Հասարակություն 13:22 25/11/2022 Հայաստան

Մոնթե Մելքոնյանի ծննդյան օրն է

«Դժվար էր մեր ուղին, բայց նպատակը վեհ էր…իսկ դեպի վեհ նպատակ տանող ուղին հաղթանակ է». Հայաստանի Հանրապետության Ազգային և Արցախ Հանրապետության հերոս Մոնթե Մելքոնյան

Այսօր` նոյեմբերի 25-ին, լրանում է Մոնթե Մելքոնյանի՝ Ավոյի,  ծննդյան 65-ամյակը:

Նա ծնվել է 1957 թվականին ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Ֆրեզնո քաղաքից ոչ հեռու՝ Վայսիլիա ավանում։ Դեռ փոքրուց իմացել է, որ հայ է։  Եղել է Արևմտյան Հայաստանում, ուսումնասիրել է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության պատմությունը։ Մոնթեի ավարտական թեզը նվիրված է եղել Վանի թագավորության ժայռափոր դամբարանների ուսումնասիրությանը. թեզը պաշտպանում է 1978թվին։ Արժանանում է կրթաթոշակի՝ Օքսֆորդի համալսարանում դոկտորական պաշտպանելու համար։ Սակայն Մոնթեն Անգլիա չի մեկնում, նա գնում է Արևմտյան Հայաստան՝ Վասպուրականի ժայռափոր դամբարանները և կացարանները չափագրելու և ուսումնասիրելու համար։

1980 թվականից անդամագրվելով Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակին՝ կարճ ժամանակում դարձել է նրա ղեկավարներից մեկը։ 1981 թվականին նրա մասնակցությամբ կազմակերպվել է հայտնի Վան ռազմագործողությունը: 1981 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ֆրանսիայի Օռլի օդանավակայանում Մոնթեն ձերբակալվել է կեղծ անձնագիր և ատրճանակ կրելու մեղադրանքով։

Նա սկզբում դատապարտվել է 4 ամսվա ազատազրկման, իսկ ավելի ուշ դատարանը որոշել է վտարել նրան Ֆրանսիայից։ Դատարանում Մոնթեն հայտարարել է՝ «Բոլոր հայերը կեղծ անձնագրեր են կրում՝ ֆրանսիական, ամերիկյան, դրանք կեղծ կլինեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք հայկական չեն...»։ 1985 թվականին նա նորից կեղծ անձնագրով ժամանել է Ֆրանսիա և մի քանի ամիս անց նորից ձերբակալվել «ահաբեկչություն» կազմակերպելու մեղադրանքով։ Մոնթեն բանտից դուրս է եկել 1989 թվականի հունվարի 16-ին։

Հոդվածներով հանդես է եկել Փարիզի «Հայ Պայքար» և Լոնդոնի «Կայծեր» թերթերում, «Սարդարապատ» ամսագրում, նաև անգլերեն մի շարք գրքերում՝ հայոց ազգային հարցերի արդարացի պահանջի և իրավունքի մասին, որոնք լույս են տեսել Լոնդոնում։



Մոնթե Հայաստան է եկել այն ժամանակ, երբ արդեն սկսվել էր Արցախյան ազատագրական պայքարը:

1991 թվին, բանտից ազատվելուց հետո, Մոնթեն եկել է Երևան, յոթ ամիս աշխատել է Գիտությունների ակադեմիայում «Հայաստանը և հարևանները» գիրքը գրելու և հրատարակելու նպատակով։ Այստեղ նա ընդունել է Ավո կեղծանունը և 1991 թվականի սեպտեմբերին մեկնել  Արցախ:

Մի քանի ծանր մարտերից հետո` 1992 թվականի հունվարին Մոնթեին հանձնարարում են Մարտունու շրջանի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարի պարտականությունները, Մարտունին դառնում է ամենապաշտպանված ու ամենամարտունակ շրջանը: 1993-ի մարտ-ապրիլ ամիսներին նրա ղեկավարությամբ ազատագրվել է Քարվաճառը, Օմարի լեռնանցքը:
Ունենալով ընկալելու մեծ շնորհք ու հնարավորություն՝ նա ռազմի դաշտում աճում էր օրեցօր։ 

Նրա մարտական ընկերները պատմում են, որ նա խստապահանջ էր, անզիջում կարգազանցների, վախկոտների և բոլոր այն մարդկանց հանդեպ, ովքեր խոչընդոտում էին իր ծրագրերը։

