Քաղաքական 10:10 01/12/2021 Հայաստան

Հարութ Սասունյան. Ադրբեջանին վաճառված իսրայելական կասետային ռումբերը սպանել և վիրավորել են անմեղ հայ բնակիչներին

Իսրայելցի լրագրող Յոսի Մելմանը «Հաարեց» (Haaretz) թերթում ծավալուն քննադատական հոդված է գրել Իսրայելի կողմից Ադրբեջանին արգելված մահաբեր կասետային ռումբեր վաճառելու մասին՝ Արցախում անմեղ հայ խաղաղ բնակիչներին սպանելու և վիրավորելու  համար: Թեև հոդվածը հրապարակվել է 2020 թ․ հոկտեմբերի 22-ին, այն պահպանում է իր արդիականությունը, հաշվի առնելով այն փաստը, որ այս կասետային ռումբերը, որոնք Ադրբեջանի կողմից օգտագործվել են անցյալ տարվա Արցախյան պատերազմում, կարող են օգտագործվել նաև հետագա պատերազմում։ 

«Ամնիսթի ինթերնեշնլ» (Amnesty International) միջազգային իրավապաշտպան  կազմակերպությունը հաստատել է, որ Ադրբեջանը 2020 թ․ Արցախյան պատերազմում օգտագործել է իսրայելական արտադրության կասետային ռումբեր։ Այս մահաբեր ռումբերը պայթել են Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտին մոտ գտնվող բնակելի թաղամասում։

«Կասետային ռումբերի օգտագործումն արգելված է բոլոր պարագաներում, համաձայն միջազգային մարդասիրական օրենքի, ուստի դրանց օգտագործումը քաղաքացիական բնակավայրերի վրա հարձակվելու համար հատկապես վտանգավոր է և միայն կհանգեցնի առավել շատ մահերի ու վիրավորների», ասաց «Ամնիսթի ինթերնեշնլ»-ի Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնականի Ասիայի ղեկավարի պաշտոնակատար Դենիս Կրիվոշեևը: «Կասետային ռումբերն իրենց էությամբ ոչ խտրական զենքեր են և դրանց կիրառումը բնակելի թաղամասերում բացարձակապես անընդունելի է ու սարսափելի»:

Մելմանը բացատրեց, որ «կասետային ռումբը մի տեսակ տուփ է, որտեղ պահվում է փոքրիկ ռումբերի մի խումբ: Մայր ռումբը պայթում է որոշակի բարձրության վրա և լայն տարածության վրա ցրում է ավելի փոքր ռումբերը, որոնք կարճ ժամանակ անց պայթում են։ Զինամթերքը կարող է արձակվել տարբեր չափերի հրանոթներից՝ մինչև 155 մմ տրամագծով, արձակման կայաններից, ուղղաթիռներից և ինքնաթիռներից»։ Երեխաները հաճախ վերցնում են չպայթած կասետային ռումբերը` շփոթելով դրանք խաղալիքների հետ, ինչի հետևանքով զոհվում են կամ վիրավորվում:

Մելմանը գրել է, որ ինքը հարցրել է Իսրայելի պաշտպանության նախարարությանը, Իսրայելի պաշտպանության ուժերին և արտաքին գործերի նախարարությանը, թե «արդյոք Իսրայելը կասետային ռումբեր է մատակարարե՞լ Ադրբեջանին, և եթե այո, ապա ե՞րբ»: Զարմանալի չէ, որ նա ոչ մի պատասխան չի ստացել։ 

Մելմանը նշել է, որ Իսրայելի պաշտպանության նախարարությունը, «հավատարիմ մնալով իր կրվազան սովորություններին, չի ցանկանում բացատրություններ տալ և հրաժարվում է պատասխանել այն հարցերին, որոնք իրեն դուր չեն գալիս։ Թվում է, թե այն թաքցնելու բան ունի, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է Ադրբեջանի հետ չափազանց սերտ հարաբերություններին»:

Մելմանը շատ տեղին հարցադրում է արել. «Ինչո՞ւ է Իսրայելը զինում Ադրբեջանին ընդդեմ Հայաստանի»։ Համաշխարհային մեծ բողոք կառաջանար, եթե Հայաստանը հրթիռներ մատակարարեր Համասին կամ Հեզբոլլահին՝ Իսրայելի քաղաքացիների վրա հարձակվելու համար: Իսրայելի կողմից Ադրբեջանին զինելը ոչնչով չի տարբերվում սրանից, սակայն ո՞ւր է Իսրայելի միջազգային դատապարտումը։

Իսրայելը մի քանի անգամ օգտագործել է կասետային ռումբեր՝ 1973 թվականի պատերազմում արաբական մի քանի պետությունների դեմ, 1978-ին, 1982-ին և 2006-ին Լիբանանի պատերազմներում և 2008-2009-ին Գազայի պատերազմում: Մելմանը հայտնել է, որ «դա հանգեցրեց ՄԱԿ-ի այն ժամանակվա գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանի դատապարտմանը, և լարվածության Միացյալ Նահանգներում, քանի որ ռմբակոծումն ակնհայտորեն խախտում էր կասետային ռումբերի օգտագործման սահմանափակումները, երբ զենքը մատակարարվել է 1976 թվականին»:

Վինոգրադի կոմիտեն, որը ձևավորվել է Իսրայելի կառավարության կողմից՝ 2006 թվականին Լիբանանում Իսրայելի ռազմական գործողությունների նպատակահարմարությունը վերանայելու համար, ըստ Մելմանի, «կոշտ քննադատության ենթարկեց կասետային ռումբերի կիրառումը քաղաքացիական բնակավայրերում»: Կասետային ռումբերի օգտագործումն անօրինական է։ Անօրինական է նաև ԱՄՆ-ի կողմից դրանք Իսրայելին վաճառելը, որն էլ իր հերթին դրանք ապօրինի վաճառել է Ադրբեջանին:

Ցավոք, ո՛չ Հայաստանի Հանրապետությունը, ո՛չ ամերիկահայ համայնքը չբողոքեցին  ամերիկյան կառավարությանը՝ Իսրայելի կողմից ամերիկյան կասետային ռումբերն ապօրինի կերպով Ադրբեջանին փոխանցելու վերաբերյալ։

Մելմանը հայտնել է, որ «2008 թվականի դեկտեմբերին Օսլոյում ստորագրվել է կասետային զինամթերքի մասին համաձայնագիրը։ Այն արգելում է կասետային ռումբերի օգտագործումը, մշակումը, արտադրությունը, պահեստավորումը և վաճառքը, որը այն սահմանում է որպես «սովորական զինամթերք, որը նախատեսված է բեռնարկղից պայթուցիկ ենթառումբերը ցրելու կամ բաց թողնելու համար»: Ավելի քան 100 երկիր ստորագրել է համաձայնագիրը, որն ուժի մեջ է մտել 2010 թվականին»։

Իսրայելը, սակայն, հրաժարվել է միանալ այդ համաձայնագրին, որն արգելում էր կասետային ռումբերը: Զավեշտալի է, որ Իսրայելը շտապեց դատապարտել Սիրիային իր երկրի ներսում կասետային ռումբեր օգտագործելու համար: Անհասկանալի է, թե ինչու է Հայաստանը հրաժարվել միանալ համաձայնագրին, որը նրան ավելի ամուր հիմքեր կտար դատապարտելու կասետային ռումբերի անօրինական օգտագործումը Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից, որոնցից ոչ մեկը չի միացել համաձայնագրին: Բացի Ադրբեջանին կասետային ռումբեր վաճառելուց, Իսրայելը դրանք վաճառել է նաև Թուրքիային, Եթովպիային, Գերմանիային, Հնդկաստանին, Ռումինիային, Շվեյցարիային, Մեծ Բրիտանիային, Ավստրիային, Դանիային, Նորվեգիային, Չիլիին, Կոլումբիային և Վենեսուելային։

