19:09 22/06/2017

Հրեա հայագետ. Հայկական ամենահին արձանագրությունները գտնվում են Իսրայելում

Մայքլ Սթոունը հրեա հայագետ է, ով հիմնադրել և երկար տարիներ ղեկավարել է Երուսաղեմի Հրեական համալսարանի հայագիտության բաժինը: Նա 40 գրքերի և 400-ից ավելի հոդվածների հեղինակ է, որոնցից մեծ մասը հայկական թեմաներով են: ScholArm-ին տված հարցազրույցում նա պատմում է հայագիտության ոլորտում իր գործունեության, այդ թվում յուրահատուկ հնագիտական բացահայտումների մասին: 



«Ես սկսեցի սովորել հայերեն իմ դոկտորական թեզը գրելու ընթացքում: Այդ ժամանակ իմ մեջ ծնվեց սերը հայ ժողովրդի և նրա ստեղծագործական ոգու հանդեպ: Ես նաև սովորեցի գնահատել հայկական երաժշտությունն ու արվեստը իմ կնոջ միջոցով, ով հայ մշակույթի մասնագետ էր», – պատմում է դոկտոր Սթոունը:

«Հայերեն լեզվով գրված աստվածաշնչյան պատմությունների մեծ քանակ կա, որոնք ընդգրկված չեն Աստվածաշնչի մեջ, բայց փոխանցվել են մեզ բանավոր պատմությունների միջոցով: Ես բազմաթիվ այդպիսի նյութեր եմ հրապարակել: Վերջերս Երևանում տպագրել եմ այդպիսի տեքստերի մի ժողովածու (հրատարակվել է Մատենադարանի կողմից)», - ասում է նա: Սթոունը թարգմանել է նաև հայկական միջնադարյան պոեզիա, այդ թվում Առաքել Սյունեցու «Ադամ-գիրք»-ը, որի մասին հիացմունքով է խոսում: 

Հրեա պատմաբանը հետաքրքրվում է նաև հայ արձանագրագիտությամբ: Նա պեղումների արդյունքում բացահայտել է մի շարք հին հայկական արձանագրություններ Սինայի անապատում: 

«1970-1980-ականներին Սինայի լեռան վրա և դրա շրջակայքում մենք գտանք շատ հին հայկական արձանագրություններ: Դրանք արվել էին 430-440 թվականներին` այսինքն այն ժամանակ, երբ ամենայն հավանականությամբ Մեսրոպ Մաշտոցը դեռ կենդանի էր», – ասում է նա:

Իր գրքերից մեկի մեջ տեղ են գտել ամենահին հայկական արձանագրությունները: Դրանք հայերեն լեզվով գրված անձնանուններ են, որոնք գտնվել են Սինայի լեռան վրա և Նազարեթում արված պեղումների արդյունքում, և թվագրվում են 447 թ.-ից առաջ: Սթոունի խոսքերով՝ այդպիսի հնության նյութեր չկան անգամ ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ինստիտուտում:

Սթոունը մասնակցել է նաև Հայաստանում` Եղեգիս գյուղի շրջակայքում արված պեղումներին: Այնտեղ նրանք գտել են հրեական գերեզմանոց՝ 13-րդ դարի եբրաերեն և արամեերեն արձանագրություններով:  Դա վկայում է այն մասին, որ 13-րդ դարում Հայաստանում բնակվել է հրեական համայնք: Սթոունի հավաստմամբ այդ հրեաները եկել էին Հայաստան Իրանից: Այժմ բանասեր Արամ Թոփչյանի հետ միասին նրանք գիրք են պատրաստում Հայաստանում հրեաների պատմության մասին:  

Անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության թեմային՝ Սթոունն ասում է, որ այն պետք է ճանաչվի (այդ թվում և Իսրայելի կողմից) և փոխհատուցվի, քանի որ դա կարևոր հարց է ողջ մարդկության համար: Երուսաղեմի Հրեական համալսարանում նրանք պաշտոնապես նշում են Հայոց ցեղասպանության հիշատակման օրը, հավելում է նա:

Այժմ Մայքլ Սթոունը թոշակի է անցել, բայց շարունակում է Հրեական համալսարանում դասավանդել գրաբար: Հայերեն ներկայումս դասավանդում է նրա նախկին ուսանողը: Նրանք նաև հաճախ հրավիրում են հայերենի մասնագետներ արտերկրից (օրինակ Թեո Վան Լինտը Օքսֆորդի համալսարանից)` կարճաժամկետ դասախոսություններ կարդալու: Համալսարանի հայագիտական բաժինը ներկայումս ունի մոտ 30 ուսանող:  Դոկտոր Սթոունը ամեն տարի այցելում է Հայաստան` Մատենադարանում իր աշխատանքները շարունեկելու համար:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:11
Հայաստանի ու Արցախի նախկին նախագահների մասնակցությամբ խորհրդակցություն է անցկացվել
ՀԱԿ խոսնակ Արման Մուսինյանը գրել է. «Ի լրումն երեկ հրապարակված հաղորդագրության, տեղեկացնում եմ. Արցախի և Հայաստանի ներկա մտահոգիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:08
ՊՆ ներկայացուցիչ. Փոխգնդապետ Տիգրան Աշոտյանը ողջ առողջ է
Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Արծրուն Հովհաննիսյանը գրել է. «Տիգրան Աշոտյանը հետմահու չի պարգևատրվել երկրորդ աստիճանի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
ԱՆ ներկայացուցիչը կորոնավիրուսային հիվանդության իրավիճակը Հայաստանում ծայրահեղ ծանր է գնահատում
Հայաստանում կորոնավիրուսի վարակակիրների թվի ավելացումը եթե շարունակվի, առողջապահական համակարգն ուղղակի չի կարող դիմակայել, իսկ այսօր, այս պահին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:01
Մոսկվան իր «մուժսկոե սլովո»-ն պետք ա վերջում ասի. Արմեն Մինասյան
Քաղաքագետ Արմեն Մինասյանը կարծում է, որ նույնիսկ մոլի հակառուսական տրամադրություն ունեցողները հասկանում են, որ բանալին Մոսկվայում է։ Ինչ ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
14:48
Դավիթ Խաժակյան. Ինչպես դուք, այնպես էլ ես ապշած եմ ավագանու որոշումից
Երևանի ավագանու «Լույս» խմբակցության ղեկավար Դավիթ Խաժակյանը գրում է. «Երեկ տեղի ունեցած ավագանու նիստից հետո ինձ հարցնում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
Արցախում կամավորներ են պետք
ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ Գայանե Աբրահամյանը, որ այս օրերին Ստեփանակերտում է, գրել է. «Այս օրերին Արցախում մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:29
Հայրենիքի խիզախ ու ժպտերես պաշտպանները. ֆոտոշարք առաջնագծից
ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը առաջնագծից հերթական ֆոտոշարքն է հրապարակել։
Աղբյուր` Panorama.am
14:21
Էդմոն Մարուքյանը տեղեկություններ ունի վարչապետի և ՀՀ նախկին նախագահների հանդիպման մասին
«Ես շուրջ 24 օր որևէ ներքաղաքական մեկնաբանություն չեմ արել և հիմա էլ չեմ կարող մեկնաբանել: Դրա պատասխանը պետք է տա վարչապետը կամ դրա մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:14
Մենք արևմուտքին և Եվրոպային պարտադրում ենք հավատարիմ մնալ իրենց իսկ հռչակած արժեհամակարգին․ Սամսոնյան
«Նամակն ուղարկվել է, սակայն դեռևս գրավոր արձագանք չեմ ստացել, բայց նամակն ուղարկելու նույն օրը մենք տեսանք, որ ՄԱԿ-ի հայաստանյան...
Աղբյուր` Panorama.am
14:04
Աննա Հակոբյանը նամակներ է ուղարկել տարբեր երկրների առաջին տիկնանց
ՀՀ վարչապետի տիկին Աննա Հակոբյանն իր ֆեյսբուքյան էջում նամակ է հրապարակել՝ նշելով, որ այն ուղարկել է իր լավ բարեկամ՝ Բրազիլիայի առաջին տիկին...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Ակցիա Իտալիայի դեսպանատան դիմաց. «Դուրս եկեք, ձեզ չենք սպանի, ոչ Ալիևն ենք, ոչ էլ Էրդողանը»
Հայաստանում Իտալիայի դեսպանատան շենքի դիմաց այս պահին բազմամարդ է։ Մի շարք քաղաքացիներ պահանջում են դեսպանատան ներկայացուցիչների հետ հանդիպում։...
Աղբյուր` Panorama.am
13:48
Կրակային այս խտության պարագայում ստատիկ բնագծեր պահելը հազարավոր կորուստներ է նշանակում. Հովհաննիսյան
«Սահմանին կայուն լարված վիճակ է, այսինքն՝ մարտական գործողությունները չեն դադարում, ուղղակի գիշերային ժամերին մի փոքր թուլանում է...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Քլունի. Հույս ունեմ, որ մոտ ապագայում «Ավրորա» մրցանակի կարիք չի լինի
Աշխարհահռչակ դերասան Ջորջ Քլունին հայտարարել է՝ աղոթում են խաղաղության հաստատման համար։ «Մենք հույս ունենք և աղոթում ենք, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:24
ՌԴ-ն ողջունում է Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարների՝ Մոսկվայում հանդիպելու ցանկությունը
Ռուսաստանը ողջունում է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի` Մոսկվայում հանդիպում անցկացնելու ցանկությունը: ՏԱՍՍ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:19
Վարդան Ոսկանյան. Իրանի ներսում պանթյուրքական բաշիբոզուկների ծպտյալ խմբերի զգալի մասը «փուռն են գնացել»
