19:09 22/06/2017

Հրեա հայագետ. Հայկական ամենահին արձանագրությունները գտնվում են Իսրայելում

Մայքլ Սթոունը հրեա հայագետ է, ով հիմնադրել և երկար տարիներ ղեկավարել է Երուսաղեմի Հրեական համալսարանի հայագիտության բաժինը: Նա 40 գրքերի և 400-ից ավելի հոդվածների հեղինակ է, որոնցից մեծ մասը հայկական թեմաներով են: ScholArm-ին տված հարցազրույցում նա պատմում է հայագիտության ոլորտում իր գործունեության, այդ թվում յուրահատուկ հնագիտական բացահայտումների մասին: 



«Ես սկսեցի սովորել հայերեն իմ դոկտորական թեզը գրելու ընթացքում: Այդ ժամանակ իմ մեջ ծնվեց սերը հայ ժողովրդի և նրա ստեղծագործական ոգու հանդեպ: Ես նաև սովորեցի գնահատել հայկական երաժշտությունն ու արվեստը իմ կնոջ միջոցով, ով հայ մշակույթի մասնագետ էր», – պատմում է դոկտոր Սթոունը:

«Հայերեն լեզվով գրված աստվածաշնչյան պատմությունների մեծ քանակ կա, որոնք ընդգրկված չեն Աստվածաշնչի մեջ, բայց փոխանցվել են մեզ բանավոր պատմությունների միջոցով: Ես բազմաթիվ այդպիսի նյութեր եմ հրապարակել: Վերջերս Երևանում տպագրել եմ այդպիսի տեքստերի մի ժողովածու (հրատարակվել է Մատենադարանի կողմից)», - ասում է նա: Սթոունը թարգմանել է նաև հայկական միջնադարյան պոեզիա, այդ թվում Առաքել Սյունեցու «Ադամ-գիրք»-ը, որի մասին հիացմունքով է խոսում: 

Հրեա պատմաբանը հետաքրքրվում է նաև հայ արձանագրագիտությամբ: Նա պեղումների արդյունքում բացահայտել է մի շարք հին հայկական արձանագրություններ Սինայի անապատում: 

«1970-1980-ականներին Սինայի լեռան վրա և դրա շրջակայքում մենք գտանք շատ հին հայկական արձանագրություններ: Դրանք արվել էին 430-440 թվականներին` այսինքն այն ժամանակ, երբ ամենայն հավանականությամբ Մեսրոպ Մաշտոցը դեռ կենդանի էր», – ասում է նա:

Իր գրքերից մեկի մեջ տեղ են գտել ամենահին հայկական արձանագրությունները: Դրանք հայերեն լեզվով գրված անձնանուններ են, որոնք գտնվել են Սինայի լեռան վրա և Նազարեթում արված պեղումների արդյունքում, և թվագրվում են 447 թ.-ից առաջ: Սթոունի խոսքերով՝ այդպիսի հնության նյութեր չկան անգամ ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ինստիտուտում:

Սթոունը մասնակցել է նաև Հայաստանում` Եղեգիս գյուղի շրջակայքում արված պեղումներին: Այնտեղ նրանք գտել են հրեական գերեզմանոց՝ 13-րդ դարի եբրաերեն և արամեերեն արձանագրություններով:  Դա վկայում է այն մասին, որ 13-րդ դարում Հայաստանում բնակվել է հրեական համայնք: Սթոունի հավաստմամբ այդ հրեաները եկել էին Հայաստան Իրանից: Այժմ բանասեր Արամ Թոփչյանի հետ միասին նրանք գիրք են պատրաստում Հայաստանում հրեաների պատմության մասին:  

Անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության թեմային՝ Սթոունն ասում է, որ այն պետք է ճանաչվի (այդ թվում և Իսրայելի կողմից) և փոխհատուցվի, քանի որ դա կարևոր հարց է ողջ մարդկության համար: Երուսաղեմի Հրեական համալսարանում նրանք պաշտոնապես նշում են Հայոց ցեղասպանության հիշատակման օրը, հավելում է նա:

Այժմ Մայքլ Սթոունը թոշակի է անցել, բայց շարունակում է Հրեական համալսարանում դասավանդել գրաբար: Հայերեն ներկայումս դասավանդում է նրա նախկին ուսանողը: Նրանք նաև հաճախ հրավիրում են հայերենի մասնագետներ արտերկրից (օրինակ Թեո Վան Լինտը Օքսֆորդի համալսարանից)` կարճաժամկետ դասախոսություններ կարդալու: Համալսարանի հայագիտական բաժինը ներկայումս ունի մոտ 30 ուսանող:  Դոկտոր Սթոունը ամեն տարի այցելում է Հայաստան` Մատենադարանում իր աշխատանքները շարունեկելու համար:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:08
Սփյուռքի շուրջ 47 կառույցներ կոչ են արել քվեարկել «Հայաստան» դաշինքի օգտին
Սփյուռքի շուրջ 47 կառույցներ կոչ են արել քվեարկել «Հայաստան» դաշինքի օգտին Հայկական Սփյուռքի՝ 20 երկրներում գործող շուրջ 47...
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Վլադիմիր Գասպարյան. Քվեարկելու եմ «Պատիվ ունեմ» դաշինքի օգտին
Նախկին ոստիկանապետ, գեներալ-գնդապետ Վլադիմիր Գասպարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Կոչ եմ անում մեր հարենակիցներին, իսկ իմ նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
Թադևոս Ավետիսյան. Մնաց 2 օր. չոր թվեր՝ երկիրն անդունդ գլորելու և դուրս բերելու մասին
«Հայաստան» դաշինքի նախընտրական ցուցակի պատգամավորի թեկնածու, տնտեսագետ, իրավագետ Թադևոս Ավետիսյանն իր հերթական հոդվածում ներկայացրել...
Աղբյուր` Panorama.am
15:36
ՄԱԿ-ը նախազգուշացրել է վերահաս համաճարակի մասին, որի դեմ պատվաստանյութ չկա
Երաշտի նման թաքնված գլոբալ խնդիրը կարող է վերաճել հաջորդ համաճարակի, եթե երկրները շտապ քայլեր չձեռնարկեն՝ կլիմայի արտակարգ իրավիճակի կարգավորման...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Աշխարհում չկա այդպիսի քաղաքական վիագրա, որը կարող է բարձրացնել կապիտուլյանտի ընկած վարկանիշը. Արմեն Աշոտյան
«Աշխարհում չկա այդպիսի քաղաքական վիագրա, որը կարող է բարձրացնել կապիտուլյանտի ընկած վարկանիշը»,- ասուլիսում հայտնեց «Պատիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:16
Արթուր Վանեցյան. Վաղը չէ մյուս օրը եկեք, դուրս նետենք պարտվածին մեր միջից ու ընտրենք գալիք հաղթանակները
Նախընտրական քարոզչության վերջին օրը «Պատիվ ունեմ» դաշինքի վարչապետի թեկնածու Արթուր Վանեցյանը հանդես է եկել տեսաուղերձով....
Աղբյուր` Panorama.am
15:05
Արմեն Գևորգյան. Կոչ ենք անում մասնակցել քվեարկությանը և իրացնել Հայաստանում պատասխանատու իշխանություն ձևավորելու ձեր իրավունքը
«Հայաստան» դաշինքի ընտրական շտաբի ղեկավար Արմեն Գևորգյանը Թելագրամի իր ալիքում գրում է. «Սիրելի՛ հայրենակիցներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:57
Քաղաքագետ. «Պատիվ ունեմ» դաշինքում է մեր անվտանգային համակարգի վերականգնման համար անհրաժեշտ լավագույն թիմը
Հենց այդ դաշինքում է մեր անվտանգային համակարգի վերականգնման համար անհրաժեշտ լավագույն թիմը։
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Ռոբերտ Քոչարյան. Վստահ եմ, որ այլևս չեք խաբվելու
