Հասարակություն 13:22 25/11/2022 Հայաստան

Մոնթե Մելքոնյանի ծննդյան օրն է

«Դժվար էր մեր ուղին, բայց նպատակը վեհ էր…իսկ դեպի վեհ նպատակ տանող ուղին հաղթանակ է». Հայաստանի Հանրապետության Ազգային և Արցախ Հանրապետության հերոս Մոնթե Մելքոնյան

Այսօր` նոյեմբերի 25-ին, լրանում է Մոնթե Մելքոնյանի՝ Ավոյի,  ծննդյան 65-ամյակը:

Նա ծնվել է 1957 թվականին ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Ֆրեզնո քաղաքից ոչ հեռու՝ Վայսիլիա ավանում։ Դեռ փոքրուց իմացել է, որ հայ է։  Եղել է Արևմտյան Հայաստանում, ուսումնասիրել է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության պատմությունը։ Մոնթեի ավարտական թեզը նվիրված է եղել Վանի թագավորության ժայռափոր դամբարանների ուսումնասիրությանը. թեզը պաշտպանում է 1978թվին։ Արժանանում է կրթաթոշակի՝ Օքսֆորդի համալսարանում դոկտորական պաշտպանելու համար։ Սակայն Մոնթեն Անգլիա չի մեկնում, նա գնում է Արևմտյան Հայաստան՝ Վասպուրականի ժայռափոր դամբարանները և կացարանները չափագրելու և ուսումնասիրելու համար։

1980 թվականից անդամագրվելով Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակին՝ կարճ ժամանակում դարձել է նրա ղեկավարներից մեկը։ 1981 թվականին նրա մասնակցությամբ կազմակերպվել է հայտնի Վան ռազմագործողությունը: 1981 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ֆրանսիայի Օռլի օդանավակայանում Մոնթեն ձերբակալվել է կեղծ անձնագիր և ատրճանակ կրելու մեղադրանքով։

Նա սկզբում դատապարտվել է 4 ամսվա ազատազրկման, իսկ ավելի ուշ դատարանը որոշել է վտարել նրան Ֆրանսիայից։ Դատարանում Մոնթեն հայտարարել է՝ «Բոլոր հայերը կեղծ անձնագրեր են կրում՝ ֆրանսիական, ամերիկյան, դրանք կեղծ կլինեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք հայկական չեն...»։ 1985 թվականին նա նորից կեղծ անձնագրով ժամանել է Ֆրանսիա և մի քանի ամիս անց նորից ձերբակալվել «ահաբեկչություն» կազմակերպելու մեղադրանքով։ Մոնթեն բանտից դուրս է եկել 1989 թվականի հունվարի 16-ին։

Հոդվածներով հանդես է եկել Փարիզի «Հայ Պայքար» և Լոնդոնի «Կայծեր» թերթերում, «Սարդարապատ» ամսագրում, նաև անգլերեն մի շարք գրքերում՝ հայոց ազգային հարցերի արդարացի պահանջի և իրավունքի մասին, որոնք լույս են տեսել Լոնդոնում։



Մոնթե Հայաստան է եկել այն ժամանակ, երբ արդեն սկսվել էր Արցախյան ազատագրական պայքարը:

1991 թվին, բանտից ազատվելուց հետո, Մոնթեն եկել է Երևան, յոթ ամիս աշխատել է Գիտությունների ակադեմիայում «Հայաստանը և հարևանները» գիրքը գրելու և հրատարակելու նպատակով։ Այստեղ նա ընդունել է Ավո կեղծանունը և 1991 թվականի սեպտեմբերին մեկնել  Արցախ:

Մի քանի ծանր մարտերից հետո` 1992 թվականի հունվարին Մոնթեին հանձնարարում են Մարտունու շրջանի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարի պարտականությունները, Մարտունին դառնում է ամենապաշտպանված ու ամենամարտունակ շրջանը: 1993-ի մարտ-ապրիլ ամիսներին նրա ղեկավարությամբ ազատագրվել է Քարվաճառը, Օմարի լեռնանցքը:
Ունենալով ընկալելու մեծ շնորհք ու հնարավորություն՝ նա ռազմի դաշտում աճում էր օրեցօր։ 

Նրա մարտական ընկերները պատմում են, որ նա խստապահանջ էր, անզիջում կարգազանցների, վախկոտների և բոլոր այն մարդկանց հանդեպ, ովքեր խոչընդոտում էին իր ծրագրերը։

