Հասարակություն 11:28 03/12/2021 Հայաստան

Ամբողջ աշխարհում մոտ 240 միլիոն հաշմանդամություն ունեցող երեխա կա

Աշխարհում հաշմանդամություն ունեցող 10 երեխայից առնվազն 1-ը բախվում է մի շարք զրկանքների, ասվում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի զեկույցում: 

Համաձայն ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի նոր զեկույցի աշխարհում հաշմանդամություն ունեցող երեխաների թիվը կազմում է գրեթե 240 միլիոն: Հաշմանդամություն ունեցող երեխաները, ի տարբերություն հաշմանդամություն չունեցող երեխաների, ավելի անբարենպաստ դիրքում են գտնվում երեխայի բարեկեցությունը փաստող չափանիշների հաշվարկում, ասվում է զեկույցում:

«Այս նոր հետազոտությունը հաստատում է այն, ինչ մենք արդեն գիտեինք։ Հաշմանդամություն ունեցող երեխաները բախվում են բազմաթիվ և հաճախ համակցված մարտահրավերների իրենց իրավունքների իրացման հարցում», - նշել է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի գործադիր տնօրեն Հենրիետա Ֆորը:

«Կրթության հասանելիությունից մինչև տանը երեխայի համար ընթերցելը. հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն ավելի քիչ հավանական է, որ ներառվեն կամ լսված լինեն գրեթե բոլոր իրավիճակներում: Շատ հաճախ հաշմանդամություն ունեցող երեխաները պարզապես անտեսվում են»:

Զեկույցը ներառում է 42 երկրների միջազգայնորեն համադրելի տվյալներ և ներառում է երեխաների բարեկեցության ավելի քան 60 ցուցիչ՝ սկսած սնուցումից և առողջությունից, մինչև ջրի և սանիտարական պայմանների հասանելիություն, բռնությունից և շահագործումից պաշտպանություն և կրթություն: Այս ցուցիչները բաժանված են ըստ ֆունկցիոնալ դժվարության տեսակի և ծանրության, երեխայի սեռի, տնտեսական կարգավիճակի և երկրի: Զեկույցը հստակորեն ցույց է տալիս, թե ինչ խոչընդոտների են բախվում հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն իրենց հասարակության լիարժեք մաս կազմելու համար, և թե ինչպես է դա հաճախ հանգեցնում առողջական և սոցիալական բացասական հետևանքների:

Համեմատած հաշմանդամություն չունեցող երեխաների՝ հաշմանդամություն ունեցող երեխաները.
° 24 տոկոսով ավելի քիչ հավանական է, որ ստանան երեխայի կարիքները բավարարող խնամք
° 42 տոկոսով ավելի քիչ հավանական է, որ ունենա ընթերցանության և թվաբանության հմտություններ․
° 25 տոկոսով ավելի հավանական է, որ սուր թերսնուցում ունենան և 34 տոկոսով ավելի հավանական, որ թերաճ լինեն.
° 53 տոկոսով ավելի հավանական է, որ ունենան սուր շնչառական վարակի ախտանշաններ.
° 49 տոկոսով ավելի հավանական է, որ երբեք դպրոց հաճախած չլինեն․
° 47 տոկոսով ավելի հավանական է, որ չհաճախեն տարրական դպրոց, 33 տոկոսով` հիմնական/միջին դպրոցի ցածր դասարան և 27 տոկոսով` հիմնական/միջին դպրոցի բարձր դասարան.
° 51 տոկոսով ավելի հավանական է, որ իրենց դժբախտ զգան.
° 41 տոկոսով ավելի հավանական է, որ իրենց հանդեպ խտրական վերաբերմունք ցուցաբերեն․
° 32 տոկոս ավելի հավանական է, որ ենթարկվեն ծանր մարմնական/ֆիզիկական պատժի:

Այնուամենայնիվ, հաշմանդամություն ունեցող անձանց փորձառությունը մեծապես տարբերվում է: Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ կա ռիսկերի և արդյունքների որոշակի սպեկտր՝ կախված հաշմանդամության տեսակից, երեխայի բնակության վայրից և իրեն հասանելի ծառայություններից: Սա ընդգծում է անհավասարությունները վերացնելու թիրախային լուծումների ստեղծման կարևորությունը:

Կրթության հասանելիությունը զեկույցում արծարծված թեմաներից մեկն է: Չնայած կրթության կարևորության շուրջ համատարած համաձայնությանը, հաշմանդամություն ունեցող երեխաները դեռևս հետադիմում են: Զեկույցը ցույց է տալիս, որ շփվելու և իրենց մասին հոգ տանելու դժվարություններ ունեցող երեխաներն ավելի հավանական է, որ դպրոց չհաճախեն՝ անկախ կրթական մակարդակից: Մեկից ավելի հաշմանդամություն ունեցող երեխաների շրջանում դպրոցից դուրս մնալու ցուցանիշներն ավելի բարձր են, իսկ հաշմանդամության ծանրությամբ պայմանավորված անհավասարությունը դառնում է ավելի տեսանելի:

«Ներառական կրթությունը չի կարելի շքեղություն համարել։ Չափազանց երկար ժամանակ հաշմանդամություն ունեցող երեխաները դուրս են մղվել հասարակությունից, երբ ոչ մի երեխա երբեք չպետք է այդպիսի վերաբերմունքի բախվի: Որպես հաշմանդամություն ունեցող կին՝ իմ ապրած փորձը հաստատում է այդ պնդումը», - ասում է 20-ամյա Մարիա Ալեքսանդրովան՝ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ներառական կրթության երիտասարդ ակտիվիստը Բուլղարիայից:

Վերլուծության նպատակը հաշմանդամություն ունեցող երեխաների և երիտասարդների ներառման ընդլայնումն է, որպեսզի որոշումներ կայացնելիս նրանց հաշվի առնեն և նրանց ձայնը լսելի լինի:

«Բացառված լինելը հաճախ անտեսանելի լինելու հետևանք է: Բավականին երկար ժամանակ հաշմանդամություն ունեցող երեխաների թվի վերաբերյալ հավաստի տվյալներ չունեինք։ Երբ մենք չենք կարողանում հաշվի առնել, լսել և խորհրդակցել այս երեխաների հետ, մենք չենք կարողանում օգնել նրանց բացահայտել իրենց հսկայական ներուժը»,- նշել է Ֆորը: 

Իրավիճակը Հայաստանում

° 2020 թվականի դրությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում պաշտոնապես գրանցված է հաշմանդամություն ունեցող 8771 երեխա, որոնցից 2757-ը՝ աղջիկ։ (Աղբյուր՝ Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը զեկույց, 2020թ․)
° Համաձայն «Հանրակրթության մասին» օրենքի՝ ՀՀ-ում բոլոր դպրոցները ներառական են։ 2021 թվականին ընդունվել է նախադպրոցական լրիվ ներառական կրթության համակարգին անցնելու գործողությունների ծրագիր։ (Աղբյուր՝ https://escs.am/am/news/8453):
° 2020 թվականի դրությամբ ընտանեկան և սոցիալական նպաստ ստացող ընտանիքների թիվը 86,927 է։ Այս թվից 2,933-ը հաշմանդամություն ունեցող երեխա ունեցող ընտանիքներ են: (Աղբյուր՝ Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը զեկույց, 2020թ.):
° 2016 թվականի դրությամբ գրանցված հաշմանդամություն ունեցող երեխաների միայն 1/3-ն է ընդգրկված նախադպրոցական հաստատություններում, մինչդեռ նրանց 2/3-ը վերականգնողական ծառայություններ չի ստանում։
° Հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն ամենից հաճախ զրկվում են կրթության իրավունքից բազմաթիվ գործոնների պատճառով՝ սկսած մատչելիությունից և խտրական վերաբերմունքից մինչև մասնագետների և մասնագիտացված ուսումնական նյութերի բացակայություն:

ՔՈՎԻԴ-19-ը սրել է այս մարտահրավերներից մի քանիսը և ստեղծել նորերը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