Իր վերջին մարտում նա խիզախորեն դիմավորել է հակառակորդի զրահաջոկատին, և միայն արկի բեկորը զրկել է նրան դիմադրությունը շարունակելու հնարավորությունից: Աղդամի և Մարտունու շրջանների սահմանագծի բարձունքների համար մարտը՝ 1993 թ. հունիսի 12,  վերջինն է եղել Ավոյի համար:

Հետմահու Մոնթեն արժանացել է Հայաստանի և Արցախի Հանրապետությունների Ազգային հերոսի կոչման։ Նրա անունով է կոչվում ՀՀ ռազմական քոլեջը, Երևանում և Արցախում նրա անվամբ կան դպրոցներ։  Արցախի Մարտունի քաղաքի բնակիչներն, ի պատիվ հրամանատարի, քաղաքն անվանում են Մոնթեաբերդ:

2020 թ. նոյեմբերի 25-ին  Մոնթեի ազատագրած Քարվաճառը հանձնվել է թշնամուն 2020 թ. նոյեմբերի 9-ին ստորագրված հայատարարության համաձայն:

Մոնթեի համոզմունք է եղել՝ «... Եթե կորցնենք Արցախը, ապա մենք կշրջենք հայոց պատմության վերջին էջը»։

Հուշեր՝ Մոնթեից

«Ավոն ընդհանրապես խմիչքի հետ սեր չուներ և չէր սիրում, երբ զինվորներն էին այն չարաշահում։

- Էլի խմո՞ւմ եք, – մոտենալով հավաքված զինվորներին՝ հարցնում է Ավոն։
- Դե, հրամանատար ջան, Ղարաբաղի թթի օղին աշխարհին է հայտնի։ Ամեն հաց ուտելուց մի բաժակ պետք է խմի ղարաբաղցին։ Միշտ էդպես է եղել. մեր պապերն էլ, պապերի պապերն էլ, երբ սեղան են նստել, թթի օղին անպակաս է եղել։

- Մեր պապերն էլ, պապերի պապերն էլ ժամանակից շուտ են խմել։ Ես անգամ պետք է խմենք վերջում ազգովի, ես էլ ձեզ հետ միասին, - ասում է Ավոն:

Նաև պատմում են.
«- Հրադադար է, տղաներ, հանկարծ չկրակեք, - պատվիրում է Մոնթեն իր զինվորներին:
- Իսկ եթե իրենք կրակե՞ն, - հարցնում է մեկը:
- Մարերը լացացրեք, - լինում է պատասխանը»։

Պարգև Սրբազանը Ավոյի մասին ասել է. «Մոնթեն անմնացորդ սիրում էր իր ազգը։ Հայ եկեղեցին մի լավ աղոթ ունի, հիշատակն արդարոց օրհնությամբ եղիցի։ Կարծես Մոնթեի մասին է ասված»։

«Կար, կա, կհարատևեն՝ Անդրանիկը, Գարեգին Նժդեհը, Մոնթեն»,- այս խոսքերի հեղինակը Վազգեն Սարգսյանն է:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

