Քաղաքական 10:00 05/04/2018 Աշխարհում

Երեք կայսրերի «ոչ սրբազան» դաշինքը. Ռուսաստան, Թուրքիա, Իրան

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

XIX դարի վերջին միացյալ Գերմանիայի կանցլեր Բիսմարկի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց  «Երեք կայսրերի դաշինքը», որը միավորում էր Գերմանիայի, Ռուսաստանի և Ավստրո-Հունգարիայի կայսրերին: Միապետերի այս միությունը փորձ էր վերականգնելու 1815թ. նապոլեոնյան պատերազմներից հետո ստեղծված նույն կայսրերի «Սրբազան դաշինքը» և կոչված էր ապահովելու խաղաղությունը և ուժերի հավասարակշռությունը Եվրոպայում, մասնավորապես` Բալկաններում: Երեք կայսրերի դաշինքը երկար չգոյատևեց: Այն իրավիճակային դաշինք էր, որն անդամ երկրների միջև եղած անհաղթահարելի հակասությունների ու շահերի բախման պատճառով շատ արագ փլուզվեց, և երեք կայսրերը առաջին համաշխարհային պատերազմում հայտնվեցին խրամատների տարբեր կողմերում:

Նման մի խմբավորման ստեղծման տպավորություն են թողնում Ռուսաստանը, Թուրքիան և Իրանը, որոնց նախագահները համատեղ քայլեր են ձեռնարկում Սիրիայում իրավիճակը կարգավորելու հարցում գերակա դիրք ունենալու ուղղությամբ, հատկապես երբ եվրոպական երկրները և ԱՄՆ-ն առանձնապես մեծ հետաքրքրություն չեն դրսևորում այդ հարցում: Երեք երկրները դարեր շարունակ եղել են տարածաշրջանային մրցակիցներ և նրանց միջազգային շփումները հաճախ եղել են ռազմական բախումների տեսքով: Բացի աշխարհաքաղաքական տեսակետից, այս երկրներն ունեն նաև քաղաքակրթական ու կրոնական տարբերություններ, որոնք պատմության ընթացքում երբեմն բռնի դրսևորումներ են ստացել: Ռուսաստանը հաճախ ներկայանում է որպես ուղղափառ քրիստոնեության առաջամարտիկ, Թուրքիայի ներկայիս իշխանություններն անթաքույց հանդես են գալիս սուննի մուսուլմանների հովանավորի դերում` օսմանյան խալիֆայության հետքերով, իսկ Իրանը շիա իսլամի միջնաբերդն է:

Այս ամբողջ հակասություններով հանդերձ՝ օրվա աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, ներառյալ այն հանգամանքը, որ երեք երկրներն էլ քաղաքական խնդիրներ ունեն Արևմուտքի հետ, ստիպել է ՌԴ-ին, Թուրքիային և Իրանին գնալու իրավիճակային դաշինքի և փորձելու համատեղ ջանքերով լուծելու Սիրիայի խնդիրը: Հարցը բարդանում է նրանով, որ հենց Սիրիայի հարցում նրանց դիրքորոշումներ տրամագծորեն տարբեր են. Ռուսաստանն ու Իրանը սատարում են գործող նախագահ Ասադին, իսկ Թուրքիան` ընդդիմությանը: Կարևոր փորձաքար է նաև քրդական հարցը և նրանց հնարավոր ինքնավարության տրամադրումը:

Երեք երկրներն էլ Սիրիայում ունեն որոշակի ուժային ազդեցություն, ինչը թույլ է տալիս նրանց էական դերակատարում ունենալ սիրիական ճգնաժամի հանգուցալուծման գործընթացում: Ռուսաստանը լուրջ օդուժ ունի, իսկ Իրանը` ցամաքային ներկայություն` նաև աշխարհազորային խմբավորումների տեսքով: Թուրքիան ևս ռազմական ազդեցությունը մեծացրեց՝ անցած ամիսներին Աֆրինիում քրդական YPG-ի դեմ հարձակման և որոշ տարածքներ իր վերահսկողության տակ վերցնելու միջոցով:

Երեք երկրներն անցած տարի նախաձեռնել էին ՄԱԿ-ի հովանու ներքո Ժնևում ընթացող Սիրիայի հարցով խաղաղ բանակցություններին զուգահեռ Աստանայի գործընթացը, որը երաշխավորելու նպատակով նախաձեռնվել էր երեք նախագահների եռակողմ հանդիպումների ձևաչափը: Նման առաջին հանդիպումը տեղի էր ունեցել անցած տարի նոյեմբերի 22-ին` Սոչիում: Երկրորդը տեղի ունեցավ ապրիլի 4-ին՝ Անկարայում: Հանդիպման արդյունքում ընդունված համատեղ հայտարարության մեջ նախագահները նախ գոհունակություն են հայտնում Աստանայի գործընթացի առաջին տարվա ձեռքբերումներից և նշում, որ այն «միակ արդյունավետ միջազգային նախաձեռնությունն է, որ օգնելու է նվազեցնել բռնությունը Սիրիայում և նպաստելու է խաղաղությանն ու կայունությանը Սիրիայում` խթանելով Ժնևի գործընթացը»:

Նախագահներն իրենց ամուր և շարունակական հանձնառությունն են հայտնում «Սիրիայի ինքնիշխանությանը, անկախությանը, միասնությանը, տարածքային ամբողջականությանը և ոչ-սեկտային (non-sectarian) բնույթին»: Հայտարարության մեջ ընդգծվում է, որ ահաբեկչության դեմ պայքարի քողի տակ նոր իրողություններ չպետք է ստեղծվեն և վճռականություն են հայտնում պայքարել անջատողականության դեմ: Կարևորվում է  Սիրիական ազգային երկխոսության կոնգրեսի աշխատանքը, որը գումարվել էր հունվարի 30-ին Սոչիիում, ընդգծվում է խաղաղ կարգավորման անհրաժեշտությունը և Իսլամական պետություն կազմակերպության վերջնական ոչնչացման վճռականությունը: Սիրիայի հարցով հաջորդ եռակողմ հանդիպումը նախատեսվում է անցկացնել Թեհրանում:

Վերջերս ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամպը հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ն շուտով դուրս կգա Սիրիայից: Թեև Ֆրանսիան որոշակի ակտիվություն դրսևորում է սիրիական հարցում, եվրոպական երկրները ավելի շատ մտահոգված են միգրացիոն հոսքերի կարգավորմամբ և ակտիվորեն չեն մասնակցում ճգնաժամի կարգավորմանը: Այս պայմաններում Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի «ոչ սրբազան», պայմանների թելադրանքով ստեղծված «տրիոն» կարող է որոշակի հարցեր լուծել` հաղթահարելով իրենց միջև եղած հակասությունները, հատկապես երբ միջազգային հանրությանը պետք է ցույց տալ, թե ով է  տարածաշրջանում հարց լուծողը, իսկ սեփական բնակչությանը` գործող իշխանությունների վարած արդյունավետ արտաքին քաղաքականության պտուղները:

Ինչ վերաբերում է տարածաշրջանի այլ երկրներին ու ժողովուրդներին, ներառյալ նաև Հայաստանին և հայերին, ովքեր տարիներ ու դարեր շարունակ տուժել են այս երեք երկրների մրցակցությունից ու թշնամանքից, ապա նրանց առջև վերադիրքավորման և սեփական աշխարհաքաղաքական նշանակության վերագնահատման անհրաժեշտություն կառաջանա` եռյակ դաշինքի հնարավոր երկարատևության դեպքում: Զարգացման հեռանկար, որի հավանականությունը գոնե այսօրվա դրությամբ ցածր է: Ինչպես ասում է հին իմաստությունը` «Սա ևս կանցնի», և կմնա պարզել, թե խրամատների, որ կողմերում հերթական անգամ կհայտնվեն «կայսրերը»:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:33
«Մանկական Եվրատեսիլը» կանցկացվի Լեհաստանում
«Այն կհիշվի երկար տարիներ»։
Աղբյուր` Panorama.am
13:21
Ընտրությունների նախնական հետևությունները
Ընտրությունները և ձևավորված իրականությունը պատշաճ խորությամբ վերլուծելու համար որոշակի ժամանակ է անհրաժեշտ։ Այս պահին կարող ենք անել մի քանի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Թուրքիան Սև ծովում բազա է կառուցելու
Նախնական գնահատականներով, բազայում 400 զինծառայող և 200 քաղաքացիական անձ է լինելու:
Աղբյուր` Panorama.am
12:44
Օմսկ-Երևան ուղիղ չվերթ կգործի
Շուտով  «Ուրալյան ավիաուղիները» ավիաընկերությունը նախատեսում է գործարկել Օմսկ-Երևան ուղիղ չվերթը։ Դրա թույլտվությանը վերաբերող...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
ԱՄՆ-ը դեսպանատունն իր քաղաքացիներին զգուշացնում է տոնական սեզոնին ՀՀ-ում հանցագործությունների աճի մասին
Հայաստանում ԱՄՆ-ը դեսպանատունը զգուշացում է տարածել իր քաղաքացիների համար, որում ասվում է, որ տոնական սեզոնին լինեն զգոն ու իրազեկ շրջապատի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:23
Մեր հետագա անելիքը պետք է դառնա ժողովրդի հետ ամենօրյա աշխատանքը. «Սասնա ծռեր»
«Սասնա ծռեր» կուսակցությունը ուղերձ է հղել կուսակիցներին, աջակիցներին և ընտրողներին։ ««Սասնա Ծռեր»...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Վիգեն Չալդրանյանը դեռևս անդրդրվելի է. Համազգային թատրոնի դերասան
Համազգային թատրոնի դերասաններն արդեն 12 օր գործադուլ են անում, ոչ միայն ներկայացումներ չեն խաղում, նաև փորձերն են դադարեցված։ Դերասանները...
Աղբյուր` Panorama.am
12:09
Երեք տեղամասերից մեզ տրված շուրջ 60 ձայն, մինչև ԿԸՀ հասնելը, կորել է. Լևոն Շիրինյան
Բանախոսը շեշտեց՝ ընտրությունների արդյունքում այդպես էլ դասական խորհրդարան չունեցանք, ունեցանք գերծանրաբեռնված Ազգային ժողով։
Աղբյուր` Panorama.am
11:32
Գորիսում այժմ հասանելի է Beeline-ի մինչև 100 Մբիթ/վրկ արագությամբ ինտերնետ
Beeline-ը հայտարարում է Գորիս քաղաքում ֆիքսված ենթակառուցվածքի արդիականացման աշխատանքների ավարտի մասին: Նոր VDSL ցանցին անցնելու շնորհիվ` այս...
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
Անգելա Մերկելն ու ԵՄ-ն շնորհավորել են Հայաստանին՝ հայտնելով հետագա բարեփոխումներին իրենց աջակցությունը
Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը շնորհավորել է ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանին՝ Հայաստանում դեկտեմբերի 9-ին տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Թերեզա Մեյը չեղարկել է Բրեքսիթի քվեարկությունն ու հանդիպում է ԵՄ ղեկավարների հետ
Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյը չեղարկել է այսօր նախատեսված Բրեքսիթի վճռորոշ քվեարկությունը պառլամենտում, որպեսզի կարողնա գնալ Բրյուսել ու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:54
ԱՄՆ-ը շնորհավորում է Հայաստանի ժողովրդին ընտրությունների կապակցությամբ
ԱՄՆ-ը շնորհավորում է Հայաստանի ժողովրդին` դեկտեմբերի 9-ին կայացած ընտրությունների կապակցությամբ։ «Մենք ողջունում ենք ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:47
Լարսը բաց է
Վրաստանի ենթակառուցվածքների նախարարության ճանապարհային դեպարտամենտից ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:35
Սիրիայում նախատեսում են բացել պատերազմի ընթացքում տուժածների վերականգնողական կենտրոններ
Սիրիայի իշխանությունները նախատեսում են երկրի բոլոր շրջաններում բացել վերականգնողական կենտրոններ պատերազմի ընթացքում տուժածների համար, այդ թվում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:26
Ստեփանավան քաղաքում բնակարանի հրդեհի զոհերից մեկը երեխա է