10:27
Տիգրան Աբրահամյա. Որն է՞ ժողովրդավարությունը, որ նույն Հայկի նկատմամբ քրգործ է հարուցվել փողոց դուրս գալու համա՞ր
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության անդամ Տիգրան Աբրահամյանը, անդրադառնալով ԵԽԽՎ բանաձևին դեմ քվեարկելու հետևանքով նույն խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:19
Բայդենը հայտարարել է Արևելյան Եվրոպա և ՆԱՏՕ-ի երկրներԱՄՆ-ի զորքերի մոտալուտ տեղակայման մասին
ԱՄՆ իշխանությունները մտադիր են մոտ ապագայում սկսել ԱՄՆ զորքերի լրացուցիչ փոքր կոնտինգենտ ուղարկել Արևելյան Եվրոպա։ ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ, այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
Ուկրաինացիները դուրս են եկել փողոց. «Ոչ մի պատերազմ Ռուսաստանի հետ»
Ուկրաինայի Վերին Ռադայի պատքերի մոտ ուկրաինացիները բողոքի ակցի են իրականացրել, երկրի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկուն պահանջներ ներկայացնել՝ թույլ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Նկարիչը կտրել է քիթը և ականջները, որպեսզի նմանվի Marvel-ի հերոսին
Վենեսուելացի նկարիչը փոխել է իր արտաքինը՝ նմանվելով Marvel-ի տիեզերքի Կարմիր գանգին: Դրա համար նա ստիպված է եղել դաջվածքներ անել ու անցնել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:59
«Հրապարակ». Արմեն Սարգսյանի աշխատակազմում էլ կատարվածի բացատրությունը չեն գտնում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրաժարականը շարունակում են քննարկել տարբեր շրջանակներում, և մարդիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
«Ժողովուրդ». Թանկացումներ «Հայփոստ»-ում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Հայփոստ» ընկերությունը մտադիր է փոստային կապի ունիվերսալ ծառայությունների սակագները...
Աղբյուր` Panorama.am
09:54
«Հրապարակ». Մեծ «չիստկա» քաղաքապետարանում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Հայկ Մարությանի հեռանալուց հետո քաղաքապետարանում մեծ «չիստկա» է սկսվել: Այս պահի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
«Ժողովուրդ». Փոփոխություններ հայտարարագրերը ներկայացնելու ժամկետնրում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ ՀՀ արդարադատության նախարարությունն առաջարկում է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
«Հրապարակ». Տավրոս Սափեյանը ներկայանում է ղեկավարի դիրքերից
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Չնայած Թալին խոշորացված համայնքում ՔՊ թեկնածու Տավրոս Սափեյանն ընդդիմադիրների նկատմամբ գործադրված...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Ժողովուրդ». ԻՆչպես է Փաշինյանը բացատրում թանկարժեք ավտոմեքենաների գնման գործընթացը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նախավերջին՝ 2020-ի ամփոփիչ ասուլիսի ժամանակ նաև պաշտոնյաների համար ձեռք...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«Հրապարակ». Եթե կյանքի կոչվի իշխանամերձ «հաճախորդի» առաջարկած սցենարը, ապա մինչև 2026 թվականը Հայաստանում ընտրություններ չեն լինի
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Իշխանական և մերձիշխանական շրջանակներում վտանգավոր իդեաներ են քննարկվում՝ կապված սահմանադրական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
Արցախի ոստիկանությունն արձագանքել է Սամվել Բաբայնաի որդու մասնակցությամբ ծեծկռտուքի լուրերին
Արցախի ոստիկանությունը գնացել է Սամվել Բաբայանի որդու մասնակցությամբ ծեծկռտուքի ահազանգի հետքերով։։  Ոստիկանությունը տարածած...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
Ջորջ Սորոսը 125 մլն դոլար է ներդրել դեմոկարտներին աջակցելու համար
Միլիարդատեր Ջորջ Սորոսը, որը պարբերաբար գումար է նվիրաբերում ԱՄՆ Դեմոկրատական կուսակցությանը, 125 միլիոն դոլար է ուղարկել 2022 թվականի նոյեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:17
Կարեն Վրթանեսյան. Ավելի վատ լուր էլ ունեմ
«Ռազմինֆո» մասնագիտացված կայքի համակարգող, տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Կարեն Վրթանեսյանը գրում է. «Մենք կորցրածը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:08
Բանակի 30-ամյակի առթիվ ուղերձ չեն հղել Պաշտպանության նախարարը, ԶՈՒ ԳՇ պետը...
«Սրանք փաստերի մի մասն են, իսկ հետևությունները՝ մնում են յուրաքանչյուրին»
Աղբյուր` Panorama.am
