Քաղաքական 11:13 08/11/2022 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Նոյեմբերի իննից առաջ սեպտեմբերի 27-ն էր, և էականը հենց դա է

Այլընտրանքային նախագծեր խմբի համահիմնադիր, քաղաքագետ Վահե Հովհաննիսյանը գրում է.

«Ինչու 2020-ի նոյեմբերի 9-ից հետո ամեն ինչ սխալ գնաց. չենք կարողանում ուշքի գալ, չենք կարողանում փակել պատերազմի էջը, չենք կարողանում մտնել հետպատերազմյան փուլ և սկսել  վերականգնումը։

Մենք այդպես էլ չհասկացանք ու չձևակերպեցինք, որ ամենասարսափելի ու ողբերգական օրը ոչ թե նոյեմբերի 9-ն էր, այլ՝ սեպտեմբերի 27-ը։ Սա անկյունաքարային հարց է։ Եթե մեր քաղաքական և հավաքական միտքը սա հասկանար, ապա նոյեմբերի 9-ից հետո մեր քաղաքական բանաձևերը, կարգախոսները, նախընտրական բովանդակությունը կլիներ լրիվ ուրիշ, և իշխանությունը վաղուց փոխված կլիներ։

Նոյեմբերի 9-ից հետո հականիկոլական հարթակները պայքարի թիրախ էին սարքել նոյեմբերի 9-ի փաստաթուղթը՝ դրանով չհասկացված լինելով ոչ հասարակության լայն շերտերի մոտ, ոչ՝ Ռուսաստանի։ Ստեղծվեց սխալ տպավորություն, թե ընդդիմությունը խաղաղությանը դեմ է, իսկ միջնորդները ընդհանրապես չէին հասկանում, թե ինչ է ուզում ընդդիմությունը։

Աղետը սեպտեմբերի 27-էր։ Պատերազմի հնարավորություն ստեղծելը, այն էլ՝ Մինսկի խմբի համանախագահների (Ռուսաստան, ԱՄՆ, Ֆրանսիա) ակտիվ միջնորդության պարագայում, դեռևս «նախաուկրաինական» աշխարհում, չափազանց բարդ էր, գրեթե՝ անհնար։
2018-2020 ընթացքում թույլ են տրվել բոլոր սարսափելի սխալները, բանակցությունները մտցվել են փակուղի, սխալներ, որոնց հետևանքով միջնորդները չկարողացան Ադրբեջանին սաստել և նույնիսկ պատերազմի օրերին դատապարտել ագրեսորին, թույլ են տրվել աններելի պրովոկացիաներ՝ սկսած հայտնի ձևակերպումներից մինչև Տավուշյան դեպքերի պետական ֆետիշացում։

Բոլոր կորուստների, ողբերգությունների, պետության փլուզման հիմքում սա էր։ Մենք մեր տուն մեր ձեռքով պատերազմ բերեցինք։

Նախորդ բոլոր իշխանությունները հասկանում էին, որ պատերազմ չի կարելի թույլ տալ։ Եվ դրա համար էլ պատերազմ չէր լինում, իսկ բախումներն արագ կանգնեցվում էին։ 
Նոյեմբերի 9-ը, կոպիտ ասած, նոյեմբերի 8-ի տրամաբանական ավարտն էր, իսկ սեպտեմբերի 27-ը ամենևին նախորդ 26 տարվա տրամաբանությունը չէր։ Սա մի պատերազմ էր, որը չպետք է լիներ։

Զարմանալիորեն, դրանից հետո իրար հաջորդող ընդդիմադիր հարթակները չգիտակցեցին, որ աղետը ոչ թե նոյեմբերի 9-ն էր, այլ՝ սեպտեմբերի 27-ը։
Դրա շնորհիվ էլ պատերազմ ու աղետ բերած իշխանությունը ցինիկաբար մեղադրում է այլոց՝ ռազմատենչության ու պատերազմ ցանկանալու մեջ, և անգամ կարողանում է ժողովրդի մի մասին համոզել։ Դրա համար էլ հարթակների ձևակերպումները և կարգախոսները չընկալվեցին հասարակության մեծ մասի և արտաքին աշխարհի կողմից։

Եթե առաջիկայում ձևավորվի նոր պրոցես, կայանան նոր ընդդիմադիր ձևաչափեր, ապա առաջին հիմնական վերանայումներից մեկը պետք է լինի հենց դա։ Սա առաջին կարևոր քայլն է՝ նոր իրականությունը  ճիշտ ընկալելու և պատերազմից հետո պետության առողջ ու ռացիոնալ տեսլական ձևավորելու համար»։