Մելմանի խոսքերով՝ Ադրբեջանը եղել է իսրայելական կասետային ռումբերի ամենամեծ շուկան՝ տարբեր հրանոթների ու հրթիռային կայանների հետ մեկտեղ։ «Իսրայելը վաճառել է երկակի նշանակության զինամթերքի բաղադրիչներ, որոնք կարող են օգտագործվել նաև կասետային ռումբերում, այնպես, որ Իսրայելին թույլ կտա շրջանցել համաձայնագիրը»:

Մելմանը հայտնել է, որ մեկ տարի առաջ իսրայելցի «ակտիվիստ Էլի Ջոզեֆը, որը մասնակցում է Իսրայելի կողմից բռնապետական վարչակարգերին զենքի վաճառքն արգելելու պայքարին», ապարդյուն միջնորդություն է ներկայացրել Իսրայելի Արդարադատության բարձրագույն դատարան՝ «պահանջելով բացահայտել Բաքվի և Երուսաղեմի ռազմական կապերը»: Նաև Ջոզեֆն ու «Հրեական սիրտ» կազմակերպության իր գործընկերները Կնեսետի առջև ցույց են կազմակերպել Ադրբեջան զենքի արտահանման դեմ՝ «Ո՛չ պատերազմական հանցագործություններին, ո՛չ անմեղների սպանությանը» կարգախոսի ներքո»: Ոգևորիչ է տեսնել արդարամիտ իսրայելցիներին, որոնք դատապարտում են իրենց կառավարության անբարոյական գործողությունները:

Իսրայելը, մահաբեր զենք վաճառելով Ադրբեջանի արյունարբու վարչակարգին, խարխլել է իր բարոյական հիմքերը և մեղսակից դարձել Ադրբեջանի ռազմական հանցագործություններին։