13:22
Եթե Ադրբեջանը չտեսնի մեր սահմաններում լուրջ արգելք, մռութին չստանա, կանգ չի առնի. Օհանյան
««Պաշտպան հայրենյաց» ծրագիրն ուղղված է բանակի՝ պայմանագրային  ծառայության համալրմանը, դրան մենք կողմ քվեարկեցինք, դրական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:16
Արթուր Թովմասյանը հարգանքի տուրք է մատուցել Սպիտակի երկրաշարժի զոհերի հիշատակին
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ Արթուր Թովմասյանն այսօր` դեկտեմբերի 7-ին, այցելել է Ստեփանակերտի քաղաքային հուշահամալիր և հարգանքի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:12
ԱՄՆ-ի կոնգրեսը հանել է Թուրքիային F-16 կործանիչներ վաճառելու նախապայմանները
ԱՄՆ-ի կոնգրեսում շարունակվում են Թուրքիային 40 միավոր ամերիկյան F-16 կործանիչների վաճառքի ու 80 միավոր արդեն առկա կործանիչների արդիականացման...
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Մեկ օրում՝ 9 ՃՏՊ, 4 զոհ, 12 վիրավոր
Ըստ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի՝ դեկտեմբերի 6-ից 7-ը Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության ստորաբաժանումները...
Աղբյուր` Panorama.am
12:32
Քննարկման է ներկայացվել գիտական աստիճանաշնորհման կանոնակարգի նախագիծը
ՀՀ բարձրագույն որակավորման կոմիտեն հանրային քննարկման է ներկայացրել գիտական աստիճանաշնորհման կանոնակարգի նախագիծը: ԿԳՄՍ նախարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Խորհրդարանն ընդունեց եկամտի համընդհանուր հայտարարագրման և նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման մասին նախագծերը
ԱԺ-ն մեկ օրում քննարկեց և գրեթե սպառեց նիստերի օրակարգում ընդգրկված բոլոր նախագծերը՝ դրանցից 4-ը տեղափոխելով 24 ժամյա քննարկման ռեժիմ:...
Աղբյուր` Panorama.am
12:10
Վազգեն Մանուկյան. Այժմ մեզ պետք չէ որևէ փաստաթղթով սահմանափակել մեր հնարավորությունները
ՀՀ նախկին վարչապետ Վազգեն Մանուկյանը գրում է. «Ամբողջ համաշխարհային պատմությունը ազգերի, երկրների, պետությունների միավորումների,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
«Խիստ անհրաժեշտություն է հստակեցնել Լեռնային Ղարաբաղի շփման գծի և Լաչինի միջանցքի աշխարհագրական կոորդինատները»
«Միասնական հայրենիք» կուսակցությունը տարածել է հայտարարություն Լաչինի միջանցքում վերահսկողության մեխանիզմներ սահմանելու վերաբերյալ,...
Աղբյուր` Panorama.am
11:54
Փաստորեն սա է կառավարության վերաբերմունքն ասորական համայնքի նկատմամբ. Միրզոևա
Դեռևս 2022 թվականաին պետական  բյուջեի քննարկման շրջանակներում ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Զեմֆիրա Միրզոևան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:43
Վահե Հովհաննիսյան. Անձեռնմխելիության և այլ կարևոր բանի մասին
Այլընտրանքային նախագծեր խմբի համահիմնադիր Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է. «Այսօրվա ներքաղաքական բարքերը շատ նման են...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
2023-ին պետական բյուջեի դեֆիցիտը կկազմի 289 միլիարդ դրամ. Տիգրան Խաչատրյան
Ազգային ժողովում քննարկվում է Հայաստանի Հանրապետության 2023 թվականի պետական բյուջեի մասին օրենքի լրամշակված նախագիծը։ Նախքան հարցի քննարկումը,...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Մարսի դիտման լավագույն հնարավորությունը
Դեկտեմբերի 8-ին Գրինվիչի ժամանակով ժամը 6-ին (Երևանի ժամանակով ժամը 10-ին) «կարմիր մոլորակը»՝ Մարսը (հայկական անվանումը՝ Հրատ),...
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
Սահմանային բնակավայրերում պայմանագրային զինծառայողները երկու խնդիր են իրականացրել, Սեյրան Օհանյան
«Պրոֆեսիոնալ բանակին անցնելու գաղափարը նոր չէ: Դեռ ՀՀ զինված ուժերի ձևավորման նախնական փուլում էլ  մենք մտածել ենք դրա...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Քրիստինե Վարդանյանը քաղաքացիներից ներողություն է խնդրում
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, դաշնակացական Քրիստինե Վարդանյանը գրում է. «Հայաստանի ճակատագրով մտահոգ,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:58
Կարին Մարկիդեսը հեռանում է ՀԱՀ նախագահի պաշտոնից
Դեկտեմբերի 3-ին` Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում (ՀԱՀ) 3,5 տարի նախագահելուց հետո, պրոֆեսոր Կարին Մարկիդեսը հրաժեշտ տվեց համալսարանին: ՀԱՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Արգենտինայի նախկին նախագահ Քրիստինա Կիրշները դատապարտվել է 6 տարվա ազատազրկման
Առաջին ատյանի դատարանը կոռուպցիայի գործով Արգենտինայի նախկին նախագահ Քրիստինա Կիրշներին դատապարտել է վեց տարվա ազատազրկման և ցմահ զրկել պետական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:35