Իր վերջին մարտում նա խիզախորեն դիմավորել է հակառակորդի զրահաջոկատին, և միայն արկի բեկորը զրկել է նրան դիմադրությունը շարունակելու հնարավորությունից: Աղդամի և Մարտունու շրջանների սահմանագծի բարձունքների համար մարտը՝ 1993 թ. հունիսի 12,  վերջինն է եղել Ավոյի համար:

Հետմահու Մոնթեն արժանացել է Հայաստանի և Արցախի Հանրապետությունների Ազգային հերոսի կոչման։ Նրա անունով է կոչվում ՀՀ ռազմական քոլեջը, Երևանում և Արցախում նրա անվամբ կան դպրոցներ։  Արցախի Մարտունի քաղաքի բնակիչներն, ի պատիվ հրամանատարի, քաղաքն անվանում են Մոնթեաբերդ:

2020 թ. նոյեմբերի 25-ին  Մոնթեի ազատագրած Քարվաճառը հանձնվել է թշնամուն 2020 թ. նոյեմբերի 9-ին ստորագրված հայատարարության համաձայն:

Մոնթեի համոզմունք է եղել՝ «... Եթե կորցնենք Արցախը, ապա մենք կշրջենք հայոց պատմության վերջին էջը»։

Հուշեր՝ Մոնթեից

«Ավոն ընդհանրապես խմիչքի հետ սեր չուներ և չէր սիրում, երբ զինվորներն էին այն չարաշահում։

- Էլի խմո՞ւմ եք, – մոտենալով հավաքված զինվորներին՝ հարցնում է Ավոն։
- Դե, հրամանատար ջան, Ղարաբաղի թթի օղին աշխարհին է հայտնի։ Ամեն հաց ուտելուց մի բաժակ պետք է խմի ղարաբաղցին։ Միշտ էդպես է եղել. մեր պապերն էլ, պապերի պապերն էլ, երբ սեղան են նստել, թթի օղին անպակաս է եղել։

- Մեր պապերն էլ, պապերի պապերն էլ ժամանակից շուտ են խմել։ Ես անգամ պետք է խմենք վերջում ազգովի, ես էլ ձեզ հետ միասին, - ասում է Ավոն:

Նաև պատմում են.
«- Հրադադար է, տղաներ, հանկարծ չկրակեք, - պատվիրում է Մոնթեն իր զինվորներին:
- Իսկ եթե իրենք կրակե՞ն, - հարցնում է մեկը:
- Մարերը լացացրեք, - լինում է պատասխանը»։

Պարգև Սրբազանը Ավոյի մասին ասել է. «Մոնթեն անմնացորդ սիրում էր իր ազգը։ Հայ եկեղեցին մի լավ աղոթ ունի, հիշատակն արդարոց օրհնությամբ եղիցի։ Կարծես Մոնթեի մասին է ասված»։

«Կար, կա, կհարատևեն՝ Անդրանիկը, Գարեգին Նժդեհը, Մոնթեն»,- այս խոսքերի հեղինակը Վազգեն Սարգսյանն է:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

