Կրթություն, գիտություն 12:17 05/08/2022 Հայաստան

Բյուրականի աստղադիտարանում բացահայտել են, որ աստղառաջացման պրոցեսները կարող են ձգանի դեր խաղալ

ՀՀ ԳԱԱ Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանի գիտաշխատողները՝ ՌԴ Հատուկ աստղադիտարանի «Արտագալակտիկ օբյեկտների սպեկտրոսկոպիա և ֆոտոմետրիա» լաբորատորիայի աշխատակիցների մասնակցությամբ մեծ չափեր և զանգված ունեցող HII-տիրույթների և կոմպլեքսների 6-մ աստղադիտակով ստացված տվյալների հիման վրա ցույց են տվել, որ աստղառաջացման պրոցեսները կարող են ձգանի դեր խաղալ՝ դառնալով ձևաբանական փոփոխությունների պատճառ։

ՀՀ ԳԱԱ գիտության հանրայնացման և հասարակայնության հետ կապերի բաժնից հայտնում են, որ եզրակացության հիմքում SBS1539+597(UGC055758) գալակտիկայի համար 6-մ դիտակով ստացված 3D-սպեկտրոսկոպիկ տվյալներն են: Ցույց է տրվել, որ այս էլիպտիկ տիպի գալակտիկայում դիտվող պարուրաձև թևի առաջացումը սկիզբ է առնում կենտրոնական մասում գտնվող HII-տիրույթի հետ, որում բուռն աստղառաջացման պրոցեսներ են ընթանում: Գիտական աշխատանքը ղեկավարել է Բյուրականի աստղադիտարանի ավագ գիտաշխատող, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Սուսաննա Հակոբյանը:

«Դիտումներից ստացված 3D-սպեկտրոսկոպիկ տվյալների մանրակրկիտ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ուսումնասիրվող գալակտիկայի կենտրոնական մասում գտնվում է ակտիվ աստղառաջացման տիրույթ: Այն բաղկացած է երկու HII տիրույթներից և տուրբուլենտության գոտուց, որն  առանձնանում է ճառագայթող գազերի սկավառակային ընդհանուր ֆոնային պտույտից: Արագությունների դաշտում բացահայտվում է նաև գալակտիկայի հիմնական մարմնից անջատվող թևի առկայություն, որի սկզբնամասը դիրքավորված է ակտիվության տիրույթում: Հաշվի առնելով նաև տուրբուլենտության գոտու առկայությունը՝ կարելի է եզրակացնել, որ աստղառաջացման ակտիվության հետ կապված գործընթացները կարող են ազդել շրջակա գազերի կինեմատիկայի վրա, ձգանի դեր ունենալ՝ հարուցելով տվյալ դեպքում թևի անջատումը, և ընդհանուր դեպքերում՝ գալակտիկայի ձևաբանության փոփոխությունը: Սա գալակտիկաների էվոլյուցիայի խնդիրների հետ շաղկապված նոր, կարևոր արդյունք է»,– ասում է Սուսաննա Հակոբյանը:

Աշխատանքը կատարվել է «Երկրորդ Բյուրականյան շրջահայության յոթ ընտրված դաշտերի գալակտիկաների կոմպլեքս ուսումնասիրություն» մեծածավալ ծրագրի մաս կազմող «Աստղառաջացման ակտիվությամբ z<0.1 կարմիր շեղումով գալակտիկաների մանրակրկիտ ուսումնասիրություն» ենթածրագրի շրջանակներում:

Աշխատանքի վերաբերյալ գիտական հոդված է տպագրվել «Astrophysics» («Aстрофизика») ամսագրում:

Նկար1. Ուսումնասիրվող SBS1539+597 գալակտիկայի պատկերը՝ a) DSS ( Digitized Sky Survey) շրջահայության քարտեզի վրա և b) ջրածնի բալմերյան Hα գծում ՝ ըստ MPFS բազմաբիբ սպեկտրոգրաֆի օգտագործմամբ 6-մ դիտակով ստացված տվյալների. c)նախորդ նկարում սպիտակով շրջանագծված 11''x7'' տիրույթի պատկերը, որը համապատասխանում է Hα և [NII]6548,6583 իոնիզացված ազոտի գծերն ընդգրկող սպեկտրի հատվածին. d) նախորդ նկարից՝ տուրբուլենտության տիրույթ հանդիսացող երկու էլեմենտները խոշորացված տեսքով: 

Նկար 2. a) Ջրածնի բալմերյան Hα գծով հաշվարկած SBS1539+597 գալակտիկայի տեսագծային արագությունների դաշտը. b) և c) արագության փոփոխությունները արտացոլող կորեր, ստացված դաշտում նշված 1-ին և 2-րդ առանցքների շրջակայքում, համապատասխանաբար: 

Նկար 3. Բյուրականի աստղադիտարանի ավագ գիտաշխատող, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Սուսաննա Հակոբյան

Նկար 4. ՌԴ Հատուկ աստղադիտարանի «Արտագալակտիկ օբյեկտների սպեկտրոսկոպիա և ֆոտոմետրիա» լաբորատորիայի վարիչ,  Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Սերգեյ Դոդոնով

Նկար 5. ՌԴ Հատուկ աստղադիտարանի «Արտագալակտիկ օբյեկտների սպեկտրոսկոպիա և ֆոտոմետրիա» լաբորատորիայի առաջատար գիտաշխատող, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Ալեքսեյ Մոիսեև

 

 

