Քաղաքական 11:03 28/06/2022 Հայաստան

Վարուժան Գեղամյան. Մենք շարունակում ենք զիջել արյունով ազատագրված հողը ու վերջնական թաղում Արցախը

Պատմական գիտությունների թեկնածու, թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը գրում է, որ կապիտուլյանտը հաստատել է, որ պատրաստվում են Ադրբեջանին նվիրել հերթական հայկական հողերը, մասնավորապես՝ Բերձոր քաղաքն ու շրջակա գյուղերը։

«Շնորհավորում եմ նաև «երրորդ ուժի» սպասող բոլոր վկաներին, նաև ձեր ջանքերով մենք շարունակում ենք զիջել արյունով ազատագրված հողը ու վերջնական թաղում Արցախը»,- գրել է նա։

Վարուժան Գեղամյանը «Հայկական ալիքում» բացատրել է մանրամասն, թե ինչու է կարևոր Բերձորը պահելն ու ինչ աղետալի հետևանքներ են լինելու, երբ մի քանի շաբաթից դա տեղի ունենա.

«Բոլորը խոսում են Բերձոր (Լաչին) քաղաքը Ադրբեջանին հանձնելու մասին: Ինչո՞ւ է դա կարևոր

1. Ի՞նչ է եղել

Հունիսի 10-ին ՀՀ Ազգային ժողովի փոխխոսնակ Իշխան Սաղաթելյանը մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտնել է, որ Ադրբեջանը կառուցում է Գորիսը Ստեփանակերտին կապող և ներկայիս հիմնական մայրուղին՝ «Լաչինի միջանցքը» շրջանցող ճանապարհ, որը 2-3 ամիս հետո շահագործման կհանձնվի: Դրա հետևանքով «մենք ամբողջությամբ կորցնելու ենք Բերձորի շրջանը, այդ թվում՝ Աղավնոն, որոշ այլ հայկական գյուղեր»: Դրանից ավելի վաղ առաջիկա ամիսներին Բերձոր քաղաքի՝ Ադրբեջանին հանձնելու մասին պարբերաբար բարձրաձայնում էր անկախ լրագրող Նաիրի Հոխիկյանը, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր Աննա Կոստանյանը, հասարակական գործիչ Էդգար Ղազարյանը և այլք։ Առաջիկա ժամանակահատվածում Բերձորի «լիարժեք նվաճման» մասին են խոսում նաև Ադրբեջանի բարձրաստիճան պաշտոնյաները, մերձիշխանական լրատվամիջոցներն ու փորձագետները։ Ադրբեջանը հրապարակում է նաև լուսանկարներ և տեսանյութեր Բերձորը շրջանցող նոր ճանապարհի կառուցումից, ինչը վերահաստատում է հայ գործիչների բարձրաձայնած մտահոգությունները։

2. Որտե՞ղ է Բերձորը և ինչո՞ւ է այն կարևոր

Բերձոր քաղաքը գտնվում է Գորիս-Ստեփանակերտ ավտոմայրուղու վրա՝ գրեթե հավասար հեռավորության վրա հայկական այդ երկու քաղաքներից։ Այս քաղաքը, որ Ադրբեջանը կոչում է Լաչին, հայկական ինքնապաշտպանական ուժերի կողմից թեժ մարտերով ազատագրվել է 1992 թ. մայիսի 18-ին՝ Շուշիի ազատագրումից մի քանի օր անց, ինչի շնորհիվ բոլոր կողմերից շրջափակված Արցախի հիմնական հատվածը ցամաքային կապ ստացավ Մայր Հայաստանի հետ։