16:06
Հունվարի 28-ին Գորիսում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ....
Աղբյուր` Panorama.am
16:05
Երաժշտական կոմեդիայի թատրոնն այս տարի նախատեսում է ունենալ 8 և ավելի առաջնախաղ
Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնի համար 2022 թվականը բավականին հաջող էր, մեկ տարվա ընթացքում թատրոնն ունեցել է 9...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
Պետությունը, եթե սահմանափակումներ է մտցնում, տեղեկատվական վակուումն ո՞վ է լցնելու, լցվելու է այնպես, ինչպես պատերազմի ժամանա՞կ. Մելիքյան
«Ցանկացած  ռազմական դրության ժամանակ սահմանափակումներ մտցնելու անհրաժեշտություն կա, բայց դրանք պետք է լինեն շատ հստակ, ողջամիտ,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:40
Ադրբեջանում Իրանի դեսպանը կանչվել է ԱԳՆ
Բաքվում Իրանի դեսպան Սեիդ Աբբասը կանչվել է  Ադրբեջանի ԱԳ նախարարություն։ Այս մասին հայտնում են ադրբեջանական ԶԼՄ-ները՝ վկայակոչելով...
Աղբյուր` Panorama.am
15:18
Հայազգի արշավորդը հաղթել է Աբու Դաբիում
Հունվարի 21-ին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մայրաքաղաք Աբու Դաբիում կայացած վեցժամյա մրցավազքի TCR դասում հաղթել է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Հանդիպումը շատ բարձր մակարդակի էր. Խաչանով
«Ես գնահատում եմ այս պահերը ռուս, հայ երկրպագուների հետ, մարդկանց հետ, ովքեր դրոշներով եկել էին ինձ աջակցելու»։
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Զոհրաբյան. Կրծկալի և հայրենիքի ընտրություն
Քաղաքական-հասարակական գործիչ Նաիրա Զոհրաբյանը գրում է. «Անգամ Փարիզում և Լոնդոնում Մալաթիայի յառմռկի նման հակահիգիենիկ բազարներ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:25
Արցախում ավտոմեքենայի գազաբալոնի պայթյունի հետևանքով 36-ամյա վարորդը մահացել է
2023թ. հունվարի 26-ին՝ ժամը 18։15-ի սահմաններում, ԱՀ Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս համայնքի 1987թ. ծնված բնակիչ Ա.Մ-ն, վարելով «ՈՒազ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:16
Ձյուն, մառախուղ. եղանակն առաջիկա օրերին
Հանրապետության տարածքում հունվարի 27-ի ցերեկը 28-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Հունվարի 28-ի ցերեկը, 29-31-ը, փետրվարի 1-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
Չինաստանն ու Թուրքիան շահում են ռուսական նավթի վրա դրված ԵՄ էմբարգոյից
Չինաստանը, Հնդկաստանը և Թուրքիան շահում են Եվրամիության (ԵՄ) կողմից ռուսական նավթի վրա էմբարգոյի սահմանումից։ «Գազետա ռու»-ն...
Աղբյուր` Panorama.am
13:55
Գնալով բարդանում է պետական մարմիններից անհրաժեշտ տեղեկություններ ստանալը. Մելիքյան
«2022 թվականը բավականին լարված ժամանակահատված է  եղել լրագրողների, լրատվամիջոցների համար, ինչը պայմանավորված է  եղել բազմաթիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Վենետիկի հանձնաժողովը՝ Արցախի միջանցքի մասին. Լիովին հասկանում ենք իրավիճակի լրջությունը
Իրավունքի միջոցով ժողովրդավարության եվրոպական հանձնաժողովի (Վենետիկի հանձնաժողով) գլխավոր քարտուղար Սիմոնա Գրանատա Մենղինին արձագանքել է ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
Հունաստանը կստանա 400 ամերիկյան զրահափոխադրիչ, նոր ինքնաթիռներ և ռազմանավեր
Հունաստանն այս տարի կստանա 400 ամերիկյան M1117 զրահափոխադրիչներ, նոր ինքնաթիռներ և ռազմանավեր։ ՏԱՍՍ-ը գրում է, որ այդ մասին հինգշաբթի երեկոյան...
Աղբյուր` Panorama.am
13:06
Թմրանյութի 100-ից ավելի փաթեթ՝ Գյումրիի փողոցներում
Հունվարի 20-ին ոստիկանության Մուշի բաժնի քրեական հետախույզները, ապօրինի թմրանյութ պահելու, պատրաստելու և իրացնելու կասկածանքով, Գյումրիի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:58
21-ամյա հարսը հրկիզել է խոտի դեզը
Հունվարի 25-ին ոստիկանության Տավուշի բաժնում Արծվաբերդ բնակավայրի վարչական ղեկավարից ահազանգ էր ստացվել, որ այրվել է գյուղացիներից մեկի խոտի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:41
Հրազդանի դպրոցներից մեկից 12 երեխա տեղափոխվել է հիվանդանոց
«Հրազդանի թիվ 11 դպրոցում աշակերտներից մեկի կողմից անհայտ գազ օգտագործելու հետևանքով ինքնազգացողության վատացմամբ շտապօգնության մեքենայով...
