Հասարակություն 11:28 03/12/2021 Հայաստան

Ամբողջ աշխարհում մոտ 240 միլիոն հաշմանդամություն ունեցող երեխա կա

Աշխարհում հաշմանդամություն ունեցող 10 երեխայից առնվազն 1-ը բախվում է մի շարք զրկանքների, ասվում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի զեկույցում: 

Համաձայն ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի նոր զեկույցի աշխարհում հաշմանդամություն ունեցող երեխաների թիվը կազմում է գրեթե 240 միլիոն: Հաշմանդամություն ունեցող երեխաները, ի տարբերություն հաշմանդամություն չունեցող երեխաների, ավելի անբարենպաստ դիրքում են գտնվում երեխայի բարեկեցությունը փաստող չափանիշների հաշվարկում, ասվում է զեկույցում:

«Այս նոր հետազոտությունը հաստատում է այն, ինչ մենք արդեն գիտեինք։ Հաշմանդամություն ունեցող երեխաները բախվում են բազմաթիվ և հաճախ համակցված մարտահրավերների իրենց իրավունքների իրացման հարցում», - նշել է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի գործադիր տնօրեն Հենրիետա Ֆորը:

«Կրթության հասանելիությունից մինչև տանը երեխայի համար ընթերցելը. հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն ավելի քիչ հավանական է, որ ներառվեն կամ լսված լինեն գրեթե բոլոր իրավիճակներում: Շատ հաճախ հաշմանդամություն ունեցող երեխաները պարզապես անտեսվում են»:

Զեկույցը ներառում է 42 երկրների միջազգայնորեն համադրելի տվյալներ և ներառում է երեխաների բարեկեցության ավելի քան 60 ցուցիչ՝ սկսած սնուցումից և առողջությունից, մինչև ջրի և սանիտարական պայմանների հասանելիություն, բռնությունից և շահագործումից պաշտպանություն և կրթություն: Այս ցուցիչները բաժանված են ըստ ֆունկցիոնալ դժվարության տեսակի և ծանրության, երեխայի սեռի, տնտեսական կարգավիճակի և երկրի: Զեկույցը հստակորեն ցույց է տալիս, թե ինչ խոչընդոտների են բախվում հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն իրենց հասարակության լիարժեք մաս կազմելու համար, և թե ինչպես է դա հաճախ հանգեցնում առողջական և սոցիալական բացասական հետևանքների:

Համեմատած հաշմանդամություն չունեցող երեխաների՝ հաշմանդամություն ունեցող երեխաները.
° 24 տոկոսով ավելի քիչ հավանական է, որ ստանան երեխայի կարիքները բավարարող խնամք
° 42 տոկոսով ավելի քիչ հավանական է, որ ունենա ընթերցանության և թվաբանության հմտություններ․
° 25 տոկոսով ավելի հավանական է, որ սուր թերսնուցում ունենան և 34 տոկոսով ավելի հավանական, որ թերաճ լինեն.
° 53 տոկոսով ավելի հավանական է, որ ունենան սուր շնչառական վարակի ախտանշաններ.
° 49 տոկոսով ավելի հավանական է, որ երբեք դպրոց հաճախած չլինեն․
° 47 տոկոսով ավելի հավանական է, որ չհաճախեն տարրական դպրոց, 33 տոկոսով` հիմնական/միջին դպրոցի ցածր դասարան և 27 տոկոսով` հիմնական/միջին դպրոցի բարձր դասարան.
° 51 տոկոսով ավելի հավանական է, որ իրենց դժբախտ զգան.
° 41 տոկոսով ավելի հավանական է, որ իրենց հանդեպ խտրական վերաբերմունք ցուցաբերեն․
° 32 տոկոս ավելի հավանական է, որ ենթարկվեն ծանր մարմնական/ֆիզիկական պատժի:

Այնուամենայնիվ, հաշմանդամություն ունեցող անձանց փորձառությունը մեծապես տարբերվում է: Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ կա ռիսկերի և արդյունքների որոշակի սպեկտր՝ կախված հաշմանդամության տեսակից, երեխայի բնակության վայրից և իրեն հասանելի ծառայություններից: Սա ընդգծում է անհավասարությունները վերացնելու թիրախային լուծումների ստեղծման կարևորությունը:

Կրթության հասանելիությունը զեկույցում արծարծված թեմաներից մեկն է: Չնայած կրթության կարևորության շուրջ համատարած համաձայնությանը, հաշմանդամություն ունեցող երեխաները դեռևս հետադիմում են: Զեկույցը ցույց է տալիս, որ շփվելու և իրենց մասին հոգ տանելու դժվարություններ ունեցող երեխաներն ավելի հավանական է, որ դպրոց չհաճախեն՝ անկախ կրթական մակարդակից: Մեկից ավելի հաշմանդամություն ունեցող երեխաների շրջանում դպրոցից դուրս մնալու ցուցանիշներն ավելի բարձր են, իսկ հաշմանդամության ծանրությամբ պայմանավորված անհավասարությունը դառնում է ավելի տեսանելի:

«Ներառական կրթությունը չի կարելի շքեղություն համարել։ Չափազանց երկար ժամանակ հաշմանդամություն ունեցող երեխաները դուրս են մղվել հասարակությունից, երբ ոչ մի երեխա երբեք չպետք է այդպիսի վերաբերմունքի բախվի: Որպես հաշմանդամություն ունեցող կին՝ իմ ապրած փորձը հաստատում է այդ պնդումը», - ասում է 20-ամյա Մարիա Ալեքսանդրովան՝ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ներառական կրթության երիտասարդ ակտիվիստը Բուլղարիայից:

Վերլուծության նպատակը հաշմանդամություն ունեցող երեխաների և երիտասարդների ներառման ընդլայնումն է, որպեսզի որոշումներ կայացնելիս նրանց հաշվի առնեն և նրանց ձայնը լսելի լինի:

«Բացառված լինելը հաճախ անտեսանելի լինելու հետևանք է: Բավականին երկար ժամանակ հաշմանդամություն ունեցող երեխաների թվի վերաբերյալ հավաստի տվյալներ չունեինք։ Երբ մենք չենք կարողանում հաշվի առնել, լսել և խորհրդակցել այս երեխաների հետ, մենք չենք կարողանում օգնել նրանց բացահայտել իրենց հսկայական ներուժը»,- նշել է Ֆորը: 

Իրավիճակը Հայաստանում

° 2020 թվականի դրությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում պաշտոնապես գրանցված է հաշմանդամություն ունեցող 8771 երեխա, որոնցից 2757-ը՝ աղջիկ։ (Աղբյուր՝ Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը զեկույց, 2020թ․)
° Համաձայն «Հանրակրթության մասին» օրենքի՝ ՀՀ-ում բոլոր դպրոցները ներառական են։ 2021 թվականին ընդունվել է նախադպրոցական լրիվ ներառական կրթության համակարգին անցնելու գործողությունների ծրագիր։ (Աղբյուր՝ https://escs.am/am/news/8453):
° 2020 թվականի դրությամբ ընտանեկան և սոցիալական նպաստ ստացող ընտանիքների թիվը 86,927 է։ Այս թվից 2,933-ը հաշմանդամություն ունեցող երեխա ունեցող ընտանիքներ են: (Աղբյուր՝ Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը զեկույց, 2020թ.):
° 2016 թվականի դրությամբ գրանցված հաշմանդամություն ունեցող երեխաների միայն 1/3-ն է ընդգրկված նախադպրոցական հաստատություններում, մինչդեռ նրանց 2/3-ը վերականգնողական ծառայություններ չի ստանում։
° Հաշմանդամություն ունեցող երեխաներն ամենից հաճախ զրկվում են կրթության իրավունքից բազմաթիվ գործոնների պատճառով՝ սկսած մատչելիությունից և խտրական վերաբերմունքից մինչև մասնագետների և մասնագիտացված ուսումնական նյութերի բացակայություն:

ՔՈՎԻԴ-19-ը սրել է այս մարտահրավերներից մի քանիսը և ստեղծել նորերը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:42
Արցախի պետական ջազ նվագախումբը՝ նոր կազմով ու նոր մոտեցումներով
«Ձեզ համար մի քիչ լույս եմ բերել»։
Աղբյուր` Panorama.am
12:33
Բյուրականի աստղադիտարանը՝ միջազգային մամուլի աչքերով
Լինելով Հարավարևմտյան և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանային աստղագիտական կենտրոն և Հայաստանի ամենաակտիվ գիտական կառույցներից մեկը՝ Բյուրականի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:26
Ղազարյան. Այս միկրոավտոբուսներով զբոսաշրջիկներ էին գնում Շուշի, Դադիվանք, իսկ հիմա դրանք դարձել են այդ ամենը թշնամուն հանձնած դավաճանի սպասավոր
Քաղաքական-հասարակական գործիչ Էդգար Ղազարյանը, անդրադառնալով ոստիկաններին տեղափոխող միկրոավտոբուսներին, գրում է. «Զբոսաշրջության...
Աղբյուր` Panorama.am
12:18
Ոստիկանները պետք է մեզ աջակցեն, այլ ոչ թե ակցիա իրականացնողներին առևանգեն. Արամ Վարդևանյան
Խաղաղ անհանզանդության ակցիաները մայրաքաղաքում շարունակվում են։ Մասնակիցների մի խումբը ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավորների...
Աղբյուր` Panorama.am
12:14
Զոհված զինծառայողների ծնողները փակել են փողոցը. Պարոն Դավթյան, զարթնեք
Արցախյան 44-օրյա պատերազմում զոհված զինծառայողների ծնողները փակել են Վերաքննիչ դատարանի հարակից Գ. Նժդեհի անվան փողոցը։ Այսօր նշանակված էր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:59
Մեր առջև դրված խնդիրը լիարժեք կատարել ենք, ժամը 19։00-ին հանրահավաք՝ Ֆրանսիայի հրապարակում. Սաղաթելյան
«Մեր առջև դրված խնդիրը լիարժեք կատարել ենք։ Մեր քաղաքացիներն այսօր փաստեցին՝ այլևս իրենք են իրադրության տերը, Նիկոլը Հայաստանում չունի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Բերման է ենթարկվել խաղաղ ակցիայի մասնակից 286 քաղաքացի
Այսօր վաղ առավոտից Երևանում իրականացվող խաղաղ անհնազանդության ակցիաների ընթացքում ժամը 11։00-ի դրությամբ ոստիկանները բերման են ենթարկել 286...
Աղբյուր` Panorama.am
11:42
«Կասպերսկի» ընկերությունն առաջին անգամ հայտնաբերել է Windows-ի իրադարձությունների մատյաններում վնասաբեր կոդի պահպանման դեպքեր
«Կասպերսկի» ընկերության փորձագետները անսովոր վնասաբեր արշավ են հայտնաբերել։ Այդտեղ վնասաբեր ծրագրային ապահովման (ԾԱ) պահպանման ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
Ոստիկանները կոտրել են 77-ամյա Ջուլիետա Հովհաննիսյանի ձեռքը. Նա այժմ հիվանդանոցում է
ԱԺ պատգամավոր, ՀՀԿ-ական գործիչ Հայկ Մամիջանյանը տեղեկացնում է. «Ոստիկանության կողմից բիրտ ու անհամաչափ ուժի արդյունքում 77-ամյա...
Աղբյուր` Panorama.am
11:31
Բոյկոտ չի հայտարարվել, որպեսզի հասկանանք՝ ոչ թե «դասից են փախել», այլ քաղաքական դիրքորոշում է. Վարդանյանը բացակայող պատգամավորների մասին
«Թաքնվելով պատգամավորական անձեռնմխելիության և որոշակի խորհրդարանական արտոնությունների հետևից՝ ունենք նման գործընթաց»,-  ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Ինչպես են ոստիկանները բերման ենթարկում կանանց
Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով  անհնազանդության ակցիաներին մեծ թվով կանայք են մասնակցում։ Ոստիկաններն այսօր նրանց էլ բերման...
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Տուգանվել է 20 բեռնատարի վարորդ
Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի աշխատակիցների կողմից ս.թ. մայիսի 3-ից 14-ը Երևան քաղաքում և ՀՀ մարզերում իրականացվել են մթնոլորտային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
Սոս Հակոբյան. Ոստիկանությունը հերթական ապօրինի գործողությունների դիմեց
«Հայրենիք» կուսակցության խոսնակ Սոս Հակոբյանը տեղեկացնում է. «Արդեն դուրս եմ եկել Ոստիկանության Արաբկիրի բաժնից: Ամեն...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Ոստիկանների ներկայացուցիչը գոռաց՝ «զորքը բերեք». Տիգրան Աբրահամյան
«Պատիվ ունեմ» Խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահմայնը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. «Փաշինյանի քմահաճույքների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Կոչուբաևի մեքենան ոստիկանական ավտոբուսի պատճառով անսարքություն է ձեռք բերել