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:43
Ուխտագնացություն՝ Գանձասարի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ Եկեղեցի
Գանձասար էին ժամանել Տավուշի թեմի հոգևորականաց դասը՝ առաջնորդությամբ Տեր Բագրատ եպիսկոպոս Գալստյանի, զոհված և անհայտ կորած ազատամարտիկների ծնողներ և Արցախի թեմի հավատավոր զավակներ:
Աղբյուր` Panorama.am
23:30
Տեղի բնակչի հետ կապված միջադեպով էլի շրջանառության մեջ դրվեց անթույլատրելի քաղաքական մոտեցումը. ՄԻՊ
«Մինչև սահմանների որոշման պաշտոնական գործընթացների ավարտը ի՞նչ գործ ունեն ադրբեջանական զինված ծառայողներ, որոնք հիմնովին խաթարել են մարդկանց բնականոն կյանքը»:
Աղբյուր` Panorama.am
23:23
Ժիրինովսկին ենթադրում է՝ Նազարբաևը մահացել է, նրան հուղարկավորել են
Ռուսաստանի Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության հիմնադիր և նախագահ Վլադիմիր Ժիրինովսկին ենթադրում է, որ Ղազախստանի նախկին նախագահ Նուրսուլթան...
Աղբյուր` Panorama.am
23:00
Վարդան Ոսկանյան. Հայաստանում պետք է արմատավորել «Արցախը հետ բերենք, որ լավ ապրենք» մտայնությունը
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է. «Սոցցանցերում ադրբեջանցի օգտատերերը բողոքում են իրենց երկրում սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի...
Աղբյուր` Panorama.am
22:31
Սեքսուալ համատեքստ ու պարտության վախ. Ինչպե՞ս է Պորոշենկոյի կուսակցությունը սատարում նրան
«Մարտում պետք է Պորոխ, և ոչ թե վաԶելին»,-նման կարգախոս է ընտրել «Եվրոպական համերաշխություն» կուսակցությունն ի...
Աղբյուր` Panorama.am
22:27
Սերժ Սարգսյանը «Արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման բանակցային գործընթացը» թեմայով բանախոսությամբ է հանդես եկել
Քաղաքացիական կրթության դպրոցի մասնակիցներից բացի հանդիպմանը մասնակցել են նաև ոլորտի փորձագետներ և ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման բանակցային գործընթացով հետաքրքրված գործիչներ:
Աղբյուր` Panorama.am
21:40
Աշոտյանի արձագանքը Լևոն Տեր-Պետրոսյանին
«Նախագահ Սարգսյանն ու Հանրապետականը բազմիցս են ապացուցել իրենց համար պետական շահի գերակայության իմպերատիվը, ինչում առիթներ է ունեցել համոզվելու նաև Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը»։
Աղբյուր` Panorama.am
21:21
Խաղաղապահների միջնորդությամբ Արցախի քաղաքացին փոխանցվել է հայկական կողմին. ԱՀ ԱԱԾ
Այսօր ռուսական խաղաղապահ ուժերի միջնորդությամբ հայկական կողմին է փոխանցվել հունվարի 14-ին մոլորվելու հետևանքով ադրբեջանցիների մոտ հայտնված՝...
Աղբյուր` Panorama.am
21:00
Գիտնականներն անսպասելիորեն հայտնաբերել են ցրված սկլերոզի պատճառը
Ցրված սկլերոզն անհայտ էթիոլոգիայի ծանր հիվանդությունը, ամենայն հավանականությամբ՝ Էպշտեյն-Բար վիրուսից առաջացած հերպեսի տեսակից վարակի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների ծնողները կարում են էկո/կտորե տոպրակներ
«Էկո պայուսակ #ինձհետ» սոցիալական ձեռնարկատիրությունը   մեկնարկել է #ինձհետ սոցիալ-բնապահպանական էկո-արշավը, որի նպատակն է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
ՄԱԿ. Անհնար է մինչև 2022 թվականի կեսերը երկրի բնակիչների 70 տոկոսին պատվաստել
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը հայտարարել է, որ աշխարհի բնակչության 70 տոկոսին մինչև այս տարվա կեսերը հնարավոր չի լինի պատվաստել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Ի՞նչ ենք մենք հակադրում Ադրբեջանի և Թուրքիայի ուղղակի և անուղղակի հակահայկական օրակարգերին. Արտակ Զաքարյան
«Թուրքիան Ադրբեջանին ներգրավում է տարածաշրջանային հակառուսական պրոյեկտներում, ինչը հնարավորություն կտա ՌԴ հետ նոր սակարկություններ սկսել, որտեղ կարող են տրորվել նաև Հայկական շահերը»։
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Հայաստանի ազգային հավաքականը Երևանում ընկերական խաղ կանցկացնի Մոնտենեգրոյի հետ
Հայաստանի ազգային հավաքականը մարտի 25-ին Երևանում ընկերական հանդիպում կանցկացնի Չեռնեգերիայի ազգային հավաքականի դեմ։ Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
2022 թվականին տնտեսական առումով անբարենպաստ է լինելու Թուրքիայի և Բրազիլիայի համար.Փորձագետ
Ֆինանսական տեխնոլոգիաների և թվային տնտեսության ուսումնասիրության Skolkovo-NES կենտրոնի տնօրեն Օլեգ Շիբանովը «Prime» գործակալությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Աճյունների որոնողական աշխատանքներն արդյունք չեն տվել
