Մշակույթ 13:45 04/07/2022 Արցախ

Արցախից ահազանգում են՝ Կանաչ ժամ հայկական եկեղեցին լրիվ ավերվել է ադրբեջանցիների կողմից

Արցախի Հանրապետության Պատմական միջավայրի պահպանության պետական ծառայությունը ահազանգում է ու նաև հրավիրում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ուշադրությունը՝ Շուշիի Հովհաննես Մկրտիչ կամ Կանաչ ժամ հայկական եկեղեցին լրիվ ավերվել է ադրբեջանցիների կողմից, այժմ այն վերանորոգման անվան տակ վերածվում է ուղղափառ եկեղեցու։

«Շուշիի հուշարձանների մեջ առանձնակի հետաքրություն է ներկայացնում Վերին թաղի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կամ Կանաչ Ժամ եկեղեցին: Կանաչ Ժամ է (կանաչ եկեղեցի) կոչվել այն պատճառով, որ ժամանակին եկեղեցու գմբեթը եղել է կանաչ գույնի: Եկեղեցու զանգակատան մուտքի վերնամասում առկա է կառուցման տարեթվի մասին արձանագրություն . «Բաբայան Ստեփանոս Հովհաննես: Վախճանված Մկրտիչ եղբոր հիշատակին, 1847»:

Վերջերս սոցիալական ցանցերի օգտատեր ոմն Էլնուր Ալլահվերդիևը վերադարձել է Կանաչ ժամ եկեղեցին ռուսականացնելու անշնորհակալ գործին: Հարկ է նշել, որ եկեղեցու ռուսականացման տենդը Ադրբեջանում նոր երևույթ չէ: Ժամանակին Ֆուադ Ախունդովն էր  անհիմն կերպով  այն համարում  «ռուս ուղղափառների»: 1960-ականների կեսերին Բաքվում որոշվեց քшնդել քաղաքի հայկական մասը ՝ ադրբեջանցի վերաբնակիչների համար «բնակելի տարածքը» ընդլայնելու և իհարկե Շուշիի հայկական հետքերը վերшցնելnւ համար: Այդ ընթացքում քшնդվել են հայկական երեք՝ և պահպանված ռուսական մեկ եկեղեցիները, nչնչшցվել մի քանի հայկական գերեզմшնшտներ ՝ գեղեցիկ խաչքարերով և հnւշшրձшններով:

«Կանաչ ժամ» եկեղեցին, որը Ֆուադ Ախունդովը անհիմն համարում  է «ռուս  ուղղափառների», վերածվել է պատկերասրահի:

Իսկ որն է Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու նախապատմությունը: Պահպանվել է վկայություն, համաձայն որի, 1840թ. իշխանությունների հատուկ կարգադրությամբ, ապագա Վերին Թաղ են տեղափոխվել Ներքին Թաղի մահմեդական միջավայրում ապրող բոլոր հայերը 56 ընտանիք (ՀԱԱ Арм. Ֆ. 56. ց. 1.. գ 2199. թ.1 -2), ովքեր Ներքին Թաղում ունեին քարաշեն, փայտյա ծածկով Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, ինչը խոսում է թաղամասում հայերի ծանրակշիռ թվակազմի մասին): Փաստաթղթում ասվում է, որ մահմեդականների կողմից հայերը ճնշումների էին ենթարկվում, ինչը հանգեցրել է վերջիններիս վերաբնակեցմանը (ՀԱԱ Арм. Ֆ. 56. ց. 1.. գ 2199. թ.1 -2):

Այդ նույն փաստաթղթից պարզ է դառնում, որ Վերին Թաղ տեղափոխվելուց հետո, նոր տեղում կառուցվել է փայտաշեն մատուռ, որը պահպանվել է մինչև 1848թ, երբ նրա տեղում կառուցվել է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ քարաշեն եկեղեցին: Հետաքրքիրն այն է, որ երկար ժամանակ այդ եկեղեցին կոչվում էր Վերին Թաղի Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցի: Քաղաքի ստորին մասում, մոտովորապես այժմյան ծածկած շուկայի տեղում էր գտնվում ռուսական դասական ճարտարապետական մոտիվներով կառուցված բյուզանդածես ուղղափառ եկեղեցի, ռուսական պաշտոնյաների և կայազորի համար, որը դժբախտաբար չի պահպանվել: Դրան կանդրադառնանք առանձին:

Ինչ վերաբերվում է Էլնուրի մտքի ճամարտակմանը ուղղափառ եկեղեցուն հարիր գմբեթի վերաբերյալ, ապա դա ընդամենը ժամանակի ճարտարապետական  ոճի ազդեցության հետևանք էր, որը սակայն չի պահպանվել, երբ արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ ավերված եկեղեցին հետագայում վերականգնվել է:

Կարող է վաղն էլ Էլնուրը Դադիվանքի ռուսականացման փորձով ներկայանա, ի՞նչ իմանաս»,- նշում են Պատմական միջավայրի պահպանության պետական ծառայությունից։ 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

00:20
Կատեգորիկ չեմ կարող լինել այնտեղ, որտեղ կարող է ինչ-որ մի ձևով խորհրդարանական ընդդիմության վերարտադրման շանս լինի. Սուրեն Պետրոսյան
«Ոնց ենք շարժումով  երկրորդ փուլում գնալու առաջ, իմ համար շատ պարզ ու շատ հստակ է, որը նոր չի փոխվել, որովհետև կարևող են ասել, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:13
Բագրատ Սրբազանն իր ավտոմեքենան նվիրեց Արցախի ներկայացուցչությանը
«Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժման առաջնորդ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը Կիրանցից վերադարձել է Երևան ու այցելեց Հայաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:54
8 տարվա ընթացքում Հայաստանում 4 անգամ ավելացել է ատիպիկ աուտիզմով հաշմանդամություն ունեցող երեխաների թիվը
Մասնագետները ահազանգում են, որ վերջին տարիներին Հայաստանում կտրուկ աճել է ատիպիկ աուտիզմով և դաունի համախտանիշով հաշմանդամ  երեխաների...
Աղբյուր` Panorama.am
22:39
Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենն ասել է, որ կշարունակի հետամուտ լինել ապրիլի 5-ին Հայաստան-ԱՄՆ-ԵՄ հանդիպման պայմանավորվածությունների իրականացմանը
ԵՄ-ում ՀՀ ներկայացուցչությունից հայտնում են. «Հունիսի 21-ին ԵՄ-ում ՀՀ ներկայացուցչության ղեկավար դեսպան Տիգրան Բալայանն իր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:25
Իշխանությունների կողմից Հայաստանի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու օրակարգն առաջ բերելու իրական նպատակը Սահմանադրական հանրաքվեն է.Հայտարարություն
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է․ «ԱԺ-ում ընդդիմադիր ֆրակցիաների կողմից հրավիրված...
Աղբյուր` Panorama.am
21:17
Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը մերժողներն իբր պաշտպանում են Պաղեստինի ինքնորաշման իրավունքը. Քրիստինե Վարդանյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Քրիստինե Վարդանյանը գրում է. «Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը մերժողներն իբր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Թուրքիայի ԱԳՆ-ն ողջունել է Հայաստանի՝ Պաղեստինը որպես պետություն ճանաչելու որոշումը
Թուրքիայի արտգործնախարարությունն արձագանքել է Հայաստանի կողմից Պաղեստինը որպես պետությունը ճանաչելու մասին կայացված որոշմանը: Էրմենիհաբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
ՀՀ-ում Ֆրանսիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանը Սյունիքում է
Գորիսի համայնքապետարանից հայտնում են, որ ՀՀ-ում  Ֆրանսիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Օլիվյե Դեկոտինյին այցելել է Գորիս։ Նա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
Այս կիրակի` հունիսի 23-ին, ժամը 19:00-ին` նոր կոնցեպտով հավաք Սուրբ Աննա եկեղեցու բակում
Այս կիրակի` հունիսի 23-ին, ժամը 19:00-ին` նոր կոնցեպտով ՀԱՎԱՔ Սուրբ Աննա եկեղեցու բակում։ Այս մասին տեղեկացնում է «Տավուշը հանուն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Լոռու մարզում 4 մարդու կյանք խլած ավտովթարի պատճառները պարզելու նպատակով նախաքննություն է իրականացվում
ՀՀ քննչական կոմիտեից հայտնում են․ «2024թ․ հունիսի 21-ին՝ ժամը 11:55-ի սահմաններում, Վանաձոր-Դիլիջան ավտոճանապարհի 26-րդ կիլոմետրում,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Դա գոնե, թե պետք է անել մեկ բանի համար․ Վլադիրմիր Մարտիրոսյան
Քաղաքական վերլուծաբան Վլադիմիր Մարտիրոսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․ «Պաշտոնական Երևանը պետք է ամեն ինչ անի, որպեսզի այսօր ԱԺ ում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Աբրահամ Գասպարյանի նկատմամբ բռնության վերաբերյալ վարույթ է հարուցվել, նա տուժող է ճանաչվել
Աբրահամ Գասպարյանը տուժող է ճանաչվել։ Այս մասին «Փաստինֆո»-ի հետ զրույցում հայտնել են ՀՀ Քննչական կոմիտեից։ ՔԿ մամուլի քարտուղար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Պատրաստվում եմ գրություններ ուղարկել պատկան մարմիններին՝ պահանջելով մանրամասն պարզաբանում․ Գառնիկ Դանիելյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը գրում է․ «Այսօր Բագրատ Սրբազանի հետ այցելեցինք Կիրանց, Ոսկեպար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Իսրայելը զգուշացնում է Հայաստանին Պաղեստինի ճանաչման լուրջ հետևանքների մասին
