Առողջություն 15:16 10/06/2022 Հայաստան

Փորձագետ. Սննդի անվտանգության ոլորտում հանրային առողջապահական շահը ստորադասվում է բիզնես շահին

«Չնայած որ վերջին տասնամյակում սննդամթերքի անվտանգության ապահովման ոլորտում գրանցվել են նշանակալի հաջողություններ, սննդամթերքից առաջացած հիվանդությունների համընդհանուր բեռը մնում է անտանելի ծանր»,-«Անվտանգ սննդամթերք՝ ամուր առողջություն»  խորագրով միջոցառմանն ասաց Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավար Գեորգի Ավետիսյանը։

Նրա հրապարակած տվյալներով, աշխարհում տարեկան մոտ 600 մլն մարդ, այսինքն երկրագնդի մոտ 10%-ը հիվանդանում, 420 հազար մարդ մահանում է ախտահարված սնունդ օգտագործելու հետևանքով։

Հայաստանում սննդային թունավորումների՝ անցած տարի գրանցված ահռելի աճը մտահոգվելու տեղիք է տալիս։

ԱՆ հիվանդությունների վերահսկման ու կանխարգելման կենտրոնի՝ Panorama.am-ին տրամադրած վիճակագրության համաձայն, երկրում 2019-ին գրանցվել է 7 բռնկում, որից վեցը սննդային, տուժել է 268 մարդ։ Թունավորման դեպքեր գրանցվել էին Երևանի, Կոտայքի, Շիրակի, Գեղարքունիքի ռեստորաններում, ինչպես «Հոգեկան պահպանության ազգային կենտրոն»-ում։

2020-ին արձանագրվել է  2 բռնկում, որից մեկը սննդային, մյուսը՝  ջրային։ Լոռիում գրանցված սննդային թունավորման հետևանքով տուժել է 41 մարդ։

2021-ին  բռնկումների 18 դեպք է գրանցվել, ինչի հետևանքով տուժել է 403 մարդ, որից մոտ 200-ը տուժել էին հանրային սննդի երկու օբյեկտներում սնվելու հետևանքով։ Սննդային գործոնով բռնկումները 14-ն էին, դրանցից 9-ը տեղի են ունեցել ուսումնական հաստատություններում՝ գերակշռող դեպքերում մանկապարտեզներում։ Հանրային սննդի երկու կետերում «Տաշիր Պիցցա»-ում և «Հայր և որդի երեմյաններ» ՍՊԸ-ի «Բուրգըրի» հանրային սննդի կետում ևս սննդային թունավորման դեպքեր էին գրանցվել։ Հարուցված են քրեական գործեր։

«Հաշվի առնելով, որ վարակումը կարող է տեղի ունենալ «դաշտից պատառաքաղ շղթայի»  բոլոր փուլերում՝ սննդամթերքի անվտանգությունը հանդիսանում է արտադրողների, վերամշակողների, տեղափոխողների, պահպանողների, վաճառողների, սպառողների, ինչպես նաև պետական մարմինների խնդիրը։

Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը, սննդամթերքի անվտանգության ապահովման ոլորտում կարևորում է սննդամթերքի անվտանգության ռիսկի գիտական գնահատումը, գնահատված ռիսկի կառավարումը և իհարկե ռիսկի հաղորդակցումը»,-ասաց ՍԱՏՄ ղեկավարը։

Հայաստանում տարեցտարի ավելանում է ռեստորաններում, մանկական սրճարաններում, ժամանցի, զվարճանքի վայրերում, արագ սննդի կետերում  սնվող քաղաքացիների թիվը, ինչի արդյունքում էլ ավելի է կարևորվում  դրանցում պատշաճ վերահսկողության իրականացումը։

Միայն Երևանում այս տարի ՍԱՏՄ-ն պլանավորել է ստուգումներ իրականացրել հանրային սննդի մոտ  120 կազմակերպություններում։  Տեսչական մարմինը, որը քաղաքականություն մշակող չէ, այլ միայն վերահսկողություն իրականացնողն է, որոշ դեպքերում ստուգումներ իրականացնելիս կաշկանդված է օրենքի սահմանափակումներով։

ԳԱԱ «էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոն»-ի սննդի շղթայի ռիսկերի գնահատման կենտրոնի ղեկավար Դավիթ Պիպոյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց՝ սննդի անվտանգության ապահովման գործում կարևորում է երեք  կարևոր օղակների աշխատանքը՝

