Կրթություն, գիտություն 12:17 05/08/2022 Հայաստան

Բյուրականի աստղադիտարանում բացահայտել են, որ աստղառաջացման պրոցեսները կարող են ձգանի դեր խաղալ

ՀՀ ԳԱԱ Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանի գիտաշխատողները՝ ՌԴ Հատուկ աստղադիտարանի «Արտագալակտիկ օբյեկտների սպեկտրոսկոպիա և ֆոտոմետրիա» լաբորատորիայի աշխատակիցների մասնակցությամբ մեծ չափեր և զանգված ունեցող HII-տիրույթների և կոմպլեքսների 6-մ աստղադիտակով ստացված տվյալների հիման վրա ցույց են տվել, որ աստղառաջացման պրոցեսները կարող են ձգանի դեր խաղալ՝ դառնալով ձևաբանական փոփոխությունների պատճառ։

ՀՀ ԳԱԱ գիտության հանրայնացման և հասարակայնության հետ կապերի բաժնից հայտնում են, որ եզրակացության հիմքում SBS1539+597(UGC055758) գալակտիկայի համար 6-մ դիտակով ստացված 3D-սպեկտրոսկոպիկ տվյալներն են: Ցույց է տրվել, որ այս էլիպտիկ տիպի գալակտիկայում դիտվող պարուրաձև թևի առաջացումը սկիզբ է առնում կենտրոնական մասում գտնվող HII-տիրույթի հետ, որում բուռն աստղառաջացման պրոցեսներ են ընթանում: Գիտական աշխատանքը ղեկավարել է Բյուրականի աստղադիտարանի ավագ գիտաշխատող, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Սուսաննա Հակոբյանը:

«Դիտումներից ստացված 3D-սպեկտրոսկոպիկ տվյալների մանրակրկիտ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ուսումնասիրվող գալակտիկայի կենտրոնական մասում գտնվում է ակտիվ աստղառաջացման տիրույթ: Այն բաղկացած է երկու HII տիրույթներից և տուրբուլենտության գոտուց, որն  առանձնանում է ճառագայթող գազերի սկավառակային ընդհանուր ֆոնային պտույտից: Արագությունների դաշտում բացահայտվում է նաև գալակտիկայի հիմնական մարմնից անջատվող թևի առկայություն, որի սկզբնամասը դիրքավորված է ակտիվության տիրույթում: Հաշվի առնելով նաև տուրբուլենտության գոտու առկայությունը՝ կարելի է եզրակացնել, որ աստղառաջացման ակտիվության հետ կապված գործընթացները կարող են ազդել շրջակա գազերի կինեմատիկայի վրա, ձգանի դեր ունենալ՝ հարուցելով տվյալ դեպքում թևի անջատումը, և ընդհանուր դեպքերում՝ գալակտիկայի ձևաբանության փոփոխությունը: Սա գալակտիկաների էվոլյուցիայի խնդիրների հետ շաղկապված նոր, կարևոր արդյունք է»,– ասում է Սուսաննա Հակոբյանը:

Աշխատանքը կատարվել է «Երկրորդ Բյուրականյան շրջահայության յոթ ընտրված դաշտերի գալակտիկաների կոմպլեքս ուսումնասիրություն» մեծածավալ ծրագրի մաս կազմող «Աստղառաջացման ակտիվությամբ z<0.1 կարմիր շեղումով գալակտիկաների մանրակրկիտ ուսումնասիրություն» ենթածրագրի շրջանակներում:

Աշխատանքի վերաբերյալ գիտական հոդված է տպագրվել «Astrophysics» («Aстрофизика») ամսագրում:

Նկար1. Ուսումնասիրվող SBS1539+597 գալակտիկայի պատկերը՝ a) DSS ( Digitized Sky Survey) շրջահայության քարտեզի վրա և b) ջրածնի բալմերյան Hα գծում ՝ ըստ MPFS բազմաբիբ սպեկտրոգրաֆի օգտագործմամբ 6-մ դիտակով ստացված տվյալների. c)նախորդ նկարում սպիտակով շրջանագծված 11''x7'' տիրույթի պատկերը, որը համապատասխանում է Hα և [NII]6548,6583 իոնիզացված ազոտի գծերն ընդգրկող սպեկտրի հատվածին. d) նախորդ նկարից՝ տուրբուլենտության տիրույթ հանդիսացող երկու էլեմենտները խոշորացված տեսքով: 

Նկար 2. a) Ջրածնի բալմերյան Hα գծով հաշվարկած SBS1539+597 գալակտիկայի տեսագծային արագությունների դաշտը. b) և c) արագության փոփոխությունները արտացոլող կորեր, ստացված դաշտում նշված 1-ին և 2-րդ առանցքների շրջակայքում, համապատասխանաբար: 

Նկար 3. Բյուրականի աստղադիտարանի ավագ գիտաշխատող, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Սուսաննա Հակոբյան

Նկար 4. ՌԴ Հատուկ աստղադիտարանի «Արտագալակտիկ օբյեկտների սպեկտրոսկոպիա և ֆոտոմետրիա» լաբորատորիայի վարիչ,  Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Սերգեյ Դոդոնով

Նկար 5. ՌԴ Հատուկ աստղադիտարանի «Արտագալակտիկ օբյեկտների սպեկտրոսկոպիա և ֆոտոմետրիա» լաբորատորիայի առաջատար գիտաշխատող, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Ալեքսեյ Մոիսեև

 

 

