Համաշխարհային կանխատեսումը շատ անորոշ է: Տվյալ կանխատեսումներն արտացոլում են այն տեղեկատվությունը, որը հասանելի է եղել նրա հրապարակման պահին և կվերանայվեն, երբ հասանելի կդառնան ավելի շատ տեղեկություններ: Կանխատեսումներն այս պահին ներկայացվում են՝ քաղաքականության այլընտրանքային արձագանքների նախագծման խնդրում քաղաքականություն ձևավորողներին աջակցելու նպատակով:

ՀԱՅԱՍՏԱՆ

 Աղյուսակ 1	2019
Բնակչություն, մլն	2.9
ՀՆԱ, ընթացիկ, մլրդ ԱՄՆ դոլար	13.6
ՀՆԱ 1 շնչի հաշվով, ընթացիկ,  ԱՄՆ դոլար	4643
Աղքատության միջազգային մակարդակ ($ 1.9)a	2.1
Ստորին միջին եկամուտ ունեցող երկրների աղքատության մակարդակ ($ 3.2)a	13.0
Վերին միջին եկամուտ ունեցող երկրների աղքատության մակարդակ ($ 5.5)a	50.4
Ջինիի գործակիցa	34.4
Դպրոցականների թիվ, տարրական կրթություն (% համախառն)b	94.1
Կյանքի սպասվող տևողությունը ծննդյան պահին, տարիներb	74.8

Աղբյուրը՝ «WDI», Մակրո աղքատության կանխատեսում, և պաշտոնական տվյալներ: Նշումներ՝
(a) Ամենավերջին մեծություն (2018թ.), 2011թ. ԳՈՒՊ-եր, (b) «WDI»-ի ամենավերջին մեծություն (2017թ.):

Հայաստանի տնտեսությունը արձանագրել է ուժեղ կատարողական 2019թ: Ինչևէ, «COVID-19» համավարակի և ապրանքների գների անկման պայմաններում 2020թ. ՀՆԱ-ի աճի կանխատեսված մակարդակը կտրուկ նվազել է (մինչև 1.7 տոկոս), եթե ամառվա կեսերին տնտեսությունը սկսի վերականգնվել: Համաճարակի երկարաձգման սցենարում (որի հավանականությունը գնալով մեծանում է) աճը կդադարի կամ տնտեսությունը կկրճատվի: Դոլարացված տնտեսության և արտահանման նեղ բազայի պայմաններում է´լ ավելի է բարդանում ցնցման կառավարման մարտահրավերը: Տնտեսության վերականգնումը ակնկալվում է որ տեղի կունենա 2020թ. հետո, երբ ցնցումը կավարտվի: Աճի ցածր տեմպը կարող է դանդաղեցնել կամ հակադարձել աղքատության կրճատման ուղղությամբ արդյունքները:

 Վերջին զարգացումները	
Հայաստանի տնտեսությունը մեծապես ընդլայնվեց 2019 թվականին, այսինքն՝ անընդմեջ հետևողական ընդլայնման երրորդ տարում, երբ իրական ՀՆԱ-ի աճը դարձավ 7.6 տոկոս: Աճը հիմնականում պայմանավորված է մասնավոր սպառմամբ, իսկ ներդրումներն ունեցել են չափավոր ազդեցություն աճի վրա: Արտահանումը տարեկան կտրվածքով աճել է 10 տոկոսով, բայց տվյալ աճի վրա չեզոքացնող ազդեցություն է ունեցել ներքին պահանջարկի բավարարմանն ուղղված ներկրման գծով ծախսերի ավելացումը: Առաջարկի մասով ընդհանուր աճում ծառայություններին բաժին է ընկնում մոտ 70 տոկոսը, մինչդեռ արտադրությունն ապահովել է աճի շուրջ 18 տոկոսը: Շինարարության ոլորտը 2019թ. ընդլայնվել է 4.2 տոկոսով՝ արձանագրելով աճի ամենաբարձր տեմպը վերջին տասնամյակում: Գյուղատնտեսության ոլորտը շարունակել է կրճատվել, թեև ավելի դանդաղ տեմպով:
Միջին տարեկան գնաճը 2019թ. 1.4 տոկոս էր (2018թ. 2.5 տոկոսի համեմատ), որը հիմնականում պայմանավորված էր սննդամթերքի և ըմպելիքների գների աճով: Ցածր գնաճի միջավայրը պահպանվեց 2020թ. սկզբին, երբ նախորդ տարվա համեմատ փետրվարին գները ընկան 0.5 տոկոսով: Ի պատասխան, կենտրոնական բանկը երկու անգամ 2019թ. և կրկին 2020թ. մարտին իջեցրեց վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ կուտակային 75 բազային կետով, այն դարձնելով 5.25 տոկոս:
Բյուջետային հաշիվներն արձանագրել են ՀՆԱ-ի 0.8 տոկոսի դեֆիցիտ 2019թ., որը ՀՆԱ-ի 2.3 տոկոս դեֆիցիտի նպատակային մակարդակի համեմատ էապես ցածր է: Հարկերի հավաքագրման նշանակալից գերակատարման շնորհիվ հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցությունը աճեց՝ կազմելով 23 տոկոս, որը 2018թ. համեմատ 1.5 տոկոսային կետով բարձր է: Ավելին, կատարվել է տնտեսվարողների նկատմամբ ժամկետանց պարտավորությունների վերադարձ ՀՆԱ-ի 0.7 տոկոսի չափով: Ինչ վերաբերում է ծախսերին, ապա ընթացիկ ծախսերը կատարվել են պլանին համապատասխան, մինչդեռ բյուջեով 

նախատեսված կապիտալ ծախսերը կատարվել են մոտ 85 տոկոսով, ինչը բարելավում է նախորդ տարիների համեմատ: Կառավարության պարտքը 2019թ. վերջին (կառավարության միջնաժամկետ պլանով նախատեսվածից մեկ տարի ավելի շուտ) նվազեց՝ հասնելով ՀՆԱ-ի 50 տոկոս մակարդակին: Պետական պարտքը (ներառյալ կենտրոնական բանկի պարտքը) նվազեց՝ կազմելով ՀՆԱ-ի 53.6 տոկոսը:
Ընթացիկ հաշվի պակասուրդը աննշան չափով կրճատվեց 2019թ.: Արտահանման աճը ուղեկցվեց մեծաքանակ ավտոմեքենաների ներկրմամբ և մասնավոր տրանսֆերտների ներհոսքի հաստատուն աճով: Զբոսաշրջությունից մուտքերը բարելավվեցին. նախորդ տարվա համեմատ ժամանող միջազգային զբոսաշրջիկների թիվն աճեց 14.7 տոկոսով: Ֆինանսավորման բնագավառում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներհոսքը դեռևս ցածր է, բայց պորտֆելային ներհոսքերն ու վարկերն ունեցան կուռ կատարողական: Սրա շնորհիվ ՀՀ դրամը մնաց կայուն և հնարավոր եղավ պահուստների զգալի կուտակում, որոնք 2020թ. վերջին կազմեցին $2.7 միլիարդ:
Առևտրային բանկերի վարկերն ու ավանդները նախորդ տարվա համեմատ համապատասխանաբար աճեցին 17 և 21 տոկոսով: ՀՀ դրամով արտահայտված վարկային պորտֆելի աճի ավելի բարձր տեմպերի պայմաններում դոլարացման մակարդակը որոշ չափով ընկավ, բայց այն դեռևս բարձր է և 2019թ. վերջին կազմեց 51 տոկոս: Բանկային հատվածը լավ կապիտալացված է. չաշխատող վարկերը (համախառն վարկերի 5.8 տոկոս) կառավարելի են, շահութաբերությունը ցածր է, բայց աճում է:
Տնտեսական աճի ուժեղ կատարողականի պայմաններում աղքատությունը կրճատվեց: Ազգային աղքատության մակարդակը 2018թ. նվազեց 2.2 տոկոսային կետով (կազմելով 23.5 տոկոս): Գնահատվում է, որ աղքատությունը նվազել է 2019թ.՝ հաշվի առնելով, որ 2019թ. 3-րդ եռամսյակում գործազրկության մակարդակը ընկավ՝ հասնելով 18 տոկոսի: Ինչևէ, մարտահրավերները դեռևս առկա են, քանի որ որոշ շրջաններ հետ են մնում հանրապետության ընդհանուր մակարդակից, և ստորին 40 տոկոսը հավասարապես չեն օգտվել ընդհանուր տնտեսական աճից:

44

MPO / Apr 20                                           Այս «MPO»-ում կիրառվել է ընդհուպ մինչև 2020թ. մարտի 23-ի դրությամբ առկա տեղեկատվությունը:  

Կանխատեսում

2020թ. կանխատեսման վրա մեծապես ազդել է «COVID-19» համավարակը և ապրանքների գների անսպասելի անկումը: Ելակետային սցենարով, որի համաձայն 2020թ. ամռան կեսից կսկսվի տնտեսության աստիճանական վերականգնումը, 2020թ. իրական ՀՆԱ-ի աճը կընկնի մինչև 1.7 տոկոս, այսինքն՝ այն կկազմի վերջին երեք տարում գրանցված աճի միջին տեմպի մեկ քառորդը՝ հաշվի առնելով արտահանման և ներքին պահանջարկի վրա բացասական ազդեցությունը: Ակնկալվում է, որ տեմպի դանդաղման ազդեցությունը կմեղմվի բյուջետային ընդլայնման շնորհիվ, որը կապահովվի ընթացիկ (մասնավորապես, առողջապահական և սոցիալական) ծախսերի ավելացման, ինչպես նաև բիզնեսին աջակցության և պետական ներդրումների ծավալի ավելացման միջոցով: Աշխատատար ոլորտների վրա բացասաբար ազդող՝ աճի տեմպի դանդաղման պայմաններում աղքատության կրճատման մակարդակը լավագույն դեպքում կլինի չափավոր: Միևնույն ժամանակ, համաճարակի երկարաձգման դեպքում տեղի կունենա ՀՆԱ-ի դինամիկայի դադար կամ նույնիսկ տնտեսական կրճատում: Սրա հավանականությունն աճում է՝ հաշվի առնելով ողջ աշխարհում առողջապահական, տնտեսական և

ֆինանսական ցուցանիշների վատթարացումը: Այս սցենարով աղքատությունը կաճի:
Ակնկալվում է, որ գնաճային ճնշումները կմնան ցածր՝ արտացոլելով ապրանքների ցածր համաշխարհային գները և նվազող պահանջարկը: Ինչևէ, փոխարժեքի վրա ճնշումները կարող են հեշտորեն հանգեցնել ավելի բարձր գնաճի:
Արտաքին պակասուրդը կմնա բարձր՝ հաշվի առնելով, որ Ռուսաստանի տնտեսության թուլացման և ռուբլու արժեզրկման պատճառով արտաքին պահանջարկը կկրճատվի, իսկ մասնավոր տրանսֆերտները կտրուկ կնվազեն: Սա կարող է ճնշում գործադրել փոխարժեքի վրա: 2020թ. մարտի առաջին կեսին ՀՀ դրամը ԱՄՆ դոլարի համեմատ կորցրեց իր արժեքի ավելի քան 2 տոկոսը: Կենտրոնական բանկի պահուստները և ԱՄՀ-ի հետ  նախապատշպանական բնույթի պայմանավորվածությունը ապահովում են որոշակի բուֆեր, բայց հնարավոր է, որ դրամի արժեզրկման ավելի ուժեղ ճնշումների դեպքում անհրաժեշտ լինի ճշգրտել քաղաքականությունները:
Բյուջեն կապահովի որոշ ֆիսկալ խթան. կանխատեսվող բյուջեի պակասուրդը կաճի՝ հասնելով ՀՆԱ-ի մոտ 4.7 տոկոսին, ներառյալ «COVID-19» համավարակին արձագանքման ուղղված ՀՆԱ-ի 2.2 տոկոսի չափով ֆիսկալ խթանի փաթեթը: ՀՆԱ-ի մոտ 50 տոկոսին հասնող կառավարության պարտքի պայմաններում հնարավոր է, որ անհրաժեշտ լինի կիրառել ֆիսկալ կանոնի բացառման մասին դրույթը:
Կանխատեսվում է, որ ՀՆԱ-ի աճը միջնաժամկետում կվերականգնվի՝ 2021-22թթ. կազմելով շուրջ 4.5 տոկոս, որին կաջակցեն կայունացող արտաքին պայմանները և հետաձգված աշխատանքների կատարումը: Հաշվի առնելով աճի պատմական առաձգականությունը՝ ակնկալվում է, որ աղքատության մակարդակը կվերառանա իր նվազող դինամիկային:

 Ռիսկեր և մարտահրավերներ	
Հայաստանի համար անմիջական մարտահրավերը «COVID-19» համավարակն է: Երկրի վրա կազդի և´ ապրանքների, և´ ծառայությունների նկատմամբ արտաքին պահանջարկի ժամանակավոր փլուզումը: Հատկապես խոցելի է զբոսաշրջությունը՝ մի ոլորտ, որը վերջին տարիներին   հաստատուն զարգացել է: Հայաստանից արտահանվող հիմնական ապրանքատեսակներից՝ պղնձի, գների անկումը կշարունակի բացասաբար ազդել արտաքին մնացորդի վրա: Մասնավոր տրանսֆերտները (որոնք 2018թ. կազմել են ՀՆԱ-ի շուրջ 12 տոկոսը և եկել են հիմնականում Ռուսաստանի Դաշնությունից) ծառայում են որպես բացասական ազդեցության լրացուցիչ խողովակ: «COVID-19»-ի տարածման սահմանափակմանն ուղղված ջանքերը («ֆիզիկական հեռավորության պահպանումը» և այլ կանխարգելիչ միջոցառումները, ներառյալ արտակարգ իրադրության սահմանումը) է´լ ավելի կկրճատեն պահանջարկը: Տնտեսության դոլարացման մակարդակի և արտահանման մեջ դիվերսիֆիկացիայի բացակայության պայմաններում է´լ ավելի դժվար կլինի կառավարել ցնցումը: Ինչևէ, համեմատաբար առողջ բանկային հատվածը, ԱՄՀ-ի հետ ձեռք բերված նախապաշտպանական բնույթի պայմանավորվածությունը, ինչպես նաև որոշ բյուջետային բուֆերները մասամբ մեղմում են ռիսկերը:
«COVID-19» համավարակից զատ, արտահանման վրա հիմնված կայուն աճի ուղով ընթանալու համար Հայաստանին անհրաժեշտ է առաջ տանել բարեփոխումները՝ ուղղված մրցակցության բարելավմանը և դիմակայունության բարձրացմանը:

ԳԾԱՊԱՏԿԵՐ 1 Հայաստան / ՀՆԱ-ի աճ, բյուջետային և ընթացիկ հաշիվների մնացորդներ
ԳԾԱՊԱՏԿԵՐ 2 Հայաստան / Աղքատության փաստացի և կանխատեսվող մակարդակներ և 1 շնչի հաշվով իրական ՀՆԱ

 	

Տոկոս	Աղքատության մակարդակ (%)	1 շնչի հաշվով իրական ՀՆԱ  (տեղական արժույթի միավոր, հաստատուն)

8	100

2500000

4	80

2000000

0	60

1500000

-4	40

1000000

-8	20

500000

-12

2015	2016	2017	2018	2019e     2020f	2021f

2022f

0	0
2003	2010	2017

Իրական ՀՆԱ-ի աճ, % փոփոխ.	ԸՀՄ, ՀՆԱ-ի % Բյուջետ. մնացորդ, ՀՆԱ-ի %
Աղբյուրներ՝ Հայաստանի վիճակագրական կոմիտե, Հայաստանի կենտրոնական բանկ, Համաշխարհային բանկի անձնակազմի կանխատեսումներ:

Միջազգային աղքատության մակարդակ	Ստորին միջ.եկ. ունեց.երկր. աղք. մակ. Վերին միջին եկ. ունեցող երկր. աղքատ.մակ.	1 շնչի իրական ՀՆԱ

