Կրթություն, գիտություն 15:35 25/10/2021 Հայաստան

ԳԱԱ Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտում պայթյունային ռեակցիաների կառավարման նոր մոտեցում են առաջարկել

Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Արամ Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտի Պինդ ֆազային ռեակցիաների մակրոկինետիկայի լաբորատորիայի մի խումբ գիտաշխատողներ՝ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սուրեն Խառատյանի ղեկավարությամբ, բացահայտել են առանձնահատկություններ՝ կապված այրման ռեժիմում մետաղների օքսիդների վերականգնման հետ: Այս մասին հայտնում են ԳԱԱ Տեղեկատվական-վերլուծական ծառայությունից։

Հայտնի է, որ մետաղների օքսիդների վերականգնումը մագնեզիումով, որպես կանոն, բուռն, պայթյունային ռեժիմով ընթացող այրման պրոցես է, որի դեպքում ռեակցիայի ընթանալու ջերմաստիճանը հաճախ գերազանցում է 3000oC-ը։ Այդ ռեակցիաները կառավարելի դարձնելու և համեմատաբար «մեղմ» պայմաններում իրականացնելու համար առաջարկվել է մագնեզիումով վերականգնման և մեծ ջերմային էֆեկտ ունեցող ռեակցիան զուգորդել ածխածնով վերականգնման թույլ ջերմային էֆեկտ ունեցող ռեակցիայի հետ: Այս մոտեցումը հայտնի է որպես «այրման ռեակցիաների ջերմա-կինետիկական զուգորդում»:

Այրման ռեժիմում մագնեզիումով մետաղի օքսիդի վերականգնման ռեակցիան բուռն ընթանում է նույնիսկ մագնեզիումի ստեխիոմետրական քանակությունից զգալիորեն փոքր արժեքների դեպքում, մինչդեռ ածխածնով վերականգնման պրոցեսն այրման ռեժիմում չի ընթանում ռեակցիայի ցածր ջերմային էֆեկտի պատճառով։ Պարզվել է նաև, որ ածխածինը մետաղի օքսիդի հետ փոխազդեցության մեջ է մտնում ավելի ցածր ջերմաստիճաններում, քան մագնեզիումը:

Բացահայտվել է, որ ածխածնի նույնիսկ ոչ մեծ քանակների ավելացման դեպքում (1-2% ըստ զանգվածի) դիտվում է այրման արագության անկում մոտ 10 անգամ` այրման առավելագույն ջերմաստիճանի ոչ մեծ անկման դեպքում։ Այրման արագության վարքի վրա ածխածնի ազդեցության առաջին հայացքից տարօրինակ բնույթը բացատրելու համար հետազոտվել է ռեակցիոն խառնուրդի ելային բաղադրության հնարավոր ազդեցությունն այրման ալիքի կառուցվածքի և տարածման արագության վրա:

Հայտնի է, որ այրման միափուլ ռեակցիայի դեպքում (քննարկվող դեպքում՝ մագնեզիումաթերմ պրոցեսը), որին համապատասխանում են այսպես կոչված այրման դասական ալիքները, այրման արագությունը որոշվում է պրոցեսի առավելագույն ջերմաստիճանով, ինչը կապված է ելանյութերի լրիվ փոխարկման հետ: Մինչդեռ, երբ պրոցեսն ընթանում է հաջորդական փուլերով (մագնեզիումա-կարբոթերմ պրոցես), որոնք տարանջատված են տարածության և ժամանակի մեջ, պատկերը բոլորովին այլ է: Այդ դեպքում այրման ալիքի տարածման արագությունը որոշվում է առաջին` ցածր ջերմաստիճանային փուլով, որի դեպքում ելանյութերի փոխարկման աստիճանը փոքր է 1-ից: Լրիվ փոխարկումը գրանցվում է այրման առավելագույն ջերմաստիճանում: Նման երևույթի պատճառն այն է, որ շնորհիվ այրման ալիքում ջերմաստիճանային երկու գոտիները տարանջատող իզոթերմ տիրույթի առկայության, ընթացող բարձր ջերմաստիճանային ռեակցիայի գոտին չի կարող ջերմություն փոխանցել այրման ալիքի ցածր ջերմաստիճանային գոտուն և ոչ մի ազդեցություն չի թողնում այրման ալիքի տարածման արագության վրա: Այս հանգամանքը թույլ է տալիս որոշակի սահմաններում այրման առավելագույն ջերմաստիճանի ու տարածման արագության արժեքները կառավարել մեկը մյուսից անկախ, ինչը խիստ կարևոր է այրման ռեժիմում տարբեր նյութերի նպատակային սինթեզի իրականացման համար:

Կիրառելով ռեակցիաների ջերմա-կինետիկական զուգորդման մոտեցումը, հնարավոր է դարձել հաջողությամբ կառավարել պայթյունային ռեժիմում ընթացող մի շարք ռեակցիաներ, որոնց արդյունքում ստացվում են կարևոր կիրառություններ ունեցող մետաղներ՝ մոլիբդեն, վոլֆրամ, պղինձ, նիկել, ինչպես նաև բարձրարժեք կոմպոզիտային նյութեր:

Հետազոտության արդյունքները զեկուցվել են միջազգային գիտաժողովներում, տպագրվել միջազգային գրախոսվող ամսագրերում (Ceramics International, Journal of Materials Science, J Thermal Analysis & Calorimetry, Metals, Materials, Intern. Journal of Refractory Metals & Hard Materials, J. Materials Research), պաշտպանվել է 2 թեկնածուական ատենախոսություն, մագիստրոսական և ավարտական աշխատանքներ։ Ձեռք է բերվել շարունակական համագործակցության հեռանկար Տալլինի տեխնոլոգիական համալ¬սարանում (Էստոնիա) հայ գիտնականների կողմից ստացված նյութերի հետագա կոմպակտավորման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների բնութագրման ասպարեզում։

Նշված գիտական հետազոտությունները խրախուսվել են տեղական և միջազգային դրամաշնորհների՝ այդ թվում Միջազգային գիտատեխնիկական կենտրոնի, ՀՀ Գիտության կոմիտեի և Ձեռնարկությունների ինկուբատորի հիմնադրամի միջոցներով։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

