Մշակույթ 17:19 06/08/2022 Հայաստան

Պեղումներ Քանագեղի ավերված դամբարանադաշտում

Սևանա լճի արևմտյան ափամերձ տարածքում, Սևան-Վարդենիս մայրուղին հատող, Երանոս  գյուղից մոտ 5,5 կմ հյուսիս ընկած և Կարմիրգյուղ ու Գեղարքունիք համայնքների վարչական տարածքների սահմանաբաժանին գտնվող Քանագեղի բնակատեղին ու դամբարանադաշտը վաղուց հայտնի են մասնագետներին: 1960-ական թթ. այստեղ չափագրման աշխատանքներ է իրականացրել հնագետ Գեդեոն Միքայելյանը, իսկ 1981 թ. մայրուղու շինարարության ժամանակ բացված 2 դամբարաններ պեղել է հնագետ Գրիգոր Արեշյանը: Դամբարանադաշտը զբաղեցնում է մի քանի տասնյակ հեկտար տարածք, որի զգալի մասը 1980-ական թթ. մելիորացիոն աշխատանքների արդյունքում զրկվել է արտաքին հատկանիշներից: Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ -ից հայտնում են, որ հնավայրում պեղումները շարունակվել են 1999-2002 թթ. ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի արշավախմբի կողմից (ղեկավար՝ Աշոտ Փիլիպոսյան):

«Պեղված 9 դամբարանները քարաշար կրոմլեխներով քարարկղային դամբանախցեր են, անհատական և խմբային թաղումներով: Հայտնաբերված հնագիտական նյութերը բազմազան են և վերաբերում են մ.թ.ա. XV-IX դդ.: Լավ պահպանվել է նաև հնամարդաբանական և հնակենդանաբանական նյութը:  Այս ժամանակահատվածում պեղված գտածոների մեջ առանձնանում է զարդերի ձուլման երկփեղք կաղապարը, որով այսօր էլ հնարավոր է 7 տեսակի պերճանքի առարկաներ պատրաստել»,- ասել է Արշավախմբի ղեկավար, գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանը։

Վերջին պեղումներից շուրջ 20 տարի անց, 2021 թ. մայիսին, ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի Գեղարքունիքի մարզային ծառայության աշխատակիցները հնավայրի տարածքում արձանագրել էին գանձախուզության փաստ: Կազմվել էին համապատասխան փաստաթղթեր և գործը հանձնվել էր ոստիկանություն: Գանձախույզները տեխնիկայի օգնությամբ հեռացրել էին դամբանաթմբի մի մասը և մասամբ տեղաշարժել ծածկասալերը: Ավելի անել նրանց չեր հաջողվել: Վնասված հուշարձանը հրատապ պեղելու նպատակով Երևանի քաղաքապետարանի «Էրեբունի» պատմահնագիտական թանգարանին ՀՀ Գիտության կոմիտեի կողմից հատկացված ենթակառուցվածքի պահպանման և զարգացման գիտական ծրագրի միջոցներից առանձնացվել է գումար և թանգարանի, «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի ու ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ու ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատողներից ստեղծվել է հնագիտական արշավախումբ (ղեկավար՝ հնագետ, պատմ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյան, անդամներ. հմնամարդաբաններ՝ պ.գ.թ. Ռուզան Մկրտչյան, Հասմիկ Սիմոնյան, հնագետ՝ պ.գ.թ. Բեն Վարդանյան, վերականգնող՝ Տիգրան Զաքյան, հնագետ Լուսինե Ալեքսանյան, Ճարտարապետ՝ Արտակ Հախվերդյան), որը 2021 թ. հոկտեմբեր-նոյեմբեր և 2022 թ. հուլիս ամիսներին իրականացրել է դրա պեղման աշխատանքները։