Փաստաբան Ալեքսանդր Կոչուբաևը ֆեյսբուքյան էջում ահազանգել է իր մեքենայի անսարքության մասին։  Նա ուղիղ եթերում  մանրամասն նկարագրել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Պրոսպեկտի խաչմերուկում կազմակերպած ակցիայի ժամանակ մեքենայի անիվի տակ մնաց կին ցուցարարի ոտնաթաթը
ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալյան» երիտասարդական միության անդամները կենդանի շղթայով և աղբամաններով փակել են Պրոսպեկտի Փակ շուկայի հարակից...
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
Էլինար Վարդանյան. Ոստիկանության այս բաժինները մեր բերման ենթարկվածներին չեն ընդունում, տեղ չկա
Աժ պատգամավոր Էլինար Վարդանյանը ֆեյսբուքյան էջում մի լուսանկար է հրապարակել ու գրել «Սա «ուրախ» ավտոբուսն է: Մոտավորապես 8...
Աղբյուր` Panorama.am
10:35
Կարմիր բերետավորները բերման են ենթարկում անչափահասներին և տարեց մարդկանց
Երևանի փողոցներում «Նիկոլ, դավաճան» վանկարկումներով անհանզանդության ակցիաները շարունակվում են։ Ոստիկանական մեծ ուժեր են կենտրոնացել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Եվրոպայում ցորենի մեկ տոննայի գինը հասել է ռեկորդային՝ 438,25 եվրոյի
Երկուշաբթի օրը ցորենի գինը բացարձակ ռեկորդ է սահմանել եվրոպական շուկայում՝ մեկ տոննայի դիմաց հասնելով 438,25 եվրոյի։ Այս մասին հայտնում է France...
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
ԱՄՆ Սենատի ընթացակարգային քվեարկությամբ ընդունվել է Կիևին հատկացվելիք 40 միլիարդ դոլարի օգնության փաթեթը
ԱՄՆ Սենատում ընթացակարգային քվեարկությամբ երկուշաբթի ընդունվել է Ուկրաինային 40,1 միլիարդ դոլարի օգնության նոր փաթեթը, իսկ նախաձեռնության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:15
Մայթից ձերբակալեցին քաղաքացիների, չեմ հասկանում՝ ինչի համար. Իրավապաշտպան
Կարմիր բերետավորները բերման են ենթարկում մայթին գտնվող խաղաղ ակցիայի մասնակիցներին։ «Մայթից ձերբակալեցին քաղաքացիների, չեմ հասկանում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
«Չկա, չկա, քշի Գանձասար». Բերման ենթարկվածները՝ ոստիկանական ավտոբուսի վարորդին
«Հոպա´ր, չկա, չկա, քշի Գանձասար»,-բերման ենթարկված քաղաքացիներից մեկն առաջարկեց ոստիկանական ավտոբուսի վարորդին։ Բանն այն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Ոստիկանը կոտրել է քաղաքացի Մհեր Ստեփանյանի ձեռքը. Փաստաբան
Քաղաքացին տեղափոխվել է հիվանդանոց…։
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
Նիկոլ Փաշինյանը վախերի մեջ է, պախկված է ոստիկանության հետևում. Շարմազանով
«Նիկոլով Հայաստանում ապագա չկա»,- ասաց  ՀՀԿ ԳՄ ներկայացուցիչ, ԱԺ նախկին փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը, որը ևս մասնակցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
Ոստիկանության Նոր Նորքի բաժին, մեր օրեր. Փաստաբանը տեսանյութ է հրապարակել
Փաստաբան Բենիկ Գալստյանը ֆեյսբուքյան էջում տեսանյութ է հրապարակել ու գրել. «Սերժանտ Շահինյան։ Ոստիկանության Նոր Նորքի բաժին, մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:26
Բերման են ենթարկվել Նաիրա Զոհրաբյանն ու Արմեն Աշոտյանը
Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը պահանջող և Հայաստանի ու Արցախի անվտանգությամբ մտահոգ քաղաքացիները վաղ առավոտից Երևանում սկսել են անհնազանդության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
«Փաստ». Չալաբյանին ազատությունից զրկելու իշխանության որոշումը անհանգստացրել ու զայրացրել է նաև արտասահմանյան մի շարք խոշոր կազմակերպությունների
«Փաստ» թերթը գրում է. «Օրերս, այսպես կոչված, «1000 դրամների» գործով ձերբակալվեց, ապա և դատարանի որոշմամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:22
«Ժողովուրդ». Առողջապահության նախարարի հերթական խայտառակ ձախողումը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանն այս տարվա ապրիլի 28-ին ի լուր աշխարհի ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից
11:26 26/04/2022

Վանեցյան. Ողջ երթի ընթացքում մարդիկ ողջունում են իրենց պատշգամբներից, մեքենաներից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}