Քաղաքական 09:51 10/11/2021 Տարածաշրջան

Հարութ Սասունյան. Համապարփակ զեկույցը բացահայտում է Թուրքիայի լոբբինգի ամբողջական ձախողումը Վաշինգտոնում

Տարիների ընթացքում ես բազմաթիվ հոդվածներ եմ գրել՝ նկարագրելով ամերիկյան  լոբբիստական այն ընկերությունների գործունեությունը, որոնց միլիոնավոր դոլարներով վարձել են Թուրքիան և Ադրբեջանը։ Բարեբախտաբար, որքան էլ այս երկրները ծախսեն լոբբիստական գործունեության վրա, նրանք չեն կարողանա թաքցնել իրենց ծավալապաշտական և ոչ ժողովրդավարական գործունեությունները։ Էրդողանի մտերիմ ընկերոջ՝ Թրամփի հեռանալուց հետո, Վաշինգտոնում քաղաքական դաշտն ավելի մռայլ է դարձել Թուրքիայի համար՝ նախագահ Բայդենի հանձնառության վերահաստատմամբ Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցները պահպանելու և Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու։

Բեն Ֆրիմանը և Վաշինգտոնում գործող Միջազգային քաղաքականության կենտրոնի հետազոտողների նրա խումբն անցյալ ամիս հրապարակեցին 30 էջանոց համապարփակ մի վերլուծություն՝ «Թուրքիայի լոբբին Միացյալ Նահանգներում» վերնագրով։ Զեկույցը ցույց է տալիս, որ Թուրքիայի համար պարզապես անհնար է լինել ԱՄՆ-ի վստահելի գործընկեր՝ միաժամանակ մտերմանալով ՆԱՏՕ-ի հակառակորդ Ռուսաստանի հետ: Բռնապետ սուլթան Էրդողանի դատապարտելի  վարքագիծը նրան դարձրել է մերժված, թե՛ տանը, թե՛ դրսում․․․

Զեկույցը մանրամասնորեն բացահայտում է «պատմությունը, թե ինչպես են Թուրքիայի գործակալները փորձել, և հիմնականում ձախողել, փոխելու ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը» մի քանի խիստ վիճահարույց թուրքական քաղաքական հարցերի վերաբերյալ արտաքին և ներքին գործերում»:
Զեկույցի գործադիր ամփոփագրում ասվում է, որ հետազոտողները «վերլուծել են Օտարերկրյա գործակալների գրանցման օրենքի (FARA) յուրաքանչյուր փաստաթուղթ, որը ներկայացված է 2020 թվականին թուրք հաճախորդների անունից գրանցված կազմակերպությունների կողմից:

Այս փաստաթղթերից մենք արձանագրել ենք այդ հաճախորդների համար կատարված յուրաքանչյուր «քաղաքական գործունեություն», FARA-ի այս փաստաթղթերում նշված քարոզարշավի յուրաքանչյուր նվիրատվություն, Թուրքիայի անունից տարածված յուրաքանչյուր «տեղեկատվական նյութ» և իրենց թուրք հաճախորդներից ստացված յուրաքանչյուր դոլար, ինչպես հայտնել են այս կազմակերպությունները»։

Ահա զեկույցի հիմնական բացահայտումները.

« • Տասնմեկ [ԱՄՆ լոբբիստական] կազմակերպություններ [5 միլիոն դոլար են վճարել գրանցվելու համար] FARA-ի ներքո՝ Թուրքիայի անունից աշխատելու համար 2020 թվականին.
• Այդ կազմակերպությունները հայտնել են, որ 2319 շփում են ունեցել իրենց թուրք հաճախորդների անունից.
• 568 [քաղաքական] նվիրատվություն նախընտրական քարոզարշավներում, ընդհանուր գումարը 526177 դոլար, կատարվել է այդ ընկերությունների և նրանց գրանցված օտարերկրյա գործակալների կողմից.
• Մեկ սենատոր ստացել է քարոզարշավի նվիրատվություն մի ընկերությունից, որը նույն օրը կապվել է նրա գրասենյակի հետ Թուրքիայի անունից»:
Թուրքիայի կողմից վարձված ամերիկյան հինգ ամենագործունյա ընկերություններից են՝ Mercury Public Affairs-ը և Greenberg Traurig-ը, որոնք երկուսն էլ դադարեցրել են իրենց պայմանագրերը Թուրքիայի հետ 2020 թ․ հոկտեմբերին, ամերիկահայերի ճնշման արդյունքում՝ անցյալ տարի Արցախի վրա Ադրբեջանի և Թուրքիայի հարձակման ժամանակ: Մյուս երեք ընկերություններն են՝ Venable-ը, LB International Solutions-ը և Capital Counsel-ը։ Վերջինս ևս խզել է պայմանագիրը Թուրքիայի կառավարության հետ 2021 թ․ ապրիլին։ Այնուամենայնիվ, 2021 թ․ սեպտեմբերի դրությամբ դեռևս կան 10 ամերիկյան լոբբիստական ընկերություններ, որոնք վարձված են Թուրքիայի կողմից։

