ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի կարևոր ներդրումը՝ աշխարհի խաղողի գլոբալ քարտեզում

Այսօր Science պարբերականում (IF 47.728) լույս է տեսել ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի բույսերի գենոմիկայի խմբի ղեկավար Քրիստինե Մարգարյանի  համահեղինակությամբ "Dual domestications and origin of traits in grapevine evolution" հողվածը։

Ինտիտուտից հայտնում են, որ 4 տարվա ընթացքում ամբողջ աշխարհից հավաքված 3525 վայրի և մշակովի խաղողների ամբողջական գենոմների ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ՝

.Խաղողը տնայնացվել է ոչ թե 8000, այլ 11000 տարի առաջ, միաժամանակ երկու կենտրոններում զուգահեռ՝ Կովկասում և Արևմտյան Ասիայում։ Հետևաբար, հերքվում է մինչ այժմ շրջանառվող վարկածը, որ խաղողն ունի տնայնացման միայն մեկ հիմնական օջախ։

.Վայրի խաղողը սկսել է բաժանվել 2 հիմնական էկոտիպերի՝ Syl-W և Syl-E, շուրջ 500000 տարի առաջ՝ Պլեյստոցենի ժամանակաշրջանում, իսկ 56000 տարի առաջ արդեն առաջացել են Syl-E1 և Syl-E2 էկոտիպերը, որոնք էլ տնայնացվել են միաժամանակ երկու առանձին կենտրոններում՝ 11000 տարի առաջ։

.Կովկասում ի սկզբանե տնայնացվել է գինու, իսկ Արևմտյան Ասիայում՝ սեղանի խաղողը։

.Տնայնացման օջախ հանդիսացող մեր տարածաշրջանից պրակտիկորեն միգրացիա տեղի չի ունեցել, իսկ Արևմտյան Ասիայից՝ 4 հիմնական ուղիներով խաղողը սփռվել է աշխարհով մեկ։ Ի դեպ, այս փաստը մենք արդեն իսկ դիտարկել էինք` հիմնվելով ֆրագմենտային սեքվենավորման մեր տվյալների վրա, որը թույլ էր տվել հայտնաբերել բոլորովին նոր ալելային բազմաձևություն, տիպիկ միայն խաղողի հայկական պոպուլյացիային։

.Խաղողի պտղամաշկի սպիտակ գունավորումն ապահովող «white berry alleles» ալելներն առաջացել են ոչ թե տնայնացումից հետո, այլ առկա են եղել վայրի խաղողի բնական պոպուլյացիայում նախքան տնայնացումը։

«Հայաստանի խաղողի յուրահատուկ գենետիկական բազմազանությունը նոր հնարավորություններ է ստեղծում մեր երկրում զարգացնելու «խելացի» և տվյալահեն խաղողագործությունը և գինեգործությունը, նոր հորիզոններ է բացում խաղողի գենոմային, կենսաինֆորմատիկական և ռեզիստենտ սելեկցիայի հետազոտությունների համար»,- նշում են ինստիտուտից։ 

Քրիստինե Մարգարյանը գրել է.

«Մեր Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի կարևոր ներդրումը՝ աշխարհի խաղողի գլոբալ քարտեզում Հայաստանի տեղի, դերի և յուրահատկության ամրագրման մեջ։

Սև Արենիից մինչև Խնդողնի, 173 տարբեր սորտեր և վայրի խաղողներ, արդեն ամբողջական սեկվենավորված գենոմով՝ Illumina paired-end sequencing տեխնոլոգիայով։

Մինչ այսօր  աշխարհում իրականացված խաղողի գենոմային ամենամասշտաբային պրոեկտին՝ 16 երկրների 23 գիտահետազոտական կենտրոններին, Institute of Molecular Biology /Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտ միացավ հենց առաջին իսկ օրվանից։

