Տնտեսություն 13:02 14/02/2024 Հայաստան

Ներդրումների աճը մեկանգամյա գործարքների էֆեկտ է, ոչ թե՝ միջավայրի աշխուժության. Արմեն Քթոյան

Նախորդ շաբաթ պաշտոնապես հաստատվեց, որ  HSBC  բանկը հեռանում է ՀՀ ֆինանսական շուկայից, նրա ակտիվները գնել է Արդշինբանկը։ Ավելի վաղ հայտնի էր դարձել Վիվա-ՄՏՍ  հեռահաղորդակցության առաջատար օպերատորի վաճառքի մասին։ Մասնագետներն այս գործարքների մեջ տեսնում են Հայաստանից օտարերկրյա կապիտալի արտահոսքի միտում։

Հայաստանի ներդրումային միջավայրի գրավչության, օտարերկրյա ներդրումները հայկականով փոխարինելու և այնտեղ արձանագրվող գործընթացների վերաբերյալ Panorama.am-ը հարցեր ուղղեց ՀՊՏՀ Վիճակագրության ամբիոնի վարիչ Արմեն Քթոյանին։

Ա. Քթոյան-Եթե հարցը դիտարկենք այն տեսանկյունից, թե նախկինում և ներկայում էլ արվող օտարերկրյա ներդրումներն որքանով են իրապես օտարերկրյա, ապա նման հարց միշտ էլ եղել է։ Այդ պրակտիկան տարածված է եղել, երբ հայաստանյան կապիտալը դուրս է բերվել, վերափաթեթավորվել է այլ կապիտալով և ներդրում է արվել Հայաստանում։ Սա մի խնդիր է, և մեկ այլ խնդիր է, թե որքանով է հայաստանյան բիզնես միաջավայրը նպաստավոր օտարերկրյա ներդրողների համար։

Այս հարցին պատասխանելու համար, պետք է հասկանալ, թե հայաստանյան տնտեսությունն երբևէ նպաստավոր միջավայր եղել է օտարերկրյա ներդրումների համար, եթե այո, ապա՝ երբ։  Եթե փորձենք վերլուծել, ապա կտեսնենք, որ նախկինում արված ներդրումներն ոչ այնքան նպաստավոր բիզնես միջավայրի արգասիք են, որքան արդյունք այն բանի, որ մենք ունեցել ենք օտարերկրյա ներդողների տեսանկյունից գրավիչ ներդրումնային օբյեկտներ և այդ ներդրումները ձեռքբերու հայտ է ներկայացվել։ Ձեռքբերումները կատարվել են և դրանք արձանագրվել են որպես օտարերկրյա ներդրումներ։ Արդյուքնում այդ ներդրումները սահմանափակ թիվ են կազմում, հետևաբար, եթե դրանց ձեռբերման համար են օտարերկրյա ներդրողնեը լուրջ և ծանրակշիռ հայտ ներկայացնում և շահագրռվածություն ցուցաբերում, ապա պարզ է, որ երբ այդ օբյեկտները վերջանային, ապա նման ինտենսիվություն այլևս չէր լինի։

Մյուս կարևոր համգամանքն էլ կա՝ այն է, որ մենք ունենցել ենք համեմատաբար ազատ շուկաներ, որտեղ օտարերկրյա ներդրողը կարող էր գար, առկա պահանջարկը բավարարեր,  և այն, ըստ էության, ևս օտարերկրյա ներդրում էր։ Օրինակ, հեռահաղորդակցության ոլորտում կար պահանջարկ, կար ընդամենը պետական մեկ ընկերություն, որը գործում էր և մենաշնորհային դիրք էր զբաղեցնում։ Հետո ավելացավ ևս մեկ մրցակից, այնուհետև եկավ ևս մեկը՝ «Օրանժ» ընկերությունը և հետո ինչ-որ մի իրավիճակու կրկին դուրս եկավ Հայաստանից։  Հեռահաղորդակցության ոլորտի շուկան նույնպես ազատ էր է և հնարավոր էր այդ պահանձարկը բավարարելու համար բավականին շահութաբեր բիզնես իրականացնել։