18:51
Քեզ հարգեն, անուն-ազգանունով դիմեն, որ այսօր Ռոման Բաղդասարյանի կամ Չոլկա Նազոյի հետ լինես Նիկոլի թիմո՞ւմ.Արմեն Գրիգորյան
«Սև եմ հագնվել երեկվա ընտրություններից հետո, քանի որ փաստորեն Հայաստանի մեծ մասում ՔՊ-ն մեռավ»,-«Հայելի» մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Ուկրաինայում ներկրվող գազը թանկացել է չորս անգամ
Ուկրաինա ներմուծվող գազի գինը մեկ տարում քառապատկվել է՝ հասնելով հազար խորանարդ մետրի դիմաց 730,6 դոլար: Այս մասին հայտնում է «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Դիարբեքիրի կաթոլիկ հայկական եկեղեցին վերանորոգումից հետո հանձնել են տեղի համալսարանի տնօրինությանը
Դիարբեքիրի Սուրբ Հովսեփ հայկական կաթոլիկ եկեղեցին պետության կողմից վերանորոգվելուց հետո 10 տարով հանձնվել է Դիարբեքիրի «Դիջլե»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Հրապարակվել է «Հարի Փոթերի» հատուկ ֆիլմի առաջին թիզերը
YouTube-ի HBO Max-ը ներկայացրել է «Հարի Փոթերի 20-ամյակը. Վերադարձ դեպի Հոգվարթս» հատուկ ֆիլմի առաջին թիզերը, որը համընկնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Դեկտեմբերի 7-ին գումարվող ԱԺ նիստերի օրակարգի նախագծում ընդգրկվել է 24 հարց
Դեկտեմբերի 6-ին տեղի է ունեցել ՀՀ Ազգային ժողովի խորհրդի հերթական նիստը, որը վարել է խորհրդարանի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը: ԱԺ-ից հայտնում են,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Վահե Հակոբյանը և Հռիփսիմե Ստամբուլյանն ընդունել են ՄԱԶԾ «Նոր Հայաստան` ժամանակակից խորհրդարան» ծրագրի ներկայացուցիչնեներին
ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վահե Հակոբյանը և հանձնաժողովի անդամ Հռիփսիմե Ստամբուլյանը դեկտեմբերի 6-ին ընդունել են...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Լիլիթ Ալթունյանի «Երբ ես տխուր եմ» անիմացիոն ֆիլմն ընտրվել է 6 միջազգային կինոփառատոնի կողմից
Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի ֆինանսական աջակցությամբ նկարահանված ռեժիսոր Լիլիթ Ալթունյանի «Երբ ես տխուր եմ» հայ-ֆրանսիական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Հայաստանն արտադրում է «Սպուտնիկ լայթ» պատվաստանյութ
Առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը և էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը շրջայց են կատարել պատվաստանյութն արտադրող դեղարդյունաբերական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Պուտինը Մոդիի հետ հանդիպմանը քննարկել է իրավիճակը Աֆղանստանում
Ռուսաստանին անհանգստացնում է այն ամենն, ինչ կապված է ահաբեկչության, թմրանյութերի հետ, այս առումով իրավիճակը Աֆղանստանում չի կարող...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
1 քրեական գործ և 11 նախապատրաստվող նյութեր՝ ընտրություններում առերևույթ ընտրական հանցագործության դեպքերով
Դեկտեմբերի 5-ին տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ են անցկացվել նաև ՀՀ Արագածոտնի մարզի Աշտարակ և Թալին խոշորացված համայնքներում,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Կարեն Սարուխանյանն ազատվել է պաշտոնից
Նիկոլ Փաշինյանն ազատել է Կարեն Սարուխանյանին։ «Ղեկավարվելով «Հանրային ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Փորձագետը պատմել է, թե երբ կավարտվի էլեկտրոնիկայի դեֆիցիտը
Կիսահաղորդիչների համաշխարհային պակասը, որը կազմում է էլեկտրոնային արդյունաբերության ողնաշարը, կնվազի 2022 թվականին։ Qualcomm-ի գործադիր տնօրեն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Արման Թաթոյան. Ես հպարտ եմ մեր պետության փաստաբանների բարձր հեղինակությամբ
Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը գրում է.  «Սիրելի՛ փաստաբաններ, Ես հպարտ եմ մեր պետության փաստաբանների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Կասեցվել է հացի արտադրամասի գործունեությունը
Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի Երևանի կենտրոնի տեսուչները պետական վերահսկողություն են իրականացրել «Անամել» ՍՊԸ-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
ԵԱՏՄ օրենսդրությամբ չի կարգավորվում տակդիրների, միջադիրների ապրանքախմբերը. Ժաննա Զաքարյան
«ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում կա միասնական ապրանքացանկ՝ 526 որոշմամբ կանոնոկարգված, որի շրջանակներում ՀՀ-ն անդամ այլ պետությունների հետ իրավասու է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