 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

10:31
Նեպալի մայրաքաղաք Կատմանդուի մոտակայքում մարդատար ինքնաթիռ է կործանվել
Նեպալի մայրաքաղաք Կատմանդուի Տրիբհուվան միջազգային օդանավակայանում թռիչքի ժամանակ կործանվել է Saurya Airlines ավիաընկերության ինքնաթիռը։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
10:18
Տիգրան Աբրահամյան. Լավ օրվա խոստումով քանդել են համակարգեր, ինստիտուտներ
«Վեց տարի լավ օրվա խոստումով քանդել են համակարգեր, ինստիտուտներ, բայց դեռ ոչինչ չեն սարքել»,-նշում է ԱԺ «Պատիվ ունեմ»...
Աղբյուր` Panorama.am
10:06
Ավանում 13-ամյա տղան ուշագնաց լինելու աստիճան ծեծել է 11-ամյա երեխային
ՆԳՆ ոստիկանության Նոր Նորքի բաժնում հուլիսի 22-ի օպերատիվ տեղեկություններ են ստացվել, որ նույն օրը Ավան-Առինջի 1-ին միկրոշրջանում տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
10:05
ԱՄՆ-ում առաջին անգամ ժայթքել է Biscuit basin գեյզերը
ԱՄՆ-ում տեղական ժամանակով ժամը 10.00-ին (Հայաստանում 21.00-ին) ժայթքել է Յելոուսթոն ազգային պարկի հայտնի Բիսքուիթ բեյսին (Biscuit basin)...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
Հուլիսի 24-ին փոխանակման կետերում դոլարի, ռուբլու և եվրոյի փոխարժեքները նվազել են
ՀՀ բանկերում այսօր՝ հուլիսի 24-ին ժամը 09:15-ի դրությամբ, ԱՄՆ դոլարի առքի միջին փոխարժեքը կազմում 385.19 դրամ՝ նախորդ օրվա վերջի համեմատ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
Երևանում օտարերկրացուն առևանգել են, տարել Ծաղկաձոր ու 650 հզ դոլար պահանջել
Հուլիսի 22-ին արտառոց դեպք է տեղի ունեցել Հայաստանում։ Ժամը 07։50-ի սահմաններում ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Հրազդանի բաժնում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:14
«Ժողովուրդ». Բյուջեի պակասուրդը կոծկելու, վարկերով ծայրը ծայրին հասցնելու միջոցով՝ իշխանությունը փորձում է «կայուն պահել» երկրի տնտեսական վիճակը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթը պաշտոնական փաստաթղթերից տեղեկացավ, որ ՀՀ պետական բյուջեի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:13
«Հրապարակ». Մրցույթը կեղծ է, արդյունքը՝ կանխորոշված
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Հանրային հեռարձակողի խորհուրդը Հանրային ռադիոյի տնօրենի թափուր պաշտոնի համար հայտարարված...
Աղբյուր` Panorama.am
09:11
«Ժողովուրդ». Ինչու է Գերմանիա մեկնելիս Փաշինյանը օգտվել իր արձակուրդի հեռավոր 2018 թվականի մի մասից
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Պաշտոնական փաստաթղթերից «Ժողովուրդ» օրաթերթը տեղեկացավ, որ Գերմանիա մեկնելիս...
Աղբյուր` Panorama.am
09:09
«Ժողովուրդ». Ինչ է սպասվում 36 կգ ոսկու, 293 միլիոն ՌԴ ռուբլու անհետացման գործով կալանավորվածներին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «36 կգ ոսկու, 293 միլիոն ՌԴ ռուբլու անհետացման գործով առաջիկայում լրանում են կալանավորված 6...
Աղբյուր` Panorama.am
09:07
«Հրապարակ». ՔՊ պատգամավորները պարտադիր պետք է մասնակցեն կուսակցության տարածքային կազմակերպության խորհուրդների ձևավորմանը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. ««Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության վերջին նիստերից մեկում Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:03
Սասունյան. Հայաստանի բարձրագույն պաշտոնյաներն արձակուրդում են. ոմանք հույս ունեն, որ նրանք չեն վերադառնա
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գրասենյակը զարմանալիորեն հայտարարեց, որ նա երկարատև արձակուրդ  է մեկնում հուլիսի 15-ից մինչև օգոստոսի 12-ը: Ավելի...
Աղբյուր` Panorama.am
08:11
Երեկոյան ժամերին հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ
Երևանում հուլիսի 24-ին, 25-ին և 26-ին երեկոյան ժամերին քաղաքի առանձին հատվածներում հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ։ Հուլիսի 27-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
08:00
Հուլիսի 24-ի հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հուլիսի 24-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:55
Ես երկու տարվա մեջ ավելի շատ բան եմ սովորել ու հասկացել, քան 18 տարվա ընթացքում. Զորացրվող զինծառայող
ՀՀ ՊՆ-ն տեսանյութ է պատրաստել զորացրվող զինծառայող Կարո Սարգսյանի մասին։ Ժամկետային զինծառայող Կարո Սարգսյանը զորացրվող զինվորների շարքում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:30
«Hyundai Elantra»-ում պայթյուն է տեղի ունեցել
