Քաղաքական 10:00 05/04/2018 Աշխարհում

Երեք կայսրերի «ոչ սրբազան» դաշինքը. Ռուսաստան, Թուրքիա, Իրան

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

XIX դարի վերջին միացյալ Գերմանիայի կանցլեր Բիսմարկի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց  «Երեք կայսրերի դաշինքը», որը միավորում էր Գերմանիայի, Ռուսաստանի և Ավստրո-Հունգարիայի կայսրերին: Միապետերի այս միությունը փորձ էր վերականգնելու 1815թ. նապոլեոնյան պատերազմներից հետո ստեղծված նույն կայսրերի «Սրբազան դաշինքը» և կոչված էր ապահովելու խաղաղությունը և ուժերի հավասարակշռությունը Եվրոպայում, մասնավորապես` Բալկաններում: Երեք կայսրերի դաշինքը երկար չգոյատևեց: Այն իրավիճակային դաշինք էր, որն անդամ երկրների միջև եղած անհաղթահարելի հակասությունների ու շահերի բախման պատճառով շատ արագ փլուզվեց, և երեք կայսրերը առաջին համաշխարհային պատերազմում հայտնվեցին խրամատների տարբեր կողմերում:

Նման մի խմբավորման ստեղծման տպավորություն են թողնում Ռուսաստանը, Թուրքիան և Իրանը, որոնց նախագահները համատեղ քայլեր են ձեռնարկում Սիրիայում իրավիճակը կարգավորելու հարցում գերակա դիրք ունենալու ուղղությամբ, հատկապես երբ եվրոպական երկրները և ԱՄՆ-ն առանձնապես մեծ հետաքրքրություն չեն դրսևորում այդ հարցում: Երեք երկրները դարեր շարունակ եղել են տարածաշրջանային մրցակիցներ և նրանց միջազգային շփումները հաճախ եղել են ռազմական բախումների տեսքով: Բացի աշխարհաքաղաքական տեսակետից, այս երկրներն ունեն նաև քաղաքակրթական ու կրոնական տարբերություններ, որոնք պատմության ընթացքում երբեմն բռնի դրսևորումներ են ստացել: Ռուսաստանը հաճախ ներկայանում է որպես ուղղափառ քրիստոնեության առաջամարտիկ, Թուրքիայի ներկայիս իշխանություններն անթաքույց հանդես են գալիս սուննի մուսուլմանների հովանավորի դերում` օսմանյան խալիֆայության հետքերով, իսկ Իրանը շիա իսլամի միջնաբերդն է:

Այս ամբողջ հակասություններով հանդերձ՝ օրվա աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, ներառյալ այն հանգամանքը, որ երեք երկրներն էլ քաղաքական խնդիրներ ունեն Արևմուտքի հետ, ստիպել է ՌԴ-ին, Թուրքիային և Իրանին գնալու իրավիճակային դաշինքի և փորձելու համատեղ ջանքերով լուծելու Սիրիայի խնդիրը: Հարցը բարդանում է նրանով, որ հենց Սիրիայի հարցում նրանց դիրքորոշումներ տրամագծորեն տարբեր են. Ռուսաստանն ու Իրանը սատարում են գործող նախագահ Ասադին, իսկ Թուրքիան` ընդդիմությանը: Կարևոր փորձաքար է նաև քրդական հարցը և նրանց հնարավոր ինքնավարության տրամադրումը:

Երեք երկրներն էլ Սիրիայում ունեն որոշակի ուժային ազդեցություն, ինչը թույլ է տալիս նրանց էական դերակատարում ունենալ սիրիական ճգնաժամի հանգուցալուծման գործընթացում: Ռուսաստանը լուրջ օդուժ ունի, իսկ Իրանը` ցամաքային ներկայություն` նաև աշխարհազորային խմբավորումների տեսքով: Թուրքիան ևս ռազմական ազդեցությունը մեծացրեց՝ անցած ամիսներին Աֆրինիում քրդական YPG-ի դեմ հարձակման և որոշ տարածքներ իր վերահսկողության տակ վերցնելու միջոցով:

Երեք երկրներն անցած տարի նախաձեռնել էին ՄԱԿ-ի հովանու ներքո Ժնևում ընթացող Սիրիայի հարցով խաղաղ բանակցություններին զուգահեռ Աստանայի գործընթացը, որը երաշխավորելու նպատակով նախաձեռնվել էր երեք նախագահների եռակողմ հանդիպումների ձևաչափը: Նման առաջին հանդիպումը տեղի էր ունեցել անցած տարի նոյեմբերի 22-ին` Սոչիում: Երկրորդը տեղի ունեցավ ապրիլի 4-ին՝ Անկարայում: Հանդիպման արդյունքում ընդունված համատեղ հայտարարության մեջ նախագահները նախ գոհունակություն են հայտնում Աստանայի գործընթացի առաջին տարվա ձեռքբերումներից և նշում, որ այն «միակ արդյունավետ միջազգային նախաձեռնությունն է, որ օգնելու է նվազեցնել բռնությունը Սիրիայում և նպաստելու է խաղաղությանն ու կայունությանը Սիրիայում` խթանելով Ժնևի գործընթացը»:

Նախագահներն իրենց ամուր և շարունակական հանձնառությունն են հայտնում «Սիրիայի ինքնիշխանությանը, անկախությանը, միասնությանը, տարածքային ամբողջականությանը և ոչ-սեկտային (non-sectarian) բնույթին»: Հայտարարության մեջ ընդգծվում է, որ ահաբեկչության դեմ պայքարի քողի տակ նոր իրողություններ չպետք է ստեղծվեն և վճռականություն են հայտնում պայքարել անջատողականության դեմ: Կարևորվում է  Սիրիական ազգային երկխոսության կոնգրեսի աշխատանքը, որը գումարվել էր հունվարի 30-ին Սոչիիում, ընդգծվում է խաղաղ կարգավորման անհրաժեշտությունը և Իսլամական պետություն կազմակերպության վերջնական ոչնչացման վճռականությունը: Սիրիայի հարցով հաջորդ եռակողմ հանդիպումը նախատեսվում է անցկացնել Թեհրանում:

Վերջերս ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամպը հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ն շուտով դուրս կգա Սիրիայից: Թեև Ֆրանսիան որոշակի ակտիվություն դրսևորում է սիրիական հարցում, եվրոպական երկրները ավելի շատ մտահոգված են միգրացիոն հոսքերի կարգավորմամբ և ակտիվորեն չեն մասնակցում ճգնաժամի կարգավորմանը: Այս պայմաններում Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի «ոչ սրբազան», պայմանների թելադրանքով ստեղծված «տրիոն» կարող է որոշակի հարցեր լուծել` հաղթահարելով իրենց միջև եղած հակասությունները, հատկապես երբ միջազգային հանրությանը պետք է ցույց տալ, թե ով է  տարածաշրջանում հարց լուծողը, իսկ սեփական բնակչությանը` գործող իշխանությունների վարած արդյունավետ արտաքին քաղաքականության պտուղները:

Ինչ վերաբերում է տարածաշրջանի այլ երկրներին ու ժողովուրդներին, ներառյալ նաև Հայաստանին և հայերին, ովքեր տարիներ ու դարեր շարունակ տուժել են այս երեք երկրների մրցակցությունից ու թշնամանքից, ապա նրանց առջև վերադիրքավորման և սեփական աշխարհաքաղաքական նշանակության վերագնահատման անհրաժեշտություն կառաջանա` եռյակ դաշինքի հնարավոր երկարատևության դեպքում: Զարգացման հեռանկար, որի հավանականությունը գոնե այսօրվա դրությամբ ցածր է: Ինչպես ասում է հին իմաստությունը` «Սա ևս կանցնի», և կմնա պարզել, թե խրամատների, որ կողմերում հերթական անգամ կհայտնվեն «կայսրերը»:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:44
Զեյնալյան. Մրցակիցների նկատմամբ չիրականացնել հակաքարոզչություն
«Մենք ասացինք, որ սայթաքածներին չենք խփելու, սա մեր բովանդակությունն է, սա մեր ձեռագիրն է, գործելու բանաձևը»,- այսօր այս մասին նշեց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Երևանը աշնանային ճանապարհորդությունների համար ԱՊՀ-ի քաղաքների տասնյակում է
Հայաստանի մայրաքաղաքը՝ Երևանը, ԱՊՀ-ի քաղաքների տասնյակում է, որտեղ 2018 թ. աշնանն ամենաշատն են այցելում ռուս զբոսաշրջիկները։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Քանյե Ուեսթն իրեն համեմատել է Գանդիի հետ
Ռեփերի Yandhi ալբոմը թողարկվելու է սեպտեմբերի 29-ին։
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Բիլ Գեյթսը հայտնել է Թրամփի նկատմամբ վերաբերմունքի մասին
Հարցազրույցում նա Թրամփին անվանել է «մարդ, ով հոգում է մյուսների մասին»։
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
Իրաքում 27 հազար մարդ թունավորվել է խմելու ջրից
Պաշտոնյան նշել է նահանգում ներդրումներ կատարելու և նավթից բացի այլ ռեսուրսների որոնման անհրաժեշտության մասին։
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
ԱՄՆ դեսպանությունը Ծիածանի և Ամբերդի դպրոցներին նվիրաբերում է 80.000 ԱՄՆ դոլարի գույք
Այսօր Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը Դեսպանության Ռազմական համագործակցության  գրասենյակի ներկայացուցիչների հետ միասին այցելել է Ծիածան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Զոհրաբյան. Դուխով խնդիրներ չեն լուծվելու
«Եթե մենք փռելու ենք, ապա միայն ասֆալտ»,- Աջափնյակ վարչական շրջանում քաղաքացիների հետ հանդիպմանն ասաց Երևանի ավագանու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Բակո Սահակյանն ու Նիլոլ Փաշինյանը այցելել են հյուսիսային սահմանագիծ
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանն այսօր ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ այցելել է հանրապետության հյուսիսային սահմանագծի մի շարք...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Գործադիրը պետք է ԵՄ-Հայաստան համաձայնագրի վավերացման գործընթացի ինտենսիվացումը պահի ուշադրության կենտրոնում. Աշոտյան
«Ներքաղաքական անցուդարձի մեջ իրավունք չունենք երկրորդ պլան մղելու արտաքին քաղաքական հիմնահարցերը, որտեղ իշխանության բոլոր ճյուղերը համատեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Արմեն Սարգսյանը հյուրընկալել է «Վարդանանց ասպետներ» կազմակերպության ղեկավարությանը
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր հյուրընկալել է Նյու Յորքում գործող հայկական «Վարդանանց ասպետներ» կազմակերպության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Վթարային ջրանջատում Գեղարքունիքում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված,  սեպտեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Մարությանը դիմում է դպրոցների բակում ծխելով երեխաներին սպասող հայրիկներին
«Համատիրությունների իստիտուտը պետք է առողջացնենք, զրոյից վերակենդանացնենք»,- այս մասին Աջափնյակ վարչական շրջանում քաղաքացիների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Վիզուալ արվեստը փոխակերպել է Վեվեն
Բիենալեին մասնակցում է 58 նկարիչ 19 երկրից։
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Ռուսաստանն անպատասխան չի թողնի Իսրայելի գործողությունները. Շոյգու
Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուն խոստացել է, որ իրենց երկիրն անպայման կպատասխանի Իսրայելի գործողություններին, ինչը հանգեցրել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Գերմանացի բոդիբիլդերը միանգամից 100 չափաբաժին սուշի է կերել
Բավարիայում գտնվող ճապոնական ռեստորաններից մեկի սեփականատերն արգելել է գերմանացի բոդիբիլդեր Յարոսլավ Բոբրովսկուն այցելել իր ռեստորան։ Պատճառը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Պատրաստում ենք դքսուհու հետ. Մեգան Մարքլը թողարկել է իր առաջին խոհարարական գիրքը
The Duchess of Sussex is supporting a new charity cookbook, 'Together: Our Community Cookbook', which celebrates the power of...
Աղբյուր` Panorama.am
18:57
Պուտին. Միգրացիոն խնդիրները պետք է լուծվեն ԵՄ-ում
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Եվրամիությունում միգրացիոն խնդիրը պետք է լուծեն ԵՄ ներսում։ «Սկզբում խոսում էին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Ավարտական փուլում է Վանաձորից Թումանյան ձգվող 38,45 կմ ճանապարհահատվածի վերականգնման աշխատանքները
Վերականգնման ինտենսիվ աշխատանքներ են տարվում Մ6, Վանաձոր-Ալավերդի-Վրաստանի սահման միջպետական ավտոճանապարհին։ Ավարտական փուլում են գտնվում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի տեղակալը կայցելի Վրաստան
Նշվում է, որ Գեթեմյուլլերը Վրաստան այցելել է նաև 2017 թվականի մայիսին։
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Հալեպի նահանգային խորհրդում երկու հայ կլինի
Սիրիայում տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրության դատական բարձրագույն հանձնախումբը հայտարարել է ընտրությունների արդյունքները։
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Թուրքիայում կողոպուտի կասկածանքով Հայաստանի քաղաքացի է ձերբակալվել
Ստամբուլում տեղի ունեցած տարադրամի փոխանակման կետի կողոպուտն իրականացնելու կասկածանքով Հայաստանի քաղաքացի է ձերբակալվել: Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայում և Կասյան փողոցում
Երթևեկության անվտանգության բարելավման և ճանապարհատրանսպորտային պատահարների նախականխման նպատակով 2018 թվականի սեպտեմբերի 19-ից Երևան քաղաքի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Հայաստան կժամանեն Էրիկ Էսրաիլյանը և Կալիֆոռնիայի համալսարանի ռեկտոր Ջին Բլոքը
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրավերով սեպտեմբերի 18-ի երեկոյան Հայաստան կժամանեն Հայաստանի Ազգային հերոս, մեծ բարերար Քըրք Քըրքորյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Ժպտա. Գունավոր Երևան
Երևանի քաղաքապետի թեկնածու Րաֆֆի Հովհաննիսյանը և «Ժառանգություն» կուսակցության Երեևանի ավագանու թեկնածուներն այսօր մասնակցեցին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Արմեն Սարգսյանը Ազգային արխիվին հազվագյուտ լուսանկարներ է նվիրել
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը Հայաստանի ազգային արխիվին Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ հազվագյուտ փաստաթղթեր է հանձնել: Panorama.am-ը Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Պուտինի և Էրդողանի որոշումն օգնեց կանխել Իդլիբում պատերազմը. Իրանի ԱԳ նախարար
Նա նաև հիշատակել է իր այցերն Անկարա և Դամասկոս և Թեհրանում կայացած Իրան-Ռուսաստան-Թուրքիա գագաթաժողովը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
ԵՄ-ն և Մեծ Բրիտանիան կարող են համաձայնության չգալ Brexit-ի պայմանների շուրջ. հայտարարել է Տուսկը
Եվրամիությունից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու պայմանների վերաբերյալ համաձայնության բացակայությունը հնարավոր է: Այդ մասին նշված է Եվրախորհրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
Նախագահը կատարել է ուսանողներին տված խոստումը
Հանրապետության նախագահի նստավայրում այսօր հյուրընկալվել են Երևանի պետական համալսարանի տարբեր ֆակուլտետների մի խումբ ուսանողներ: Դեռ մինչև...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սեպտեմբերի 21. «Այս անգամ արտոնյալ երգիչներ չեն լինի»
15:22 18/09/2018

Սեպտեմբերի 21. «Այս անգամ արտոնյալ երգիչներ չեն լինի»

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}