Ստրատեգիական օբյեկտներ ենք ունեցել, որոնք ևս գրավիչ էին ներդրողների համար։ Օրինակ, տարատեսակ ՀԷԿ-երը, որոնք շահագրգռվածություն են առաջացրել մասնավորապես դրանց մասնավորեցումն օտարերկրյա ներդրողների կամ օտարերկրյա փաթեթավորմամբ ներկայացված հայաստանյան կապիտալի կողմից։

Այս իրողության պայմաններում ասել , որ ներդրումնային միջավայրը նախկինում եղել է նպաստավոր, հիմա նպաստավոր չէ և կապիտալը դուրս է գալիս, ես այդպես չէի ասի։ Պարզապես այդ հեշտ հնարավորությունները վաղուց սպառվել են և արդեն բավականին բարդ է օտարերկրյա ներդրող բերելը և նրան շահագրգռելը, որովհետև ոլորտները, որոնք ներդրողների տեսանկյունից շահութներ են ապահովում, շատ չեն։ Կան նաև անվտանգային խնդիրներ, շուկայի փոքրություն և շատ այլ գործոններ, որոնք խոչընդոտ են ներդրողների տեսնակյունից՝ հատկապես զարգացող տնտեսություններում ներդրում կատարող սուբյեկտների տեսանկյունից։ Այս համատեքստում եթե դիտարկենք HSBC-ի հեռանալը, ապա այն ես կհամարեի ոչ այնքան ոչ նպաստավոր ներդրումնային միջավայրի դրսևորում, որքան այն, որ այդ բանկի տեսնակյունից երկարաժամկետ զարգացման առումով շատ ավելի հետաքրքիր շուկաներ կան և իրենք, միգուցե, ցանկանում են շատ ավելի կենտրոնանալ այդ շուկաների վրա, այն իրենց ռազմավարական տեսլականից բխող որոշում է, ինչը կարելի է հասկանալ, բայց այն մեզ համար այդքան էլ լավ չէ։

Panorama.am-Ի՞նչ վիճակագրություն ունենք օտարերկրյա ներդրումների ոլորտում։

Ա. Քթոյան-Եռամսյակային կտրվածքով են օտարերկրյա ներդրումներն ամփոփվում, և եթե 2023 թվականի ներդրումնային ակտիվությունը փորձենք վերլուծենք, ապա կարձանագրենք, որ 2022 թվականի համեմատությամբ որոշակի աճ կա։ Երկրների առումով Արաբական Միացյալ Էմիրությունները բավականին նշանակալի աղբյուր են հանդիասցել նախորդ տարում կատարված ներդրումների տեսանկյունից։ Արձանագրվում է, որ ֆինանսական ոլորտում է ակնկալվում ներդրումը,  բայց իմ ունեցած տեղեկություններով, վերջնարդյունքում կրկին հանքարդյունաբերության մեջ է այդ ներդրումը կատարվելու։

Վիճակագրական տվյալները վկայում են, որ մեր մոտ շարունակում են գրավիչ մնալ էներգետիկ ոլորտը, որտեղ մասնավորապես ՀԷՑ-ը երկարաժամկետ  նշանակալի ներդրումային նախագծեր է իրականացնում և այդ ոլորտում ևս այլ նախագծեր կան, ինչպես նաև հանգագործությունը։ Ասյտեղ առանձին սուբյեկտների մասով ներդրողների փոփոխություն, որոշակի տեղաշարժեր կան, նաև՝ Ամուլսարի շրջանակներում արվող ներդրումներն են։

