Քաղաքական 11:03 28/06/2022 Հայաստան

Վարուժան Գեղամյան. Մենք շարունակում ենք զիջել արյունով ազատագրված հողը ու վերջնական թաղում Արցախը

Պատմական գիտությունների թեկնածու, թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը գրում է, որ կապիտուլյանտը հաստատել է, որ պատրաստվում են Ադրբեջանին նվիրել հերթական հայկական հողերը, մասնավորապես՝ Բերձոր քաղաքն ու շրջակա գյուղերը։

«Շնորհավորում եմ նաև «երրորդ ուժի» սպասող բոլոր վկաներին, նաև ձեր ջանքերով մենք շարունակում ենք զիջել արյունով ազատագրված հողը ու վերջնական թաղում Արցախը»,- գրել է նա։

Վարուժան Գեղամյանը «Հայկական ալիքում» բացատրել է մանրամասն, թե ինչու է կարևոր Բերձորը պահելն ու ինչ աղետալի հետևանքներ են լինելու, երբ մի քանի շաբաթից դա տեղի ունենա.

«Բոլորը խոսում են Բերձոր (Լաչին) քաղաքը Ադրբեջանին հանձնելու մասին: Ինչո՞ւ է դա կարևոր

1. Ի՞նչ է եղել

Հունիսի 10-ին ՀՀ Ազգային ժողովի փոխխոսնակ Իշխան Սաղաթելյանը մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտնել է, որ Ադրբեջանը կառուցում է Գորիսը Ստեփանակերտին կապող և ներկայիս հիմնական մայրուղին՝ «Լաչինի միջանցքը» շրջանցող ճանապարհ, որը 2-3 ամիս հետո շահագործման կհանձնվի: Դրա հետևանքով «մենք ամբողջությամբ կորցնելու ենք Բերձորի շրջանը, այդ թվում՝ Աղավնոն, որոշ այլ հայկական գյուղեր»: Դրանից ավելի վաղ առաջիկա ամիսներին Բերձոր քաղաքի՝ Ադրբեջանին հանձնելու մասին պարբերաբար բարձրաձայնում էր անկախ լրագրող Նաիրի Հոխիկյանը, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր Աննա Կոստանյանը, հասարակական գործիչ Էդգար Ղազարյանը և այլք։ Առաջիկա ժամանակահատվածում Բերձորի «լիարժեք նվաճման» մասին են խոսում նաև Ադրբեջանի բարձրաստիճան պաշտոնյաները, մերձիշխանական լրատվամիջոցներն ու փորձագետները։ Ադրբեջանը հրապարակում է նաև լուսանկարներ և տեսանյութեր Բերձորը շրջանցող նոր ճանապարհի կառուցումից, ինչը վերահաստատում է հայ գործիչների բարձրաձայնած մտահոգությունները։

2. Որտե՞ղ է Բերձորը և ինչո՞ւ է այն կարևոր

Բերձոր քաղաքը գտնվում է Գորիս-Ստեփանակերտ ավտոմայրուղու վրա՝ գրեթե հավասար հեռավորության վրա հայկական այդ երկու քաղաքներից։ Այս քաղաքը, որ Ադրբեջանը կոչում է Լաչին, հայկական ինքնապաշտպանական ուժերի կողմից թեժ մարտերով ազատագրվել է 1992 թ. մայիսի 18-ին՝ Շուշիի ազատագրումից մի քանի օր անց, ինչի շնորհիվ բոլոր կողմերից շրջափակված Արցախի հիմնական հատվածը ցամաքային կապ ստացավ Մայր Հայաստանի հետ։

Դրանից հետո քաղաքը դարձել է նորաստեղծ Քաշաթաղի շրջանի կենտրոնը, իսկ քաղաքով անցնող ավտոմայրուղին, որը հիմնանորոգվել էր «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի միջոցներով, դարձավ ՀՀ-Արցախ հիմնական տրանսպորտային ենթակառուցվածքը և այդպիսին է մնում մինչ օրս։ Այս պատճառով այն ստացավ նաև «կյանքի ճանապարհ» ժողովրդական անունը։ Ավելին, հետագայում հենց այս քաղաքով և հարակից հատվածով են անցնում ՀՀ-ից Արցախը սնուցող այլ ենթակառուցվածքները՝ էլեկտրականության, գազամատակարման ենթակառուցվածքները, հեռախոսային և համացանցային կապի մալուխները։ Քաղաքի՝ Արցախի համար ռազմավարական կարևորությամբ պայմանավորված՝ 1990-ականներից ի վեր՝ բոլոր բանակցային շրջափուլերում բուն քաղաքը և նրա շրջակայքի հատվածը՝ «Լաչինի միջանցք» անվամբ (20-40 կմ լայնությամբ), ենթադրվել են թողնել հայկական կողմին՝ որպես Հայաստանի և Արցախի հանրապետություններն իրար կապող անխափան ցամաքային կապ։

