես այն մասին է, որ հանրային մեղադրանքի գործ է հարուցվում բոլոր այն դեպքերում, երբ նշված իրավանորմով նախատեսված արարքը կամ անձի վերաբերյալ ծանր վիրավորանք պարունակող նյութերը տարածվում են՝ տեղեկատվական կամ հաղորդակցական տեխնոլոգիաներն օգտագործելով կամ հրապարակային այլ եղանակով: Դե հիմա ինքներդ դատեք՝ ուրիշ ի՞նչ եղանակ «մոռացան»:

Հավելեմ, որ այս արարքը քրեականացնող հոդվածը զետեղված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի «Անձի ազատության, պատվի և արժանապատվության դեմ ուղղված հանցագործությունները» վերտառությամբ 17-րդ գլխում, ուստի տուժող կարող է ճանաչվել ոչ թե պետական ծառայությունը կամ այլ հանրային արժեք, այլ բացառապես ֆիզիկական անձը՝ անկախ իր կարգավիճակից: Կան սակավաթիվ երկրներ, որոնք բարձրաստիճան պաշտոնյաներին վիրավորանք հասցնելը խելամտորեն չեն ամրագրել իբրև անձի դեմ ուղղված, բայց ես խոսում եմ հայրենական օրենսդրության մասին:

Ինչ խոսք, պակաս կարևոր դեր չի խաղում երկրում ձևավորված բարոյաքաղաքական մթնոլորտը, իրավապահ մարմինները պարզապես հետևում են այն քաղաքական դիրքորոշումներին, իմա՝ հրահանգներին, որոնք ակնհայտ հնչում են Ազգային ժողովում և այլ բարձր ամբիոններով: Դժվար է պատկերացնել, թե ինչ տեղի կունենար, եթե նույն ակտիվությամբ իրավապահ մարմիններն արձագանքեին մամուլի և տեղակատվական այլ համակարգերում արձանագրված առավել լրջագույն այլ հանցագործությունների վերաբերյալ հաղորդումներին, կամ երբ նույն ծանր վիրավորանքը, թեկուզ խիստ սահմանափակ դեպքերում, հասցվում է քաղաքական հակառակորդներին: Այս ընտրանքային, երկակի ստանդարտներով վերաբերմունքը հարիր չէ քրեական քաղաքականության տարրական սկզբունքներին: Մենք դարձյալ ընկնում են ճահիճ տանող շրջապտույտի մեջ, չհասկանալով, որ հանցավորության դեմ պայքարում են ոչ թե ընտրանքային խստությամբ, այլ պատժի անխուսափելիությամբ: 

Panorama.am -«Amnesty International»-ի 2021/22 տարեկան զեկույցում արձանագրվել է՝ Հայաստանում անցած տարվա ընթացքում շարունակվել են խոսքի ազատության անհիմն սահմանափակումները։ Իրավապաշտպան կազմակերպության նման գնահատականին միջազգային հանրության ի՞նչ քայլեր պետք է հետևեին։
Գևորգ Դանիելյան-Նախ, երկակի ստանդարտները բնորոշ են ոչ միայն ներքին քաղաքական կյանքին, այլև միջազգային իրավասու, ինչպես նաև ոչ կառավարական կազմակերպություններին: Հիշեցնեմ, որ սրանից ուղիղ 12 տարի առաջ, Հայաստանում գործող բոլոր օտարերկրյա դեսպանները «խիստ անհանգստացած» դիմել էին խորհրդարան՝ վիրավորանքի և զրպարտության արարքները ապաքրեականացնելու միջնորդությամբ, ինչը հարգվեց: Ի դեպ, ինքս ի պաշտոնե դեմ եմ եղել ապաքրեականացմանը, պատճառաբանելով, որ՝

ա) որևէ հետապնդման մասին չի կարող խոսք լինել, քանզի տարեկան հարուցվում է ընդամենը 2-3 քրեական գործ և
բ) քրեական գործեր հարուցվում են բացառապես մասնավոր մեղադրանքի, տուժողի դիմումի հենքով, դատախազը զրկված էր իր նախաձեռնությամբ գործ հարուցելու լիազորությունից:

Արդյունքում՝ լրատվամիջոցները, որոնք չխորանալով խնդրի էության մեջ, ոգևորված էին, հայտնվեցին էլ ավելի խոցելի վիճակում, քանզի դա նոր քաղաքացիական հայցերի խթան դիտարկվեց՝ փոխհատուցման մեծ չափերով, որոնք ներկայիս իշխանությունների կողմից էլ ավելի բարձրացան: Բայց անգամ դա չհանգեցրեց զանգվածային հետապնդումների, վերջապես՝ հայցերի թիվը տարեկան չէր գերազանցում 2 տասնյակը, մինչդեռ՝ ծանր վիրավորանքի գործերով ներկայումս քրեական գործերի թիվը, երբ դեռ մեկ տարի էլ չի անցել, արդեն մոտ է 300-ի սահմանագծին:   Սակայն, միջազգային կազմակերպությունները հիմա կատարյալ լռություն են պահպանում, չեն նկատում, ինչը ևս սպասելի էր, այս կառույցների համար չեն գործում իրավական հստակ սկզբունքներ, դրանք մեկնաբանվում են զուտ քաղաքական շահերի սպասարկման պրիզմայով:

Դժվար չէր ընկալել, որ խոսքը պատվի և արժանապատվության մասին է, որոնք միմյանցից էապես տարբերվող արժեքներ են: Եթե պատիվը ձևավորվում է առավելապես սուբյեկտիվ ընկալումների տիրույթում, որի պարագայում միևնույն արտահայտությունը կարող է որակվել մի դեպքում՝ ծանր վիրավորանք, մեկ այլ դեպքում՝ չեզոք խոսք, ապա արժանապատվությունը հանրային ընկալումների ու գնահատականների հանրագումար է և թելադրված է չէ տվյալ սուբյեկտի աշխարհայացքով:

Վերադառնալով ձեր հարցին, ցավոք, պետք է նկատեմ, որ այս փուլում, երբ միջազգային հանրությունը սևեռված է աշխարհաքաղաքական այլ գայթակղիչ զարգացումներն իր պատկերացումներին համահունչ տեսնելու խնդրի վրա, որևէ համարժեք, ներդաշնակ արձագանք ակնկալելը անմիտ զբաղմունք է: Ի դեպ, դրա մասին են վկայում նաև ձեր կողմից նշված «Amnesty International»-ի անթաքույց վերացական, ստանդարտ գնահատականները. այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում այս շրջանում, սոսկ խոսքի ազատության անհիմն սահմանափակումներ որակելը՝ առնվազն հավասարազոր է չեզոք գովեստի:  

Panorama.am- Ծանր վիրավորանքի ապաքրեականացումը գործող իշխանության օրոք ի՞նչ ճանապարհով եք տեսնում։
Գևորգ Դանիելյան-Նախ, տեղյակ եք, որ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը դիմել է Սահմանադրական դատարան, որի քննությունը նշանակված էր մարտի 22-ին, ինչ-ինչ պատճառներով հետաձգվել է: Այս ատյանում հաջողություն չգրանցելու դեպքում հարկ կլինի քնարկումը տեղափոխել ՄԻԵԴ: Հիշյալ իրավական նորմը ոչ միայն իր բովանդակությամբ է խիստ խնդրահարույց, այլև իրավակիրառ հարթությամբ, քանզի քրեական գործեր հարուցելիս անգամ հաշվի չեն առնում, թե որ երկրում է կատարվել գրառումը, կոնկրետ նշված տեղեկատվական համակարգի սերվերը որտեղ է գտնվում և այլն: Խնդիրն այն, որ հենց այս չափանիշներով ամրագրված արարքները այլ երկրներում չեն առաջացնում քրեական պատասխանատվություն, այս տեսանկյունից մենք եզակի ենք, ուստի իրավական աջակցության մասին խոսք լինել չի կարող:

Ինչևէ, հապճեպ օրենքներ գրելը, առավել ևս դրանք կիրառման մեջ դնելը երբեք չի կարող դիտարկվել իբրև հանցավորության դեմ պայքարի առանցքային միջոց, ավելին՝ դրանք ունենում են խիստ բացասական ազդեցություն: Դա ծայրահեղ միջոց է, որին դիմում են, երբ ողջամիտ և կշռադատված քայլերը ի զորու չեն ապահովելու  նվազագույն արդյունքները: Իսկ այս համատարած երկպառակտվածության, միմյանց նկատմամբ անհարկի չարության մթնոլորտը ձաևորվել է հենց քաղաքական այն մշակույթի արդյունքում, որի շրջանակներում նախապատվությունը տրվեց քաղաքական հակառակորդներին անհիմն նսեմացնելու, յուրայիններ և օտարներ «խաղալու», ավանդական սովորույթի նորմերը հրապարակայնորեն ոտնահարելու ակցիաներին:

Հուսանք, որ իրավասու կառույցներն իրենք կգիտակցեն այս նախաձեռնության անհեթեթությունը և այն վերանայելու համարձակություն ու կամք կունենան:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:26
Շախմատի օլիմպիադա․ Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականը պարտվել է, կանայք՝ հաղթել
Հնդկաստանի Չեննայ քաղաքում ընթացող Շախմատի համաշխարհային 44-րդ օլիմպիադայում այսօր կայացել են 9-րդ տուրի պարտիաները: Տղամարդկանց հավաքականը...
Աղբյուր` Panorama.am
21:15
Պայմանագրային զինծառայող է հանկարծամահ եղել. ՀՀ ՊՆ
Oգոստոսի 7-ին հանկարծամահ է եղել N զորամասի պայմանագրային զինծառայող, շարքային Արշալույս Վռամի Հովհաննիսյանը (ծնվ. 1976 թիվ): Այս մասին հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Մեր միակ լուծումը Արցախի և Հայաստանի ռազմավարական դիմադրողականության մակարդակի շարունակական ու արագ բարձրացումն է
«Եթե կորցնենք Արցախը, ապա կշրջենք հայոց պատմության եթե ոչ վերջին, ապա նախավերջին էջը»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Հնարավոր կլինի՞ այդ օրերին մի 10 հազար հայ լինի Բերձորում, այդ դեպքում ի՞նչ, պիտի ազերները մտնեն, սպանե՞ն. Հովհաննես Իշխանյան
Ռեժիսոր, վավերագրող Հովհաննես Իշխանյանը գրում է.  «Նախ նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունով չկա Բերձորը հանձնելու, հայաթափելու մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
Երևանի շենքերից մեկի վերելակի հորանում բռնկված հրդեհի հետևանքով տարհանվել է 65 քաղաքացի
Ժամը 13։36-ի դրությամբ Երևանի Հայրիկ Մուրադյան փողոցի 42/2 շենքից տարհանվել է 65 քաղաքացի։ Շենքի վերելակի հորանում բռնկված հրդեհը մեկուսացվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:53
Աղավնոյի երեխաները հրաժեշտ են տալիս գյուղին
«Երեկ իմացանք, որ մի քանի օրից պետք է գնանք ուրիշ տեղ ապրելու։ Հավաքվել ենք գյուղի երեխաներով իրար հրաժեշտ տալու»։
Աղբյուր` Panorama.am
13:10
Վերելակի հորանում հրդեհ է, կան տուժածներ
Իրականացվում են բնակիչների տարհանման աշխատանքներ։
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
Հայ-ադրբեջանական սահմանին թշնամու կրակոցից զինծառայող է վիրավորվել․ ՀՀ ՊՆ
Օգոստոսի 6-ի երեկոյան հայ-ադրբեջանական սահմանի արևելյան հատվածում տեղակայված մարտական դիրքում հակառակորդի կրակոցից հրազենային վիրավորում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Շփման գծում չնայած որոշակի լարվածությանը, հարաբերականորեն կայուն է եղել. Արցախի ՊՆ
Որոշ հատվածներում ադրբեջանական զինուժի ստորաբաժանումները խախտել են հրադադարի պահպանման ռեժիմը՝ կիրառելով հրաձգային զինատեսակներ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Պրահայում բացվել է «Հայաստան.Ժառանգության, ավանդույթների և տաղանդի երկիր» ցուցահանդեսը
Ներկայացված են 20-ից ավելի հայկական հուշարձանների լուսանկարներ, հայ մշակույթն ու ավանդույթները ներկայացնող վահանակներ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Կլիմայագետները նկատել են, որ Ալյասկայում ափամերձ սառցադաշտերի տարածքը նվազել է 68%-ով
Կլիմայագետները Ալյասկայի ափերի մոտ սառցե շերտի տարածքի զգալի կրճատում են գրանցել։ Այս մասին հայտնում է ՏԱՍՍ-ը։ Գիտնականները այն պարզել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Իննա Մխիթարյանի «Թոնրատուն» ֆիլմը կցուցադրվի Ֆրանսիայի հեղինակավոր փառատոնում
Հեղինակավոր «Les Etats généraux du film documentaire de Lussas» լավագույն վավերագրական փառատոն
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ախալքալաքի դիմորդները ստիպված քննություն են հանձնում Ախալցիխեում
Վրաստանում բարձրագույն կրթություն ստանալ ցանկացող էթնիկ փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների համար գործում է «1+4» ծրագիրը, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Ուդիական քարոզչություն Մատաղիսի Սուրբ Եղիշե եկեղեցում. monumentwatch.org
Արցախի օկուպացված տարածքում գտնվող Մատաղիսի Սուրբ Եղիշե եկեղեցում ուդիական քարոզչությունն մշակութային ժառանգության յուրացման դեպք է, որը տեղի է ունենում թշնամանքի, հայ ավանդույթների ժխտման հետևանքով։
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Ջոն Լենոնի նամակը Փոլ ՄաքՔարթնիին հայտնվել է աճուրդում