1. Պետական մարմինների՝ օրենսդիր-գործադիր-տեսչական մարմինների պատճաշ գործունեությունը
2. Տնտեսվարողների կողմից անվտանգության համակարգի ներդրումը, որպեսզի սերտիֆիկատները լինեն սպառողների համար տեսանելի վայրում, այսինքն, երբ մարդը մտնում է  ռեստորան, տեսնի, որ տվյալ տնտեսվարողը ներդրել է վերլուծության և կրիտիկական կետերի հսկման համակարգը (HACCP)։ Այն ենթադրում է արտադրանքի անվտանգության վրա ազդող վտանգավոր գործոնների տեսակավորում, գնահատում և կառավարում։
3.Եվ ամենակարևորը՝ տեղեկատվության հասնելիություն  և իհարկե, սպառողների կրթում։ Իրազեկման աշխատանքները պետք է կազմակերպել այնպես, որ սպառողը դառնա գրագետ։

«Սննդի անվտանգությունն անվտանգ սնունդը չէ, այլ երաշխիք, որ սննդի նպատակային օգտագործման դեպքում այն չի կարող թողնել բացասական ազդեցություն մարդու առողջության վրա։ Սա նշանակում է, թե´ պետությունը, թե´ տնտեսվարողը մեզ պետք է տան այդ երաշխիքը։ Երբ մենք մտնում ենք ռեստորան սնվելու կամ խանութ սնունդ գնելու, պետք է վստահ լինենք, որ այդ ապրանքը չենք ուտելու և թունավորվելու, ոչ թե թունավորվենք, հետո գնան այդ տնտեսավարողին տուգանեն կամ գործունեությունը կասեցնեն։ Հիվանդանոցում  կաթիլայինի տակ պառկած մարդուն բացարձակ հետաքրքիր չի, թե տնտեսվարողին ինչքան տուգանեցին կամ ինչպես պատժեցին, ստուգում արեցին, թե՞ չէ»,- ասաց  Պիպոյանը։

Նա ընդգծեց, որ շատ հաճախ սննդի անվտանգությունը Հայաստանում կապում են թունավորումների, սուր ռիսկերի հետ, բայց բոլորը մոռանում են, որ 21-րդ դարում սննդի անվտանգության խնդիրների ճնշող մեծամասնությունը թեքվում է  դեպի քիմիական վտանգներ, որոնք ունենք հեռահար, երակարատև ու քաղցկեղածին ազդեցություն, ոչ վարակիչ հիվանդությունների թվի աճի պատճառ կարող են դառնալ։

«Թե բուսական, թե կենդանական ծագման սննդի արտադրությունը զերծ չէ քիմիական նյութերի ազդեցությունից։ Բուսական ծագման սննդի արագայում մենք խոսում ենք թունաքիմիկատներից, պարարտանյութերից, կենդանական ծագման  մթերքներում կիրառվում են անասնաբուժական բազմաթիվ դեղամիջոցներ, հակաբիոտիկներ ու այլ դեղամիջոցներ, որոնք շատ կարևոր է դիտարկել հանրային առողջության տեսանկյունից»,-մանրամասնեց սննդագետը՝ ընդգծելով սննդի ռիսկի կառավարման կարևորությունը, այլապես ռիսկի գնահատման աշխատանքը դառնում է ինքնանպատակ։

Այս առումով Պիպոյանը նշում է՝ Հայաստանում իրավական ակտերը չեն գործում, կարող են գրել օրենքներ, կառավարության որոշումներ,բայց դրանք մնում են թղթի վրա։ Սա վերաբերում է նաև HACCP համակարգին, որի ներդրումը պարտադիր է, կա նաև ժամանակացույց, բայց երբ գործը հասնում  է խիստ վերահսկողությանն ու տնտեսվարողի գործունեությունը թույլ չտալուն, հանրային առողջությունը ստորադասվում է բիզնես շահին։