3. Ի՞նչ վիճակ է վերջին պատերազմից հետո

Արցախյան երրորդ պատերազմից և ՀՀ դե-ֆակտ իշխանության կապիտուլյացիայից հետո ըստ նոյեմբերի 9-ի եռակողմ գրավոր հայտարարության հաստատվեց «Լաչինի միջանցքը», որն ունի 5 կմ լայնություն և որը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմի վերահսկողության ներքո։ Արդյունքում Բերձոր քաղաքը և դրան հարակից մի քանի գյուղեր թեև չընկան ադրբեջանական օկուպացիայի տակ, սակայն դրանք ամբողջությամբ շրջափակված են Ադրբեջանի Զինված ուժերի կողմից և գտնվում են խիստ խոցելի վիճակում։

Բերձորում և հարակից շրջանում, որը հայաթափվել էր 18-րդ դարի երկրորդ կեսերին, 1992 թվականից ի վեր նորից վերահաստատվել էին հայեր, որոնց թվում էին Ադրբեջանի հայաշատ բնակավայրերից և Հյուսիսային Արցախից բռնագաղթվածներ, Սիրիայից, Իրաքից, Ռուսաստանից հայրենադարձներ և այլն։ 2020 թ. նոյեմբերին Բերձոր քաղաքի բնակչությունը կազմում էր շուրջ 2000 մարդ, իսկ հարակից գյուղերի (Աղավնո, Եղծահող, Ներքին Սուս) հետ միասին այս հատվածում բնակվում էր ավելի քան 3 հազար մարդ։ Պատերազմից հետո Աղավնո և Եղծահող գյուղերը շարունակում են մնալ հայաբնակ, իսկ Բերձոր քաղաքը մասամբ է բնակեցված (շուրջ 200 հոգի)։

Շարունակում են գործել տեղական ինքնակառավարման մարմինները, որոշ առևտրային կետեր և եկեղեցին։ Չնայած համեմատաբար սակավ բնակչությանը, այնուամենայնիվ, այս բնակավայրերը ներկայումս ևս կարևորագույն նշանակություն ունեն ՀՀ-Արցախ կապի համար, քանի որ նրանց առկայությունը հավելյալ անվտանգային միջավայր է ստեղծում միջանցքով անցնող քաղաքացիների համար (անցնում են հայկական բնակավայրերի միջով), ինչն իր հերթին առավել մեծ զգոնության է դրդում նաև միջանցքի երկայնքով տեղակայված ռուս խաղաղապահներին։

4. Իսկ ո՞նց է Ադրբեջանը ուզում վերցնել քաղաքը

Ադրբեջանը հղում է կատարում կապիտուլյացիոն փաստաթղթի 6-րդ կետին, ըստ որի «Կողմերի համաձայնությամբ, Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի միջև կապն ապահովելու համար առաջիկա երեք տարիների ընթացքում պիտի հաստատվի Լաչինի միջանցքով նոր երթուղու կառուցման նախագիծ…»։ Ադրբեջանը ինքնակամ սկսել է կառուցել այս նոր ճանապարհը, որն անցնում է նոր երթուղով՝ կապելով Գորիսի Կոռնիձոր գյուղը Շուշիի Հին Շեն գյուղի հետ՝ այդպիսով շրջանցելով Բերձորն ու հարակից գյուղերը։ Դատելով Ադրբեջանի կողմից պաշտոնապես հրապարակված լուսանկարներից՝ այս ճանապարհի մեծագույն մասն արդեն պատրաստ է շահագործման։