Ռազմական գործողությունների ընթացքում զոհված և անհետ կորած համարվող զինծառայողների, ինչպես նաև քաղաքացիական անձանց աճյունների (մասունքների)...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Գիշերային ակումբները Վրաստանում այսօրվանից կդադարեցնեն գործունեությունը
Հունվարի 14-15-ի իրադարձություններից հետո գիշերային ակումբները նախատեսում են անորոշ ժամանակով դադարեցնել գործունեությունը։ Այս մասին, ըստ Ալիք...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Բժիշկը պատմել է, թե ինչպես է «օմիկրոնն» արտահայտվում երեխաների մոտ
Կորոնավիրուսի «օմիկրոն» նոր շտամը երեխաների մոտ առավել հաճախ դրսևորվում է բրոնխիոլիտի ախտանիշներով՝ փոքր բրոնխների բորբոքումով, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Ամենագրավիչ դիմակները
Քարդիֆի համալսարանի փորձագետ Մայքլ Լյուիսը, որը մասնագիտացած է դեմքի արտահայտությունների հոգեբանության մեջ, նշել է դիմակների ամենագրավիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Վիկտորյա Նուլանդ. ԱՄՆ-ն 18 սցենար է պատրաստել Ուկրաինա «ռուսական ներխուժման» դեպքում
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմը գործողությունների 18 տարբեր սցենար է պատրաստել Ուկրաինայում՝ Արևմուտքի ենթադրած «ռուսական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Օն-լայն գնում «Վեգայից»՝ վնասված ապրանքներ
Քաղաքացին նամակով դիմել է Panorama.am-ին՝ խնդրելով բարձրաձայնել այն խնդիրը, որի առաջ կանգնել է ու լուծման չի կարողանում հասնել։ Նա հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Բժիշկ-մասնագետը խոսել է «օմիկրոն»-ի և այլ շտամների հիմնական տարբերությունների մասին
Կորոնավիրուսի «օմիկրոն» շտամով հիվանդությունն ընթանում է այլ կերպ, քան նախորդ շտամների դեպքում։ Այս մասին «ՌադիոՌոսիա»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Տանզանիայում երաշտը սպանել է ավելի քան 62000 կենդանու
Տանզանիայի հյուսիսում գտնվող Մանյարա շրջանում երկարատև երաշտի պատճառով ավելի քան 62 հազար կենդանի է սատկել: «Ռիա նովոստի»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Լիպարիտ Ավետիսյանը և Հասմիկ Գրիգորյանը՝ Բեռլինի Ֆիլհարմոնիկ մեծ համերգասրահի բեմում
Բեռլինի ֆիլհարմոնիկի ֆեյսբուքյան էջում հրապարակված է կայացած համերգից տեսանյութ։ Պ․ Չայկովսկու «Իոլանտա» օպերայի համերգային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Խավիեր Կոլոմինա. ՆԱՏՕ-ն ողջունում է Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչների՝ հունվարի 14-ի Մոսկվայի հանդիպումը
Հարավային Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչ Խավիեր Կոլոմինան ասել է, որ դաշինքը ողջունում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Ի՞նչ փոփոխություններ են արվել Վրաստանում կատալիզատորներին վերաբերող որոշման մեջ
Վրաստանում կատալիզատորների թեման կրկին ակտիվացել է։ Երկրի կառավարության նոր որոշման համաձայն՝ 2022 թվականից ավտոմեքենաների կատալիզատորից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու Վալերի Պեկրեսե. Ադրբեջանի նախագահի սպառնալիքներն ինձ չեն վախեցնում
2022 թվականի Ֆրանսիայի նախագահական ընտրություններում աջ կենտրոնամետ Հանրապետական կուսակցության թեկնածու, Իլ-դե-Ֆրանս մետրոպոլիայի շրջանի ղեկավար...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Ղազախստանի երեք շրջաններում շարունակվում են հակաահաբեկչական գործողությունները
Ղազախստանի հատուկ ծառայությունները շարունակում են հակաահաբեկչական գործողությունը հանրապետության երեք շրջաններում, որտեղ պահպանվում է ահաբեկչական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Ուկրաինացի զինվորականները զենք կստանան «անկանխատեսելի իրադարձության» ծրագրի շրջանակներում
Ուկրաինայի տարածքային պաշտպանության ուժերը (STO), որոնք տեղակայված են սահմանամերձ շրջաններում, հունվարի 15-ին զենք կստանան։ «Գազետա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Ձերբակալվել է Ուրցաձոր համայնքի նախկին ղեկավարի որդին
ՀՀ քննչական կոմիտեի Արարատի մարզային քննչական վարչությունում քննվող քրեական գործով ձեռնարկվում են անհրաժեշտ միջոցառումներ՝ Ուրցաձոր համայնքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Արագ թեստը «Օմիկրոնի» դեպքում չի գործում․ Կամկամիձե
Արագ, հակագեն, 24-ժամյա թեստը «Օմիկրոն» շտամի դեպքում չի գործում և չի կարող հայտնաբերել վարակը, այս մասին հրավիրած մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչները ժամանել են Մոսկվա
12:13 14/01/2022

Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչները ժամանել են Մոսկվա

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}