Մշակույթ 10:32 14/10/2021 Հայաստան

«Ուդիական քարոզչությունը որպես ադրբեջանական քաղաքականության դրսևորում». monumentwatch.org

Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկում իրականացնող monumentwatch.org կայքը գրում է.

«2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին եռակողմ համաձայնագրի ստորագրումից և Արցախում ռազմական գործողությունների դադարեցումից հետո, Ադրբեջանը Արցախի գրավյալ տարածքների շուրջ սկսեց բազմաբնույթ հակահայկական քարոզչություն իրականացնել: Նման նպատակաուղղված քարոզչությունն առաջին հերթին թիրախավորում է Արցախի գրավյալ տարածքներում գտնվող բազմաթիվ հայկական քրիստոնեական հոգևոր հուշարձանները:

Ադրբեջանական քարոզչամեքենան, հետևելով դեռևս խորհրդային տարիներին ձևավորված և Արցախի հայկական հոգևոր մշակութային ժառանգության յուրացմանը միտված քաղաքականությանը, դրանք ներկայացնում է որպես աղվանական մշակութային հուշարձաններ և կապում Կովկասյան Աղվանքի հետ: 2020 թվականի պատերազմի ավարտից հետո ադրբեջանական պետական քարոզչամեքենան հայկական մշակութային ժառանգության բռնայուրացմանը միտված քարոզչության մեջ ակտիվորեն սկսեց ներգրավել Ադրբեջանի տարածքում բնակվող հայադավան քրիստոնյա ուդիներին: Գլխավոր պատճառն այն էր, որ ուդիները կովկասյան աղվանների միակ քրիստոնյա հետնորդներն են:

Մինչև 1990-ական թվականները ժամանակակից Արդբեջանի տարածքում բնակվող ուդիների մեծագույնը մասը Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ էին: Նրանք գլխավորապես բնակվում են ժամանակակից Արդբեջանի հյուսիսում: Ուդիներից շատերը Ադրբեջանից հեռացան 1988-1990 թվականներին հայ բնակչության հետ միասին, քանի ադրբեջանցիների կողմից դիտարկվում էին որպես հայեր կամ հայերին մոտ կանգնած:

Ուդիական համայնքի խնդիրը բարդացավ նրանով, որ Արցախյան հակամարտության հետևանքով Ադրբեջանում բնականաբար անհնար դարձավ Հայ Առաքելական եկեղեցու գործունեությունը և հոգևոր կյանքի առումով ներկայումս ուդիները գտնվում են անհասկանալի իրավիճակում: Ադրբեջանական պետական քարոզչամեքենան լայնորեն խոսում է աղվանա-ուդիական եկեղեցու և նրա հոգևոր ծեսերի մասին, սակայն այդպես էլ չի ասում, թե դավանական որ ուղղությանն են պատկանում ուդիները: Նաև շեշտենք, որ առնվազն 8-րդ դարից սկսած Աղվանից եկեղեցին իր դավանական և ծիսական (ներառյալ և ժամասացության լեզուն) համակարգով նույնական էր Հայ առաքելական եկեղեցու հետ: Խոսել առանձին ուդիական դավանանքի մասին տարրական անգրագիտություն  է և/կամ նպատակադրված քարոզչություն: Նաև նկատենք, որ 1836 թ. ցարական  կառավարության որոշմամբ Աղվանից եկեղեցին վերացվել է, և անդրկուրյան քրիստոնյա ուդիական համայնքները ներառվել են Հայ առաքելական եկեղեցու Շամախու թեմում: Ընդհուպ մինչև անցած դարի 80-ական թվականները քրիստոնյա ուդիները, որոնք իրենց կոչում էին «ազգությամբ հայ, ցեղով ուդի», չունեին որևէ դավանական, ծիսական կամ լեզվական առանձնացվածություն հայ առաքելական եկղեցուց:

Ադրբեջանական քարոզչամեքենան պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո դեպի Արցախի գրավյալ տարածքներում գտնվող մի շարք հայկական վանքեր և եկեղեցիներ (Դադիվանք, Ծիծեռնավանք, Տողի սուրբ Հովհաննես եկեղեցի) սկսեց պարբերաբար կազմակերպել ներկայիս ուդիական համայնքի ներկայացուցիչների այցեր, որոնք լայնորեն լուսաբանվում էին ադրբեջանական ԶԼՄ-ների կողմից: Այցերի ժամանակ ուդիական համայնքի ներկայացուցիչները՝ գլխավորապես համայնքի ներկայիս ղեկավար Ռոբերտ Մոբիլին և նրա տեղակալ Րաֆիկ Դանակարին հայկական եկեղեցիներում «աղվանական-ուդիական եկեղեցուն բնորոշ ծեսեր էին կատարում», որոնցից հետո ԶԼՄ-ներին տրվող հարցազրույցներում խոսում էին այն «վնասների մասին», որ ստացել էր «աղվանական մշակութային ժառանգությունը հայկական օկուպացիայի ժամանակ»:

Որպես այդպիսիք նշում էին, որ հայերը աղվանական-ուդիական եկեղեցիների պատերին «ավելացրել են հայկական խաչեր, տեղադրել խաչքարեր, ավելացրել են հայկական գրերը և դա արվել է աղվանական հետքերը ջնջելով»: Որպես հարցազրուցավար սովորաբար հանդես է գալիս ուդիական համայնքի ղեկավար Ռոբերտ Մոբիլին, ով վերոնշյալ մտքերին նաև մշտապես ավելացնում է, որ իրենք պետք է նախնական, ոչ հայկական տեսքի բերեն եկեղեցիները, հասկանան հայերի կողմից տրված վնասների չափը և մշտապես նշում է, որ «ադրբեջանական հողերի ազատագրումից հետո իրենք հնարավորություն ստացան այցելելու և ծիսակարգ կատարելու դարերով իրենց պատկանող վանքերում և եկեղեցիներում»:

Հավելենք, որ ադրբեջանական լրատվականների տարածած տեսանյութերում ուդիական հոգևոր ծեսի կամ աղոթքի ժամանակ մոմեր են տեղադրվում եկեղեցու խորանին, բեմին, անգամ բեմի աստիճաններին և մկրտարանի վրա, ինչն նվազագույնը տարակուսանք է առաջացնում:

Սովորաբար ուդիական համայնքի յուրաքանչյուչ այցի ժամանակ նրանց ուղեկցում են նաև ադրբեջանական հակահայկական քարոզչամեքենայի մեջ ներգրավված պատմաբաններ, արվեստաբաններ, քաղաքական և ռազմական գործիչներ, ովքեր հարցազրույցներում փորձում են ապացուցել այդ հուշարձանների ոչ հայկական լինելը:

Դադիվանք այցելությունների ժամանակ բազմիցս փորձ է կատարվել հրահրել բախում տեղում գտնվող հայ հոգևորականների հետ, ինչը բարեբախտաբար ձախողվել է, սակայն ադրբեջանական քարոզչամեքենայի կողմից ներկայացվել է որպես հայ հոգևորականության ագրեսիա:

Ցավալի է, որ ներկայիս ուդիական համայնքի ներկայացուցիչները դարձել են ադրբեջանական կեղտոտ քարոզչամեքենայի պատանդն ու գործիքը:

ժառանգության վերանվանում, ինքնության հետքերի բնաջնջում։

Ադրբեջանի կողմից հայկական մշակութային ժառանգության յուրացման դեպքերի հետ կապված հարկ է նշել, որ յուրացնելով հայկական ժառանգությունը, այն համարելով աղվանական կամ ուդիական, ժառանգությունը կորցնում է իր հիմնական արժեքը, զրկվում իսկության և ամբողջականության հատկանիշներից, որոնք բխում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Համաշխարհային մշակութային և բնական ժառանգության» կոնվենցիայից, 1994 թ․ Ճապոնիայում ընդունված իսկության վերաբերյալ Նարայի փաստաթղթից, ԻԿՕՄՕՍ-ի և Բուրրայի խարտիայից այլ միջազգային կառույցների փաստաթղթերից»։