«Ամեն անգամ գնում են տնտեսվարողներին ընդառաջ, երկարացնում են վերլուծության և կրիտիկական կետերի հսկման համակարգի ներդրման ժամկետները,  արդյունքում տնտեսվարողները բարեփոխվելու ցանկություն չունեն։ Երբ  դու ապրում ես մի երկրում, երբ ռեստորանում տեղի է ունենում թունավորում, արտադրողը ցանկություն չունի ներդնել անվտանգության համակարգ, պետական կառավարման համակարգը չունի ցանկություն՝ ստիպելու, որ  օրենքով  ու իրավական ակտերով պարտադիր  անվտանգության համակարգը գործի, իսկ սպառողը թունավորումից հետո հաջորդ օրն այցելում է  հանրային սննդի նույն կետ, ապա մեր խնդիրները միայն  արձանագրելու ենք, դրանց մասին միայն խոսելու ենք, դրանց լուծում չի տրվելու»,-ասաց Պիպոյանը՝ հիշեցնելով, որ դննսի անվտանգության համակարգը շղթա է, որի օղակներից յուրաքանչյուրն ունի իր դերն ու պատասխանատվությունը։

Սննդագետը նշեց, որ զարգացող աշխարհում արագորեն փոխվում է նաև սննդի ոլորտը, բայց դրան համահունչ չեն փոխվում ոլորտը կարգավորող գործիքները։

«Մենք չենք կարող ժամանակակից ծրագրերը ներբեռնել հին համակարգիչներում, քանի որ դրանց հզորությունները բավարար չեն, հետևաբար հին գործիքներով արդի սննդի անվտանգության ապահովում չես կարող իրականացնել, պահանջվում են նորարարական գործիքներ։ Մինչդեռ տեսեք այն տեմպերը,  որ մենք ենք գնում սննդի անվտանգության խնդիրները լուծելու ուղղությամբ,  իսկ խնդիրները բազմամակարդակ են ու բազմաթիվ»,-ասաց նա։

Գիտնականը վերջին տարիներին արձանագրել է հետընթաց ոչ միայն պետական վերահսկողության սկզբունքների, այլև տեսչական մարմնի լիազորությունների հետ կապված։

«Մեր երկրում սննդի անվտանգության ծառայությունը դարձրեցին տեսչական մարմին՝ նրան զրկելով բազմաթիվ լիազորություններից։ Հիմա կարող եք ասել ծառայության գոյության ընթացքում էլ բազմաթիվ բացեր ու խնդիրներ կային։ Այո, միանշանակ համաձայն եմ, բայց երբ պետական մարմնի աշխատանքը չի գոհացնում, պետք է ոչ թե  նրան լիազորություններից զրկել, այլ ստիպել, որ աշխատի։ Երբ գործադիրն ու օրենսդիրը չեն հետևում իրավական ակտերին, ո՞նց եք կարծում, կստիպե՞ն ծառայությանը, որ վերջինն աշխատի։ Օրինակ, այս ոլորտում քաղաքականություն մշակող մարմինը՝ էկոնոմիկայի նախարարությունը գիտի, որ ռիսկի գնահատման մարմին չկա, բայց դրա առկայության պարտադրանքը սահմանված է օրենքով»,-ասաց Պիպոյանը։

Նա սննդի անվտանգության ոլորտում կառավարման համակարգի դերը համեմատում է հակաօդային պաշտպանության հետ, երբ այն չի գործում, կամայական վտանգ կարող է մուտք գործել սննդի շղթա։

Հիշեցնենք, որ հունիսի 7-ը նշվում է  որպես Սննդի անվտանգության միջազգային օր։ Օրվա առթիվ ՍԱՏՄ-ն Աղվերանում կազմակերպել էր «Անվտանգ սնունդ՝ ամուր առողջություն» խորագրոց միջոցառում, որի ընթացքում տեսչական մարմնի, փորձագիտական, գիտական շրջանակաների ներկայացուցիչները բարձրաձայնեցին խնդիրների մասին, ներկայացրեցին դրանց լուծման ուղղությամբ ձեռնարկվող քայլերը, խոչընդոտները։ Միջոցառմանն աջակցել էր «Ռազմավարական Զարգացման Գործակալություն» ՀԿ-ի  «Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ-հյուսիս 2» ծրագիրը։











Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:00
Հայկական շոկոլադի և պաղպաղակի արտադրությունը շարունակում է նվազել
Հայաստանում շոկոլադի, հրուշակեղենի, ինչպես նաև պաղպաղակի արտադրությունը շարունակում է նվազել։ Այդ մասին են վկայում վիճակագրական տվյալները։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Էստոնիայում վարչապետի՝ էներգետիկ խնդիրների մասին հայտարարությունից հետո սկսել են էլեկտրական գեներատորներ գնել
Էստոնիայի բնակիչները սկսել են էլեկտրական գեներատորներ գնել վարչապետ Կայ Կալլասի խոսքերից հետո, որը քաղաքացիներին նախազգուշացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Քաշը կորցնելու համար լավագույն հինգ բանջարեղենն՝ ըստ մասնագետի
Նիհարելու համար հարկավոր է ուտել ոչ օսլա պարունակող բանջարեղեն, ասում է բժիշկ Ժոզեֆ Սենտ Պիերը։ Health News Hub-ի հոդվածում նա ներկայացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Հնդկաստանում կայծակից ու ուժեղ անձրևից մեկ օրում 36 մարդ է մահացել
Հնդկաստանի հյուսիսային շրջաններում վտանգավոր եղանակի հետևանքով վերջին մեկ օրվա ընթացքում մահացել է 36 մարդ, որից 12-ը կայծակի հարվածից։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հայաստանում 7 ամսում արևային էներգիայի արտադրությունն աճել է 2.6 անգամ
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյաների համաձայն՝ այս տարվա հունվար-հուլիսին Հայաստանում արտադրվել է 5 մլրդ 117.7 մլն կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Շարմազանով. Հիմա Նիկոլը անոնսում է նոր պատերազմ
ՀՀԿ-ական գործիչ Էդուրադ Շարազանովը գրում է. «Նիկոլի ու նիկոլիզմի հանցավոր անգործությունը։ 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
ԿՄԽԿ ներկայացուցիչները այցելել են սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի հետևանքով գերեվարված հայ զինծառայողներին
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ներկայացուցիչները առաջին անգամ այցելել են սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի հետևանքով գերեվարված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Սիրիայի ափերի մոտ 120 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվել
Լիբանանից 120 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվել Սիրիայի ափերի մոտ։ Այս մասին հայտարարել է Սիրիայի առողջապահության նախարար Մուհամեդ Հասան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Լարսում երթևեկությունը կաթվածահար է
Վրաց-ռուսական սահմանի Վերին Լարսի անցակետում՝ ռուսական կողմում, 03:00-ից երկու ուղղությամբ էլ երթևեկությունը կաթվածահար վիճակում է, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Պուտինը հաստատել է ինքնակամ գերի հանձնվելու համար ազատազրկման չափը
Խստացվել է մոբիլիզացիայի ու ռազմական դրության ժամանակ զորամասն ինքնակամ լքելու համար սահմանված պատիժը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
ՈւԵՖԱ Եվրոպայի Մ-19 առաջնություն. Հայաստանի ընտրանին զիջեց Սլովակիայի հավաքականին
Սեպտեմբերի 24-ին՝ Գերմանիայում, կայացել է ՈւԵՖԱ Եվրոպայի Մ-19 առաջնության 12-րդ խմբի որակավորման փուլի Սկովակիա-Հայաստան հանդիպումը։ ՀՖՖ-ից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Օր առաջ պետք է վավերացնել Հռոմի Ստատուսը՝ Ալիևին որպես ագրեսոր հայց ներկայացնելու համար․ իրավաբան
ՀՀ ինքնիշխան և սուվերեն սահմանը խախտվել է, ինչը հենց ագրեսիայի սահմանումն է։ Այս մասին Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց իրավաբան Նազելի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
«ԼՈՒՅՍ». Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսով Հայաստանը 81-րդ հորիզոնականից նահանջել է 85-րդ հորիզոնական
«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամն ուսումնասիրել է Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրի կողմից հրապարակված «Մարդկային ներուժի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
ԵԽ Նախարարների կոմիտեն ՌԴ-ին կոչ է արել փոխհատուցում վճարել Վրաստանի քաղաքացիներին
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեն հրապարակել է կոնկրետ գործերի վերաբերյալ որոշումներ, որոնք ընդունվել են սեպտեմբերի 20-ից 22-ը տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:49