Դրանից հետո քաղաքը դարձել է նորաստեղծ Քաշաթաղի շրջանի կենտրոնը, իսկ քաղաքով անցնող ավտոմայրուղին, որը հիմնանորոգվել էր «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի միջոցներով, դարձավ ՀՀ-Արցախ հիմնական տրանսպորտային ենթակառուցվածքը և այդպիսին է մնում մինչ օրս։ Այս պատճառով այն ստացավ նաև «կյանքի ճանապարհ» ժողովրդական անունը։ Ավելին, հետագայում հենց այս քաղաքով և հարակից հատվածով են անցնում ՀՀ-ից Արցախը սնուցող այլ ենթակառուցվածքները՝ էլեկտրականության, գազամատակարման ենթակառուցվածքները, հեռախոսային և համացանցային կապի մալուխները։ Քաղաքի՝ Արցախի համար ռազմավարական կարևորությամբ պայմանավորված՝ 1990-ականներից ի վեր՝ բոլոր բանակցային շրջափուլերում բուն քաղաքը և նրա շրջակայքի հատվածը՝ «Լաչինի միջանցք» անվամբ (20-40 կմ լայնությամբ), ենթադրվել են թողնել հայկական կողմին՝ որպես Հայաստանի և Արցախի հանրապետություններն իրար կապող անխափան ցամաքային կապ։

3. Ի՞նչ վիճակ է վերջին պատերազմից հետո

Արցախյան երրորդ պատերազմից և ՀՀ դե-ֆակտ իշխանության կապիտուլյացիայից հետո ըստ նոյեմբերի 9-ի եռակողմ գրավոր հայտարարության հաստատվեց «Լաչինի միջանցքը», որն ունի 5 կմ լայնություն և որը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմի վերահսկողության ներքո։ Արդյունքում Բերձոր քաղաքը և դրան հարակից մի քանի գյուղեր թեև չընկան ադրբեջանական օկուպացիայի տակ, սակայն դրանք ամբողջությամբ շրջափակված են Ադրբեջանի Զինված ուժերի կողմից և գտնվում են խիստ խոցելի վիճակում։

Բերձորում և հարակից շրջանում, որը հայաթափվել էր 18-րդ դարի երկրորդ կեսերին, 1992 թվականից ի վեր նորից վերահաստատվել էին հայեր, որոնց թվում էին Ադրբեջանի հայաշատ բնակավայրերից և Հյուսիսային Արցախից բռնագաղթվածներ, Սիրիայից, Իրաքից, Ռուսաստանից հայրենադարձներ և այլն։ 2020 թ. նոյեմբերին Բերձոր քաղաքի բնակչությունը կազմում էր շուրջ 2000 մարդ, իսկ հարակից գյուղերի (Աղավնո, Եղծահող, Ներքին Սուս) հետ միասին այս հատվածում բնակվում էր ավելի քան 3 հազար մարդ։ Պատերազմից հետո Աղավնո և Եղծահող գյուղերը շարունակում են մնալ հայաբնակ, իսկ Բերձոր քաղաքը մասամբ է բնակեցված (շուրջ 200 հոգի)։

Շարունակում են գործել տեղական ինքնակառավարման մարմինները, որոշ առևտրային կետեր և եկեղեցին։ Չնայած համեմատաբար սակավ բնակչությանը, այնուամենայնիվ, այս բնակավայրերը ներկայումս ևս կարևորագույն նշանակություն ունեն ՀՀ-Արցախ կապի համար, քանի որ նրանց առկայությունը հավելյալ անվտանգային միջավայր է ստեղծում միջանցքով անցնող քաղաքացիների համար (անցնում են հայկական բնակավայրերի միջով), ինչն իր հերթին առավել մեծ զգոնության է դրդում նաև միջանցքի երկայնքով տեղակայված ռուս խաղաղապահներին։

4. Իսկ ո՞նց է Ադրբեջանը ուզում վերցնել քաղաքը

Ադրբեջանը հղում է կատարում կապիտուլյացիոն փաստաթղթի 6-րդ կետին, ըստ որի «Կողմերի համաձայնությամբ, Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի միջև կապն ապահովելու համար առաջիկա երեք տարիների ընթացքում պիտի հաստատվի Լաչինի միջանցքով նոր երթուղու կառուցման նախագիծ…»։ Ադրբեջանը ինքնակամ սկսել է կառուցել այս նոր ճանապարհը, որն անցնում է նոր երթուղով՝ կապելով Գորիսի Կոռնիձոր գյուղը Շուշիի Հին Շեն գյուղի հետ՝ այդպիսով շրջանցելով Բերձորն ու հարակից գյուղերը։ Դատելով Ադրբեջանի կողմից պաշտոնապես հրապարակված լուսանկարներից՝ այս ճանապարհի մեծագույն մասն արդեն պատրաստ է շահագործման։