Հուլիսի 23-ին, ժամը 19։30-ի սահմաններում Կոմիտասի պողոտայում՝ «Թումանյան» շաուրմայանոցի դիմաց, դեռևս անհայտ հանգամանքներում պայթյուն...
Աղբյուր` Panorama.am
21:52
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանը մտահոգիչ է համարում
ՀՀ ՄԻՊ գրասենյակից հայտնում են. «Երևան քաղաքի Պարույր Սևակի 5/1 հասցեում գտնվող բազմահարկ շենքի պայթեցման եղանակով քանդման վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:42
Տեղի է ունեցել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության կանխարգելման հանձնաժողովի հերթական նիստը
ՀՀ ՆԳՆ Ոստիկանությունից հայտնում են, որ տեղի է ունեցել թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառության և ապօրինի շրջանառության...
Աղբյուր` Panorama.am
21:33
Հանրապետությունում իրավապահների կողմից հանցագործությունների կանխումն այժմ վերահսկողությունից դուրս է եկել. Երվանդ Վարոսյան
Հանրապետությունում իրավապահների կողմից հանցագործությունների կանխումն այժմ վերահսկողությունից դուրս է եկել։ Այս մասին NEWS.am-ի հետ զրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
21:22
Կանխվել է երիտասարդի ինքնասպանության փորձը
ՆԳՆ Փրկարար ծառայությունից հայտնում են. «Կանխվել է երիտասարդի ինքնասպանության փորձը Հուլիսի 23-ին, ժամը 11:45-ին ՆԳՆ ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
21:15
Երևան-Քիշնև չվերթի շուրջ 50 ուղևորի թույլ չեն տվել մեկնել․ «FlyOne»-ը մեկնաբանել է
Երևան-Քիշնև-Երևան չվերթի մի քանի տասնյակ ուղևորներ չեն կարողացել մեկնել, քանի որ օդանավի փոփոխություն է եղել։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:42
Այսօր ադրբեջանցիները հնձել են կիրանցեցիների ցանած հացահատիկը․ Կիրանց գյուղի բնակիչ
Կիրանց գյուղի բնակիչ Գոհար Վարդանյանը գրում է․ «Էսօր Կիրանցում մարդիկ հիշել էին թե ինչպես էին տարիներ առաջ /արցախյան 1-ին պատերազմի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
Էս ի՞նչ են արել բույսերի հետ․ Քրիստինե Վարդանյան
Երևանի ավագանու «Ազգային առաջընթաց» խմբակցության անդամ Քրիստինա Վարդանյանը գրում է․ «Քիչ առաջ ստացա Մերգելյանի այգուց այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
ՀՀ երկրորդ նախագահը մասնակցում է Հովհաննես Հարությունյանի հոգեհանգստի արարողությանը
Ռոբերտ Քոչարյանը մասնակցում է Հովհաննես Հարությունյանի հոգեհանգստի արարողությանը։ Կոնդի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցում տեղի է ունենում ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Հովհաննեսը և՛ պայքարում, և՛ ընկերությունում մարմնավորում էր կյանքը․ Կոչուբաև
«Հովհաննեսը և՛ պայքարում, և՛ ընկերությունում մարմնավորում էր կյանքը։ Ես Հովհաննեսին երբեք չեմ տեսել հոգնած, հուսալքված կամ հիասթափված։ Նա...
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Բագրատ Սրբազանը մասնակցում է Հովհաննես Հարությունյանի հոգեհանգստի արարողությանը
Կոնդի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցում տեղի է ունենում  «Երիտասարդի ձայնը» նախաձեռնության հիմնադիր, ակտիվիստ Հովհաննես Հարությունյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Դիանա Գասպարյանը տուգանվել է 300 հազար դրամով՝ սկեսուրին պատկանող ընկերությանը շինթույլտվություններ տալու համար
Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը 300 հազար դրամով տուգանել է Վաղարշապատի քաղաքապետ Դիանա Գասպարյանին շահերի բախմանն առնչվող գործողություներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Լրագրողական կազմակերպությունների կոչը՝ միջազգային լրագրողական և իրավապաշտպան կազմակերպություններին
Լրագրողական կազմակերպությունները հայտարարություն են տարածել, որում ասվում է․ «Ժողովրդավարության և մամուլի ազատության միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Դադարացվել է «Մեգա թրեյդ»-ի գազաբենզալցակայանի և նավթամթերքի պահեստարանի գործունեությունը
... ապամոնտաժվել են նավթամթերքի պահեստարանի տարողությունները
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
ԵԱՏՄ-ն 1 տարում Հայաստանին միլիոնավոր անգամ ավելի մեծ օգուտ է տալիս,քան ԵՄ -ի «տժվժիկ» դարձրած 10 միլիոնը․ Շարմազանով
ՀՀԿ ԳՄ անդամ Էդուարդ Շարմազանովը գրում է․ «ԵԱՏՄ-ն 1 տարում Հայաստանին միլիոնավոր անգամ ավելի մեծ օգուտ է տալիս,քան ԵՄ -ի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շրջանավարտների 72 տոկոսից ավելին դիմել են բուհեր. Նասիբյան
12:42 23/07/2024

Շրջանավարտների 72 տոկոսից ավելին դիմել են բուհեր. Նասիբյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}