Աղբյուրը՝ Համաշխարհային բանկ
Նշումներ՝ տես աղյուսակ 2-ը

ԱՂՅՈՒՍԱԿ 2  Հայաստան / Մակրո աղքատության կանխատեսման ելակետային սցենար (տարեկան տոկոսային փոփոխություն, եթե այլ բան նշված չէ)

	2017	2018	2019 հ	2020 կ	2021 կ	2022 կ	
Իրական ՀՆԱ-ի աճ, հաստատուն շուկայական գներով	7.5	5.2	7.6	1.7	4.5	4.7	
Մասնավոր սպառում	12.4	4.8	12.8	-0.3	4.3	4.6	
Կառավարության սպառում	-2.1	7.4	1.5	7.4	4.9	3.5	
Համախառն հաստատուն կապիտալ ներդրումներ	9.7	4.5	4.7	1.5	7.3	6.0	
Արտահանում, ապրանքներ և ծառայություններ	18.7	2.9	10.3	-1.5	5.1	6.8	
Ներկրում, ապրանքներ և ծառայություններ	24.6	12.8	9.1	-2.6	5.4	6.0	
Իրական ՀՆԱ-ի աճ, հաստատուն գործոնային գներով	7.3	4.9	7.7	1.7	4.5	4.7	
Գյուղատնտեսություն	-5.1	-8.5	-4.0	2.5	3.0	3.5	
Արդյունաբերություն	9.0	4.4	8.6	3.7	4.9	5.3	
Ծառայություններ	11.6	9.9	10.7	0.6	4.7	4.7	
Գնաճ (սպառողական գնային ցուցիչ)	1.0	2.5	1.4	3.0	3.5	4.0	
Ընթացիկ հաշվի մնացորդ (%-ը ՀՆԱ-ում)	-3.0	-9.4	-9.2	-8.9	-8.6	-8.1	
Զուտ օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ (%-ը ՀՆԱ-ում)	1.9	2.0	2.2	1.8	2.0	2.4	
Բյուջետային մնացորդ (%-ը ՀՆԱ-ում)	-4.8	-1.6	-0.8	-4.7	-2.7	-2.6	
Պարտք (%-ը ՀՆԱ-ում)	58.9	55.8	53.6	57.2	56.5	55.8	
Առաջնային մնացորդ (%-ը ՀՆԱ-ում)	-2.6	0.7	1.6	-2.8	-0.8	0.1	
Միջազգային աղքատության մակարդակ ($1.9 2011թ. ԳՈՒՊ-ով)a,b	1.4	2.1	1.7	1.6	1.3	1.2	
Ստորին միջին եկամուտ ունեցող երկրների աղքատության մակարդակ ($3.2 2011թ. ԳՈՒՊ-ով)a,b	12.3	13.0	10.8	10.3	9.2	7.8	
Վերին միջին եկամուտ ունեցող երկրների աղքատության մակարդակ ($5.5 2011թ. ԳՈՒՊ-ով)a,b	50.0	50.4	45.2	44.1	41.3	38.2	
Աղբյուրը՝ Համաշխարհային բանկ, Աղքատության և հավասարության և մակրոտնտեսության, Առևտրի և ներդրումների գլոբալ գործառնական խմբեր:
Նշումներ՝ հ = հաշվարկ, կ = կանխատեսում.
(a)	Հաշվարկները հիմնված են «ECAPOV»-ի ներդաշնակեցման վրա, կիրառվել են 2018թ. «Ապրուստի պայմանների ամբողջացված հետազոտության» տվյալները: Փաստացի տվյալներ. 2018: Փաստացի տվյալների վրա հիմնված հաշվարկներ՝ 2019թ.: Կանխատեսումները ընդգրկում են 2020-2022թթ.:
(b)	Կանխատեսման մեջ կիրառվում է չեզոք բաշխվածություն (2018թ.), որտեղ տեղաշարժը (pass-through) = 0.87՝ հիմնված 1 շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի վրա՝ արտահայտված հաստատուն տեղական արժույթի միավորով:

45

  Այս «MPO»-ում կիրառվել է ընդհուպ մինչև 2020թ. մարտի 23-ի դրությամբ առկա տեղեկատվությունը:	MPO / Apr 20