«Պեղման ընթացքում բացվեցին մոտ 15,0 մ տրամագծով քարաշար կրոմլեխը և նրա կենտրոնում տեղակայված 2 դամբանախցերը: Դրանք խմբային թաղումներ են պարունակում և, ըստ նախնական հետազոտման արդյունքների, վերաբերում են մ.թ.ա. XV/XIV – մ.թ.ա. III/II դդ.: Հայտնաբերվել է հարուստ հնագիտական և հնամարդաբանական նյութ: Երկու դամբանախցերից միասին պեղվել են շուրջ 25 անհատների բավական լավ պահպանված կմախքներ, բրոնզե ճակատակալներ, թռչունների ցանցկեն բրոնզե արձանիկներ, ապարանջաններ, մատանիներ, ուլունքաշարեր, խեցեղենի բեկորներ, ծովախեցիներ և այլն։  Նյութերն արդեն մաքրվում են, վերականգնվում, ամրակայվում ու մշակվում»,- ասել է Ա. Փիլիպոսյանը։

Հաջորդ փուլը կլինի դրանց հրապարակումը:

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

14:36
Հիշեք մայիսին $6 մլն պարգևավճար ստացած բերետավորներին. Էլիբեգովա
Ադրբեջանագետ Անժելա Էլիբեգովան գրում է.  «Ու ամեն անգամ, երբ իշխանությունը ձեզ սկսի համոզել, որ մարդ ու փող չունի մի գյուղ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:27
Թուրքիան Ուկրաինային է մատակարարել սեփական արտադրության զրահափոխադրիչների խմբաքանակը
Թուրքիան Ուկրաինային է մատակարարել սեփական արտադրության BMC Kirpi 4x4 զրահափոխադրիչների խմբաքանակը: Այդ մասին հայտնում է «Military...
Աղբյուր` Panorama.am
14:19
Մեկ շաբաթում Վրաստանում գրանցվել է կորոնավիրուսի 12 729 նոր դեպք
Մեկ շաբաթվա ընթացքում (02.08-09.08.2022) Վրաստանում գրանցվել է կորոնավիրուսի 12 729 նոր դեպք, ապաքինվել է 11 199 մարդ: Մեկ շաբաթվա տվյալներով՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:03
Փաշինյանը շնչակտուր կատարեց Ադրբեջանի պայմանը. Ադիբեկյան
«Դեռ շաբաթներ առաջ էին ասել, որ Աղավնոյի և Բերձորի հանձնման կասեցումը ժամանակավոր բնույթ է կրում, որպեսզի Հայաստանում և Արցախում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:55
Շախմատի համաշխարհային օլիմպիադա. Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականը՝ փոխչեմպիոն
Հնդկաստանի Չեննայ քաղաքում Շախմատի համաշխարհային 44-րդ օլիմպիադայի վերջին 11-րդ տուրում Հայաստանի տղամարդկանց հավաքականը՝  2,5։1,5 հաշվով...
Աղբյուր` Panorama.am
13:30
Հիմնադրել են «Մի կտուրի տակ» սպառողական կոոպերատիվներ և առանձնապես խոշոր չափերի գումարներ հաշտակել
Նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում պարզվում ենսպառողական կոոպերատիվների ղեկավարների կողմից առանձնապես խոշոր չափերի գումար հաշտակելու դեպքի հանգամանքները
Աղբյուր` Panorama.am
13:21
ԱՄՆ-ը հրապարակում է Հայաստանի վերաբերյալ իր ռազմավարությունը, որն ակնհայտորեն հիմնված է Ամերիկայի շահերի վրա. Սասունյան
Միացյալ Նահանգների Պետդեպարտամենտն իր կայքում տեղադրել է մի ծավալուն փաստաթուղթ, որտեղ նկարագրված է ԱՄՆ կառավարության ռազմավարությունը 175...
Աղբյուր` Panorama.am
13:20
ԱԳ նախարարը և ԱԽՔ-ը պետք է կարգի հրավիրեն իրենց գործընկերոջը և ձախողման դեպքում հրաժարական տան.Րաֆֆի Հովհաննսիյան
«Փաշինյանի ընտանիքը որոշել է, որ քաղաքական, նյութական բարիքներն ավելի կարևոր են, քան ազգային պետական շահը»,-Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