ՀՀ երկրորդ  նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը նախընտրական քարոզարշավի վերջին օրն ուղերձ է հղել, որտեղ ասված է. «Սիրելի ժողովուրդ,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:45
Իշխանական իրավապահ համակարգի եռյակը՝ ԱԱԾ-ն, Ոստիկանությունը և Գլխավոր դատախազությունն անցել են պատժիչ գործողությունների. Արմեն Աշոտյան
«Իշխանական իրավապահ համակարգի եռյակը՝ ԱԱԾ-ն, Ոստիկանությունը և Գլխավոր դատախազությունը, երկրորդ օրն է, ինչ անցել են պատժիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:42
«Հայաստան». Անհապաղ վերացնել Գորիսի մշակույթի կենտրոնի տնօրենի ձերբակալումը
«Հայաստան» դաշինքի կենտրոնական շտաբի պաշտոնական ներկայացուցիչ Արամ Վարդևանյանը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է....
Աղբյուր` Panorama.am
14:35
Կրեմլը մեկնաբանել է Ադրբեջանում ռազմական բազա ստեղծելու Թուրքիայի ծրագրերը
ՆԱՏՕ-ի երկրների ռազմական օբյեկտների տեղակայումը Ռուսաստանի Դաշնության սահմաններին հատուկ ուշադրության առիթ է
Աղբյուր` Panorama.am
14:24
Մահվան ելքով ավտովթար՝ Արագածոտնի մարզում
Մարգարա-Վանաձոր-Տաշիր ավտոճանապարհի 50-րդ կմ հատվածում հունիսի 17-ին՝ ժամը 21:05-ի սահմաններում միմյանց են բախվել «Օպել» և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:11
Պնդում ենք, որ մինչև այս տարվա վերջ հնարավոր է կնքել Ֆրանսիայի հետ ռաղմաքաղաքական համագործակցության պայմանագաիր. Անդրեաս Ղուկասյան
 «Երեկ հեռուստաբանավեճի ժամանակ մեղմ ասած Պետրոս Ղազարյանը ստեց, երբ ասաց, որ «Ազատ Հայրենիք» դաշինքը մերժել է եզրափակիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:07
Մահվան ելքով ավտովթար՝ Ծովագյուղ-Շորժա-Վարդենիս ավտոճանապարհին
Ծովագյուղ-Շորժա-Վարդենիս ավտոճանապարհի 3.5 կմ հատվածում հունիսի 16-ին՝ ժամը 05:30-ի սահմաններում միմյանց են բախվել «Վազ 21074» և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:00
Գերմանիա օրինական աշխատանքի ծրագրով մեկնած վրացիները հայտնվել են ծանր պայմաններում
Գերմանիայում օրինական զբաղվածության ծրագրով գտնվող Վրաստանի քաղաքացիների գործով մինչև այժմ արձագանք չկա: 24 մարդ դեռ գտնվում է ծանր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
«Պատիվ ունեմ» դաշինքի ներկայացուցիչները ներկա են գտնվել նորապսակ զույգի ամուսնության արարողությանը,
Հունիսի 17-ին «Պատիվ ունեմ» դաշինքի թեկնածուները եզրափակել են նախընտրական հանդիպումները մայրաքաղաքում։ Դաշինքի ֆեյսբուքյան էջի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:46
Ավելուկի փառատոն Վարդենիկում
Հունիսի 19-ին՝ այս ամռան թերևս ամենաԱՊԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ օրը, Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիկ գյուղում կանցկացվի արդեն ավանդական դարձած Ավելուկի փառատոնը։...
Աղբյուր` Panorama.am
13:43
Օնիկ Գասպարյանի կոչը՝ աջակցել Ռոբերտ Քոչարյանին ու իշխանության դեմ պայքարող մյուս ուժերին
Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի նախկին պետ, գեներալ-գնդապետ Օնիկ Գասպարյանը հանդես է եկել ուղերձով։ «Փաստինֆո»-ի հրապարակած ուղերձի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:37
Հայկական պատմամշակութային ժառանգությունը կներկայացվի Չեխիայի տարբեր քաղաքներում
Հայկական պատմամշակութային ժառանգությունը ներկայացվելու է Չեխիայի տարբեր քաղաքներում։ Ծրագիրն իրականացվում է Սլավոնական մշակույթի օրերի ավանդական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:33
Եվրոպական երկրները աջակցություն կցուցաբերեն Հայաստանում ընտրական գործընթացին
Հայաստանի կառավարության պաշտոնական խնդրանքով՝ Եվրոպական միությունը (ԵՄ), Գերմանիայի, Նիդեռլանդների, Շվեդիայի, Շվեյցարիայի և Միացյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:28
Իրանի արտգործնախարար. Ինքնորոշման իրավունքը ժողովրդի կարևորագույն իրավունքն է
Իրանի արտգործնախարարը հայտարարել է. «Ինքնորոշման իրավունքն ամենակարևոր իրավունքներից մեկն է, որը իրանական ժողովուրդը ձեռք բերեց...
Աղբյուր` Panorama.am
13:28
Նույն խրամատում պատերազմ անցած երկու եղբոր է իրար դեմ հանել. Գեղամ Մանուկյան
«Թուրքն անգամ այդ չէր կարող անել։ Սատանան վերացնենք մեր միջից։ Վստահ եմ, լինելու է։ Մենք հաջողելու ենք դա անել»։
Աղբյուր` Panorama.am
13:19
Միքայել Մինասյան․ Հիշենք՝ ինչ ձեռնարկեց հեղափոխական ուժը, լավագույն դեպքում ավարտվեց ձախողմամբ, առավել հաճախ՝ ողբերգությամբ
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը թելեգրամի իր էջում տեսանյութ է հրապարակել ու գրել․ «Երեկ, Երբ Նիկոլն ու իր շքախումբը...
Աղբյուր` Panorama.am
13:17
Ռուսաստանի հայերի միության նախագահը պատասխանել է Ադրբեջանի մեղադրանքներին
Ռուսաստանի հայերի միության նախագահ Արա Աբրահամյանը «ՌԻԱ նովոստի»-ին ասել է, որ ինքը դեռ պաշտոնական տեղեկություն չի ստացել միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
13:13
Համաշխարհային մարդասիրական նոր ճգնաժամ. փախստականների հիմնախնդիր
Ասել եմ՝ որ րոպեին մեր գյուղը տան` Հադրութy, անգամ, եթե այստեղ մեկ օրվա գործ մնացած լինի, միևնույն է՝ գնալու եմ մեր գյուղ։
Աղբյուր` Panorama.am
12:51
Լիա Իվանյան. Ճամփաբաժնին
Ահա և հասանք ճամփաբաժնին։ Երկու օր ունենք մեր ազգի հետագա ընթացքը որոշելու համար․ աջ գնանք՝  ծվատված երկիրը վերականգնելու ճանապարհն...
Աղբյուր` Panorama.am
12:48
Նորայր Նորիկյան. Ժողովրդին սթափության, զգոնության կոչ եմ անում
««Ֆավորիտ» համարվող քաղաքական ուժերին այդպես էլ չհաջողվեց քաղաքակիրթ բանավեճի միջոցով ներկայացնել իրենց տեսլականը Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:42
ՄԻՊ-ը կդիմի ՍԴ՝ վիճարկելու նախընտրական քարոզչությանը վերաբերող ՔՕ 149.1-րդ հոդվածը
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը  նշում է՝ խիստ մտահոգիչ են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149.1-րդ հոդվածի 2021թ. ապրիլի 28-ի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են
22:28 12/06/2021

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}