Զեկույցում նշվում է 2020 թվականին այս լոբբիստական ընկերությունների կողմից ձեռք բերված շփումների քանակը. Ներկայացուցիչների պալատ (1044), Սենատ (657), լրատվամիջոցներ (377), ուղեղային կենտրոններ (83) և բիզնես (37): Նրանք հիմնականում կապ են հաստատել Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների և զինված ուժերի հանձնաժողովների հետ։ Կոնգրեսի ամենաշատ շփվող անդամներն էին կոնգրեսական Սթիվ Շաբոտը (հանրապետական, Օհայո), սենատոր Ռոջեր Վիքերը (հանրապետական, Միսսիսիպի) և սենատոր Թոդ Յանգը (հանրապետական, Ինդիանա): Ամենաշատ շփվող լրատվամիջոցներից եղել են՝ «Նյու Յորք թայմսը», «Բլումբերգը», «Վաշինգտոն փոստը», CNN-ը և Wall Street Journal-ը։

Հասարակայնության հետ կապերի մասնագետները, որոնք վարձատրվել են Թուրքիայի կողմից, թերթերին ներկայացրել են հոդվածներ, կարծիքի սյունակներ և նամակներ խմբագրերին: Ուղեղային կենտրոններից  չորսը, որոնց հետ կապվել են թուրք գործակալները, ֆինանսավորում ստացել են թուրքական կառավարությունից կամ Թուրքիայի հետ կապված ոչ կառավարական կազմակերպություններից․ Բրուքինգսի ինստիտուտը և Միացյալ Նահանգների գերմանական Մարշալի հիմնադրամը ֆինանսավորում ստացել են Թուրքական արդյունաբերության և բիզնեսի ասոցիացիայից (TUSIAD), Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնը 2019 թվականին Թուրքիայի կառավարությունից ստացել է առնվազն 100 հազար դոլար և Ամերիկյան առաջընթացի կենտրոնը ֆինանսավորում ստացել է Թուրքիայի կիրառական հետազոտությունների կենտրոնից (CATS):

Չնայած Թուրքիայի եռանդուն լոբբիստական ջանքերին, Կոնգրեսը պատժամիջոցներ սահմանեց այդ երկրի դեմ՝ ռուսական S-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգեր գնելու համար, արգելափակեց ամերիկյան F-35 ռազմաօդային ինքնաթիռների վաճառքը և կասեցրեց Թուրքիային սպառազինությունների բոլոր հիմնական վաճառքները: Բացի այդ, ԱՄՆ-ն արգելափակեց Թուրքիայի՝ Պակիստանին 1․5 միլիարդ դոլար արժողությամբ ուղղաթիռների ծրագրած վաճառքը։

2020 թվականին Թուրքիան ներկայացնող լոբբիստական ընկերությունների կողմից քարոզարշավին հատկացված 526 հազար դոլարից 156 հազարը ուղղվեց քաղաքական քարոզարշավի հանձնաժողովներին՝ անհնարին դարձնելով իմանալ, թե որ քաղաքական թեկնածուն ինչքան գումար է ստացել: Մնացած 370 հազար դոլարը ստացող առաջին հնգյակը եղել են՝ կոնգրեսական Վերն Բյուքենան (հանրապետական, Ֆլորիդա)՝ 28 հազար դոլար, սենատոր Թիմ Քեյն (դեմոկրատ, Վիրջինիա)՝ 10600 դոլար, կոնգրեսական Քևին ՄաքՔարթի (հանրապետական, Կալիֆորնիա)՝ 9500 դոլար, սենատոր Գարի Փիթերս  (դեմոկրատ, Միչիգան)՝ 9100 դոլար և Այովա նահանգի պարտված Սենատի դեմոկրատ թեկնածու Թերեզա Գրինֆիլդը՝ 6700 դոլար։ Զեկույցում նշվում է, որ Թուրքիան ներկայացնող ընկերությունների նվիրատվությունների ամենամեծ ստացողներից շատերը նաև եղել են թուրք լոբբիստների կողմից ամենաշատ շփվողների թվում։