Պաղեստինի պետականությունը ճանաչելու Երեւանի որոշումը բացասաբար կանդրադառնա Իսրայելի հետ հարաբերությունների վրա։ ТАСС-ի փոխանցմամբ՝ այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Նշանակվել են Ադրբեջանի կողմից փոխանցված դիակների դատաբժշկական և դատագենետիկական փորձաքննություններ․ ՔԿ
ՀՀ քննչական կոմիտեի մամուլի խոսնակ Գոռ Աբրահամյանը գրում է․ «Նկատի ունենալով լրատվամիջոցներից ստացված հարցումները՝ տեղեկացնում եմ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Բելառուսի ԱԳՆ-ն նոտա է փոխանցել հայկական կողմին
Բելառուսի արտաքին գործերի նախարարությունը ուրբաթ նոտա է հղել Հայաստանին: Այս մասին հայտնում է  «Sputnik Բելառուս»-ը ՝ հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
Սուրեն Պետրոսյանի հետ ճանապարհ ենք անցել, այս պահին մեր ճանապարհները բաժանված չեն. Բագրատ Սրբազան
 «Սուրեն Պետրոսյանի հետ մենք ճանապարհ ենք անցել, աշխարհի ճանապարհը։ Հասել ենք մի հանգրվանի, որտեղ մենք որոշումներ ենք կայացնելու։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Վանաձոր-Դիլիջան ավտոճանապարհին վթարի հետևանքով կա 4 զոհ
ՆԳՆ Փրկարար ծառայությունից հայտնում են. «ՃՏՊ Վանաձոր-Դիլիջան ավտոճանապարհին. կան զոհեր Հունիսի 21-ին, ժամը 11:54-ին Լոռու մարզային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Պարածանրամարտի Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Հայաստանի հավաքականը մեկ օրում գրանցել է փայլուն արդյունքներ:
Հունիսի 20-26-ը Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում ընթանում է պարա ծանրամարտի Աշխարհի գավաթի խաղարկությունը։ Հայաստանի հավաքականը Թբիլիսիում ընթացող պարա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Ցանկացած իսլամական երկիր Բաքվին աջակցելիս պետք է նկատի ունենա, որ օժանդակում է Գազայի կոտորածին. Վարդան Ոսկանյան
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է. «Հայաստանն այլևս ճանաչում է Պաղեստինի պետությունը, իսկ Բաքվի բարբարոսական վարչախումբն Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
«Ուրարտուն» նոր ֆուտբոլիստ ունի
«Ուրարտուն» ունի նոր ֆուտբոլիստ։ Ակումբը պայմանագիր է ստորագրել ռուս հարձակվող Անտոն Կիլինի հետ։ Այս մասին հայտնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Կնայեք պառլամենտում այսօր տեղի ունեցածն ու կարձանագրեք, թե ովքեր ուզում են Հայաստանը դարձնել Ուկրաինա. Անի Սամսոնյան
«Մի տրվեք մանիպուլացիաներին ու կեղծիքին և թույլ մի տվեք «իշխանությունը ժողովրդինն է» լոզունգներով ձեր միջոցով այդ մարդիկ կատարեն իրենց սև գործը»
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
Ըստ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի, ԵՄ-ն Արցախի հարցում կողմնակալ հայտարարություններ է անում
Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունը կոչ է արել ԵՄ-ին զերծ մնալ կողմնակալ հայտարարություններից, որոնք խաթարում են տարածաշրջանում Երևանի և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
«Մինչ օրս ԱՄՆ-ը ՀՀ-ին տրամադրել է 15 միլիոն դոլար մարդասիրական օգնություն, որից միայն չնչին մասն է ուղղակիորեն հատկացվել փախստականներին»
ԱՄՆ Կոնգրեսում հայկական շահերի պաշտպանությանն ուղղված ընթացիկ աշխատանքների վերաբերյալ
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
Աղետի գոտում հաջողվել է կանխել հնարավոր համաճարակների բռնկումը
Հունիսի 21-ին Ալավերդու համայնքապետարանում անցկացվել է Լոռու և Տավուշի մարզերում տեղացած հորդառատ անձրևների հետևանքով տեղի ունեցած հեղեղումների...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Ցանկապատ չկա, գոյություն չունի խաբել են ձեզ. Ոսկեպարցին՝ Փաշինյանի ցույց տված փշալարերի մասին
«Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժման առաջնորդ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը Կիրանցից հետ այցելել է Ոսկեպար գյուղ։ Սրբազանը նախ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Այլընտրանքային ճանապարհը կառուցելուց հետո թշնամին ավելի կմոտենա Կիրանցին. Միհրան Մախսուդյան
13:38 21/06/2024

Այլընտրանքային ճանապարհը կառուցելուց հետո թշնամին ավելի կմոտենա Կիրանցին. Միհրան Մախսուդյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}