Նախագիծը տևեց շուրջ 4 տարի և գեներացրեց 3525 (հավաքվել էր շուրջ 5000 տարբեր նմուշներ ամբողջ աշխարհից) վայրի և մշակովի խաղողների ամբողջական գենոմների հսկայական գենոմային տվյալների բազա, որի վերլուծությունը  միջազգային գիտական խմբին թույլ տվեց հանգելու «հեղափոխական» մի քանի եզրակացությունների, ամբողջացնելով մեր ունեցած գիտելիքները խաղողի գենոմի, էվոլյուցիայի, միգրացիոն ուղիների, տնայնացման և «տնայնացված» մի շարք գեների վերաբերյալ»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:55
CNN. Իսրայելը կպատասխանի Իրանի հարձակմանը
Իսրայելը մտադիր է պատասխանել Իրանի հարձակմանը, պատասխանի մասշտաբները ճշտվում են։ ՏԱՍՍ-ը հայտնում է, որ այդ մասին հայտնում է CNN-ը՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Արսեն Զախարյանը խոսել է իր հայ լինելու մասին
Իսպանական «Ռեալ Սոսիեդադի» և Ռուսաստանի հավաքականի 20-ամյա կիսապաշտպան Արսեն Զախարյանը հարցազրույւց է տվել Mundo Deportivo-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի գործողությունները
ՆԱՏՕ-ն դատապարտում է Իրանի հարձակումն Իսրայելի վրա և զսպվածության կոչ է անում։ Այդ մասին հայտնում է Agence France-Presse (AFP)՝ հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Մոսկվան կոչ է անում Իրանին և Իսրայելին
Մոսկվան կոչ է անում զսպվածություն ցուցաբերել Մերձավոր Արևելքում հակամարտող կողմերին և մտահոգություն է հայտնում տարածաշրջանում հերթական վտանգավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:59
Թուրքիայի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել
Թուրքիայի Բուրսա քաղաքի առևտրի կենտրոնում զինված բախում է տեղի ունեցել երկրի հյուսիս-արևմուտքում, կա վիրավոր։ «ՌԻԱ նովոստի»,-ն գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
Իրանցիները շատ հստակ գիտակցում են, որ Մերձավոր Արևելքում հասկանում են միայն ուժի լեզուն. Վարդան Ոսկանյան
«Ամփոփելով անցած գիշերվա իրանական վրիժառության պատասխան գործողությունը, պետք է նշել, որ հարվածի բնույթը եղել է սահմանափակ՝ ոչ թե պատերազմ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Վրաերթի էենթարկվածը հիվանդանոցի ճանապարհին մահացել է
Ապրիլի 13-ին, մահվան ելքով վրաերթ է տեղի ունեցել Երևանում։ Ժամը 21:50-ի սահմաններում Երևանի բնակիչ 22-ամյա Նահապետ Հ.-ն Արշակունյաց պողոտայի և...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
Իրանը հայտարարել է Իսրայելի դեմ գործողության ավարտի մասին
Իրանն ավարտել է Իսրայելի դեմ իր գործողությունը, սակայն անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է հետագա գործողությունների։ Այս մասին հայտարարել է Իրանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին
Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է Իրանի օդային հարձակումը հետ մղելու մասին՝ խոստանալով, որ երկիրը և Իսրայելի ժողովուրդը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը գրում է. «Ո՞վ կմտածեր, որ Իրանը, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն կարող են պայմանավորվել ու այսքան սիրուն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Մենք ապահով ենք, հայկական թաղամասում ամեն ինչ հանգիստ է. Երուսաղեմի թեմի հոգևորական
«Երուսաղեմ, Հայկական թաղամաս: Մենք ապահով ենք։ Զոհեր և վիրավորներ չունենք։ Ամեն ինչ հանգիստ է»,- գրել է Հայ Առաքելական եկեղեցու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Իսրայելի հայ համայնքը զոհեր ու վիրավորներ չունի.Արտյոմ Չերնամորյան
«Նաիրի» Պետախ–Տիկվայի իսրայելահայերի միության նախագահ, «Իսրայելահայեր» պարբերականի հիմնադիր Արտյոմ Չերնամորյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
Սա մերձավորարևելյան դիմակայության նոր փուլ է. Արա Պողոսյան
Քաղաքագետ Արա Պողոսյանը գրում է. «Իրանական հարյուրավոր հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր Իրաքի և Սիրիայի տարածքով գիշերն ուղղություն են...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
Իրանը հայտարարել է, որ հարձակման բոլոր թիրախները հաջողությամբ խոցվել են
Իրանը հայտարարել է, որ Իսրայելում իր կողմից խոցված բոլոր թիրախները ռազմական թիրախներ են եղել։ «ՌԻԱ նովոսի»-ի հաղորդում է իրանական...
Աղբյուր` Panorama.am
08:17
Ոսկանյան. Իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար
«Այս պահի դրությամբ ակնհայտ է, որ իրանական վրիժառության գործողության ծավալներն անսպասելի են եղել իսրայելական կողմի համար»,-գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
08:09
Իրանը 5 ժամ շարունակ Իսրայելի վրա արձակել է տասնյակ ԱԹՍ-ներ, բալիստիկ հրթիռներ
Իրանը հինգ ժամ շարունակ Իսրայելի վրա է արձակել մի քանի տասնյակ անօդաչու թռչող սաքեր, տարբեր տեսակի, այդ թվում 100 բալիստիկ հրթիռներ։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
23:27
Արաբագետ. Իրանի պատասխանն Իսրայելին լինելու է
«Տարածաշրջանում իրավիճակը գերլարված է։ Ակնկալվում է Իրանի լեգիտիմ ռազմական պատասխանն Իսրայելին՝ ընդդեմ ապրիլի սկզբին Սիրիայում  ԻԻՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:05
Նարեկ Սամսոնյանի ու Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի համահեղինակներ և վարողներ Նարեկ Սամսոնյանի և Վազգեն Սաղաթելյանի կալանքի որոշումները վիճարկվել են Վերաքննիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:34
«Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ» մրցույթում Հայաստանը կներկայացնի Հայկ Հեքեքյանը
«Դեպի դասական Եվրատեսիլ» մրցույթում հաղթել է հոբոյահար  Հայկ Հեքեքյանը; Նա կներկայացնի Հայաստանը օգոստոսի 17-ին կայանալիք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:04
Ադրբեջանը Կապանի վարչական տարածքներից բռնազավթվել է 2700 հա հողատարածք․ Գևորգ Փարսյան
2022 թվականի սեպտեմբերյան մարտական գործողությունների և Ադրբեջանի ագրեսիայի հետևանքով Կապան համայնքի վարչական տարածքներից օկուպացվել է 2700 հա...
Աղբյուր` Panorama.am
21:53
Եթե առաջնորդվում ենք ԽՍՀՄ քարտեզներով, հայկական կողմը պետք է պնդի 1920-ականների քարտեզները. Շանթ Հարությունյան
aravot.am կայքը գրում է, որ «Շանթ դաշինք» ազգայնական կուսակցությունը որոշում է կայացրել մասնակցել Հայաստանի խորհրդարանական հաջորդ ընտրություններին։
Աղբյուր` Panorama.am
21:07
Փաստաբան. Ա.Աշոտյանը և Ն.Մալյանը այսօր հայրենավաճառների դեմ պայքարի երևի միակ իրական դրսևորումն են
Անազատության մեջ գտնվող ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանի, գրող, հրապարակող Նարեկ ՄԱլյանի փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը գրում է. «Դուք երկրի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Թուրքիայում նշել են ճոպանուղու վթարի հնարավոր պատճառը
Թուրքիայի արդարադատության նախարար Յըլմազ Թունչն այսօր հայտարարել է, որ իշխանությունները ձերբակալել են 13 մարդու՝ Թուրքիայում ճոպանուղու վթարի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Ուրալները զինվորների միջոցներով վերանորոգելու մասին լուրերի առնչությամբ ՊՆ-ն քննություն կանցկացնի
«Զինվորներն են իրենց գումարով հաճախ զինվորական մեքենաները նորոգում. վթարից տուժածի մայր» վերտառությամբ հրապարակման վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Վահե Տեր-Մինասյան. Ծառերի հատմանը նվիրված հաղորդումը չնկարահանվեց
«Ուզում եմ տեղեկացնել, որ Երևանի կանաչապատման, ծառերի հատմանն ու փոխարինմանը նվիրված հաղորդումը, որին պետք է մասնակցեին ինչպես անկախ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Իրավապաշտպան. Կարևորը զենք ու զրահով շրջագայող Փաշինյանն ու Պապիկյանն են, մնացածը զոհեր են
«Մեկ օրից ավել է հաղորդել են սարսափելի վթարի մասին․4 զոհ, 20-ից ավել վիրավորներ, որոնց մեջ կան ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվողներ։ Մինչ այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի հերթապահներն են Արսեն Բաբայանը և Ռուբեն Մելիքյանը
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի 91 թողարկմնա հերթապահներն են փաստաբաններ Արսեն Բաբայանը և Ռուբեն Մելիքյանը։ Փոդքասթը կմեկնարկի ապրիլի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Աշոտյան. Նիկոլի դեմ պայքարս սկսվել է հենց 2018-ի առաջին դժնդակ օրերից և չի դադարել
ՀՀԿ փոխնախագահ, քաղբանտարկյալ  Արմեն Աշոտյանը «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից հեռավար կարգով պատասխանել է քաղաքացիներից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Բերդի բնակիչ. Եթե մի մետր եկան Տավուշից, հասնելու են Երևան
«Ժողովուրդը Նիկոլ Փաշինյանից պետք  է պահանջի, ինչ խոստումներով եկել է իշխանության 2018-ին կամ հեռանա»,-լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից
16:21 13/04/2024

Սվետլաննա Աճեմյան. Երևանում գտնվող իմ տան դուռը բացվում է սահմանից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}