Աղբյուր` Panorama.am
12:40
Ղրղզստանը և Ուզբեկստանն ավարտել են սահմանազատումը և փոխանակվել վավերացված արձանագրություններով
Ղրղզստանի նախագահ Սադիր Ջափարովն ասել է, որ Ղրղզստանն ու Ուզբեկստանն ավարտել են սահմանների սահմանազատման գործընթացը և փոխանակել են վավերացված...
Աղբյուր` Panorama.am
12:27
Փորձ է արվել Աթենքից Հայաստան ներմուծել չհայտարարագրված բնական մուշտակներ
Օրերս Աթենք-Երևան չվերթով Հայաստան ժամանած քաղաքացին  ՊԵԿ Արևմտյան մաքսատուն-վարչության ուղևորների մաքսային հսկողության բաժնում ընտրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:19
Թեհրանի ոստիկանապետը մանրամասներ է հայտնել Ադրբեջանի դեսպանատան վրա հարձակումից
Նախաքննության ցույց է տալիս, որ հարձակվողի շարժառիթն անձնական և ընտանեկան խնդիրներն են եղել։
Աղբյուր` Panorama.am
12:11
Ո՞վ է «Kiss me» գուլպաներով, Շուշին «հանձնող» նոր ԱԳ փոխնախարարը
Երեկվանից սոցցանցերը տարածում են Վահան Կոստանյանի գրառումներն ու լուսանկարները։ Նման արշավի պատճառ է դարձել այն, որ Նիկոլ Փաշինյանը Կոստանյանին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Կարմիր խաչի միջնորդությամբ Արցախից Հայաստան է տեղափոխվել ևս երեք հիվանդ
«Արևիկ» բուժմիավորումում 9 երեխա գտնվում է նորածնային և վերակենդանացման բաժանմունքներում:
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
Դոլարն արժեզրկվել է, եվրոն` արժևորվել
ՀՀ բանկերում այսօր՝ ժամը 11:30-ի դրությամբ, ԱՄՆ դոլարի առքի միջին փոխարժեքը կազմում է 393.58 դրամ` հունվարի 25-ի համեմատ արժեզրկվելով 0.37...
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
Australian Open. Խաչանովը կիսաեզրափակչում պարտվեց
Ավստրալիայում ընթացող թենիսի Մեծ սաղավարտի տարվա առաջին մրցաշարի՝ Australian Open-ի կիսաեզրափակիչ խաղն ավարտվել է հայազգի ռուս թենիսիստ Կարեն...
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
ՌԴ ԱԳՆ. Մոսկվան ցնցված է Իրանում Ադրբեջանի դեսպանատան վրա հարձակման դեպքից
Մոսկվան ցնցված է Ադրբեջանի դեսպանատան վրա հերթական հարձակումից, ցավակցություն և զորակցություն է հայտնում գործընկերներին: «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:32
Խենթանալու հայրենիք, փառավոր ազգ. Արցախի ԱԺ պատգամավոր
Արցախի Հանրապետության  «Արդարություն» խմբակցության պատգամավոր Մետաքսե Հակոբյանը գրել է.  «Շուտով հինգ տարի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:21
Ովքեր են «Գազպրոմ»-ի անունից բարձր աշխատավարձով աշխատանք առաջարկում
Անվտանգության ծառայության կողմից համացանցում իրականացվել են ուսումնասիրություններ։
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
«ԼՈՒՅՍ». ՀՀ-ում արտաքին կապիտալի ներհոսքի տատանումները և մյուս արտաքին ցնցումներն առաջացրել են ներքին պահանջարկի, հետևաբար նաև տնտեսական աճի տատանումներ
«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամը վերլուծել է ՀՀ տնտեսական աճի կառուցվածքը։ Այսպես՝ • ՀՀ տնտեսության զարգացման ընթացքում բարձր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:03
Global Finance. Կոնվերս Բանկն առևտրի ֆինանսավորմամբ Հայաստանի առաջատարն է
Կոնվերս Բանկը հեղինակավոր Global Finance ամսագրի կողմից լավագույնն է ճանաչվել «Առևտրի ֆինանսավորող լավագույն բանկը Հայաստանում» անվանակարգում:
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Լոնդոնը խոստանում է աջակցել Թբիլիսիին ՌԴ-ից հնարավոր հիբրիդային սպառնալիքների դեմ պայքարում
Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը կշարունակի աջակցել Վրաստանին՝ Ռուսաստանից եկող հնարավոր հիբրիդային սպառնալիքներին դիմակայելու հարցում։ Այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Զինված հարձակում է տեղի ունեցել Իրանում Ադրբեջանի դեսպանատան վրա
Մեկ մարդ սպանվել է, կան վիրավորներ
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բորիկ Կոյտիկով. էլ ի՞նչ պիտի կատարվի, որ ժողովուրդը հասկանա՝ անօրինական երկրում ենք ապրում
14:04 26/01/2023

Բորիկ Կոյտիկով. էլ ի՞նչ պիտի կատարվի, որ ժողովուրդը հասկանա՝ անօրինական երկրում ենք ապրում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}