Ստացվում է, որ Ադրբեջանը խախտում է եռակողմ հայտարարությունը, քանի որ ոչ միայն խախտված են ժամկետները (ըստ հայտարարության, նոր ճանապարհի հարցը պետք է քննարկվեր 2023 թ․-ի նոյեմբերից ոչ շուտ), այլև նախնական պայմանավորվածությունն առ այն, որ նոր ճանապարհի երթուղին պետք է համաձայնեցված լինի կողմերի միջև։ Թե՛ Արցախի Հանրապետության ղեկավարությունը, թե՛ ՀՀ դե-ֆակտո իշխանությունները պաշտոնապես չեն խոսում որևէ նման համաձայնեցման մասին, սակայն լրագրող Ն. Հոխիկյանի հարցմանն ի պատասխան ՀՀ դե-ֆակտո վարչապետի աշխատակազմից ուղարկված պատասխանից պարզ է դառնում, որ Բերձոր քաղաքն ու հարակից գյուղերը հանձնվելու են Ադրբեջանին։ Սա կարող է նշանակել, որ կա՛մ առկա է գաղտնի պայմանավորվածություն ադրբեջանական կողմի հետ, կամ Ադրբեջանը միակողմանիորեն խախտում է եռակողմ հայտարարությունը, որին ՀՀ դե-ֆակտո իշխանությունը որևէ կերպ չի արձագանքում։

(Քարտեզում կարմիր շեղագծով նշված է «Լաչինի միջանցքի» մոտավոր տարածքը)

Կա ևս մեկ կարևոր մանրամասն, որի վրա ուշադրություն է դարձրել լրագրող Վահե Սարգսյանը. ՀՀ դե-ֆակտո վարչապետի պաշտոնական կայքում հրապարակված եռակողմ հայտարարության մեջ վերոնշյալ 6-րդ կետի հայերեն թարգմանության մեջ հայտնվել է «միջանցքի երկայնքով» արտահայտությունը, ինչը փոխում է ռուսերեն բնօրինակում առկա մտքի տրամաբանությունը, որը սահմանում է ոչ թե երկայնքով, այլ միջանցքում (ռուսերենում՝ «…нового маршрута движения по Лачинскому коридору») և կարող է նշանակել թե՛ միջանցքով, թե՛ միջանցքի երկայնքով։ Ըստ էության՝ հայկական տեքստը սահմանում է միայն երկայնքով տարբերակը։

Նյութը գրելու պահին դեռ հատնի չէր ՀՀ դե-ֆակտո վարչապետի պաշտոնական դիրքորոշումը այս հարցով։ Հունիսի 27-ին իր ասուլիսի ժամանակ նա հաստատեց, որ «երթուղու (նկատի ունի Գորիս-Ստեփանակերտ ճանապարհը) փոփոխություն տեղի ունենալու պարագայում այն տարածքները, որոնք չեն գտնվում Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար մարզի նախկին այդ սահմանի մեջ, նրանք անցնելու են Ադրբեջանի վերահսկողությանը»։ Այսինքն փաստեց, որ ՀՀ-ն Ադրբեջանին է հանձնելու նաև Բերձոր քաղաքն ու հարակից գյուղերը։

...»։

Հոդվածն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում։ 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