Ստացվում է, որ Ադրբեջանը խախտում է եռակողմ հայտարարությունը, քանի որ ոչ միայն խախտված են ժամկետները (ըստ հայտարարության, նոր ճանապարհի հարցը պետք է քննարկվեր 2023 թ․-ի նոյեմբերից ոչ շուտ), այլև նախնական պայմանավորվածությունն առ այն, որ նոր ճանապարհի երթուղին պետք է համաձայնեցված լինի կողմերի միջև։ Թե՛ Արցախի Հանրապետության ղեկավարությունը, թե՛ ՀՀ դե-ֆակտո իշխանությունները պաշտոնապես չեն խոսում որևէ նման համաձայնեցման մասին, սակայն լրագրող Ն. Հոխիկյանի հարցմանն ի պատասխան ՀՀ դե-ֆակտո վարչապետի աշխատակազմից ուղարկված պատասխանից պարզ է դառնում, որ Բերձոր քաղաքն ու հարակից գյուղերը հանձնվելու են Ադրբեջանին։ Սա կարող է նշանակել, որ կա՛մ առկա է գաղտնի պայմանավորվածություն ադրբեջանական կողմի հետ, կամ Ադրբեջանը միակողմանիորեն խախտում է եռակողմ հայտարարությունը, որին ՀՀ դե-ֆակտո իշխանությունը որևէ կերպ չի արձագանքում։

(Քարտեզում կարմիր շեղագծով նշված է «Լաչինի միջանցքի» մոտավոր տարածքը)

Կա ևս մեկ կարևոր մանրամասն, որի վրա ուշադրություն է դարձրել լրագրող Վահե Սարգսյանը. ՀՀ դե-ֆակտո վարչապետի պաշտոնական կայքում հրապարակված եռակողմ հայտարարության մեջ վերոնշյալ 6-րդ կետի հայերեն թարգմանության մեջ հայտնվել է «միջանցքի երկայնքով» արտահայտությունը, ինչը փոխում է ռուսերեն բնօրինակում առկա մտքի տրամաբանությունը, որը սահմանում է ոչ թե երկայնքով, այլ միջանցքում (ռուսերենում՝ «…нового маршрута движения по Лачинскому коридору») և կարող է նշանակել թե՛ միջանցքով, թե՛ միջանցքի երկայնքով։ Ըստ էության՝ հայկական տեքստը սահմանում է միայն երկայնքով տարբերակը։

Նյութը գրելու պահին դեռ հատնի չէր ՀՀ դե-ֆակտո վարչապետի պաշտոնական դիրքորոշումը այս հարցով։ Հունիսի 27-ին իր ասուլիսի ժամանակ նա հաստատեց, որ «երթուղու (նկատի ունի Գորիս-Ստեփանակերտ ճանապարհը) փոփոխություն տեղի ունենալու պարագայում այն տարածքները, որոնք չեն գտնվում Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար մարզի նախկին այդ սահմանի մեջ, նրանք անցնելու են Ադրբեջանի վերահսկողությանը»։ Այսինքն փաստեց, որ ՀՀ-ն Ադրբեջանին է հանձնելու նաև Բերձոր քաղաքն ու հարակից գյուղերը։

...»։

Հոդվածն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում։ 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