Դեկտեմբերի 11-ին, ժամը 06:33-ին, «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ հրդեհ է բռնկվել Լոռու մարզի Ստեփանավան քաղաքի Աշոտաբերդ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
Պուտինի մոմե արձանը վնասած Femen ակտիվիստուհուն դատարանն արդարացրել է
Փարիզի վերաքննիչ դատարանն արդարացրել է Femen շարժման ակտիվիստուհի Յանա Ժդանովային, ով 2014 թվականին Ֆրանսիայի մայրաքաղաքի  Գրեվեն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:06
«Ակնկալում ենք, որ բոլոր կողմերը շարունակեն ջանքերը երկրի հետագա ժողովրդավարացման ուղղությամբ»
Արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության / Եվրոպական հարևանության քաղաքականության և ընդլայնման բանակցությունների հարցերով մամուլի խոսնակը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Վարդենյաց լեռնանցքում տեղ-տեղ մերկասառույց է
Տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 09:30-ի դրությամբ, Վարդենյաց լեռնանցքում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:37
«Ժամանակ». Արթուր Վանեցյանը կարող է նշանակվել առաջին փոխվարչապետ
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «ԱԱԾ տնօրեն Արթուր Վանեցյանը կարող է նշանակվել առաջին փոխվարչապետ, այդ պաշտոնում փոխարինելով Արարատ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
«Հրապարակ». ՀՅԴ-ում բունտ է հասունանում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Այս ընտրությունների ինտրիգն ու դրաման, անշուշտ, Դաշնակցությունն է, որն անկախությունից հետո առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:33
«Ժամանակ». ԱԺ փոխնախագահներից մեկը կլինի Նաիրա Զոհրաբյանը
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Ըստ Սահմանադրության՝ ԱԺ փոխնախագահներից մեկը պետք է լինի ընդդիմության ներկայացուցիչ, և այդ տեղը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:31
«Հրապարակ». Փափագում են գնալ խորհրդարան՝ չվերադառնալով կառավարություն
«Հրապարակ» թերթը գրում է. ««Իմ քայլը» դաշինքի ցուցակում հայտնված գործադիրի անդամների մեծ մասը, մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
«Իրատես». «Իմ քայլը» դաշինքում միմյանց նկատմամբ անհանդուրժողականությունը ավելի է խորացել
«Իրատես» թերթը գրում է. «Ասում են, թե «Իմ քայլը» դաշինքում միմյանց նկատմամբ անհանդուրժողականությունը, մանավանդ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:22
«Հրապարակ». Արարատի մարզում նոր «բդեշխ» հաստատվեց՝ ի դեմս մարզպետ Գարիկ Սարգսյանի
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Արարատի մարզում այս ընտրություններով ավարտվեց ոչ միայն Ավշարի Գրիգորյանների, այլև Աբրահամյանների...
Աղբյուր` Panorama.am
09:20
«Փաստ». Ինչպիսի՞ն կլինի հեղափոխական կառավարությունը
«Փաստ» թերթը գրում է. «Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններն այլևս պատմություն են: Մեծ հաշվով հեղափոխությունը նոր է սկսվում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Մակրոնը Ֆրանսիայում տնտեսական արտակարգ դրություն է հայտարարել
Մակրոնը նշել է, որ հասկանում է ցուցարարների զայրույթը և ազգի առջև պատասխանատվություն է կրում։
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Ամերիկացին երեխաներին ասել է՝ Սանտա-Կլաուս գոյություն չունի և ձերբակալվել է
ԱՄՆ Տեխաս նահանգում ձերբակալել են կրոնական մոլեռանդի այն բանից հետո, երբ նա մի քանի երեխաների հայտնել է, որ Սանտա-Կլաուս գոյություն չունի։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:24
Սուրեն Շահվերդյանը որոշել է հրաժարվել Համազգային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնից
«Տեսնում եմ, որ իմ ներկայությունն ավելի է բարդացնում իրավիճակը, թեև ես իմ ձեռքն էի մեկնել ձեզ՝ համոզված լինելով, որ կարող եմ օգնել և օգտակար լինել, բայց ստացվեց հակառակը...»։
Աղբյուր` Panorama.am
21:32
Մենք գիտակցում ենք՝ եկել է օր ու գիշեր աշխատելու ժամանակը. Նիկոլ Փաշինյան
«Երեկ Հայաստանում տեղի ունեցած արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները Հայաստանում ժողովրդավարության և ժողովրդի իշխանության բացառիկ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սարսափելի հակաքարոզչութուն է տեղի ունեցել մեր դեմ. Էդմոն Մարուքյան
16:08 10/12/2018

Սարսափելի հակաքարոզչութուն է տեղի ունեցել մեր դեմ. Էդմոն Մարուքյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}