Կրթություն, գիտություն 16:22 08/11/2021 Հայաստան

«Գիտուժ». Նախատեսված օրենսդրական փոփոխությունները կարող են լրջագույն վնաս հասցնել գիտական արդյունքի աճին միտված գործընթացին

«Գիտուժ» նախաձեռնությունը տարածել է  հայտարարություն «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքի նախագծի վերաբերյալ, որտեղ ասված է.

«Հանրային քննարկում կազմակերպելու նպատակով «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքի նախագիծը տեղադրվել է իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման «e-draft» համակարգում [1]։ 

«Գիտուժ» նախաձեռնությունը, համարում է, որ վերոնշյալ օրենքը պետք է հիմք հանդիսանա Հայաստանում գիտական էկոհամակարգի զարգացման համար, որն իր հերթին կբերի բարձրագույն կրթական համակարգի զարգացմանը՝ մրցունակ գիտնականներին ավելի հասանելի դարձնելով համալսարանների համար: Այս համատեքստում պետք է արձանագրել, որ օրենքի նախագծում առաջ քաշված մի շարք դրույթներ ոչ միայն չեն ապահովելու գիտական էկոհամակարգի զարգացումը, այլև նախատեսված փոփոխություններն ու լրացումները կարող են լրջագույն վնաս հասցնել եղած համակարգի առողջացման և գիտական արդյունքի աճին միտված գործընթացին։ Միևնույն ժամանակ, նախագծում շեշտը հիմնականում դրված է բարձրագույն կրթության համակարգի վրա և գիտական համակարգի մասով լրամշակման կարիք ունի: Մասնավորապես՝

1. Նախագծում բացակայում է այն կետը, որը 2001 թվականից սկսած երաշխավորում է, որ գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության համար յուրաքանչյուր տարի պետական բյուջեի ծախսային մասում նախորդ տարվա համեմատ բյուջեի եկամտային մասի աճին համամասնորեն ավելացող գումարից ոչ պակաս հատկացումներ են լինելու [2]: Հիշեցնենք, որ «Գիտուժ»-ի պահանջներից մեկը մնում է՝ օրենքով ամրագրել, որ գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության համար պետական հատկացումները, աստիճանաբար աճեցնելով, 2024 թվականին պետք է հասցնել բյուջեի առնվազն 4%-ին [3]։

2. Նախագծի Հոդված 25-ով նախատեսվում է ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի (Ակադեմիա) կազմից դուրս հանել մինչ օրս Ակադեմիայի կազմում գտնվող 30 գիտական կազմակերպությունները։
Բազմաթիվ երկրների օրինակը ցույց է տալիս, որ Գիտությունների ազգային ակադեմիաները հաջողությամբ իրականացնում են իրենց կազմում գտնվող գիտական կազմակերպությունների համակարգման գործառույթը: Այդուհանդերձ, օրենքի նախագծի հիմնավորման մեջ Ակադեմիայի այդ գործառույթը ներկայացվում է որպես բացասական երևույթ՝ առանց որևէ հիմնավորման:
Ըստ նախագծի՝ գիտական կազմակերպությունների առանձնացումը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր կազմակերպության համար ստեղծվելու է ութ անդամից բաղկացած խորհուրդ, որը ձևավորվելու է հետևյալ համամասնությամբ. չորսին առաջադրելու է կազմակերպության գիտական խորհուրդը, երեքին՝ համապատասխան ոլորտի լիազոր մարմնի ղեկավարը, մեկին՝ Ակադեմիան։ Այդ գիտական կազմակերպությունների խորհուրդները համալրելու համար պետք է լինելու գտնել 200-ից ավել կառավարման համապատասխան հմտություններ ու փորձ, և/կամ տվյալ գիտական ուղղության մեջ գիտաչափական բարձր ցուցիչներ ունեցող անդամներ, որոնք պատրաստակամություն կունենան հանրային հիմունքներով աշխատելու՝ իրենց ժամանակը և ջանքերը ներդնելով գիտական կազմակերպության աշխատանքի որակի և արդունավետության կտրուկ բարձրացման մեջ։ Հարց է առաջանում՝ որտեղի՞ց են համապատասխան կողմերը գտնելու այդ քանակի և նման որակավորում ունեցող անդամներ։