Տաջիկստանի հետ բախումների հետևանքով Ղրղզստանում 62 մարդ է մահացել
Տաջիկստանի ու Ղրղզստանի միջև սահմանային բախումների  հետևանքով Ղրղզստանի 62 քաղաքացի է մահացել։ Այս մասին հայտնում է «Բելտա»-ն՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Չալաբյան. Հատուցման պահը մոտենում է
Քաղաքական-հասարակական գործիչ Ավետիք Չալաբյանը գրում է. «Այսօր առավոտյան ես ցանկանում էի գրել ՄԱԿ-ի ամբիոնից Փաշինյանի ունեցած խայտառակ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Վրթանեսյան. Մեզ մոտ վտանգի զգացումն ահավոր բթացած է, իսկ վտանգն իրականում մոտալուտ է
«Մենք շատ ենք խոսում պետության, պետականության կորստի վտանգի մասին, բայց ինձ թվում է, որ մենք այս տարածաշրջանում արդեն զուտ ֆիզիկապես ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:18
Հավաքվել են մեր խելոքները, կարծում եմ՝ քարը փոսից կհանվի. գրականագետը՝ նախագահների հանդիպման մասին
«Ես մեծ հույսեր եմ կապում ՀՀ և Արցախի նախագահների հանդիպումների հետ, քանի որ ես երբևէ չեմ հիշում, որ նույն սեղանի շուրջ հավաքվեն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Աշոտյան. Զոհրաբ Մնացականյանը 44-օրյա պատերազմի կարևոր հանցագործներից մեկն է
«44-օրյա պատերազմից անցել է երկու տարի, և, ցավոք, դասեր չեն քաղվել ոչ քաղաքական վերնախավի կողմից, որը շարունակում է հիմարի համառությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
2007թ-ից ՌԴ իրավապահների կողմից հետախուզվողը ներկայացել է ոստիկանություն
Ոստիկանության ՔՈԳՎ և Գավառի բաժնի ծառայողների համատեղ ձեռնարկած միջոցառումների և բացատրական աշխատանքի արդյունքում սեպտեմբերի 23-ին Գավառի բաժին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
Քամի, անձրև, ամպրոպ. եղանակն՝ առաջիկա օրերին
Հանրապետության տարածքում սեպտեմբերի 24-ի երեկոյան ժամերին առանձին շրջաններում, 25-ի գիշերը շրջանների զգալի մասում սպասվում է կարճատև անձրև և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
«Սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան կանխենք ազգակործան դավաճանի մուտքը պանթեոն»
Արցախյան երրորդ պատերազմում անմահացած զինվորների ծնողները մտադիր են սեպտեմբերի 27-ին՝ պատերազմի մեկնարկի 2-րդ տարելիցի օրը թույլ չտալ, որ Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Վթարային ջրանջատում Արարատի մարզում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:38
Արարատ Միրզոյան. Անհասցե արձագանքները պարարտ հող են նախապատրաստում նոր ադրբեջանական ագրեսիաների համար
 Նյու Յորքում Սեպտեմբերի 23-ին  ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը հանդիպում է ունեցել ՄԱԿ Գլխավոր քարտուղարի Քաղաքական և խաղաղարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Գերմանիան զգուշացնում է էներգետիկ ճգնաժամի պատճառով երկրի ներքին անվտանգությանը սպառնացող վտանգի մասին
Գերմանիայի Դաշնային քրեական գրասենյակը (BKA) պնդում է, որ երկրի ներքին անվտանգությունը կարող է վտանգվել էներգետիկ ճգնաժամի և բարձր գնաճի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Արտաշատ քաղաքի 18-ամյա բնակիչը oդամղիչ ատրճանակով մեքենաներ է վնասել
Սեպտեմբերի 23-ին ոստիկանության Արտաշատի բաժին դիմած քաղաքացին հայտնել էր, սեպտեմբերի 22-ի ժամը 21.00-ից սեպտեմբերի 23-ի ժամը 10.00-ն ընկած...
Աղբյուր` Panorama.am
13:55
Ռուսաստանում մեկ օրում հոսպիտալացվել է COVID-19-ով 3528 մարդ, մահացել է 111 հիվանդ
Ռուսաստանի Դաշնությունում մեկ օրվա ընթացքում COVID-19-ով հոսպիտալացվել է 3528 մարդ՝ 9,9%-ով պակաս, քան նախորդ օրը։ Այս մասին գրում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
13:42
Հրդեհ՝ Վերին Դվին գյուղում
Սեպտեմբերի 24-ին, ժամը 10:23-ին Արարատի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Վերին Դվին գյուղի Իսահակյան փողոցում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:30
Իրանի ԱԳ նախարարը Բայրամովին կրկին հիշեցրել է՝ Իրանը դեմ է տարածաշրջանի սահմանների ցանկացած փոփոխության
ԻԻՀ ԱԳ նախարարը հայտարարել է, որ Իրանը դեմ է տարածաշրջանում սահմանների և աշխարհաքաղաքական ցանկացած փոփոխության: Այս մասին Նյու Յորքում Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}