Քաղաքական 10:15 28/09/2017 Աշխարհում

Հայաստանի քրդական դիլեման

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Սեպտեմբերի 25-ին Իրաքի Քրդստանում կայացած անկախության հանրաքվեն լուրջ քննարկումների տեղիք տվեց նաև Հայաստանում։ Քրդստանի հնարավոր անկախության նկատմամբ տարածաշրջանի երկրների հիմնականում թշնամական վերաբերմունքի ֆոնի վրա հայաստանյան պաշտոնական արձագանքները չեզոք էին, իսկ քաղաքական հանրության մեջ կա որոշակիորեն արտահայտված համակրանք։ Փորձագիտական շրջանակներում հարցը դիտարկվում է ճանաչել թե չճանաչելու կամ երբ ճանաչելու տեսանկյունից։

Թերևս նման մոտեցումը բնական է, քանի որ Հայաստանը միջազգային ասպարեզում մշտապես հանդես է եկել ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանության դիրքերից։ Բայց սա խնդրի միայն մի կողմն է։ Իրականում, ոչ կոնսենսուսային ճանապարհով ստեղծված քաղաքական միավորների հետ հարաբերվելը լուրջ մարտահրավեր է Հայաստանի համար։ Նորմատիվային տեսակետից՝ անկախ ինքնորոշվող սուբյեկտի ով լինելուց, Հայաստանը պետք է որ սատարի անկախության ձգտումներին։

Բայց կա նաև քաղաքական նպատակահարմարության խնդիր, և գրեթե միշտ նման դեպքերում խաչվում են գործընկեր երկրների շահերը։ Հայաստանը չի ճանաչել Կոսովոն, Պաղեստինը, չխոսենք Աբխազիայի, Հարավային Օսեթիայի, Մերձդնեստրի մասին։ Եվ դա չի արվել շահերի պարզ հաշվարկի արդյունքում։ Այս պրակտիկան ոմանք կանվանեն ռեալպոլիտիկ, մյուսները դիվանագիտական ճկունություն, իսկ քննադատները՝ անզորության դրևսորում։ Այդուհանդերձ, արժե նշել, որ միջազգային հարաբերություններում նորմերի ու գործողությունների միջև ուղղակի, մեխանիկական կապ չկա։ Կա ամենատարբեր համամասնություններով  իրավունքի և նպատակահարմարության համադրում։

Ինչևէ, ճանաչել-չճանաչելու դիլեմայից դուրս գալու համար առաջարկվել է «քանի դեռ Լեռնային Ղարաբաղը չի ճանաչվել Հայաստանի կողմից, մնացած միավորներն էլ չեն ճանաչվի» բանաձև։ Այս մոտեցումը տրամաբանական է թվում, սակայն ոչ բոլոր հարցերին է պատասխան տալիս։

Գալով Քրդստանի անկախության հնարավոր ճանաչման խնդրին՝ անհրաժեշտ է նշել, որ նորմատիվային ու քաղաքական ասպեկտներից բացի, կա նաև խնդրի հոգեբանական-հուզական կողմը։ Ճիշտ է, ներկայումս հայ-քրդական հարաբերությունները բավականին ջերմ են, և Թուրքիայի նկատմամբ երկուստեք ունեցած, մեղմ ասած, անբարյացկամ վերաբերմունքը ընդհանուր գործունեության հիմք է տալիս, սակայն Ցեղասպանության շրջանում քրդերի գործած արարքների դառնությունը դեռևս ամբողջապես չի վերացել։ Մի կողմից գրավիչ է թվում Թուրքիայի թիկունքում բարեկամ երկիր ունենալու հեռանկարը, մյուս կողմից էլ անցյալի տրավմաները հեշտ չեն մոռացվում։

Խճանկարին ավելացնենք նաև տնտեսական բաղադրիչը։

Ներկայումս որոշակի գործարար կապեր կան Իրաքի Քրդստանի հետ և նրա անկախացումը կարող է լրացուցիչ խթան լինել տնտեսական համագործակցության համար։ Նման հեռանկարը հնարավոր կլինի, եթե Իրանն ու Թուրքիան, ովքեր Իրաքի քրդերին այժմ սպառնում են ցամաքային ու գուցե նաև օդային շրջափակումով, ևս ընդունեն անկախ Քրդստանի գոյության իրավունքը։

Հետագա զարգացումները դեռևս պարզ չեն, քաղաքական-դիվանագիտական լարվածությունը կարող է վերաճել նաև ռազմական կոնֆլիկտի։ Ներկա դրությամբ Քրդստանի անկախությանը կտրականապես դեմ երկրների թվում են նաև Իրանը և Իրաքը, որոնց շահերը Հայաստանը պետք է հաշվի առնի իր հետագա քայլերը մշակելիս։