Պետք է հավելել, որ մեզ համար շատ մտահոգիչ և անհասկանալի է նաև այն փաստը, որ վերջին 7 տարիների ընթացքում չեն անցկացվել Ակադեմիայի անդամների ընտրություններ։ Ըստ Ակադեմիայի մասին օրենքի 12-րդ հոդվածի 4-րդ կետի՝ ընտրությունները, որպես կանոն, պետք է անցկացվեն երեք տարին մեկ՝ Ակադեմիայի առաջադրմամբ և ՀՀ կառավարության հաստատմամբ [4]:

Սույն տարվա հունիս ամսին ընտրված ՀՀ ԳԱԱ նախագահը և ակադեմիկոս-քարտուղարը, լինելով Հայաստանի ամենաարդյունավետ գիտնականների շարքում [5], արդեն նախաձեռնել են ողջունելի բարեփոխումներ [6,7]։ Այս օրենքի նախագծով գիտության բնագավառում նախատեսված փոփոխությունները խանգարելու են Ակադեմիայի նորընտիր նախագահի ու ակադեմիկոս-քարտուղարի նախաձեռնած բարեփոխումներին և երկարաժամկետ կտրվածքում վտանգի տակ են դնելու Ակադեմիայի կազմում գտնվող 30 կազմակերպությունների ամբողջականության ապահովումը և, անգամ, հետագա գոյությունը։ Մասնավորապես, օրենքի նախագծով նախատեսված փոփոխությունները գրեթե անհնարին են դարձնելու Ակադեմիայի կազմում գտնվող մի քանի գիտական կազմակերպությունների միավորմամբ գերազանցության կենտրոնների ստեղծումը։

Հաշվի առնելով առկա վտանգները՝ կարծում ենք, որ Ակադեմիայի համակարգը պետք է պահպանել և նոր ղեկավարությանը հնարավորություն տալ, պետական լիազոր մարմնի հետ համագործակցելով, իրականացնել բարեփոխումներ: Մասնավորապես, Ակադեմիայում պետք է տեղի ունենան ամենախիստ գիտական չափանիշներին համապատասխանող նոր ընտրություններ:

Նախկին երեսուն տարիների ընթացքում Ակադեմիայի շնորհիվ հնարավոր է եղել պահպանել նրա համակարգի մեջ գտնվող կազմակերպությունների մեծ մասը՝ պաշտպանելով տարատեսակ ոտնձգություններից։ Միևնույն ժամանակ, Ակադեմիայի համակարգից դուրս գտնվող կազմակերպությունների գերակշիռ մասն այսօր այլևս գոյություն չունեն: Սակայն այս իրողությունն այլևս չի կարող հանդիսանալ Ակադեմիայի գոյության ամենածանրակշիռ փաստարկներից մեկը։ ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիան պետք է դառնա գիտական մտքի զարգացման ու գիտական գերազանցության կենտրոնների համակարգման, պետական ու հանրային կառույցներին խորհրդատվության և գիտության հանրայնացման արդյունավետ ու հզոր գործիք: Այս նպատակին հասնելու համար պետք է պայքարել այս երեսուն տարիների ընթացքում արմատավորված տարբեր տեսակի արատավոր երևույթների տարածման դեմ։ Մասնավորապես, անթույլատրելի ենք համարում գիտական արդյունքի իմաստի աղավաղումը՝ անհատական կամ խմբային շահերից բխելով։ Այս կործանարար երևույթը նպաստել է գիտական էկոհամակարգի քայքայմանը և տաղանդների արտահոսքին:

Մենք ուշադրությամբ հետևելու ենք Ակադեմիայի ներսում տեղի ունեցող գործընթացներին, բարեփոխումների ընթացքին և հարկ եղած պահին արձագանքելու ենք՝ օբյեկտիվ գնահատական տալով երևույթներին:

Հայաստանի գիտական և տեխնոլոգիական սրընթաց արդիականացումն ապահովելու համար մենք պետք է խելամիտ և արդյունավետ օգտագործենք մեր ձեռքի տակ եղած բոլոր ռեսուրսները։ «Գիտուժ» նախաձեռնությունը պատրաստակամ է աջակցել օրենքի նախագծի՝ գիտությանը վերաբերող դրույթների լրամշակման աշխատանքներին»։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
Հայկական շոկոլադի և պաղպաղակի արտադրությունը շարունակում է նվազել
Հայաստանում շոկոլադի, հրուշակեղենի, ինչպես նաև պաղպաղակի արտադրությունը շարունակում է նվազել։ Այդ մասին են վկայում վիճակագրական տվյալները։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Էստոնիայում վարչապետի՝ էներգետիկ խնդիրների մասին հայտարարությունից հետո սկսել են էլեկտրական գեներատորներ գնել
Էստոնիայի բնակիչները սկսել են էլեկտրական գեներատորներ գնել վարչապետ Կայ Կալլասի խոսքերից հետո, որը քաղաքացիներին նախազգուշացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Քաշը կորցնելու համար լավագույն հինգ բանջարեղենն՝ ըստ մասնագետի
Նիհարելու համար հարկավոր է ուտել ոչ օսլա պարունակող բանջարեղեն, ասում է բժիշկ Ժոզեֆ Սենտ Պիերը։ Health News Hub-ի հոդվածում նա ներկայացրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Հնդկաստանում կայծակից ու ուժեղ անձրևից մեկ օրում 36 մարդ է մահացել
Հնդկաստանի հյուսիսային շրջաններում վտանգավոր եղանակի հետևանքով վերջին մեկ օրվա ընթացքում մահացել է 36 մարդ, որից 12-ը կայծակի հարվածից։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հայաստանում 7 ամսում արևային էներգիայի արտադրությունն աճել է 2.6 անգամ
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյաների համաձայն՝ այս տարվա հունվար-հուլիսին Հայաստանում արտադրվել է 5 մլրդ 117.7 մլն կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Շարմազանով. Հիմա Նիկոլը անոնսում է նոր պատերազմ
ՀՀԿ-ական գործիչ Էդուրադ Շարազանովը գրում է. «Նիկոլի ու նիկոլիզմի հանցավոր անգործությունը։ 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
ԿՄԽԿ ներկայացուցիչները այցելել են սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի հետևանքով գերեվարված հայ զինծառայողներին
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ներկայացուցիչները առաջին անգամ այցելել են սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի հետևանքով գերեվարված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Սիրիայի ափերի մոտ 120 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվել
Լիբանանից 120 ներգաղթյալ տեղափոխող նավ է խորտակվել Սիրիայի ափերի մոտ։ Այս մասին հայտարարել է Սիրիայի առողջապահության նախարար Մուհամեդ Հասան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Լարսում երթևեկությունը կաթվածահար է
Վրաց-ռուսական սահմանի Վերին Լարսի անցակետում՝ ռուսական կողմում, 03:00-ից երկու ուղղությամբ էլ երթևեկությունը կաթվածահար վիճակում է, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Պուտինը հաստատել է ինքնակամ գերի հանձնվելու համար ազատազրկման չափը
Խստացվել է մոբիլիզացիայի ու ռազմական դրության ժամանակ զորամասն ինքնակամ լքելու համար սահմանված պատիժը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
ՈւԵՖԱ Եվրոպայի Մ-19 առաջնություն. Հայաստանի ընտրանին զիջեց Սլովակիայի հավաքականին
Սեպտեմբերի 24-ին՝ Գերմանիայում, կայացել է ՈւԵՖԱ Եվրոպայի Մ-19 առաջնության 12-րդ խմբի որակավորման փուլի Սկովակիա-Հայաստան հանդիպումը։ ՀՖՖ-ից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Օր առաջ պետք է վավերացնել Հռոմի Ստատուսը՝ Ալիևին որպես ագրեսոր հայց ներկայացնելու համար․ իրավաբան
ՀՀ ինքնիշխան և սուվերեն սահմանը խախտվել է, ինչը հենց ագրեսիայի սահմանումն է։ Այս մասին Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց իրավաբան Նազելի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
«ԼՈՒՅՍ». Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսով Հայաստանը 81-րդ հորիզոնականից նահանջել է 85-րդ հորիզոնական
«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամն ուսումնասիրել է Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրի կողմից հրապարակված «Մարդկային ներուժի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
ԵԽ Նախարարների կոմիտեն ՌԴ-ին կոչ է արել փոխհատուցում վճարել Վրաստանի քաղաքացիներին
