Քաղաքական 10:14 07/12/2022 Հայաստան

Սասունյան. Հայաստանը պետք է Ֆրանսիայի թանգարանից հետ բերի Ցեղասպանության հինգ զոհերի գանգերը

2022 թվականի նոյեմբերի 28-ին «Նյու Յորք թայմս» թերթը հրապարակել է լրագրող Կոնստանտ Մեհյոյի ցնցող հոդվածը՝ «Փարիզի թանգարանն ունի 18 հազար գանգ. դժվար է ասել, թե դրանք ումն են» վերնագրով։

Հոդվածը բացահայտում է, որ Փարիզի Մարդու թանգարանում պահվում է «մարդկային  աճյունների հսկայական հավաքածու»: Այս թանգարանի նկուղում գտնվում են «18 հազար գանգեր, որոնց թվում են աֆրիկյան ցեղերի առաջնորդների, կամբոջացի ապստամբների և Օվկիանիայի բնիկ մարդկանց աճյունները: Դրանցից շատերը հավաքվել են նախկին ֆրանսիական գաղութներում։ Հավաքածուն ներառում է նաև ավելի քան 200 բնիկ ամերիկացիների գանգեր, այդ թվում՝ Սիու և Նավահո ցեղերի գանգերը։ Մետաղական դարակների վրա ստվարաթղթե արկղերում պահվող աճյունները կազմում են մարդկային գանգերի ամենամեծ հավաքածուներից մեկն աշխարհում՝ ընդգրկելով դարեր և ներառելով աշխարհի բոլոր անկյունները»: Գանգերից հինգը պատկանում են Հայոց ցեղասպանության զոհերին։ Թանգարանը չի հրապարակել 18 հազար գանգերի ինքնությունը՝ վախենալով փոխհատուցման հայցերից:

Ես կարդացել եմ Ֆրանսիայի Սենատի հանձնաժողովի 2021 թվականի դեկտեմբերի 15-ի զեկույցը թանգարանում աճյունների ճակատագրի վերաբերյալ առաջարկվող օրենքի քննարկման մասին: Այդ հանդիպման ժամանակ առաջարկվող օրենքի համահեղինակ սենատոր Քեթրին Մորին-Դեսային հայտարարեց՝ «զարմանալի է, որ մեր հավաքածուներում հայտնաբերում ենք գանգեր Հայոց ցեղասպանության ժամանակվանից»։ Առաջարկվող օրենքի մեկ այլ համահեղինակ, սենատոր Պիեռ Ուզուլիասը հավելեց. «Ես ընկճված էի իմանալով, որ Դեյր-էզ Զորում [Սիրիա] հայտնաբերված Հայոց ցեղասպանության զոհերի հինգ հայկական գանգեր դեռևս գտնվում են Մարդու թանգարանի հավաքածուներում»։

Քանի որ «Նյու Յորք թայմսի» թղթակից Մեհյոն իր հոդվածում նշել էր, որ ինքը գաղտնի փաստաթղթեր է ձեռք բերել թանգարանում գտնվող մարդկային աճյունների մասին, ես գրեցի նրան՝ հարցնելով, թե արդյոք այդ փաստաթղթերը պարունակո՞ւմ են մանրամասներ Հայոց ցեղասպանության հինգ զոհերի գանգերի վերաբերյալ: Նա ինձ տեղեկացրեց, որ դրանք կանանց գանգեր էին, որոնք ֆրանսիացի նախապատմության մասնագետ Էմանուել Պասեմարը հավաքել էր Սիրիայում իր հետազոտությունների ժամանակ 1925-1926 թվականներին: Ֆրանսիական նախապատմության ընկերության տեղեկագիրը հաղորդում է, որ Պասեմարը դասախոսություն է կարդացել Փարիզի Սորբոնի համալսարանում 1927 թվականի փետրվարի 16-ին, որի ընթացքում նա նկարագրել է իր ճանապարհորդությունը դեպի Եփրատ գետի ափերը Սիրիայում: 
Մեհյոն իր հոդվածում գրել է, որ «չնայած Ֆրանսիան առաջատար է Եվրոպայում գաղութատիրության ժամանակաշրջանի գտածոների՝ մարդու ձեռքով ստեղծված մշակութային առարկաների հավաքածուների հետաքննման և վերադարձի հարցում, սակայն  աճյունների հարցում նա հետ է մնում իր հարևաններից»: Աճյունների պահանջատերը պետք է ապացուցի ժառանգական կապը։ Այնուամենայնիվ, «ցանկացած վերադարձ ֆրանսիական օրենսդրությունը դարձրել է ծանր ու ժամանակատար գործընթաց»:

Մեհյոն հավելել է. «Ինչպես 19-րդ դարի մյուս թանգարանները, Մարդու թանգարանն ի սկզբանե եղել է ամբողջ աշխարհից հավաքված իրերի պահոց: Գանգերը հավաքվել են հնագիտական պեղումների և գաղութային արշավների ժամանակ, երբեմն զինվորների կողմից, որոնք գլխատել են դիմադրության մարտիկներին։ Աճյունները, որոնք գնահատվել են այժմ վարկաբեկված ռասայական գիտության բնագավառում աշխատող հետազոտողների կողմից, այնուհետև հարաբերական մոռացության են մատնվել: 1989 թվականին Ֆիլիպ Մենեսիեն՝ [թանգարանի] վարիչը, կազմել է հավաքածուի առաջին շտեմարանը: Դա նրան հնարավորություն է տվել բացահայտել հարյուրավոր, ինչպես նա է անվանել «հնարավոր վիճարկելի» գանգեր՝ հակագաղութային մարտիկների և բնիկ մարդկանց աճյունները, որոնք հավաքվել էին որպես պատերազմի ավար կամ թալանվել էին հետախույզների կողմից, որոնք կարող էին պահանջել այն մարդիկ, որոնք ցանկանում էին հարգել իրենց նախնիների հիշատակը»:

Բնագիտական պատմության թանգարանի բարձրաստիճան պաշտոնյա Քրիստին Լեֆևրը, որը վերահսկում է Մարդու թանգարանը և Մարտին Ֆրիսը, որը պատասխանատու է թանգարանի ժամանակակից մարդաբանության հավաքածուների համար, Մեհյոյին ասել են, որ տեղեկատվությունը չի հրապարակվել գաղտնիության, վախի, հակասությունների և որոշ  աճյունների ինքնության վերաբերյալ անորոշության պատճառով: «Բայց մի քանի ակադեմիկոսներ և օրենսդիրներ ասում են, որ թանգարանի դիրքորոշումը բխում է ավելի մեծ մտահոգությունից, որ թափանցիկությունը կարող է բացել փոխհատուցման պահանջները», գրել է Մեհյոն: «Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում Ֆրանսիան վերադարձրել է մոտ 50 աճյուններ, այդ թվում՝ Հարավային Աֆրիկային, Նոր Զելանդիային և Ալժիրին»։

Մեհյոն բացատրել է, որ «խնդիրներն ավելի են բարդանում, քանի որ պետական թանգարանների հավաքածուներում գտնվող իրերը պատկանում  են  ֆրանսիական պետությանը և չեն կարող փոխել իրենց սեփականությունը, քանի դեռ դրանց վերադարձի օրենքը չի քվեարկվել՝ մի ծանր գործընթաց, որը երբեմն ստիպել է Ֆրանսիային աճյունները փոխ տալ՝ սեփականությունը զիջելու փոխարեն:  Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության ներկայացուցիչն ասել է, որ պաշտոնյաներն աշխատում են մի համապարփակ օրենքի վրա՝ կարգավորելու մարդկային աճյունների ապագա վերադարձը»: Ֆրանսիայի կառավարությունը դեռ պետք է ընդունի «Սենատի կողմից հունվարին ընդունված օրինագիծը, որը կվերացնի խորհրդարանի կողմից յուրաքանչյուր փոխհատուցում հաստատելու անհրաժեշտությունը»:

Ֆրանսիայի Սենատի հանձնաժողովի լսումների ժամանակ, անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության զոհերի գանգերին, սենատոր Ուզուլիասը իր գործընկերներին ասաց. «Սա անհանդուրժելի է: Մենք վտանգում ենք խոշոր դիվանագիտական հակամարտություն որոշ երկրների հետ, երբ նրանք իմանան մեր հավաքածուների բովանդակության մասին: Ժամանակն է դադարեցնել սա: Մենք այլևս չենք կարող ապրել դիակներով մեր պահարաններում»։

Այժմ, երբ հայերն իմացել են Ֆրանսիայի թանգարանում պահվող Հայոց ցեղասպանության հինգ զոհերի գանգերի մասին, առաջարկում եմ Հայաստանի կառավարությանը Փարիզում իր դեսպանատան միջոցով անհապաղ խնդրանքով դիմել այս գանգերը Հայաստան վերադարձնելու համար, որպեսզի դրանք իրենց հանգրվանը գտնեն Երևանում Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրի մերձակայքում։ Այս զոհերն արժանի են պատշաճ հուղարկավորության՝ մեկ դար ֆրանսիական թանգարանի նկուղում արկղերի մեջ պահվելուց հետո:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա կուրիեր» թերթի հրատարակիչ
www.TheCaliforniaCourier.com