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

21:03
Երվանդ Թարվերդյան. Չեմ զարմանա, որ որոշ ժամանակ անց Դաշնակցությունը դաշինք կազմի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հետ
«Միացյալ Հայաստան» կուսակցության ղեկավար Երվանդ Թարվերդյանը կարծում է, որ ընդդիմության ճամբարում քաղաքական ճգնաժամ կա։ Դրա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Սիմսոն. ԵՄ երկրները համաձայն չեն գազի գնի սահմանափակման մեխանիզմին
ԵՄ երկրները դեռևս համաձայն չեն գազի գնի բարձրացումը սահմանափակող մեխանիզմի վերաբերյալ Եվրահանձնաժողովի առաջարկին։ Ռիա Նովոստիի փոխանցմամբ՝ այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի վարորդները պահանջում են աշխատավարձի 20 տոկոս բարձրացում
Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի վարորդներն ու  Թբիլիսիի տրանսպորտային ընկերության աշխատակիցները պահանջում են աշխատավարձի 20 տոկոս բարձրացում։Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Պայթյուն՝ հրդեհի բռնկմամբ Նոր Խարբերդ գյուղում․ կա տուժած
Նոյեմբերի 29-ին, ժամը 19։43-ին Արարատի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Նոր Խարբերդ գյուղի առաջին փողոցի տներից...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
2023թ բյուջեով գիտության ֆինանսավորումը գրեթե 6 անգամ զիջում է ոստիկանությանը տարմադրած ծախսերին. Թաթուլ Մանասերյան
«Երբ կա երկնիշ աճ, նշանակում է, որ տնտեսությունը զարգացել է, եկամուտներն են աճել, որ ոչ միայն առանձին ձեռնարկությունների շահույթներն են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
«Շենգավիթ» ԲԿ-ում ծննդկանի և նորածնի մահ է գրանցվել․ ԲԿ-ի պարզաբանումը
«Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնը հայտարարություն է տարարծել,որում ասվում է․ ««Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնը իր խորին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
IBA-ի պրոֆեսիոնալ մենամարտերի շարքը կմեկնարկի Աբու Դաբիում
Բռնցքամարտի միջազգային ասոցիացիան հարթակ է ստեղղծում նաև պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկների համար՝ ներկայացնելով IBA Pro-ն: Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Բացահայտվել են Երևանի քաղաքապետարանի մի խումբ պաշտոնատար անձանց ապօրինությունները
Քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության ֆինանսավարկային և մտավոր սեփականության ոլորտում կատարվող հանցագործությունների դեմ պայքարի բաժնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Արցախյան 44-օրյա պատերազմի իրական դեպքերի վրա հիմնված ֆիլմերի պրեմիերա
Նոյեմբերի 30-ին, ժամը 18:30 Կինոյի տան մեծ դահլիճում Հայաստանի կինոգործիչների միության աջակցությամբ տեղի կունենա միանգամից երկու կարճամետրաժ,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Հակառակորդի կրակոցից զինծառայող է հրազենային վիրավորում ստացել
Նոյեմբերի 29-ին՝ ժամը 17:50-ի սահմաններում, հայ-ադրբեջանական սահմանագոտու արևելյան հատվածում տեղակայված հայկական մարտական դիրքում հակառակորդի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
«World Press Photo» ցուցահանդեսի բացումը տեղի կունենա նոյեմբերի 30-ին
«World Press Photo» հիմնադրամը և Նիդերլանդների Թագավորությունը ներկայացնում են 2000-ից 2021 թվականներին «World Press...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Ովքե՞ր են «Զինծառայողներին,ինչպես նաև փրկարար ծառայողներին և նրանց ընտանիքի անդամներին բժշկական օգնության ծառայություններ» ծրագրի շահառուները
«Առողջության իրավունք իրավապաշտպան» ՀԿ-ն ֆեյսբուքյան էջում մանրամասնում է, թե ովքեր են   ·...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Թբիլիսիում բնակարանի վարձակալության գինն աճել է 120 տոկոսով
Փետրվարից սկսված ռուս-ուկրաինական պատերազմի և Ռուսաստանում հայտարարված զորահավաքի հետևանքով պատերազմող երկրներից մարդկանց արտահոսքը դեպի Վրաստան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը կարող է սրվել․Բաքուն չեղարկում Է բանակցությունները․Stratfor
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հետ է կանգնել դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ խաղաղ բանակցություններից այն բանից հետո, երբ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Լրիվ միամիտ պարզվում է, որ վերջում արդարացվում են կամ գործը դատարան չի էլ հասնում․ Էլիբեգովա
Ադրբեջանագետ Անժելա Էլիբոգովան գրում է․ «Այս «դավաճանության» գործերի հետ կապված հարց՝ քանի՞ դատարանի մեղադրական վճիռ կա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Ընդդիմադիր պատգամավորների կողմից մանդատները վայր դնելուն հաջորդել է Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությունը
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության մաս կազմող «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցության անդամ պատգամավորների հրաժարականները համարվում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Միքայել Ա. Գուրջյանի «Ամերիկացի» ֆիլմն ընդգրկվել է միջազգային կինոփառատոնի պաշտոնական մրցութային ծրագրում
Ռեժիսոր Միքայել Ա. Գուրջյանի «Ամերիկացի» ֆիլմն ընդգրկվել է Իտալիայի «SALERNO» միջազգային կինոփառատոնի պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
«Մինչև հիմա, սիրելի ժողովո՛ւրդ, մնացել եք «նախկինի ու ներկայի» հոլովույթում, որպեսզի հանկարծ աչքներդ չընկնի սրանց թալանին»
«Թե՞ ձեզ թվում էր, որ Արամ Մանուկյանը կարողացավ իրականացնել իր ծրագիրը՝ դուք նրա հետևորդներն եք: Ոչ, նա Արամ Մանուկյանն էր, այ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Արթուր Թովմասյան. Իմ պայքարը երկու ուղղությամբ է
Արցախի Հանրապետության ԱԺ նախագահ Արթուր Թովմասյանը հանդիպել է մի խումբ տեղահանվածների հետ՝ «Գեն» նախաձեռնությունների կենտրոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
ՔԿ-ն սկսել է Ադրբեջանի կողմից Հայաստանին վերադարձված հայ զինծառայողի դիերի նույնականացման գործընթացը
ՀՀ Քննչական կոմիտեն սկսել է Ադրբեջանի կողմից Հայաստանին վերադարձված հայ զինծառայողների դիերի նույնականացման գործընթացը: «Նոյեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Ադրբեջանցիների ներխուժումների հետևանքով նրանց կրակոցները Գեղարքունիքի գյուղերում առօրյայի անբաժան մաս են դարձել. «Թաթոյան» հիմնադրամ
Իրավունքի և արդարության կենտրոն «Թաթոյան» հիմնադրամի ներկայացուցիչները մի քանի օր առաջ ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Սոթք, Գեղամաբակ, Վերին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Փարիզում գործադուլ են անում հոգեբուժարանների աշխատողները
Փարիզի հոգեբուժական բաժանմունքների աշխատակիցները երեքշաբթի գործադուլ են արել՝ հիվանդների բուժման համար անձնակազմի և միջոցների բացակայության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Ռոնալդու, թե Ֆերնանդեշ. ՖԻՖԱ-ն կուսումնասիրի
Պորտուգալիայի հավաքականը նվաճել է աշխարհի առաջնության 1/8 եզրափակիչի ուղեգիր։ Խմբային փուլի երկրորդ տուրում պորտուգալացիները 2:0 հաշվով հաղթել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Wildberries-ի պահեստից գողության գործով ձերբակալվածների թվում հայեր կան
Ոստիկանության աշխատակիցները Մերձմոսկվայի մոտակայքում՝ Սլուչայնիյ բնակավայրում ձերբակալել են 8 անձի 1.7 մլն ռուբլու չափով գողություն կատարելու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Կարեն Վրթանեսյան. «Մանդատը վայր դրեք»-ը խիստ էմոցիոնալ օրակարգ է
Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Կարեն Վրթանեսյանը գրում է. «Եկել եմ ձեր «տոնը փչացնեմ»... Ես համոզված եմ, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Պատանի սուսերամարտիկները 2 ոսկե և 3 բրոնզե մեդալ են նվաճել միջազգային մրցաշարերում
Նոյեմբերի 26-27-ը Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում անցկացվել է սուսերամարտի պատանիների միջազգային մրցաշար, ինչպես նաև Մ14 տարեկանների Եվրոպայի գավաթի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Եվրատեսիլի սալյուտները կանցնեն, կպրծնեն և Նիկոլը նոր պատերազմով կտա «զանգեզուրի միջանցքը». Նաիրա Զոհրաբյան
«Ես չեմ ցանկանա, որ ռազմական փորձագետների այս կանխատեսումներն իրականություն դառնան, բայց տեսակետ կա, որ «զանգեզուրի միջանցքը»...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Ռուսաստանցին անմար կրակի վրա երշիկ է տապակել և հայտնվել ճաղերի հետևում
Ռուսաստանի Քննչական կոմիտեն քրեական գործ է հարուցել Կալինինգրադի 45-ամյա բնակչի նկատմամբ՝ հավերժական կրակի վրա կերակուր պատրաստելու համար։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
16:04
Ջենիֆեր Լոպեսը պատմել է, թե ինչ է գրել Բեն Աֆլեքն իր նշանադրության մատանու վրա
Ամերիկացի երգչուհի և դերասանուհի Ջենիֆեր Լոպեսը խոսել է այն հատուկ ուղերձի մասին, որը Բեն Աֆլեքը փորագրել է իր նշանադրության մատանու վրա։...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մշակութային պատերազմը սերտորեն շաղկապված է քարտեզագրական պատերազմի հետ. Դևրիկյան
12:32 29/11/2022

Մշակութային պատերազմը սերտորեն շաղկապված է քարտեզագրական պատերազմի հետ. Դևրիկյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}