Հրապարակումն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում։ 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:43
«Տրանսպարենսի ինտերնեշնլ» կազմակերպության «Կոռուպցիայի ընկալման ցուցիչ-2022»-ում ՀՀ-ն նահանջ է գրանցել. Նիկոլ Փաշինյան
«Օրեր առաջ հրապարակվեց «Տրանսպարենսի ինտերնեշնլ» կազմակերպության «Կոռուպցիայի ընկալման ցուցիչ-2022» զեկույցը,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:35
Մասիսում այսօր 9 ժամ ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ....
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Սեքսոպաթոլոգ. Այսօր մարդիկ ավելի քիչ սեռական ակտիվություն ունեն, քան նախկինում
Սեքսոպաթոլոգ Սևադա Հակոբյանը գրում է. «Այսօր մարդիկ ավելի քիչ սեռական ակտիվություն ունեն, քան նախկինում Պարադոքսալ է այն փաստը, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
Արցախում գործող հովհարային անջատման ժամանակացույցում փոփոխություններ են մտցվում
Արցախէներգո ՓԲԸ-ն հայտնում է, որ գազամատակարարման բացակայության պատճառով, օդային գծերի վրա առկա բեռը թեթևացնելու նպատակով, փետրվարի 9-ի ժամը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:11
«Ես ինձ հաջողակ համարեցի, երբ վերադարձա հայրենի գյուղ և հիմնեցի առաջին բիզնեսը». շեֆ խոհարար Յուրա Սարգսյան
Շեֆ խոհարար Յուրա Սարգսյանը Գեղարքունիքի մարզի Ծաղկունք համայնքից է, որն արդեն հայտնի է գաստրոտուրիզմով։ Յուրան այստեղ հիմել է երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:58
Ես էլ եմ ցավակցել Թուրքիային և ճիշտ եմ արել. Ալեն Սիմոնյան
«Ես էլ եմ ցավակցել Թուրքիային և ճիշտ եմ արել, որովհետև հասկանում եք, որ 10 000 զոհ քաղաքացիական բնակչության մեջ և այն արհավիրքը, որ մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Հայաստանը համաշխարհային ֆինանսատնտեսական քարտեզում. որտեղից սկսել
Ամունդի-Ակբա ընկերությունը Հայաստանում համախմբել է տարբեր ոլորտների առաջատարներին՝ քննարկելու համաշխարհային մակրոտնտեսության, ակտիվների...
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
Արմեն Չարչյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում կհարուցվի
Ազգային ժողովը գաղտնի քվեարկությամբ համաձայնություն է տվել Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արմեն Չարչյանի նկատմամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:30
Amnesty International-ն Ադրբեջանի իշխանություններից պահանջել է բացել Լաչինի միջանցքն ու վերջ դնել հումանիտար ճգնաժամին
Amnesty International միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը ծավալուն հայտարարությամբ անդրադարձել է Հայաստանն Արցախին կապող միակ ճանապարհն...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Դեկտեմբերի 12-ից ի վեր Ադրբեջանը ԼՂ-ի գազամատակարարումը դադարեցրել է 7 անգամ. Նիկոլ Փաշինյան
«Երեկ Ադրբեջանը կրկին փակել է ԼՂ-ի գազամատակարարման խողովակը, մինչդեռ գազամատակարարումը վերականգնվել էր մեկ օր առաջ մինչ այդ Ադրբեջանը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
Ձեզ տեղն է. Գեղամ Մանուկյանը՝ Արցախի ԱԺ պատգամավորներին
«Թուրքիայում երկրաշարժ է, Թուրքիայում աղետ է։ Նույն Թուրքիան, Կնյազ Հասանովի հայրենակիցներին երեկ չէ առաջին օրը գնդակոծում էր Հյուսիսային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Եվրոպայից Սիրիա` ոչինչ. Սիրիայում բարձրաձայնել են երկրաշարժից հետո Արևմուտքի օգնության բացակայության մասին
Արևմուտքը չի օգնում Սիրիայի կառավարությանը երկրաշարժի հետևանքների վերացման հարցում և պատրաստ է օգնություն ուղարկել միայն այն շրջաններ, որոնք...
Աղբյուր` Panorama.am
11:02
Կառավարությունն այսօր կմերժի «ԷԿՈՍ» ազատ տնտեսական գոտու շահագործողների ռեեստրում «ՅՈՒԳՈՒԱՐ» ՍՊԸ-ի ներառման հայտը
Կառավարության այսօրվա նիստի օրակարգում ընդգրկված է 43 նախագիծ, որից զեկուցվող է միայն 3-ը: Մինչև կառավարության նիստի մեկնարկը e-gov.am...
Աղբյուր` Panorama.am
10:50
Արցախում մեկնարկել է տնտեսավարողներին միանվագ դրամաշնորհի տրամադրման նպատակով դիմումների ընդունման գործընթացը
ԱՀ պետական եկամուտների կոմիտեն հայտնում է, որ մեկնարկել է Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետության շրջափակման սոցիալ-տնտեսական հետևանքների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Ֆրանսիացի ժանդարմներ են գալու Հայաստան, քանի որ ՀՀ իշխանությունների խոսքերին չեն հավատում. Արթուր Խաչատրյան
Խաչատրյանի ելույթի ավարտից հետո՝ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանն ասաց. «Ձեզ լսելով հասկացա, որ ամեն ինչ, իրոք, ճիշտ ենք անում»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