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:19
Տարիներ անց կլինի այլ դատախազ, և Պապիկյանին Փաշինյանի հետ կգամի անարգանքի սյունին՝ «ստալիչնի պոլկը» վաճառելու համար, որն անարդար է. Մանուկյան
«Հիմնական շեշտը դնում են՝ վայ, տեսեք,  զորամասեր են վաճառել։ Բարեբախտաբար, դատախազն ասաց, որ դրանք չգործող զորամասեր են եղել, և...
Աղբյուր` Panorama.am
12:59
Իշխանությունը, որը ՊՆ-ի բալանսում գտնվող 71 ռազմական օբյեկտ է հանել աճուրդի, այսօր քննարկում է մի զորանոցի վաճառքի հարցը. Տիգրան Աբահամյան
«Այն թեման, որն այսօր բերվել է խորհրդարան, ունի մեկ գլխավոր նպատակ՝ հանրությանը շեղել վերջին շրջանում ՀՀ ԶՈւ-երում տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Ինչպե՞ս է ԱԳՆ-ն պայքարում ուկրաինական հակահայ քարոզչության դեմ. 5 օրում «համապատասխան» աշխատանք
Ուկրաինական UNIAN խոշոր լրատվական գործակալության գլխավոր տնօրեն Միխայիլ Գաննիցկիի ստորագրությամբ համանուն կայքում հունվարի 31-ի օրվա երկրորդ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Վերաքննիչ դատարանն անփոփոխ է թողել Բորիս Բախշիյանի գործով արդարացման դատավճիռը
Վերաքննիչ քրեական դատարանն անփոփոխ է թողել 2022 թվականի սեպտեմբերի 28-ի Սյունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
«Նրանց ժամանակը». բուժաշխատողներն Արցախյան պատերազմում. 1991-1994
ԿԳՄՍՆ աջակցությամբ «Թարգմանական ծրագրեր և աջակցություն ստեղծագործողներին ու հետազոտողներին» ծրագրի շրջանակում լույս է տեսել...
Աղբյուր` Panorama.am
12:32
Օտարվել է ոչ գործող զորամաս. Գլխավոր դատախազը՝ Սեյրան Օհանյանի գործով
«Հիմնավորումներում էլ որպես վկա հարցաքննված անձինք նշում են, որ մենք այդքան միավորներ չունեինք այդ զորանոցում տեղավորելու համար և, ըստ էության, այդ զորանոցներն մեզ այլևս պիտանի չէին»։
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
ՅՈՒՆԵՍԿՕ. Երկրաշարժի հետևանքով վնասվել է համաշխարհային ժառանգություն համարվող Հալեպի միջնաբերդը
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հատկապես մտահոգված է երկրաշարժից հետո Հալեպ քաղաքի իրավիճակով, որտեղ վնասվել է քաղաքի պատմական կենտրոնը։ Մասնավորապես, զգալի վնասվել...
Աղբյուր` Panorama.am
12:22
Անվտանգության ապահովման միջոցառումներ կարվեն 20 վթարավտանգ կետերում
«Ճանապարհային դեպարտամենտ» հիմնադրամը Եվրոպական ներդրումային բանկի տրամադրած դրամաշնորհային միջոցներով 2023 թվականին կշարունակի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:14
Վերդիկտ կայացվում է, պատիժ չի նշանակվում. Վարդապետյանը՝ Սեյրան Օհանյանի գործի մասին
Ազգային ժողովում «Հայաստան» խմբակցության ղեկավար, ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
Փորձել էին պայթեցնել բանկոմատը
«Բանկոմատների մեջ տեղադրված է հատուկ սարքավորում, և բանկոմատի վրա տեխնիկական ներգործության դեպքում թղթադրամների վրա ներկանյութ է լցվում՝ դրանք դարձնելով ոչ պիտանի»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
«Ինձ ուղիղ ասաց՝ պիտի նշանագրումն անես, հակառակ դեպքում...». Ցուցմունք՝ Օհանյանի գործից
«Հողային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածն ուղղակի արգելում է  վաճառել նման հողամասը մասնավոր անձի, ինչպե՞ս է տեխնիկանապես հնարավոր  եղել...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
ՔՊ-ի երկու պատգամավորի խնդրում եմ լքել դահլիճը. Ալեն Սիմոնյան
«Ես կխնդրեմ դռնփակ ռեժիմով քննարկել հարցը, որովհետև օրենքով պաշտպանվող գաղտնիք է պարունակում այն միջնորդագիրը, որը ես...
Աղբյուր` Panorama.am
11:31
Երեք անձ կալանավորվել է՝ ոստիկանության աշխատակցի ծառայողական գործունեությանը միջամտելու մեղադրանքով
Քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում իրականացված քննչական և վարութային գործողությունների արդյունքում պարզվել են 3 անձի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Արցախից հիվանդներ են տեղափոխվել Երևան
Մինչ այսօր «Կարմիր խաչի» միջազգային կոմիտեի միջնորդությամբ և ուղեկցությամբ Արցախից Հայաստան են տեղափոխվել ընդհանուր 76 հիվանդ։
Աղբյուր` Panorama.am
11:23
Հանդիպել են Լիլիթ Մակունցն ու Լուիս Բոնոն
Փետրվարի 6-ին տեղի է ունեցել Փաշինյանի կողմից ԱՄՆ-ում դեսպան նշանակված Լիլիթ  Մակունցի հանդիպումը ԱՄՆ Պետքարտուղարի Կովկասյան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:17
Ձեր թույլտվությամբ` այդ նախաքննական գաղտնիքները ես չեմ բացահայտում. Գլխավոր դատախազը՝ Վահագն Ալեքսանյանին