13:12
Այսօր խաղաղապահ զորակազմը Իվանյան համայնքում կգործարկի օդային տագնապի ազդանշան
Այսօր ժամը 15:00-ի սահմաններում, ՌԴ  խաղաղապահ զորակազմի կողմից, Իվանյան համայնքի վարչական տարածքում,  կգործարկվի օդային տագնապի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:04
Օկուպացված Հայաստանի մեկ շաբաթը. Վրթանեսյան
«Սա է Նիկոլի խոստացած ապագան, որն արդեն ներկա է»։
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
Հուսիկ Արայի «Կորած սերունդ»-ը դրվել է ընթերցողի սեղանին
Գիրքն ամփոփում է գրողի՝ 1988-2021 թթ. գրված բանաստեղծություններն ու պոեմները թեմատիկ ընտրությամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
12:47
Չինաստանը Թայվանը շրջապատելու սցենարով զորավարժություններ կսկսի
Չինաստանի ժողովրդական ազատագրական բանակը (ՉԺԱԲ)երեքշաբթի հայտարարել է մոտալուտ զորավարժությունների մասին, որի նպատակն է շրջապատել և պաշտպանել...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Ինչպե՞ս ազատվել կապիտուլյանտների իշխանությունից. Վարուժան Գեղամյան
... կամ 5 բան, որ չեն անում ազգային ուժերը
Աղբյուր` Panorama.am
12:22
Ինչու՞ թույլ չեք տալիս Արամ Տիգրանի աճյունը վերաթաղել Դիարբեքիրում. Փայլանը դիմել է նախարարին
Թուրքիայի ընդդիմադիր քրդամետ «Ժողովուրդների դեմոկրատական» կուսակցության (HDP-ԺԴԿ) հայ պատգամավոր Կարո Փայլանը անվանի հայ երաժիշտ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:13
Զենքի օգտագործման կանոնները խախտելու հետևանքով վիրավորում են ստացել 2 զինծառայողներ. Արցախի ՊՆ
Օգոստոսի 8-ին զենքի (պայթուցիչի) օգտագործման կանոնները խախտելու և անվտանգության կանոնները չպահպանելու հետևանքով  վիրավորում են ստացել ՊԲ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:10
Շփման գծում ադրբեջանական ԶՈւ-ն կիրառել է տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներ. Արցախի ՊՆ
Օգոստոսի 8-ի լույս 9-ի գիշերը և այսօր՝ժամը 12:00-ի դրությամբ օպերատիվ իրադրությունը շփման գծում, չնայած պահպանվող լարվածությանը,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:07
Պուտինը ամենաանհրաժեշտ պահին փրկեց Էրդողանին.Bloomberg
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Թուրքիայի ղեկավարի համար կրիտիկական պահին աջակցություն է հայտնել Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին: Bloomberg-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Թունավորման դեպքեր Ախալքալքում
Արդյո՞ք ջրից
Աղբյուր` Panorama.am
11:51
Ժամանակավորապես կփակվի Թբիլիսյան խճուղի - Հրաչյա Աճառյան փ. կամուրջը
Թբիլիսյան խճուղի - Հրաչյա Աճառյան փ. կամրջի դեֆորմացիոն կարերի վերանորոգման աշխատանքներով պայմանավորված, օգոստոսի 10-ից ժամանակավորապես կփակվի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Հայտնի ռեժիսոր Լարս ֆոն Թրիերի մոտ ախտորոշվել է Պարկինսոնի հիվանդություն
66-ամյա դանիացի հայտնի ռեժիսոր Լարս ֆոն Թրիերի մոտ ախտորոշվել է Պարկինսոնի հիվանդություն։ Այս մասին հայտնել է  kulturomania.ru կայքը՝ հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Ղազախստանում ապացուցվել է հունվարյան անկարգությունների մասնակիցներին ոստիկանականությունում խոշտանգելու դեպքերը