12:13
Գետիկ գյուղում 71-ամյա տղամարդն ընկել է տրակտորի տակ և մահացել
Օգոստոսի 18-ին, ժամը 20.00-ի սահմաններում Գեղարքունիքի մարզի Գետիկ գյուղում «ԿամԱԶ-5410» ավտոքարշակին բարձած «ՉՏԶ-170»...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
Մետրոպոլիտենի տնօրենի նոր ժամանակավոր պաշտոնակատար է նշանակվել
Սահակ Վարդանյանն այդ պաշտոնին նշանակվել էր երկու ամիս առաջ։
Աղբյուր` Panorama.am
11:48
Վրաստանն արտահանումը 34,1%-ով ավելացրել է
Վրաստանի Ազգային վիճակագրական ծառայության նախնական տվյալներով՝ 2022 թվականի հունվար-հուլիսին Վրաստանից արտահանված ապրանքների ծավալը (առանց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:34
Wildberries-ով Հայաստանից պատվիրում են պահածոներ, մուրաբաներ և չրեր
«2022 թվականի առաջին կիսամյակում Բելառուսից, Ղազախստանից, Հայաստանից, Ղրղզստանից և Ուզբեկստանից օտարերկրյա բիզնեսի ներկայացուցիչները...
Աղբյուր` Panorama.am
11:14
ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալը Արգենտինայում ներկայացրել է ԼՂ հակամարտության շուրջ ստեղծված իրավիճակը
Արգենտինայի արտաքին հարաբերությունների, միջազգային առևտրի և պաշտամունքի նախարությունում (ԱՀՄԱՊՆ) կայացել է Հայաստանի Հանրապետության և...
Աղբյուր` Panorama.am
10:56
Էրդողանը կմասնակցի 2023 թ-ին նախատեսված նախագահական ընտրություններին
Թուրքիայի նախագահական ընտրությունները տեղի կունենան 2023 թվականի հունիսի 18-ին, ուրբաթ օրը հայտարարել է երկրի արդարադատության նախարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:47
Հայտնի են 2022 թ. «Ավրորայի» հերոսների առաջադրած կազմակերպությունները
Այսօր՝ Մարդասիրության համաշխարհային օրը, «Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնությունը ներկայացնում է 2022 թ. «Ավրորայի»...
Աղբյուր` Panorama.am
10:38
Էդգար Ղազարյանը հանդիպում է խնդրել՝ Փաշինյանի հետ քննարկելու նրա հրաժարականը
Քաղաքական-հասարակակն գործիչ Էդգար Ղազարյանը գրավոր դիմել է վարչապետի աշխատակազմ՝ խնդրելով հանդիպում կազմակերպել Նիկոլ Փաշինյանի հետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Գյումրիում ահաբեկչության մասին կեղծ ահազանգ հնչեցրած անձը կալանավորվել է
Oգոստոսի 15֊ին, ժամը 22:26-ին, ժամը 22:42-ին և ժամը 22:55-ին, ՀՀ ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոն և 911 ծառայություն զանգահարել է մի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:22
«Սուրմալու»-ում որոնողափրկարարական աշխատանքները շարունակվում են
Օգոստոսի 19-ին, ժամը 08։10-ի դրությամբ որոնողափրկարարական աշխատանքները շարունակվում են։ Դեպքի վայրում աշխատում են 30 փրկարարական ծառայող...
Աղբյուր` Panorama.am
10:16
Այսօրվա հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ օգոստոսի 19-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
Դավիթ Բաբայան. Մարտահրավերը պատմական է՝ վերածնունդ կամ ոչնչացում
Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Դավիթ Բաբայանը գրում է. «Կան բարդագույն և շատ ցավոտ գործընթացները, որոնց միջով պետք է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:03
Ուսուցիչն իր տանը մի քանի օր թաքցրել է կորած աշակերտին և կանգնել դատարանի առաջ
ԱՄՆ-ում Ֆլորիդայի նահանգի միջնակարգ դպրոցի ուսուցչուհինը մի քանի օր տանը թաքցրել է կորած աշակերտին ու հայտնվել դատարանում։ Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
ԱՀԿ. Վերջին չորս շաբաթում կորոնավիրուսի հետևանքով մահերի թիվն ավելացել է 35 տոկոսով
Վերջին օրերին աշխարհում գրանցվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 767 614 նոր դեպք։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հրապարակած...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
Արցախի ԱԽ քարտուղարը դիմել է ռուս խաղաղապահ զորակազմին
Արցախի Հանրապետության Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը դիմել է Հանրապետությունում տեղակայված ռուսական խաղաղապահ զորակազմի հրամանատարին և...
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
Զապորոժիեի շրջանի իշխանությունները հայտարարել են ԱԷԿ-ի պաշտպանության համակարգի ուժեղացման մասին
Զապորոժիեի ԱԷԿ-ի պաշտպանության համակարգն ուժեղացվել է ուկրաինական բանակի կողմից օբյեկտին հարվածելու հնարավոր փորձի պատճառով, «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