Զեկույցը նաև մատնանշում է «վճարիր խաղալու համար» քաղաքականության մեկ օրինակ. «Առնվազն մի դեպքում Թուրքիայի անունից նվիրատվությունն ու շփումը տեղի են ունեցել ճիշտ նույն օրը: 2020 թ․ մարտի 3-ին Venable օտարերկրյա գործակալը և Կոնգրեսի նախկին անդամ Բարթ Ստուպակը (դեմոկրատ, Միչիգան), խոսել են սենատոր Ջին Շահինի (դեմոկրատ, Նյու Հեմփշիր) ժամադրություն կազմողի հետ՝ սենատորի հետ հանդիպում խնդրելու համար: Նույն օրը Venable-ը հայտնել է, որ իր օտարերկրյա գործակալներից մեկը 1000 դոլար նվիրատվություն է արել Շահինի քարոզարշավին»։

Կարևորն այն է, որ զեկույցը եզրակացրել է՝ «2020 թվականին Ամերիկայում թուրքական լոբբին մի շարք խոշոր մարտեր է մղել և գրեթե բոլոր դեպքերում պարտվել: Թուրքիան շարունակում է պատժամիջոցների տակ մնալ С-400-ների գնման համար, Ֆեթուլլահ Գյուլենը [այլախոհ թուրք հոգեւորական] չի արտահանձնվել Թուրքիային և շարունակում է բնակվել Փենսիլվանիայում, ինչպես նաև ԱՄՆ-ը շարունակում է աջակցել Սիրիայում քուրդ զինյալներին»։ Տեսանելի ապագայում թուրքական կառավարության «ազդեցությունը Ամերիկայում, հավանաբար, լավագույն դեպքում լուսանցքային կլինի»։ Այդ ընթացքում, Թուրքիան շարունակում է միլիոնավոր դոլարներ վատնել Վաշինգտոնում անօգուտ լոբբիստներ վարձելով, մինչդեռ Թուրքիայի միլիոնավոր քաղաքացիներ գործազուրկ են և սովի եզրին:

Զեկույցը, սակայն, նախազգուշացրել է, որ այն լուսաբանել է «ԱՄՆ-ում Թուրքիայի ազդեցության միայն մի մասը։ Այս զեկույցը, օրինակ, չի անդրադառնում շահույթ չհետապնդող Թուրքական ժառանգություն կազմակերպության ազդեցությանը, որը պարբերաբար միջոցառումներ է անցկացնում՝ հարթակ ապահովելով թուրք պաշտոնյաների համար Միացյալ Նահանգներում։

Զեկույցը չի քննարկում նաև ապօրինի ազդեցության գործողությունները, ինչպիսին Մայքլ Ֆլինի աշխատանքն է Թուրքիայի անունից: Ամերիկայում Թուրքիայի ազդեցության միայն մի մասի` նրանց FARA գրանցվածների այս վերլուծությունը, այնուամենայնիվ, խոսուն է»:

Թեև ամերիկահայերը Վաշինգտոնում չունեն իրենց անունից աշխատող ազդեցիկ լոբբիստական ընկերություններ, սակայն նրանք ունեն մեծ թվով ընտրողներ և նվիրատուներ մի շարք կարևոր նահանգներում, որոնց ընտրված պաշտոնյաներն ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում, քան Թուրքիայի կողմից վարձված օտարերկրյա գործակալներին: Ոչ մի լոբբինգ չի կարող թաքցնել սուտը կամ արդարացնել կոռումպացված և բռնապետական թուրքական վարչակարգը:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