Ատեսավորման և հավելավճարների խնդիրը բերելու է ԶՈւ-երից արտահոսքի. Օհանյան
«Տվյալ առաջարկությամբ փաստորեն Զինված ուժերի  ատեստացիոն ամբողջ համակարգը մենք կապում ենք  հավելավճարների հետ»,- ԱԺ-ում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
Պաշտպանական խումբ. Դավիթ Տոնոյանին կալանքի տակ պահելու հիմքեր չկան
Պաշտպանության նախկին նախարար Դավիթ Տոնոյանի պաշտպանական խումբը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Դավիթ Տոնոյանի ձերբակալումից...
Աղբյուր` Panorama.am
10:23
Հայկ Գրիգորյանը ՔՊ-ի առաջադրմամբ ընտրվեց ԲԴԽ-ի գիտնական-անդամ
Ազգային ժողովը հերթական նիստի մեկնարկին մեկ րոպե լռությամբ հարգեց 34 տարի առաջ տեղի ունեցած Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի զոհերի հիշատակը:...
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
Իսպանիայի հավաքականի մարզիչը ներողություն է խնդրել երկրպագուներից
Իսպանիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Լուիս Էնրիկեն ներողություն է խնդրել ազգային հավաքականի երկրպագուներից Աշխարհի առաջնության 1/8 եզրափակչում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:14
Սասունյան. Հայաստանը պետք է Ֆրանսիայի թանգարանից հետ բերի Ցեղասպանության հինգ զոհերի գանգերը
2022 թվականի նոյեմբերի 28-ին «Նյու Յորք թայմս» թերթը հրապարակել է լրագրող Կոնստանտ Մեհյոյի ցնցող հոդվածը՝ «Փարիզի թանգարանն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:07
Պենտագոնը հայտնել է, որ իրանական պարեկային նավը վտանգավոր հեռավորության վրա մոտեցել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի նավերին
ԱՄՆ Զինված ուժերի կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) պնդում է, որ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի պարեկային նավը Հորմուզի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Դոլարը շարունակում է թանկանալ
ՀՀ բանկերում այսօր՝ ժամը 09.45-ի դրությամբ, ԱՄՆ դոլարի առքի միջին փոխարժեքը կազմում է 395.22 դրամ`դեկտեմբերի 5-ի համեմատ արժևորվելով 0.50...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Իրավապաշտպան. Ապականվեց նաև Բարձրագույն դատական խորհուրդ բարձրագոչ անվանումը
Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանը գրում է. «Իշխող ուժը Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամի, ընդ որում գիտնական անդամի  թեկնածու է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարը հաստատել է Հայաստանում տեղակայված ԵՄ դիտորդական առաքելության մանդատի երկարաձգման անհրաժեշտությունը
Ֆրանսիայի արտգործնախարար Կատրին Կոլոնան հաստատում է հոկտեմբերի 20֊ից սկսված ԵՄ դիտորդական առաքելության մանդատի երկարաձգման անհրաժեշտությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:37
Ադրբեջանը Հայաստանի իշխանության լուռ համաձայնությամբ մեծացնում է ճնշումը Արցախի նկատմամբ. Աբրահամյան
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խբակցության պատգամավոր, անվտանգային հացերով փորձագետ Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Հայաստանն Արցախի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:27
«Ժողովուրդ». Վճռաբեկ, վերաքննիչ և առաջին ատյանի դատավորների մասնակցությամբ աշխատաժողովը թանկ է արժեցել ՀՀ պետական բյուջեի վրա
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ Կարեն Անդրեասյանի գլխավորությամբ տեղի ունեցած վճռաբեկ,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
«Հրապարակ». Աննա Վարդապետյանը որոշել է խնայել դատախազության միջոցները և թերթեր չբաժանորդագրվել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը որոշել է խնայել դատախազության միջոցները և թերթեր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:21
«Ժողովուրդ». Պաշտոնաթող նախագահներին և վարչապետներին պետական պահպանություն կտրամադրվի միայն վարչապետի որոշմամբ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Այսուհետ Հայաստանի Հանրապետության պաշտոնաթող նախագահներին և վարչապետներին պետական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:18
«Ժողովուրդ». Ընդդիմադիր խմբակցությունների պատգամավորները չեն մասնակցելու կառավարության հետ հարցուպատասխանին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ազգային ժողովի հերթական նիստի օրակարգը երեկ իշխող ուժը քննարկեց առանց ընդդիմադիրների։ Նիստերի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Պրոֆեսիոնալ բանակին անցնելու գաղափարը նոր չէ. Սեյրան Օհանյան
11:22 07/12/2022

Պրոֆեսիոնալ բանակին անցնելու գաղափարը նոր չէ. Սեյրան Օհանյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}