«L'oreal»-ին մեղադրել են քաղցկեղ առաջացնող կոսմետիկա վաճառելու մեջ
Փետրվարի սկզբին հայտնի դարձավ, որ տասնյակ ամերիկուհիներ հայցեր են ներկայացրել երկրի դատարաններ «L'Oréal»-ի և կոսմետիկ այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:17
Հրդեհ Մարալիկի կարի արտադրամասի բամբակի պահեստում
Փետրվարի 9-ին, ժամը 05։42-ին Շիրակի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Մարալիկ քաղաքի կարի արտադրամասի բամբակի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
Դատավոր Բորիս Բախշիյանի լիազորությունները չեն դադարեցվել և չեն էլ կարող դադարեցվել. Փաստաբան
Փաստաբան Երեմ Սարգսյանը գրում է.  «Դատավոր Բորիս Բախշիյանի լիազորությունները չեն դադարեցվել և չեն էլ կարող դադարեցվել։ ԲԴԽ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Վահան Տերյանի ծննդյան օրն
«Այո՛, այսօր էլ մեր հոգին կարոտ է Վ. Տերյանի լուսեղեն երգին։ Այն անհրաժեշտ է մեր բարդ ու տագնապալի դարաշրջանի մարդուն։... Սա է բանաստեղծի իսկական անմահությունը»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:52
Ի՞նչ է սա, եթե ոչ փաշինյանական հաշվարկված և պլանավորված պարտության նոր ծրագիր. Աբրահամյան
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է.  «Եթե Ադրբեջանը հասել է նրան, որ ԵՄ դիտորդական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
Թուրքիայում երկրաշարժի զոհերի թիվը հասել է 12391-ի
Թուրքիայում երկրաշարժի հետևանքով զոհվածների թիվը հասել է 12391-ի: ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ, հատնել է Թուրքիայի Արտակարգ իրավիճակների վարչությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«Ժողովուրդ». Ինչպիսի անպատասխանատվություն են ցուցաբերում պետական պաշտոնյաները պետության նկատմամբ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը, որ ամենաշատն է աղաղակում պետական ինստիտուտների կայացման...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
«Հրապարակ». ՄԻՊ-ը նոր ԺՊ ունի՝ Հրանտ Ջիլավյան
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Քրիստինե Գրիգորյանի հրաժարականից հետո մարդու իրավունքների պաշտպանի արդեն 2-րդ ժամանակավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Փաստ». Միրզոյանը որոշել է «սիրտը բացել» եվրոպացիների առջև
«Փաստ» թերթը գրում է. «Նախ՝ Բրյուսել, ապա Բեռլին այցելած ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյան ի հանդիպումների հետ կապված...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Ժողովուրդ». Սեյրան Օհանյանի պատգամավորական լիազորությունները կհամարվեն դադարեցված, երբ ազատազրկման դատապարտելու որոշում կայացվի
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «ՔՊ-ն երեկ անձեռնմխելիությունից զրկեց «Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Սեյրան...
Աղբյուր` Panorama.am
09:27
«Հրապարակ». Փաշինյանի վախերը ժամանակի հետ աճում են
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանի վախերը ժամանակի հետ աճում են։ Երեկ ԱԺ մուտքի անցակետում ՊՊԾ աշխատակիցները մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
«Փաստ». Իշխանությունները հատկապես ծախսային մասով իրականացնում են անարդյունավետ քաղաքականություն
«Փաստ» թերթը գրում է. «Տնտեսագետները պարբերաբար նշում են, որ Հայաստանի գործող իշխանությունները հատկապես ծախսային մասով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:21
«Ժողովուրդ». Փաշինյանի ուշագրավ հայտարարությունը խորհրդարանում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Երեկ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ուշագրավ հայտարարություններ արեց խորհրդարանում։ Պատասխանալով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:19
«Հրապարակ». Գագիկ Մելքոնյանին հետ է պահել Սեյրան Օհանյանի հետ երբեմնի մտերմությունը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Սեյրան Օհանյանին անձեռնմխելիությունից զրկելու փակ-գաղտնի քվեարկությանը ՔՊ-ի 71 հոգանոց...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
«Ժողովուրդ». Վիլեն Գաբրիելյանը դիմել է իշխանությանը` Դավիթ Տոնոյանի նկատմամբ ավելի մեղմ լինելու խնդրանքով
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկությունների համաձայն՝ ԱԺ ՔՊ խմբակցության պատգամավոր...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Թուրքիան մեր թշնամին է, բայց դու պետք է պահես մարդկությունդ». Հարցում
14:25 08/02/2023

«Թուրքիան մեր թշնամին է, բայց դու պետք է պահես մարդկությունդ». Հարցում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}