18:05
Հարց Ֆրանսիայի հրապարակում. Ինչո՞ւ պետք է անունը գրել չիմացողը պետք քվեարկելու իրավունք ունենա
«Հայաստանում յուրաքանչյուր անձ ունի մեկ քվե։ Ես դեմ եմ դրան, ինչո՞ւ պետք է անունը գրել չիմացողը քվեարկելու իրավունք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Փաշինյանը հայտնեց, որ Արցախի վերջնական կարգավիճակի ճշգրտման սկզբունքի շուրջ համաձայնություն չի ձևակերպվել
«Ադրբեջանը համարում է, որ ԼՂ-ի հիմնախնդիրը լուծված է, Հայաստանը համարում է, որ ԼՂ հիմնախնդիրը լուծված չէ»,-ԱԺ-ում հայտարարեց Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Անտրամաբանական է առանց գերիների վերադարձի խոսել Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների մասին. Աբրահամյան
«Պետք է արձանագրել, որ Հայաստանը հրաժարվել է ոչ միայն Արցախում ապրող հայրենակիցների անվտանգությունն ապահովելու իր առաքելությունից, ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Թադևոս Ավետիսյան. Ասում են՝ բյուջեում փող չկա, թոշակ չեն բարձրացնում, բայց ոստիկաններին ավելի քան 3 մլրդ դրամի պարգևատրում են
«Կենսաթոշակային համակարգում առկա են բազմաթիվ չլուծված խնդիրներ, որոնք նոր չեն։ Սակայն  պետք է փաստել, որ վերջին չորս տարիների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Մինչև այս պահը մենք հաստատված 39 գերի ունենք. Փաշինյան
«Բրյուսելում հիմնական քննարկվող թեմաներից մեկը դա է եղել, ԵՄ-ի և միջազգային կազմակերպությունների դիրքորոշումն այն է, որ օր առաջ գերեվարված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Ֆրանսիայի հրապարակում ընդդիմադիր պատգամավորների հարցուպատասխանն է
Ինչպե՞ս են նրանք տեսնում ղարաբաղյան հիմնախնդի լուծումը։
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Կարեն Վրթանեսյան. Եթե սա վուլկանիզացիայի կետում արված կապիկություն չի, ապա այս դիրքի վիճակն ուղղակի լացելու է
«Ռազմինֆո» մասնագիտացված կայքի համակարգող, տազմական հարցերով փորձագետ Կարեն Վրթանեսյանը ֆեյբուքյան էջում հրապարակել է ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Ըստ Փաշինյանի՝ աշխատատեղերի թվի աճն ուղիղ համեմատական է աղքատության տոկոսի աճին
Օրերս Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց հերթական «ռեկորդային» ցուցանիշի՝ 2018 թվականի համեմատ ներկայում 123, 310-ով ավելի աշխատատեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Marks & Spencer-ը կլքի Ռուսաստանը
Բրիտանական Marks & Spencer (M&S) հագուստի, կոշիկի ևաքսեսուարների արտադրողը որոշում է կայացրել լքել ռուսական շուկան: Այս մասին հայտնել են...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
Նիստը դռնփակ անելը մեկ նպատակ է հետապնդում՝ հանրությանը զրկել պետական դավաճանության փաստերից տեղյակ լինելուց. Փաստաբան ​
«Անցավ այն ժամանակները, որ Հայաստանում բացարձակ իշխանության է միայն նիկոլիզմը, հիմա գալիս է նաև ծնողների իշխանության ժամանակը։ Նիկոլ, տղա ես, դիմացիր»։
Աղբյուր` Panorama.am
16:10
ՔՊ-ն «Զանգվածային լրատվության մասին» օրենքում փոփոխությունն ընդունեց առանց վտարակ լրագրողի ինստիտուտի ներդրման
Հայտարարված 3 ժամ ընդմիջումից հետ ԱԺ ՔՊ խմբակցությունը միաձայն ընդունեց  հատուկ ընթացակարգով՝ երկրորդ  ընթերցումն առաջինից հետո 24...
Աղբյուր` Panorama.am
16:04
Կփակվի Դ․Անհաղթից դեպի նախկին Ռայկոմի ուղղությունը
Ազատության պողոտա-Դավիթ Անհաղթ (Լամբադա) տրանսպորտային հանգույցի նորոգման աշխատանքներով պայմանավորված՝ մայիսի 26-ից ժամանակավորապես կփակվի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Առաջիկայում կստորագրվի Իրան-ԵԱՏՄ ազատ առևտրի համաձայնագիրը
Իրանի Առևտրի զարգացման կազմակերպության գլխավոր տնօրենը հայտարարել է, որ առաջիկայում կստորագրվի Իրան-ԵԱՏՄ ազատ առևտրի համաձայնագիրը, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
ՊԵԿ. Իրանից Հայաստան ժամանած բեռնատարում հայտնաբերվել է 1097 տուփ իրանական ծխախոտ
Հարավային մաքսատուն-վարչության Մեղրիի մաքսային կետ-բաժնի աշխաատակիցներն անընդմեջ պայքար են մղում Ագարակ պետական սահմանի անցման կետով ապրանքների...
Աղբյուր` Panorama.am
15:18
Ռուսաստանը մտադիր է հրաժարվել Բոլոնիայի կրթական համակարգից