«Ժողովուրդ». Փաշինյանի՝ «արատավոր պրակտիկան» արմատախիլ անելու մասին հայտարարությունները լոկ հաճելի ստեր են եղել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին պատկանող «Հայկական ժամանակ» օրաթերթը (այժմ չի տպագրվում)...
Աղբյուր` Panorama.am
09:25
«Հրապարակ». Իշխանությունը Տավրոս Սափեյանի միջոցով փորձում է Թալինում ազդեցիկ դեմքերին իր դաշտ բերել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Սեպտեմբերին կայանալիք ՏԻՄ ընտրություններին ընդառաջ նախընտրական թեժ աժիոտաժ է Թալինում: Տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:22
«Ժողովուրդ». ՊՈԱԿ-ների և ՀՈԱԿ-ների ղեկավարները այսուհետ ևս պետք է ներկայացնեն գույքի և ունեցվածքի մասին հայտարարագիր
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Պետական և համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպությունների, պետության կողմից հիմնված...
Աղբյուր` Panorama.am
09:19
«Հրապարակ». ԱԱԾ-ն փոխանակ հայտնաբերի կեղծ ահազանգերի հեղինակներին, որոշել է հավելյալ խուճապի մատնել ազգաբնակչությանը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Մետրոյի կայարաններում մի քանի օր է՝ բարձրախոսով հայտարարում են, որ կայարաններում և վագոններում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
«Ժողովուրդ». Ինչու ՀՀ քաղաքացիները չեն հետևում Քննչական կոմիտեի հորդորին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Արդեն երկու օր է անցել, սակայն ՀՀ քաղաքացիները չեն հետևում Քննչական կոմիտեի հորդորին։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:13
«Հրապարակ». Ադրբեջանցիները շտապում են՝ քանի դեռ աշխարհը խառնված է, արագ լուծեն Արցախի հարցերը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Անցած շաբաթվանից՝ օգոստոսի 4-5-ից սկսած, Լաչինի այլընտրանքային ճանապարհի կառուցման ակտիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:10
«Հրապարակ». ՔՊ վարչության անդամների ընտրության քարոզարշավի մեկնարկը չի տրվել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ՝ օգոստոսի 18-ին, պետք է մեկնարկեր ՔՊ վարչության անդամների ընտրության նախընտրական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:07
«Ժողովուրդ». Տիգրան Ավինյանի «Սուրմալու»-ի տարածք այցելությունը և հայտարարությունն արդեն խնդրահարույց են
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում տեղի ունեցած աղետի ֆոնին իշխանական շատ գործիչներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Գյուրզա, շահմար. օձերի մասին 5 ահազանգ՝ Երևանում և Կոտայքում
Օգոստոսի 16-19-ը ԱԻՆ ՓԾ Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնում 5 ահազանգ է ստացվել հանրապետության տարբեր տարածքներում նկատված օձերի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:54
Արցախում հրդեհ է
«Ուշադրություն' վերահսկվող կրակ»
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Վաղը ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման ինտենսիվությունը Երևանում սպասվում է նորմայից բարձր
Հանրապետության տարածքը շարունակում է գտնվել Իրաքի շրջաններից արևադարձային տաք օդային հոսանքների ազդեցության գոտում, ինչով պայմանավորված`...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Գիտնականների խումբը Էվերեստում հայտնաբերել է հավի և շան ԴՆԹ
Վայրի բնության պահպանության միության և Ապալաչյան պետական ​​համալսարանի գիտնականներից կազմված թիմն ուսումնասիրել է Էվերեստի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Հաջորդ աղետի գոտին կարող է լինել հենց այստեղ․ Գեղամ Նազարյան
 «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Նազարյանը գրում է․ «Հաջորդ աղետի գոտին կարող է լինել հենց այստեղ։ Հիմա եմ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
ԱԻՆ-ում հրաժարականներ սպասվո՞ւմ են,թե՞ ոչ
««Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում պայթյունի պահին ենթադրաբար գտնված քաղաքացու որոնումները դեռևս արդյունք չեն տվե» ,-...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Պայթյուն՝ Սուրմալու առևտրի կենտրոնում
21:02 14/08/2022

Պայթյուն՝ Սուրմալու առևտրի կենտրոնում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}