Հակոբավանքի վերանորոգումն այն լույսի առկայծումն է, որ պետք է տա մեր ժողովրդին ապրելու, արարելու, մնալու Արցախում. Վրթանես Սրբազան
«Մենք կառուցում ենք, իրենք քանդում են: Մենք օրհնում ենք, իրենք անիծում են: Մենք օծում ենք, իրենք սրբապղծում են: Ահա մեր տարբերությունը, ահա մեր պայքարի ձևաչափը»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Անի Սամսոնյանը՝ Փաշինյանին. Ձեր բոլո՞ր երազանքներն են դեգրադացիա և տխուր վիճակներ ենթադրում
«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության անդամ, նախկին պատգամավոր Անի Սամսոնյանը գրում է. «Առավոտյան ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
ՄԻՊ-ն արձանագրել է՝ քաղաքապետարանը խախտել է Դոյդոյանի իրավունքը
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանն իր որոշմամբ ճանաչել է Ինֆորմացիայի Ազատության Կենտրոնի՝ տեղեկություն ստանալու իրավունքի խախտման փաստը Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
Ռուսաստանը և Եգիպտոսը զորավարժություններ են սկսել Միջերկրական ծովում
Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի և Եգիպտոսի ռազմածովային ուժերի համատեղ զորավարժությունների եռօրյա փուլը սկսվել է Միջերկրական ծովում, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Գլխավոր դատախազությունը նախկին ոստիկանապետի դեմ հայցով դիմել է դատարան
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը ստացել է Գլխավոր դատախազության հայցն ընդդեմ Հայաստանի նախկին ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանի։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
Աղետի գոտում մոտ 7200 ընտանիք բնակվում են տնակներում. Տանյա Արզումանյան
«2020 թ. սկսվեց դեռևս 2008 թ.-ին սկիզբ դրված ծրագրի ավարտական փուլի մեկնարկը, որի շահառու ճանաչված ընտանիքների թիվն այս տարվա դրությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:06
Ռուսաստանում հայտնաբերվել են կորոնավիրուսի «Oմիկրոն» շտամով վարակվելու առաջին դեպքերը
Կորոնավիրուսի նոր օմիկրոն շտամ է հայտնաբերվել Հարավային Աֆրիկայից Ռուսաստան ժամանած երկու մարդու մոտ, երկուշաբթի լրագրողներին հայտնել են...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
Էրիկ Ալեքսանյան. Քաղաքական հետապնդումները Հայաստանում լայն թափ են առել
«Թե Արմեն Չարչյանը, թե Առուշ Առուշանյանն ու նրանց դեմ քննվող գործերը մշտապես եղել են քաղաքական իշխանության ուշադրության...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Դադիվանքի ելքն ու մուտքը մշտապես եղել է վերահսկողության տակ. Արցախի թեմի առաջնորդ
«Ինչ վերաբերում է Դադիվանքի հոգևորականներին, փորձում ենք անհնարը հնարավոր դարձնել, որպեսզի կարողանան իրենց կենցաղային, բժշկական և այլ հարցեր, որոնք կապված են Երևանի, Մայր Աթոռի հետ, կյանքի կոչեն»:
Աղբյուր` Panorama.am
14:38
ՏԻՄ ընտրություններում իշխանությունների դեմ քվեարկածները Նիկոլ Փաշինյանի ընտրազանգվածից էին. Ագնեսսա Խամոյան
«Նիկոլ Փաշինյանն անվտանգությունը հակադրում է ժողովրդավարությանը կամ հակառակը, այսինքն՝ և-և չի կարող լինել, կա՛մ պետք է անվտանգությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Հայտնի է դարձել, թե ինչպես կփոխվեն 2022 թվականին հանգստի գները
Փորձագետները վերլուծել են, թե ինչպես կփոխվեն Ռուսաստանի քաղաքներում հանգստի գները 2022 թվականին: Այս մասին հայտնում է «ՌԻԱ ՆՈՎՈՍՏԻ»...
Աղբյուր` Panorama.am
14:18
Ռրտեղ իշխանությունները ներկայացնում են, թե իբր հաղթել են, իրականում հենց այդտեղ են պարտվել. Արթուր Խաչատրյան
«ՏԻՄ ընտրությունների ամենալավ գնահատականը տվել է Նիկոլ Փաշինյանը՝ ընդունելով, որ ՔՊ-ն ձախողել է այս ընտրություններում»,- ԱԺ-ում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:12
Ասլանյան. Փակված ենք համարում ընտրապայքարում համակիրների և մրցակիցների բաժանարար թեման
«Մամիկոն Ասլանյան» դաշինքի ընտրացուցակը ղեկավարող Մամիկոն Ասլանյանը, որ ՏԻՄ համամսանական ընտրություններում ստացել է քվեների 38.70...
Աղբյուր` Panorama.am
14:06
Միհրան Պողոսյան. Մենք ցույց կտանք Աշոտ Երկաթի դեմ հարուցված քրեական գործի փուչիկ լինելը
«Աշոտ Մինասյանի հետ հանդիպել եմ երեկ չէ առաջին օրը, տրամադրությունը շատ բարձր էր»,-լրագրողների հետ հանդիպմանը հայտարարեց...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայաստանն ախտահարվել է ծայրաստիճան վտանգավոր վիրուսով՝ պոպուլիզմի վիրուսով. Սերժ Սարգսյան
15:24 01/12/2021

Հայաստանն ախտահարվել է ծայրաստիճան վտանգավոր վիրուսով՝ պոպուլիզմի վիրուսով. Սերժ Սարգսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}