ՌԴ գիտության և բարձրագույն կրթության նախարար Վալերի Ֆալկովը հայտարարել է, որ ժամանակն է՝  Ռուսաստանը հրաժարվի եվրոպական Բոլոնիայի կրթական...
Աղբյուր` Panorama.am
15:02
Դատարանը որոշեց Փաշինյանի կողմից պետական դավաճանություն կատարելու բողոքը քննի դռնփակ
Նիստին ներկա 44-օրյա պատերազմում զոհված զինծառայողների հարազատների և դատական կարգադրիչների միջև քաշքշոց տեղի ունեցավ։
Աղբյուր` Panorama.am
14:48
Ծիծեռնակաբերդի խճուղով երթևեկելու համար մի քանի շաբաթ դեռ պետք է սպասել
Ծիծեռնակաբերդի խճուղու փլուզումը խաթարել է մայրաքաղաքի այդ հատվածի ու հարակից փողոցների երթևեկությունը։ Խցանումներն ավելի խիտ, հաճախակի ու...
Աղբյուր` Panorama.am
14:28
Սեղանին է դրված մեր հայրենիքի ճակատագիրը, ուղղակի սրա շուրջ է պետք համախմբվել. Լևոն Քոչարյան
«Չեմ կարծում՝ հանրապետության այս նախագահից ինչ-որ ակնկալիք պետք է ունենալ: Նախագահական նստավայրը շրջափակելու խորհուրդն այն է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:23
Սպառողական գները հունվար-ապրիլին աճել են 7.4%-ով
2022 թվականի հունվար-ապրիլին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի նկատմամբ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 9․4%։ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:15
Աջափնյակում վաղը ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված,  ս.թ. մայիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Ջերմաստիճանը կբարձրանա 10-12 աստիճանով
Առաջիկա օրերին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:
Աղբյուր` Panorama.am
13:44
Ժամը 16։00-ին Ֆրանսիայի հրապարակում կարևոր միջոցառում ունենք, ընդդիմադիր բոլոր պատգամավորներն այստեղ կլինեն. Սաղաթելյան
Այսօր ժամը 16։00-ին Ֆրանսիայի հրապարակում են լինելու «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունների պատգամավորներն ողջ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
«Կլեոպատրա» ապրանքանիշն ունի իր ուրույն տեղը հայկական շուկայում
Օրեր առաջ Երևանում կազմակերպվել էր «Gurman day» միջոցառումը, որտեղ ներկայացված էր հայկական տարբեր ընկերությունների արտադրանքը։...
Աղբյուր` Panorama.am
13:32
Երևանում հերթական փլուզումն է գրանցվել
Այսօր վաղ առավոտյան Երևանում հերթական փլուզումն է տեղի ունեցել։ ԱԻ նախարարությունից մանրամասնում են, որ մայիսի 25-ին, ժամը 08։55-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
13:18
Մենք հաջորդ շաբաթ պահանջելու ենք ԱԺ արտահերթ նիստ. Իշխան Սաղաթելյան
«Իշխանությանը հրավիրում եմ խորհրդարան, բայց հրավիրում եմ մեր օրակարգով, ոչ թե իրենց կեղծ ու շինծու։ Հրավիրում եմ ժողովրդի օրակարգով։ Դե տղա են, թող գան»։
Աղբյուր` Panorama.am
13:14
Red Wings-ը թռիչքներ կիրականացնի Վոլգոգրադ- Երևան- Վոլգոգրադ երթուղով
Red Wings ավիաընկերությունը սույն թվականի հունիսի 7-ից մեկնարկելու է Վոլգոգրադ- Երևան- Վոլգոգրադ երթուղով չվերթերը: «Արմենիա»...
Աղբյուր` Panorama.am
13:05
Ռուդենկո. Հայաստանի ու Ադրբեջանի փոխվարչապետերի հաջորդ հանդիպումը կկայանա հաջորդ շաբաթ
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման և սահմանային անվտանգության հարցերով հանձնաժողովների  երկրորդ համատեղ նիստը տեղի կունենա...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Ջրվեժում հայտնաբերվել է ականանետի ական
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն այսօր ժամը 10։29-ին ահազանգ է ստացվել, որ Կոտայքի մարզի Ջրվեժ գյուղի 43-րդ փողոցի տներից մեկի բակում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Իրանն ու Ռուսաստանը բանակցում են Բուշերի ատոմակայանի 2-րդ և 3-րդ բլոկների կառուցման շուրջ
Իրանի ատոմային էներգիայի կազմակերպության խոսնակը հայտարարել է, որ Թեհրանը և Մոսկվան բանակցություններ են վարում Բուշերի ատոմակայանի 2-րդ և 3-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
Երիկամի 200-րդ փոխպատվաստումը Արաբկիր ԲՀ-ում
«Արաբկիր» բժշկական համալիրում կատարվել է երիկամի 200-րդ փոխպատվաստումը։ Այս մասին հայտնում են համալիրից ու մանրամասնում, որ երիկամի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}