08:56
Սարավան-«Զանգեր» ճանապարհահատվածը դժվարանցանելի է
Հայաստանի տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ։ Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ  ժամը 8։00-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Բելգիան արդեն 3 տարուց ավելի է գլխավորում է ՖԻՖԱ-ի վարկանիշային աղյուսակը
Բրազիլիան չկարողացավ հաղթել Էկվադորին ԱԱ-2022-ի ընտրական խաղում։ Հանիդպում ավարտվեց 1:1 հաշվով, գրում է armsport-ը։ Եթե ​​բրազիլացիները...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Հայաստանը մեկն է և մենք թույլ չենք տա, որպեսզի մեր երկիրը ծաղրի առարկա դարձնեն դրսից և ներսից․ Զաքարյան
Պաշտպանության նախկին փոխնախարար Արտակ Զաքարյանը գրում է․ «Պատգամավոր Հայկ Մամիջանյանի դեմ նիկոլապատկան կիսագրագետների բարձրացրած...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
ԵՄ-ում «ուրվականների ավիաթռիչքները» վնասում են կլիման
ԵՄ տարածքում գործում է ավիափոխադրողների կանոնակարգ, որի պատճառով ավիաընկերությունները երբեմն ստիպված են լինում իրականացնել նույնիսկ այն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
ԱՄՆ-ն և ՆԱՏՕ-ն հաշվի չեն առել Ռուսաստանի սկզբունքային մտահոգությունները, Պուտին
Վլադիմիր Պուտինը Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հետ հեռախոսազրույցում ասել է, որ ԱՄՆ-ն և ՆԱՏՕ-ն անտեսել են իրենց պատասխաններում Ռուսաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի
Երևանում հունվարի 29-31-ը, փետրվարի 1-ին և 2-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Այս մասին հայտնում է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Եվրոպայում սկսել են խոսել Ռուսաստանից անխուսափելի «կախվածության» մասին
Եվրոպան չի կարողանա ամբողջությամբ հրաժարվել ռուսական գազից, եթե անհրաժեշտ լինի, ասել է եվրոպական գազի շուկայի մասնագետ Թիերի Բրոսը Euractiv...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Ադրբեջանում պահվող գերիները զանգել են հարազատներին, նամակներ ու տեսաուղերձներ ուղարկել
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի (ԿԽՄԿ) ներկայացուցիչները հանդիպել են Ադրբեջանում պահվող հայ գերիներին։ Այս մասին Sputnik Արմենիային հայտնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Գառնիկ Իսագուլյանը կշարունակի մնալ կալանավորված.դատարանը մերժել է գրավի միջնորդությունը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի նախագահությամբ, մերժել է «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ի՞նչ ա նշանակում «ժողովրդավարության առաջընթաց», հո դուք հոգեկան հիվանդ չե՞ք․ Նարեկ Սամսոնյան
 «Քաղաքացիական գիտակցություն» ՀԿ նախագահ Նարեկ Սամսոնյանը գրում է․ «Մամիջանյան Հայկի վրա հարձակվել են էս իշխանության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Եզակի դեպքերում է քվեարկածների ընդհանուր թիվը 100-ից պակաս լինում․ Բորիս Նավասարդյանը՝ ԵԽԽՎ-ում քվեարկության մասին
Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը գրում է․ ««Հայաստանում ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեությունը»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Հայերիս համար հայոց բանակը բացարձակ արժեք է․Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր
Հունվարի 28-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվել է դատախաղ-մրցույթ՝ նվիրված 44-օրյա պատերազմի մասնակից Գևորգ Արշակյանի հիշատակին: Նախքան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Լարսը բաց է
Ձյան մաքրման ինտենսիվ աշխատանքների արդյունքում միջազգային նշանակության Մցխեթա-Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհի Գուդաուրի-Կոբի հատվածում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Թբիլիսի-Երևան չվերթ իրականացնող Myway-ը հնարավոր է զրկվի լիցենզիայից
Վրաստանի կառավարությունը հնարավոր է Myway Airlines ավիաընկերությանը զրկի կոմերցիոն թռիչքներ կատարելու լիցենզիայից։ Ինչը նշանակում է դադարեցնել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Մենք այստեղ ենք, որովհետև մեր Հայրենիքը դեռ պիտի պաշտպանել․ Արմեն Աշոտյան
Հայաստանում շատ վայրեր կան, որ կարելի էր այցելել մեր բանակի ծննդյան օրվա կապակցությամբ: Այս մասին ֆեյսբուքյան էջում գրում է ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}