«Քրեական դատավարության օրենսգիրքն այս դեպքում պահանջում է, որպեսզի վարույթն ընդհանուր կարգով շարունակվի և անձն զրկված չէ որևէ փոլում նման...
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
Չինաստանի Կարմիր Խաչը Թուրքիային և Սիրիային կուղարկի 200 հազարական դոլար
Չինաստանի Կարմիր խաչի ընկերությունը 200 հազարական դոլար կուղարկի Թուրքիային և Սիրիային՝ հազարավոր մարդկանց զոհ դարձած ուժգին երկրաշարժից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
11:06
Չորս ժամ տևած հանդիպմանը Սերժ Սարգսյանը անդրադարձել է իր պաշտոնավարման տարիների ՀՀ արտաքին քաղաքականության հայեցակարգին
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը փետրվարի 6–ին «ՀՀ արտաքին քաղաքականությունն ու անվտանգության ճարտարապետությունը 2008–2018...
Աղբյուր` Panorama.am
11:01
Կիրիլ Պատրիարքը՝ ԿԳԲ գործակա՞լ
Շվեյցարական երկու պարբերականներ հայտարարել են, որ Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո Պատրիարք Կիրիլը եղել է ԿԳԲ-ի՝ ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
Պետական շահի տեսանկյունից բացատրություն չկա. Վարդապետյանը՝ Օհանյանի դեմ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին
Ազգային ժողովի հերթական քառօրյայի օրակարգում են «Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Սեյրան Օհանյանի և նույն խմբակցության պատգամավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
ՔՊ-ականներն սկսեցին Սեյրան Օհանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու համաձայնության հարցի քննարկումը
««ԱԺ կանոնակարգ» օրենքի 53-րդ հեդվածի համաձայն ԱԺ պատգամավորների առնվազը 1/5-րդը պաշտոնական գրությամբ առաջարկել է Աժ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:17
ԶՈւ-ում ստեղծված իրավիճակը, խնդիրները և հրատապ անելիքները ԱԺ-ում կքննարկեն փակ նիստում
ԱԺ այսօր մեկնարկած հերթական նիստերի օրակարգում է «Հայաստան» խմբակցության առաջարկած «Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
Երկրաշարժից վնասված Հալեպի Կիլիկյան վարժարանը դռները դեռ չի բացի
Հալեպի Կիլիկյան երկրորդական վարժարանը երկրաշարժի հետևանքով նյութական վնասներ է կրել։ «Գանձասար»-ը հայտնում է, որ վարժարանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Արցախի ինքնորոշման իրավունքը պետք է իրացվի և միջազգայնորեն ճանաչվի. Տիգրան Աբրահամյան
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խբակցության պատգամավոր, անվտանգային հացերով փորձագետ Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Արցախի խորհրդարանական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
MiradasDoc-ում «Ավրորայի լուսաբացը»-ն արժանացել է «Լավագույն միջազգային ֆիլմ» մրցանակին
Ժյուրին հայտարարելով ընտրությունը՝ «Ավրորայի լուսաբացը» նկարագրել է որպես «արխիվների, անիմացիաների և գեղարվեստական գրականության միջոցով պատմված համոզիչ պատմություն։
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
«Ժողովուրդ». Հայաստանում փոխնախարարների համար հարմար թեկնածուներ չկան
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալի պաշտոնում Վահան Կոստանյանի նշանակումը շատ քննարկվեց եւ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:33
«Հրապարակ». Հնարավո՞ր է ընդդիմությունը նահանջի ու թեկնածու չառաջադրի Սիսիանում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանի համար Սիսիանում ՔՊ-ի հաղթանակը դարձել է կենաց-մահու խնդիր: Մոբիլիզացվել են...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Ժողովուրդ». ՍԴ-ում կա փաստաթուղթ, որտեղ արձանագրված է Սեդա Սաֆարյանի խոստովանությունը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթին մանրամասներ են հայտնի դարձել ՀՀ Սահմանադրական դատարանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:27
«Փաստ». Հայաստանը սեյսմիկ գոտում է, որքանո՞վ են այս երկրաշարժերը վտանգավոր մեզ համար
«Փաստ» թերթը գրում է. «Սիրիայում և Թուրքիայում ուժգին երկրաշարժերը հազարավոր մարդկանց կյանք են խլել, փլուզվել են...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՔՊ-ականները քննարկում են Օհանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու համաձայնության հարցը
12:20 07/02/2023

ՔՊ-ականները քննարկում են Օհանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու համաձայնության հարցը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}