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեն հրապարակել է կոնկրետ գործերի վերաբերյալ որոշումներ, որոնք ընդունվել են սեպտեմբերի 20-ից 22-ը տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:49
Տաջիկստանի հետ բախումների հետևանքով Ղրղզստանում 62 մարդ է մահացել
Տաջիկստանի ու Ղրղզստանի միջև սահմանային բախումների  հետևանքով Ղրղզստանի 62 քաղաքացի է մահացել։ Այս մասին հայտնում է «Բելտա»-ն՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Չալաբյան. Հատուցման պահը մոտենում է
Քաղաքական-հասարակական գործիչ Ավետիք Չալաբյանը գրում է. «Այսօր առավոտյան ես ցանկանում էի գրել ՄԱԿ-ի ամբիոնից Փաշինյանի ունեցած խայտառակ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Վրթանեսյան. Մեզ մոտ վտանգի զգացումն ահավոր բթացած է, իսկ վտանգն իրականում մոտալուտ է
«Մենք շատ ենք խոսում պետության, պետականության կորստի վտանգի մասին, բայց ինձ թվում է, որ մենք այս տարածաշրջանում արդեն զուտ ֆիզիկապես ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:18
Հավաքվել են մեր խելոքները, կարծում եմ՝ քարը փոսից կհանվի. գրականագետը՝ նախագահների հանդիպման մասին
«Ես մեծ հույսեր եմ կապում ՀՀ և Արցախի նախագահների հանդիպումների հետ, քանի որ ես երբևէ չեմ հիշում, որ նույն սեղանի շուրջ հավաքվեն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Աշոտյան. Զոհրաբ Մնացականյանը 44-օրյա պատերազմի կարևոր հանցագործներից մեկն է
«44-օրյա պատերազմից անցել է երկու տարի, և, ցավոք, դասեր չեն քաղվել ոչ քաղաքական վերնախավի կողմից, որը շարունակում է հիմարի համառությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
2007թ-ից ՌԴ իրավապահների կողմից հետախուզվողը ներկայացել է ոստիկանություն
Ոստիկանության ՔՈԳՎ և Գավառի բաժնի ծառայողների համատեղ ձեռնարկած միջոցառումների և բացատրական աշխատանքի արդյունքում սեպտեմբերի 23-ին Գավառի բաժին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
Քամի, անձրև, ամպրոպ. եղանակն՝ առաջիկա օրերին
Հանրապետության տարածքում սեպտեմբերի 24-ի երեկոյան ժամերին առանձին շրջաններում, 25-ի գիշերը շրջանների զգալի մասում սպասվում է կարճատև անձրև և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
«Սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան կանխենք ազգակործան դավաճանի մուտքը պանթեոն»
Արցախյան երրորդ պատերազմում անմահացած զինվորների ծնողները մտադիր են սեպտեմբերի 27-ին՝ պատերազմի մեկնարկի 2-րդ տարելիցի օրը թույլ չտալ, որ Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Վթարային ջրանջատում Արարատի մարզում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:38
Արարատ Միրզոյան. Անհասցե արձագանքները պարարտ հող են նախապատրաստում նոր ադրբեջանական ագրեսիաների համար
 Նյու Յորքում Սեպտեմբերի 23-ին  ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը հանդիպում է ունեցել ՄԱԿ Գլխավոր քարտուղարի Քաղաքական և խաղաղարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Գերմանիան զգուշացնում է էներգետիկ ճգնաժամի պատճառով երկրի ներքին անվտանգությանը սպառնացող վտանգի մասին
Գերմանիայի Դաշնային քրեական գրասենյակը (BKA) պնդում է, որ երկրի ներքին անվտանգությունը կարող է վտանգվել էներգետիկ ճգնաժամի և բարձր գնաճի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Արտաշատ քաղաքի 18-ամյա բնակիչը oդամղիչ ատրճանակով մեքենաներ է վնասել
Սեպտեմբերի 23-ին ոստիկանության Արտաշատի բաժին դիմած քաղաքացին հայտնել էր, սեպտեմբերի 22-ի ժամը 21.00-ից սեպտեմբերի 23-ի ժամը 10.00-ն ընկած...
Աղբյուր` Panorama.am
13:55
Ռուսաստանում մեկ օրում հոսպիտալացվել է COVID-19-ով 3528 մարդ, մահացել է 111 հիվանդ
Ռուսաստանի Դաշնությունում մեկ օրվա ընթացքում COVID-19-ով հոսպիտալացվել է 3528 մարդ՝ 9,9%-ով պակաս, քան նախորդ օրը։ Այս մասին գրում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
13:42
Հրդեհ՝ Վերին Դվին գյուղում
Սեպտեմբերի 24-ին, ժամը 10:23-ին Արարատի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Վերին Դվին գյուղի Իսահակյան փողոցում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:30
Իրանի ԱԳ նախարարը Բայրամովին կրկին հիշեցրել է՝ Իրանը դեմ է տարածաշրջանի սահմանների ցանկացած փոփոխության
ԻԻՀ ԱԳ նախարարը հայտարարել է, որ Իրանը դեմ է տարածաշրջանում սահմանների և աշխարհաքաղաքական ցանկացած փոփոխության: Այս մասին Նյու Յորքում Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}