 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:38
ՌԴ-ի և Իրանի միջև ռազմատեխնիկական համագործակցության էական աճի դեպքում ԱՄՆ-ն արագ և կոշտ միջոցներ կձեռնարկի
Միացյալ Նահանգների վարչակազմը և նրա դաշնակիցները մտադիր են արագ և կոշտ միջոցներ ձեռնարկել Ռուսաստանի և Իրանի միջև ռազմատեխնիկական...
Աղբյուր` Panorama.am
23:15
Պեմզաշենում մոր և երկու երեխային սպանածներից մեկ պահանջում է իրեն ազատ արձակել
Պեմզաշենում մոր և երկու երեխայի առանձնապես դաժան սպանության գործով մեղադրյալ Վրույր Բարսեղյանի պաշտպանը պահանջում է՝ փոխել ընտրված խափանման...
Աղբյուր` Panorama.am
22:40
Արցախի Հանրապետության «Մենք ենք մեր սարերը» երգի-պարի համույթը հիանալի համերգ ունեցավ. Տիգրան Աբրահամյան
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Արցախի Հանրապետության «Մենք ենք մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:27
Վրաստանը քննարկում է ԼԳԲՏ քարոզչությունն արգելելու հարցը
«Վրացական երազանք» խորհրդարանական խմբակցության նախագահ Մամուկա Մդինարաձեն ասել է, որ կուսակցությունը նախաձեռնում է օրինագիծ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
22:14
Չարենցավանի բնակելի շենքի հրդեհը տեսանելի է մի քանի 100 մետրից
Փետրվարի 29-ին, ժամը 20։50-ի սահմաններում ՀՀ Ներքին գործերի նախարարության փրկարար ծառայության 9-11 ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն...
Աղբյուր` Panorama.am
21:58
Քննարկվել է «Ակադեմիական քաղաք»-ի նախագիծը
ՀՀ կառավարությունից հայտնում են. «Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն, որի ընթացքում քննարկվել են...
Աղբյուր` Panorama.am
21:49
Արամ Ա-ն ընդունել է Բեյրութի նահանգապետին և քաղաքապետին
Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունից հայտնում են. «Վեհափառ հայրապետը ընդունեց Բեյրութի նահանգապետին և քաղաքապետին։ Այս առաւօտ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
21:37
Ես իրականում կարծում եմ, որ ՆԱՏՕ-ն կպատերազմի Ռուսաստանի հետ. Օսթին
Ուկրաինայի պարտությունը կարող է սպառնալ Ռուսաստանի և ՆԱՏՕ-ի միջև ուղիղ ռազմական բախումներով։ «ՌԻԱ նովոստի»-ի փոխանցմամբ, նման...
Աղբյուր` Panorama.am
21:06
«Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ»-ը հայց է ներկայացրել դատարան՝ պահանջելով իմ կողմից հերքում և բռնագանձում 6 մլն դրամ. Օլեգ Դուլգարյան
«Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ Օլեգ Դուլգարյանը գրում է. Հայտարարություն Հայաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
«Արցախը չհանձնողերի» գործով Մանվել Պետրոսյանը կալանքից ազատվեց․փաստաբան
Փաստաբան Արսեն Բաբայանը գրում է․ ««Արցախը չհանձնողերի» գործով իմ և Ռուդիկ Դոլունցի պաշտպանյալ Մանվել Պետրոսյանը, Ռուդիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Հայտնի է, թե Շառլ Ազնավուրի որ քանդակը կկանգնեցվի շանսոնյեի անվան հրապարակում
Հայտնի է հայազգի մեծանուն երգիչ, ՀՀ ազգային հերոս Շառլ Ազնավուրի 100-ամյակին նվիրված հուշարձանի նախագծի հաղթող տարբերակը:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Էդմոն Մարուքյանը պաշտոնից ազատման դիմում է ներկայացրել
 Էդմոն Մարուքյանը ֆեյսբուքյան իր էջում տեղեկացնում է, որ ազատվել է  ՀՀ Հատուկ Հանձնարարություններով Դեսպանի պաշտոնից։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Տպավորություն է, որ այդ տղան՝ Նիկոլ Փաշինյանը, ռուսական ռուլետկա է խաղում․ Արամ Սարգսյան
 «Ինձ մոտ տպավորություն է, որ այդ տղան՝ Նիկոլ Փաշինյանը, ռուսական ռուլետկա է խաղում։ Մի փամփուշտ գցել է ռևոլվերի բառաբանի մեջ,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
Թո՛ղ հրապարակի Սերժ Սարգսյանի գեթ մեկ այդպիսի նամակ, եթե կարող է. ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակ
Երեկ ԱԺ-կառավարություն հարցուպատասխանի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը խորհրդարանի ամբիոնից հայտարարել էր. «Սերժ Սարգսյանը պաշտոնանկությունից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Նիկոլ Փաշինյանը մեզ բերել է «չվերադարձի կետ»․ Բագրատյան
«Որպեսզի  մեր մյուս հանրահավաքներին արդեն սյունեցիներն այստեղ չլինեն, մենք պետք է հասկանանք, որ քիչ ժամանակ ունենք »,-...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Անլուծելի խնդիր գոյություն չունի․ Ծառուկյանը հանդիպել է Արցախի երիտասարդական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին
ԲՀԿ մամուլի խոսնակ Իվետա Տոնոյանը գրում է․ «Գագիկ Ծառուկյանն աշխատանքային հանդիպում է ունեցել Արցախի երիտասարդական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Այս իշխանության օրոք միայն մի բան ծաղկեց, զարգացավ և դա դավաճանությունն էր․ Պետրոսյան
 «Ես չեմ ուզում խոսել այն մասին, թե ինչ է արել Նիկոլը, բոլորս շատ լավ գիտենք , մեր մաշկի վրա, ընտանիքների վրա զգացել ենք։ Հայաստան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Երևանի կանաչ ֆոնդը, ստի հիման վրա, ուզում են վերացնեն․ Արթուր Չախոյան
Ակտիվիստ Արթուր Չախոյանը ֆեյսբուքյան իր էջում քաղաքացիներին կոչ է անում միանալ և կանգնեցնել Երևանի կանաչ ֆոնդի վերացման գործընթացը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Ադրբեջանը զորավարժություններ է անցկացրել թուրքական գրոհային ԱԹՍ-ներով
Թուրքական իշխանամերձ TGRT Haber-ն անդրադարձել է  Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության հայտարարությանն Թուրքիայի կողմից Ադրբեջանին վաճառված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Ինչու՞ պիտի ձեզ օգնեմ՝ խախտումներն ու կիքսերը ժամանակին վերացնելու հարցում․ Մելիքյան
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը գրում է․ «Էսօր էլ Սամսոնյանի նիստի ժամանակ էր դատախազն ինձ մեղադրում, որ իրենց թույլ տված խախտման մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Նիկոլ Փաշինյանին իմպիչմենտ հայտարարելու գործընթացն արդեն մեկնարկում է. Նարինե Դիլբարյան
Ազատության հրապարակում ընթանում է Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով «Միասին» շարժման կազմակերպած հանրահավաքը
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Հայաստանից Մոսկվա պատվիրակություն կգործուղվի
Հայաստանի ազգային հերոս, ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի նախկին նախագահ Նիկոլայ Ռիժկովի մահվան կապակցությամբ սգո արարողություններին մասնակցելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Մենք Եվրոպական միությունից ակնկալում ենք շոշափելի քայլեր. ՀՅԴ Եվրոպայի գրասենյակ
ՀՅԴ Հայ դատի Եվրոպայի գրասենյակը հանդես է եկել մեկնաբանությամբ՝ Եվրոպական խորհրդարանի վերջին բանաձևերում Արցախին և Հայաստանի Հանրապետությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Կաթողիկոսը երախտագիտությունն է հայտնել Նիդերլանդների Թագավորությանն արցախահայությանը ցուցաբերած զորակցության համար
Փետրվարի 29-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում ընդունել է ՀՀ–ում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Ամփոփվեցին «ԵՄ-ը շրջակա միջավայրի համար, կանաչ համայնք՝ դիմակայուն ապագա» ծրագրի արդյունքները
Տեղի ունեցավ «ԵՄ-ը շրջակա միջավայրի համար, կանաչ համայնք՝ դիմակայուն ապագա» ծրագրի ամփոփիչ միջոցառումը։  Ծրագրի նպատակն է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Քասախում տեղի ունեցած սպանության վարույթով երեք անձ կալանավորվել է
Քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Նաիրիի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնված քրեական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
Միրզոյանն ու Բայրամովը համաձայնվել են շարունակել բանակցությունները բաց հարցերի շուրջ
Նրանք քննարկել են «Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման վերաբերյալ» երկկողմ համաձայնագրի նախագծի դրույթների տեսակետները
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Անահիտ Սիմոնյանը հայտնել է ընտանիքի նոր անդամի մասին
«Եվ ահա իմ աղջիկը Կորեայից։ Բարի գալուստ մեր ընտանիք, Միա։ Մենք քեզ այնքան երկար ենք սպասել»,-ինսթագրամի իր էջում գրել է երգչուհի,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Հայաստանի իշխանությունը գնում է երկու հզոր կենտրոնների հետ ուղիղ առճակատման. Աբրահամ Գասպարյան
«Քաղաքական աշխարհը գնում է ռազմատնտեսական և  անվտանգային գոտիների վերաբաժանման՝ Եվրասիա, Մերձավոր Արևելք,  Հարավային Կովկաս,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
Վազգեն Մանուկյան. Ես ուզում եմ հասկանալ՝ նոր հռչակագրի նախաբանը ո՞րը պետք է լինի
«Անկախության հռչակագիրը չի խանգարել մեզ դառնալ ՄԱԿ-ի անդամ, չի խանգարել դիվանագիտական հարաբերություններ ստեղծել տասնյակ երկրների հետ, չի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բագրատ Սրբազան. Մենք ապրում ենք անպատվության ժամանակներում
14:08 29/02/2024

Բագրատ Սրբազան. Մենք ապրում ենք անպատվության ժամանակներում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}