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է. «Չգիտեմ, որքա՞ն արկ, հրթիռ և այլ ռազմամթերք է սպառել Բաքվի բռնապետն այս պատերազմի ընթացքում, բայց...
Աղբյուր` Panorama.am
13:09
«Դեմոկրատական այլընտրանք». Աընդունելի է «տարածքներ՝ խաղաղության դիմաց» բանաձևը
«Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության Քաղաքական խորհուրդը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Քննարկելով Արցախում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:02
Ռուսաստանի կողմից բոլոր իրավական հիմքերը ձևավորված են ահաբեկիչներին հարված հասցնելու համար. Էդմոն Մարուքյան
«Պայմանավորվել են Մինսկի խմբի համանախագահ երկրի հովանավորությամբ, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ ՌԴ հրավերով, հետևաբար ՌԴ-ն...
Աղբյուր` Panorama.am
12:51
Գերմանիայում ՀՀ դեսպան. Արցախի ժողովրդի անվտանգությունը պահպանելու միակ ճանապարհը ԼՂ անկախության ճանաչումն է
Գերմանիայում Հայաստանի դեսպան Աշոտ Սմբատյանը երեկ հյուրընկալվել է Գերմանիայի դաշնային կառավարության մամուլի ծառայությունում: Գերմանական և...
Աղբյուր` Panorama.am
12:36
Պատերազմը պետք է այնպես ավարտենք, որ հաջորդ սերնդին նոր խնդիրներ չփոխանցենք. Տիգրան Աբրահամյան
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Այս անգամ պատերազմը պետք է այնպես...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Beeline. Անվճար զանգեր Արցախում
Արցախում ռոումինգում գտնվող իր բաժանորդների համար Beeline-ը սահմանում է 0 դրամ/րոպե սակագին՝ բոլոր մուտքային զանգերի, դեպի Արցախի տեղական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:24
ՊՊԾ գնդի գրավման գործով ամբաստանյալներից շատերը դատարան չներկայացան
ՊՊԾ գնդի գրավման գործով «Սասնա ծռերի» դատական այսօրվա նիստը հետաձգվեց ամբաստանյալների, փաստաբանների մեծ մասի ներկա չլինելու...
Աղբյուր` Panorama.am
12:20
Մոսկվա է մեկնել նաև Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը
Այսօր Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվա է մեկնել նաև Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովը։ Այս մասին գրում է «Ռիա Նովոստի»...
Աղբյուր` Panorama.am
12:16
Զոհվածների հետ համատեղությամբ ապրող ծնողները, երեխաներն ու ամուսինները կազատվեն վարկային պարտավորություններից
«Առաջարկվում է հնարավորություն ընձեռել, որպեսզի բանկերն ու վարկային կազմակերպությունները կարողանան առանց հարկային հետևանքներ կրելու ներել...
Աղբյուր` Panorama.am
12:07
ԱԺ-ն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց արտահերթ կարգով ներկայացված օրենքները
ԱԺ-ն այսօրվա արտահերթ նիստում առաջին ընթերցմամբ միաձայն ընդունեց «Ռազմական դրության ժամանակահատվածում հարկային արտոնություններ սահմանելու...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
ԱՆ. Հիշեք, բժիշկներն այս պահին զինվորներին են պետք
Առողջապահության նախարարի մամուլի խոսնակ Ալինա Նիկողոսյանը, հաշվի առնելով Հայաստանում կորոնավիրուսի վարակակիրների՝ օր օրի ավելացող թիվը, գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
11:49
Առաջարկվում է ռազմական, հումանիտար և առողջապահական նշանակության ապրանքների ներմուծումն ազատել ԱԱՀ-ից
«Առաջարկվում է ռազմական, հումանիտար և առողջապահական նշանակության ապրանքների ներմուծումն ազատել ԱԱՀ-ից, իսկ եթե տվյալ ապրանքը ենթակա է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:42
Տարածաշրջանային երկրներն այս իրողությանը չեն դրսևորել լուրջ հակազդեցություն. Փաշինյան
«Միջազգային մակարդակով հաստատվել է, որ ռազմական գործողություններին մասնակցելու նպատակով Սիրիայից վարձկան ահաբեկիչներ են տեղափոխվում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
Երևանում հանդիպել են Հայաստանի ու Արցախի պաշտոնաթող նախագահները
ՀՀ երկրորդ նախագահի գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սողոմոնյանը հաստատել է  Ռոբերտ Քոչարյանի ու Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանի, Բակո...
Աղբյուր` Panorama.am
11:28
Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովը 9 հարցից հրատապության կարգով ընդունեց միայն երկուսը
Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի այսօրվա նիստում նախագահող  Բաբկեն Թունյանը  հայտնեց, որ օրակարգում կա առաջին ընթերցման 3 հարց և...
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Առաջարկվում է ներել ռազմաճակատում զոհված կամ վիրավորված քաղաքացիների վարկային պարտավորությունները
Մեկնարկել է Կառավարության նախաձեռնած ԱԺ արտահերթ նիստը, գրանցվել է 84 պատգամավոր։ Օրակարգային երկու հարցերի մեկը վերաբերում է  ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}