Որոշակի ակտիվություն կա նաև անշարջ գույքի շուկայում, պայմանավորված անշարժ գույքի գների աճով, ռուս միջազգային այցելուների գործոնով։ Այլ ոլորտներում կան, իրականացվում են ներդրումնային նախագծեր, բայց դրանք զուտ ծավալային առումով ընդգրկուն չեն և դեռ վաղ է ասելը, որ ներդրողները վերակողմնորոշվում են դեպի այլ ոլորտներ։ Եթե գոմարայաին ծավալային առումով նայենք, ապա կտեսնենք, որ 2022 թվականի համեմատությամբ 35-40% -ի աճ է գրանցվել հրապարակվող տվյալների հիման վրա։ Այն աճի առումով լավ է, բայց այստեղ մեկանգամյա գործարքների  էֆեկտն է, այլ ոչ թե ընդհանուր բիզնես կամ ներդրումնային միջավայրում արձանագրված աշխույժության հետևանք է։ 
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:50
Փլուզվել է Հոբարձի գյուղի կամուրջը
Հորդառատ անձրևների հետևանքով փլուզվել է Լոռու մարզի Ստեփանավան համայնքի կազմի մեջ մտնող Հոբարձի բնակավայրի կամուրջը։  Բնակիչներին...
Աղբյուր` Panorama.am
23:40
ՆԳՆ. Լոռու և Տավուշի մարզերում տարբեր բնակավայրերից տարհանվել է 269, փրկվել` 120 մարդ
Մայիսի 26-ին տեղատարափ անձրևից Լոռու և Տավուշի մարզերում Դեբեդ, Աղստև և Տաշիր գետերի վարարման հետևանքով առաջացած դեպքերի, պատահարների վերաբերյալ թարմացված տեղեկատվություն
Աղբյուր` Panorama.am
23:31
ԱՆ-ն աղետի գոտում գտնվող բնակչությանը հորդորում է չօգտագործել ջուրը, եթե նկատվում է հոտի և գույնի փոփոխություն
ՀՀ առողջապահության նախարարությունը աղետի գոտում գտնվող բնակչությանը հորդորում է վարակիչ հիվանդություններից, հատկապես աղիքային վարակներից,...
Աղբյուր` Panorama.am
23:04
Դավիթ Սարգսյանը մեղադրվում է Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի տրանսպորտային միջոցները թուրքերին չթողնելու մեջ. փաստաբան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ-1» նստավայրում  դատավոր Մարտին Արզումանյանը քննում...
Աղբյուր` Panorama.am
22:57
Վաղը ժամը 8-ից միայն Լոռի և Տավուշ գնացող ճանապարհներն են բաց մնալու, մնացած բոլոր փակվելու են. Բագրատ սրբազան
«Դուք և ձեր ղեկավարն է եղել, որ Ազատ գյուղում մոխրացած 15 տղաների, մեր զինվորների մարմինները դեռ չգտնված, Իջևանում խրախճանք էիք անում՝ նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:40
Երևանի տարբեր վայրերից մոտ 360 տ անձրևաջուր է հեռացվել
Մայիսի 26-ին, ժամը 08։40-ից Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնում ահազանգեր են ստացվել Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջաններում հորդառատ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:29
Հայաստանում գետերի ջրի մակարդակը նվազում է
Ժամը 20։00-ի դրությամբ առավոտյան 8։00-ին դիտված մակարդակի համեմատ դիտվել է ջրի մակարդակի նվազում. Դեբեդ գետի ավազանում 80 սմ-ով (ջրի ելքը 386...
Աղբյուր` Panorama.am
22:24
Մայիսի 26-ին կյանքի հետ անհամատեղելի վնասվածքներ է ստացել ՊՆ N զորամասի զինծառայող. ՀՀ ՊՆ
ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են. «Մայիսի 26-ին դեռևս չպարզված հանգամանքներում կյանքի հետ անհամատեղելի վնասվածքներ է...
Աղբյուր` Panorama.am
22:12
ՌԴ ԱԻՆ-ը Հայաստանին օգնություն է առաջարկել
Ռուսաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը Հայաստանին օգնություն է առաջարկել ջրհեղեղների հետևանքների վերացման համար։ Այդ մասին տելեգրամյան...
Աղբյուր` Panorama.am
21:41
Անհրաժեշտության դեպքում կգործեն ուղղաթիռներ. ՔՊ-ական պատգամավոր
ՔՊ-ական պատգամավոր Արեն Մկրտչյանը գրում է. «Ախթալայի կամուրջի փլուզման հետևանքով կապը կտրված է Ախթալա, Շամլուղ, Մեծ Այրում, Ճոճկան,...
Աղբյուր` Panorama.am
21:34
Այս պահին մեր հայրենիքի հյուսիսային հատվածը խոցված է. Բագրատ սրբազան
«Այս պահին հաստատվեց, որ երեք զոհ ունենք աղետի գոտում։ Մեկ րոպե լռությամբ հարգենք մեր զավակների հոգիների խաղաղությունը»,-կառավարական...
Աղբյուր` Panorama.am
21:19
Վերադառնում ենք Հանրապետության հրապարակ. Բագրատ Սրբազան
«Այս պահին Դեմիրճյան փողոցով վերադառնում ենք Հանրապետության հրապարակ, որպեսզի վաղվա մեր հստակ գործողությունների մասին միասին խոսենք,...
Աղբյուր` Panorama.am
21:17
Սուրեն Պետրոսյանն իշխանության ներկայացուցիչներին հորդորեց պատվով կատարել իրենց ընտրությունը
«Ավելի սքանչելի տեսարան չեմ տեսել»,-ասաց բեմահարթակ բարձրացած Սուրեն Պետրոսյանը՝ դիմելով երթի մասնակիցներին։ Նա նշեց, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:46
Աղետի գոտում կա երեք զոհ. ՆԳՆ
Ըստ օպերատիվ իրավիճակի՝ ժամը 19.30-ի դրությամբ որոնողափրկարարական և անհետաձգելի վթարավերականգնողական աշխատանքները շարունակվում են, որոնց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Դուք արդեն նախկին եք դարձել, հրավիրում եմ ներկայի հետ հանդիպման.Բագրատ Սրբազանը՝ Փաշինյանին
«Նիկոլ Փաշինյան, այս վայրկյանից սկսած հանդիպելու բաց և քննարկելիք թեմա ունենք միասին»,-հայտարարեց Բագրատ Սրբազանը՝  երթով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Բագրատ Սրբազան. Թույլ չտալ, որ մեր շարքերում ինքնահրկիզվող, աղմուկ-աղաղակող մարդիկ լինեն
Բագրատ Սրբազանի առաջնորդությամբ հազարավոր մարդիկ այս պահին կառավարական ամառանոցների մոտ են։ Արքեպիսկոպոսը մարդկանց հանդարտության,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Հեղեղումների հետևանքով ինտերնետ և հեռախոսային կապը գործում է խափանումներով
Հեղեղումների արդյունքում ինտերնետ և հեռախոսային կապը գործում է խափանումներով։ Այս մասին հայտարարում է ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Վնասվել է Ստեփանավան համայնքի ձախափնյա հատվածը և Տաշիր քաղաքը սնուցող գազատարը
Լոռու մարզպետարանից հայտնում են, որ հորդառատ անձրևների հետևանքով Ստեփանավանի տարածաշրջանում՝ Ձորագետի կիրճում, վնասվել է Ստեփանավան...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Ես իմ կյանքը զոհաբերել եմ, նախադեպ կա՞, որ արքեպիսկոպոսը հայտնվի իմ կարգավիճակում. Բագրատ Սրբազան
«Ես իմ կյանքը զոհաբերել եմ։ Նախադեպ կա՞, որ արքեպիսկոպոսը հայտնվի իմ կարգավիճակում։ Ունե՞ք։ Չէ, չունեք։ Հայաստանում»,- դեպի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Խաղատնից հեռացվել է 15 տ անձրևաջուր
Մայիսի 26-ին, ժամը 15։49-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքում խաղատուն է ջրալցվում․...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Այն ո՛չ շնորհավորելիք, ո՛չ էլ ուրախանալու առիթ է. Բագրատ Սրբազան