Beatles-ի անդամ Ջոն Լենոնի նամակը խմբի նախկին անդամ  Փոլ ՄաքՔարթնիին աճուրդի է հանվել։ kulturomania.ru, հղում անելով TMZ-ին, գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Հակաբիոտիկների վրա աճեցված միսը վտանգավոր է. Պրոֆեսոր Յակովլև
Ի.Մ. Սեչենովի անվան Մոսկվայի առաջին պետական բժշկական համալսարանի հիվանդանոցային թերապիայի ամբիոնի պրոֆեսոր Սերգեյ Յակովլևն ասել, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Չինաստանն ասում է՝ երկրների մեծ մասը դեմ է Արևմուտքի հակառուսական պատժամիջոցներին
Ռուսաստանի Դաշնության դեմ ուղղված Արևմուտքի գործողությունները երկրների մեծ մասում աջակցություն չեն գտել։ Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակի ֆոնին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Հայաստանը թույլ օղակն է, որի հաշվին մյուսները լուծում են իրենց խնդիրները, զիջում, համաձայնության գալիս միմյանց հետ. Դանիելյան
«Մենք սկզբից պառակտվել ենք, հետո ենք արտաքին դաշտում պարտվել, լուծումը նույնպես նույն հաջորդականությամբ պետք է լինի»։
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Խոստացված և ու չիրականացված նախագծերն Ախալքալաքում
Չիրականացված ենթակառուցվածքային նախագիծը վերաբերում է նաև Ախալքալաքին, Ախալքալաքի և Ասպինձայի մունիցիպալիտետներում «մշակութային լանդշաֆտ» ստեղծելու գծով էր։
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Եվգենի Պետրոսյանը ֆոտոշարք է կազմակերպել լողազգեստով իր կնոջ համար
Գրող-հումորիստ Եվգենի Պետրոսյանը կնոջը լողազգեստով ֆոտոշարք է կազմակերպել: Ըստ  «Գազետա ռու»-ի՝ Տատյանա Բրուխունովան իր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Զախարովա. ԽՍՀՄ արտաքին ակտիվների նկատմամբ ՌԴ իրավունքները վերանայելը իրավական հիմք չունի
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան ասել է, որ Ռուսաստանի Դաշնության իրավունքները ԽՍՀՄ արտաքին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Եթե Հայաստանը վերացնում է մշակույթի նախարարությունը, Ադրբեջանը մշակույթը դարձնում է երկրի ղեկավարի քաղաքական առաջնահերթությունը
Համլետ Պետրոսյանն ասում է. «Միանշանակ, պարզ և կտրուկ։Թշնամու նպատակն է՝ վերացնել Հայաստանը որպես պետություն և լավագույն դեպքում հայերին դարձնել թուրքերին սպասարկու մի հանրույթ»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Կալմիկիայում դատապարտյալները հարձակվել են բանտի աշխատակիցների վրա, կան զոհեր և վիրավորներ
Կալմիկիայում գաղութի աշխատակիցների վրա դատապարտյալների հարձակման հետևանքով մեկ մարդ զոհվել է, ևս յոթը վիրավորվել։ Ըստ «Գազետա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
Պեղումներ Քանագեղի ավերված դամբարանադաշտում
Սևանա լճի արևմտյան ափամերձ տարածքում, Սևան-Վարդենիս մայրուղին հատող, Երանոս  գյուղից մոտ 5,5 կմ հյուսիս ընկած և Կարմիրգյուղ ու Գեղարքունիք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Պետդեպարտամենտին հորդորում եմ դիվանագիտական գործիքներով Ալիևի ռեժիմին պատասխանատվության ենթարկել. Կոնգրեսական
«Ադրբեջանը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի Հայաստանի հետ ձեռք բերված հրադադարի պայմանավորվածությունը հերթական անգամ խախտելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Սիերա Լեոնեի հարձակվողը հանուն պայմանագրի իր հարսանիքին իր փոխարեն եղբորն է ուղարկել
Սիերա Լեոնեի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հարձակվող Մոհամեդ Բույան պատմել է Aftonbladet-ին, թե ինչպես է բաց թողել իր հարսանիքը շվեդական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
19FortyFive. Չինաստանը «կրկնօրինակել է» ռուսական կործանիչներն ու հրթիռային համակարգերը
Չինաստանի կործանիչներն ու հրթիռային համակարգերը հիմնված են խորհրդային և ռուսական ռազմական մշակումների վրա: 19FortyFive ամերիկյան ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Նոյեմբերի 9-ի հայտարարության մեջ խոսքը միայն ու միայն ճանապարհը Շուշիի մոտից հեռացնելու մասին է. Վրթանեսյան
Ռազմական փորձագետ Կարեն Վրթանեսյան գրում է.  «Բայց ինչ հավեսով բոլորը կերան այն կուտը, թե Նիկոլն իբր նոր է մտմտում, արդյոք հանձնի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան
20:37 05/08/2022

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}