Ղազախստանի դատախազության աշխատակիցներն ապացուցել են ոստիկանության աշխատակիցների կողմից հունվարի սկզբին տեղի ունեցած անկարգությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
11:21
Ադրբեջանից արդեն հայտարարել են Բերձորի Սուրբ Համբարձման եկեղեցին մզկիթի վերածելու մասին
«Ադրբեջանի հուշարձանների պաշտպանության հասարակական միավորում» կազմակերպությունը հայտարարել է Բերձորի Սուրբ Համբարձման եկեղեցին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
Զինվորականները կարծում են, որ իրենց պարտականությունը նահանջելն է՝ Սուրեն Պապիկյանի և Հասանովի համատեղ հրամանով. Էդգար Ղազարյան
«Մարդը փողն ստանում է, զինվորական արտոնություններից օգտվում է, բայց իր պարտականությունները չի կատարում: Ստացվում է, որ եղավ Վահե...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
No More Ransom նախաձեռնությունն ամբողջ աշխարհի ավելի քան 1,5 միլիոն օգտատիրոջ օգնել է վերականգնել տվյալները
No More Ransom նախաձեռնությունը, որի շնորհիվ ծածկագրող ծրագրերի զոհերը կարող են վերականգնել իրենց տվյալները, ամփոփում է վեց տարվա աշխատանքի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Ուշիի ոլորաններում իրար են բախվել բեռնատար ավտոբաքը և «Opel Astra», 3 մարդ զոհվել է
Օգոստոսի 9-ին, ժամը 08։41-ին Արագածոտնի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Ուշիի ոլորաններում տեղի է ունեցել ՃՏՊ, կան...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Հայկական ու դաշնակից անխտիր բոլոր ռեսուրսները պետք է ուղղվեն այս գերխնդրի լուծմանը. Ոսկանյան
«Դե, ինչ, եթե այդպես է, ապա պետք է միայնակ թողնել հենց էրդողանական վարչախմբին՝ սահմանելով Հարավային Կովկասի առողջ մարմնից Ադրբեջան կոչվող քաղցկեղային գոյացության հեռացման տեսլականը»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:38
Բերձորում, Աղավոյում և Լաչինի միջանցքի մնացած բնակավայրերում տեղի է ունենում կազմակերպված էթնիկ զտում
«ՀՀ իշխանությունը ՊԱՐՏԱՎՈՐ Է մեզ տրամադրել Լաչինի միջանցքը փոխարինող նոր ճանապարհի կառուցման նախագծի շուրջ ձեռք բերված նոր համաձայնագրի տեքստը, այն ստորագրող սուբյեկտների անունները և ժամկետը»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Գաբրիել Սարգսյանը՝ Ադրբեջանի թիմին հաղթելու և հաջողության գաղտնիքի մասին
Նրա խոսքով, իրենց թիմի համար անսպասելի է այս արդյունքը, քանի որ խաղում էին առանց Լևոն Արոնյանի։ «Անկախ վերջին տուրի արդյունքից, մեր թիմի համար արդեն շատ լավ արդյունք է»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Թրամփի տանը ՀԴԲ-ի կազմակերպած խուզարկությունը տևել է մի քանի ժամ.Politico
ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի տան խուզարկությունը, որն ավարտվել է փաստաթղթերի առգրավմամբ, տևել է «մի քանի ժամ»: «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան
20:37 05/08/2022

Ըստ ՄԱԿ-ի՝ վերջին ամիսներին Հայաստանում թերսնված մարդկանց թիվն ավելացել է 80 հազարով. Սուրեն Պարսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}