«Այս իշխանությունները ստախոս են, ինչու ակտիվացրեցին հատկապես սահմանապահ գյուղերում տների հատկացման ծրագիրը, պարզ է պատասխանը՝ բոլորին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Քաղաքացիները շարժվում են դեպի կառավարական ամառանոց, որտեղ ոստիկանական բազմաթիվ ուժեր են կենտրոնացած
Հանրապետության հրապարակում հանրահավաքի ավարտից հետո քաղաքացիները Տավուշի թեմ  առաջնորդ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանի առաջնորդությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
39 շաբաթական հղին տարհանվել է Ախթալայից, այնուհետև ամենագնացով տեղափոխվել բուժկենտրոն. ԱՆ
39 շաբաթական հղին տարհանվել է Ախթալայից, այնուհետև Ալավերդու բժշկական կենտրոնից ընդառաջ  ուղարկված ամենագնացով տեղափոխվել բուժկենտրոն։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
ՔԿ. Հանցավոր բոլոր ոտնձգությունների բացահայտման, պատասխանատվության ենթարկելու հարցում դրսևորվելու է հետևողականություն
ՀՀ քննչական կոմիտեն հայտարարություն է տարածել, որում ասվում է.  «Հանրապետությունում իրականացվող բողոքի ակցիաների ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Մարիա Զախարովա. Անկեղծորեն ցավակցում ենք եղբայրական հայ ժողովրդին
Հայաստանում ռուս դիվանագետները կապի մեջ են տեղական իշխանությունների հետ՝ երկրի հյուսիսային շրջաններում մոլեգնող աղետի հետևանքով տուժածներին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
Այս պահի տվյալներով կա 2 զոհ, 2 անհայտ կորած. նախարար
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Գնել Սանոսյանը «Լուրեր»-ի հետ զրույցում հայտարարել է, որ Դեբեդ գետի վարարման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Մի շարք բնակավայրերում բնակչության անվտանգության նկատառումով դադարեցված է ջրամատակարարումը. «Վեոլիա Ջուր»
Աղստև գետի վարարման և հունից դուրս գալու հետևանքով ևս խնդիրներ են առաջացել ջրամատակարարման համակարգում: Այս մասին հայտնում է «Վեոլիա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Գործելու ենք օրենքի պահանջներով և իրավական դաշտում բոլոր հնարավոր միջոցներով. Բագրատ Սրբազանը՝ վարչապետի թեկնածու դառնալու իրավական գործընթացի մասին
Տավուշի թեմի առաջնորդ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը Հանրապետության հրապարակից անդրադարձավ նաև իր՝ վարչապետի թեկնածու դառնալու իրավական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Վաղը ժամը 8-ից սկսած լինելու ենք հրապարակներում. Բագրատ Սրբազան
«Այսօր մեր գործողությունները միտված են լինելու վաղն առավոտյան ժամը 8-ին հրապարակներում, նախաշնծված վայրերում մեր գործողություններով ստիպել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Տավուշում փլուզվել է 1 բնակելի տուն, ջրալցվել են 44 տուն, 2 հյուրանոց, 18 հասարակական և այլ նշանակության օբյեկտներ
Ժամը 17.00-ի դրությամբ փրկարարական աշխատանքներ են իրականացնում ՆԳՆ փրկարար ծառայության 30 մարտական հաշվարկ, ներգրավված է 324 փրկարարական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բաղձալի հաղթանակը շատ մոտ է. Բագրատ Սրբազան
17:22 26/05/2024

Բաղձալի հաղթանակը շատ մոտ է. Բագրատ Սրբազան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}