14:09
Հայաստանի և ՀԱՊԿ-ի հարաբերություններում որևէ տեղաշարժ չկա. Սարգիս Խանդանյան
«Չէի ցանկանա նման կանխատեսում անել, բայց, ընդհանուր առմամբ, վերջին շրջանում՝ 2023 թվականի երկրորդ կիսամյակում, բանակցությունների ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:03
Ի՞նչ է կատարվում Նաիրի Զարյանի անվ. դպրոցում. Մանրամասնում է ծնող պատգամավորը
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության անդամ Արթուր Խաչատրյանի երեխաները սովորում են Նաիրի Զարյանի անվան թիվ 130 դպրոցում, որտեղ այս օրը սկսել է...
Աղբյուր` Panorama.am
13:44
Ջերմաստիճանը կբարձրանա
Երևանում փետրվարի 28-ի ցերեկը, 29-ին, մարտի 1-4-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Մարզերում փետրվարի 28-ի ցերեկը, 29-ին, մարտի 1-3-ին,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Բեռլինում մեկնարկել է Միրզոյան-Բայրամով հանդիպումը
Բեռլինում մեկնարկել է Հայաստանի ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարի Ջեյհուն Բայրամովի ղեկավարած պատվիրակությունների միջև...
Աղբյուր` Panorama.am
13:28
Թիվ 130 դպրոցում կրքերը չեն հանդարտվում. Դպրոց է եկել քաղաքապետարանի պաշտոնյան
Նաիրի Զարյանի անվան թիվ 130 դպրոցում կրքերը չեն հանդարտվում, դասապրոցեսը նորմալ հուն չի վերադառնում։ Այստեղ աղմուկ-աղաղակ է։ Հիշեցնենք, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:19
Կոնվերս Բանկը ներկայացրել է Converse Markets հարթակը
Կոնվերս Բանկը հայտարարել է Converse Markets արտարժույթի փոխարկման առցանց հարթակի գործարկման մասին: Թվային այս հարթակը նախատեսված է բոլոր այն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:16
Ես, որպես դատավոր, դեմ եմ եղել դատական բարեփոխումներին ուղղված և ընդունված օրենքներին.ՍԴ անդամի թեկնածու Դավիթ Բալայան
«Իրողություն է, որ 2018 թվականին Հայաստանում տեղի է ունեցել հեղափոխություն, ժողովրդի կամքով տեղի է ունեցել իշխանափոխութուն, որևէ մեկը չի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:49
Սերժ Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Նիկոլայ Ռիժկովի մահվան կապակցությամբ
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Հայաստանի ազգային հերոս Նիկոլայ Ռիժկովի մահվան կապակցությամբ: «Խոր ցավով...
Աղբյուր` Panorama.am
12:25
Ադրբեջանը կեղծ արտահոսք է կազմակերպել, թե Հայաստանը Ֆրանսիայի հետ իր դեմ ագրեսիա են նախապատրաստում. Տիգրան Աբրահամյան
«Ադրբեջանն իր հիմնական քարոզչական միջոցներից մեկով կեղծ արտահոսք է կազմակերպել, առ այն, որ Հայաստանը Ֆրանսիայի և արտատարածաշրջանային այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:25
ԱԱԾ-ն հաստատեց. Ադրբեջանցի զինծառայողը զինված է եղել
Փետրվարի 28-ին՝ ժամը 05:15-ի սահմաններում, Սյունիքի մարզի Տեղ համայնքի սահմանային հատվածում հայ-ադրբեջանական շփման գիծը հատել է ադրբեջանական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:17
Ի՞նչ է կատարվել Տեղում
«Այսօր առավոտյան Տեղ գյուղի մոտակայքում երկու ադրբեջանցի զինծառայող անցել է սահմանը, որից մեկը բռնվել է, մյուսը փախել է։ Գիշերը նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
12:03
Իմ մահվան դեպքում իմ օրգանները որևէ մեկին հանձնելուց երբեք չեմ հրաժարվի. Թորոսյան
«Միայն օրենքներ ընդունելը բավարար չէ արդյունքներ ստանալու համար, նաև անհրաժեշտ է իրական, շոշափելի աշխատանք  կատարելը»,- Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:51
Զորամասի հրամանատարը գողացել է 1200 լիտր դիզվառելիքն ու տարել զինվորական համզգեստը, քնապարկերը, անձրևանոցները
Հակակոռուպցիոն կոմիտեում ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանությունից ստացված նյութերի հիման վրա նախաձեռնված քրեական վարույթի նախաքննությամբ պարզվել է, որ Մ....
Աղբյուր` Panorama.am
11:39
Ահռելի թվերով տուգանել են վարորդներին, չեն կարողանում հավաքել, ասում են՝ եկեք զեղչ անենք. Տիգրան Քեհյան
ԱԺ-ն փետրվարի 28-ին ընդունեց «Վարչական իրավախախտումների մասին» և հարակից օրենքներում նախատեսված փոփոխությունների փաթեթը։ ՀՀ ՆԳ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
Ինչքա՞ն կարելի է կառավարությունը թափթփցած որոշումներ բերի, դուք էլ դակեք. Արմենուհի Կյուրեղյան