Քաղաքական նպատակահարմարության տեսակետից այս պահի լավագույն մարտավարությունը Հայաստանի համար թերևս սպասելն է։ Կախված գործընթացներից՝ հաջորդ փուլում կարելի է անցնել «փոխգործակցություն առանց ճանաչման» մոտեցմանը, որի շրջանակներում հնարավոր է հարաբերություններ զարգացնել, որը կախված չի լինի Քրդստանի վերջնական կարգավիճակից։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:30
Ապօրինի անտառահատումների հետևանքով պետությանը պատճառվել է ավելի քան 244 մլն դրամի վնաս
Գործով բացահայտվել են կաշառք ստանալու և մի շարք այլ հանցագործությունների նոր դրվագներ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Իսպանական մամուլի անդրադարձը Պեդրո Ագրամունտի կաշառակերության մեղադրանքներին
Վերջին օրերին իսպանական մամուլն ակտիվորեն անդրադառնում է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի նախկին նախագահ, Իսպանիայի ժողովրդական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Հանրահավաքների ընթացքում տուժածներից մեկի վիճակը ծանր է. ԱՆ
Այսօր, ժամը 18։30-ի դրությամբ Երևանի բժշկական կենտրոններում բուժվում է հանրահավաքների ընթացքում տարբեր օրերին տուժած 6 քաղաքացի։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Հայոց ցեղասպանության 103-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառում Ստրասբուրգում
Ապրիլի 24-ին Ստրասբուրգ քաղաքի Հանրապետության հրապարակի «Մեր զոհերը» հուշարձանի մոտ տեղի է ունեցել Հայոց ցեղասպանությունը ոգեկոչող...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Թուրքմենստանում կանանց արգելել են մարմինն ընդգրկող հագուստ կրել
Թուրքմենիայում ոչ պաշտոնապես արգելել են մարմինն ընդգրկող, կառուցվածքն ընդգծող, կիպ զգեստները: Այս մասին տեղեկացնում է Lenta.ru-ն: Նշվում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Հրապարակում հայտարարվեց Նիկոլ Փաշինյանի անունը՝ որպես ժողովրդի թեկնածու
«Այսօր մենք վերջանականապես մերժեցինք սուտը և թույլ չտվեցինք իրավիճակից օգտվողներին մեզանից գողանալ մեր հաղթանակը: Այսօր արդեն վստահաբար...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Սպանության փորձ Չարենցավանում
Հարուցվել է քրեական գործ
Աղբյուր` Panorama.am
19:57
Հանրահավաքը մեկնարկեց. Չգերազանցել սահմանված արագությունը
«Պետք է կարողանանք ինքնակազմակերպվել, որպեսզի այս հեղափոխությունը հասցնենք հանգուցալուծման: Ինչպես ցանկացած հեղափոխություն, սա էլ կհամարվի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Պաշտոնաթող նախագահ Սերժ Սարգսյանն ուղերձ է հղել ՀՀ ԱԺ Հանրապետական ֆրակցիայի պատգամավորներին
ՀՀ 3-րդ Նախագահ, ՀՀԿ նախագահ Սերժ Սարգսյանն ուղերձ է հղել Ազգային ժողովի Հանրապետական խմբակցության պատգամավորներին: «Արմենպրես»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Արցախի ՊՆ. Հակառակորդի կրակոցից զինծառայող է վիրավորվել
Ապրիլի 25-ին` ժամը 17:10-ի սահմաններում, ՊԲ հյուսիսային ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասում հակառակորդի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Հրապարակում սպասում են հանրահավաքի մեկնարկին
Հանրապետության հրապարակում ժամը 19-ին նախատեսված հանրահավքը դեռ չի մեկնարկել: Այս պահին հնչում է կենդանի երաժշտություն, ելույթով հանդես է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Ներկայացվել է քննչական գործողություններին ընթերակայի մասնակցությանը վերաբերող օրենսդրական բարեփոխումները
ՀՀ Ազգային ժողովը 2018թ. մարտի 23-ին  ընդունել է «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
ԱՆ. Հորդորում ենք քաղաքական և քաղաքացիական բոլոր կողմերին կանխատեսել իրենց քայլերը
Առողջապահության նախարարությունը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Հարգելի հայրենակիցներ` Հայաստանի Հանրապետությունում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Բոյարսկու կինը պատմել է ամուսնու՝ խմիչքից կախվածության մասին
Կինոյի և թատրոնի դերասանուհի Լարիսա Լուպպիանը պատմել է այն մասին, որ դերասան Միխայիլ Բոյարսկու հետ իր ամուսնությունը հայտնվել է վտանգի տակ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:07
ՀՀ ԶՈւ խումբը մասնակցում է ռազմական նշանակության բեռնափոխադրումների կազմակերպման հարցերով խորհրդատվություններին
ՀՀ զինված ուժերի աշխատանքային խումբը` ԶՈՒ ավիացիայի վարչության պետի` թռիչքային պատրաստության գծով տեղակալի գլխավորությամբ, մասնակցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Էմիլ Տարասյանն ազատվել է Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի տեղակալի պաշտոնից
ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Կարեն Կարապետյանի հրամանագրով Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի տեղակալ Էմիլ Տարասյանն ազատվել է զբաղեցրած...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Ռուսաստանում սկսվել է Թուրքիային մատակարարվելիք «S-400»-ների արտադրությունը
Ռուսական սպառազինության արտահանմամբ զբաղվող «Рособоронэкспорт» պետական ընկերությունը սկսել է զբաղվել ռուսական «S-400»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Ղազախստանում ամերիկյան երկու բազա կհայտնվի
Ղազախստանը վերջնական որոշում է կայացրել ԱՄՆ-ի ռազմածովային ուժերի կողմից ղազախական «Ակտաու» և «Կուռիկ» նավահանգիստներն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
ՀՅԴ. Հայտարարում ենք քաղաքական կոալիցիային մեր մասնակցության դադարեցման մասին
ՀՅԴ Գերագույն մարմինը տարածել է  հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Ժողովրդային շարժման արդյունքում Հայաստանում ստեղծվել է մի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Կարեն Կարապետյանը և Պյոտր Սվիտալսկին կարևորել են ներքաղաքական իրավիճակի կարգավորումը երկխոսության միջոցով
Վարչապետի պաշտոնակատար Կարեն Կարապետյանը հանդիպել է ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկիի հետ: Այդ մասին տեղեկանում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Ինքնակառավարվել այնպես, որ չխոչընդոտվի պետական մարմինների հանրային ֆունկցիաների իրականացումը. ոստիկանություն
Ոստիկանությունը հայտարարում է, որ փողոցները փակելու պատճառով շտապ օգնության և հանրային սպասարկման այլ տրանսպորտային միջոցները չեն կարողանում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Վերջին երկու օրերին աշխարհում 28 երկրաշարժ է տեղի ունեցել
4 և ավելի մագնիտուդ հզորության առնվազն 28 լուրջ երկրաշարժեր են տեղի ունեցել աշխարհում՝ վերջին երկու օրերին: Այս մասին տեղեկացնում է 360tv.ru-ն:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Վարույթ է ընդունվել Էրեբունի վարչական շրջանում տեղի ունեցած անկարգությունների դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ստացվել և վարույթ է ընդունվել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Գործադրվում են առավելագույն ջանքեր ցուցարարների և այլ քաղաքացիների իրավունքների լիարժեք պաշտպանության համար. Թաթոյան
Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից արտակարգ ռեժիմով աշխատանքի պայմաններում գործադրվում են ցուցարարների և այլ քաղաքացիների իրավունքների լիարժեք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Կարեն Կարապետյանն ու Ռիչարդ Միլսը քննարկել են Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին առնչվող մի շարք հարցեր
Վարչապետի պաշտոնակատար Կարեն Կարապետյանն ընդունել է Հայաստանում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ռիչարդ Միլսին: Զրուցակիցները քննարկել են Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Արման Խաչատրյանն իր դիմումի համաձայն ազատվել է Տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների փոխնախարարի պաշտոնից
Վարչապետի պաշտոնակատար Կարեն Կարապետյանի հրամանագրով Արման Խաչատրյանն ազատվել է ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Արարատյան. Կարեն Կարապետյանի հրաժարականի մասին լուրերը ապատեղեկատվություն են
Կարեն Կարապետյանի հրաժարականի մասին լուրերը ապատեղեկատվություն են և որևէ առնչություն չունեն իրականության հետ: Այս մասին գրել է վարչապետի մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Մալարիայի համաշխարհային օրն է
Յուրաքանչյուր տարի, ապրիլի 25-ին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) նշում է որպես Մալարիայի համաշխարհային օր: Թեև 2000...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
Արմեն Սարգսյանը շարունակում է խորհրդակցություններն ու հեռախոսազրույցները
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը շարունակում է խորհրդակցություններն ու հեռախոսազրույցները խորհրդարանական և արտախորհրդարանական քաղաքական ուժերի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:41
ԳԱԱ-ն կոչ է անում բոլոր կողմերին խնդիրների լուծումները գտնել բանակցային եղանակով
ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիան հայտարարությամբ է հանդես եկել. «Հարգելի հայրենակիցներ, Այսօր քաղաքացիական հասարակությունը...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանում երթերը շարունակվում են
17:53 25/04/2018

Երևանում երթերը շարունակվում են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}