«Ինչքա՞ն կարելի է կառավարությունը անորոշ, թափթփված որոշումներ բերի, դուք էլ կոճակը սեղմեք ու անցենք առաջ»,- Ազգային ժողովում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Նորատուսցի ձկնորսների կողմից ջրային պարեկներին ծեծելու վարույթով 5 անձի մասով նախաքննությունն ավարտվել է
Ավարտվել է 2023թ. դեկտեմբերի 19-ին Գեղարքունիքի մարզում մի խումբ անձանց կողմից կատարված կողուպուտի, խուլիգանության, ինչպես նաև պաշտոնատար անձի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Ն. Զարյանի անվան դպրոցում դասադուլ է. աշակերտները դեմ են չարաշահումներ թույլ տված տնօրենին
Երևանի Նաիրի Զարյանի անվանի դպրոցում այս պահին դասադուլ և քաոս է։ Աշակերտները պահանջում են տնօրեն Նվարդ Հովսեփյանի հրաժարականը, որը,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Ավտոմեքենան բախվել է սյանը
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն  փետրվարի 28-ին, ժամը 08:46-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Նոր-Նորքի 5-րդ զանգվածից դեպի Ջրվեժ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:35
Մահացել է ՀՀ Ազգային հերոս Նիկոլայ Ռիժկովը
95 տարեկանում մահացել է ԽՍՀՄ կառավարության նախկին ղեկավար Նիկոլայ Ռիժկովը: Այս մասին հայտնել է Դաշնության խորհրդի նախագահ Վալենտինա Մատվիենկոն։...
Աղբյուր` Panorama.am
10:35
Դեբեդից ապօրինի ջրառ է կատարվել
Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի աշխատակիցների Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքում գործող «Նորայր և Տիգրան» ՍՊԸ-ում անցկացրած...
Աղբյուր` Panorama.am
10:06
Վրաստանի իրավասու մարմինը բավարարել է ՀՀ գլխավոր դատախազության միջնորդությունը
Հետախուզվող անձը հանձնվել է Հայաստանի իրավասու մարմիններին
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
Մատենադարանի համալրումները շարունակվում են
Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի պատվիրակության Լիբանան կատարած պաշտոնական այցի շրջանակում Հայ Ավետարանական եկեղեցու հովիվ Վերապատվելի Նշան և...
Աղբյուր` Panorama.am
09:26
Փոխանակման կետերում դոլարի փոխարժեքը մնացել է նույնը, եվրոն և ռուբլին թանկացել են
ՀՀ բանկերում այսօր՝ փետրվարի 28-ին ժամը 09:15-ի դրությամբ, ԱՄՆ դոլարի առքի միջին փոխարժեքը կազմում է 401.19 դրամ։ Ըստ Rate.am կայքի՝ դոլարի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:25
Սա Հայաստան-Ադրբեջան վաշինգտոնյան բանակցությունների ավա՞րտն է. Մեթյու Միլլերի արձագանքը
«Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները կհանդիպեն Բեռլինում։ Ես գիտեմ, որ պետքարտուղարը ցանկանում էր նրանց հանդիպում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:13
«Հրապարակ». Արսենյանի ու ՔՊ-ի գրասենյակի մոտ իսկակա՞ն ռումբ էին տեղադրել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Վերջին օրերին ՔՊ-ի գրասենյակային տարածքների մոտ ռումբեր էին տեղադրվել. փետրվարի 22-ին ՔՊ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:12
«Ժողովուրդ». Կարեն Բրուտյանը այն պաշտոնյաներից է, ով պաշտոնին զուգահեռ անշարժ գույքեր է ձեռք բերում և գումարներ դիզում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «ՀՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ Կարեն Բրուտյանը պաշտոնում նշանակվել է 2021թ․ օգոստոսի 13-ին։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:11
«Ժողովուրդ». Փաշինյանը հերթական անգամ փակ հանդիպում կունենա ՔՊ-ական պատգամավորների հետ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանն առաջիկայում կրկին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:07
«Հրապարակ». Գյումրիում՝ շներին ու կատուներին կփոխարինեն հայտնիները
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Գյումրու համայնքապետարանը հայ հայտնիների նկարներով պաստառներով կահավորել է 10 կանգառ։ Մինչ այդ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բեռլինում մեկնարկել է Միրզոյան-Բայրամով հանդիպումը
14:06 28/02/2024

Բեռլինում մեկնարկել է Միրզոյան-Բայրամով հանդիպումը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}