Քաղաքական 10:00 05/04/2018 Աշխարհում

Երեք կայսրերի «ոչ սրբազան» դաշինքը. Ռուսաստան, Թուրքիա, Իրան

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

XIX դարի վերջին միացյալ Գերմանիայի կանցլեր Բիսմարկի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց  «Երեք կայսրերի դաշինքը», որը միավորում էր Գերմանիայի, Ռուսաստանի և Ավստրո-Հունգարիայի կայսրերին: Միապետերի այս միությունը փորձ էր վերականգնելու 1815թ. նապոլեոնյան պատերազմներից հետո ստեղծված նույն կայսրերի «Սրբազան դաշինքը» և կոչված էր ապահովելու խաղաղությունը և ուժերի հավասարակշռությունը Եվրոպայում, մասնավորապես` Բալկաններում: Երեք կայսրերի դաշինքը երկար չգոյատևեց: Այն իրավիճակային դաշինք էր, որն անդամ երկրների միջև եղած անհաղթահարելի հակասությունների ու շահերի բախման պատճառով շատ արագ փլուզվեց, և երեք կայսրերը առաջին համաշխարհային պատերազմում հայտնվեցին խրամատների տարբեր կողմերում:

Նման մի խմբավորման ստեղծման տպավորություն են թողնում Ռուսաստանը, Թուրքիան և Իրանը, որոնց նախագահները համատեղ քայլեր են ձեռնարկում Սիրիայում իրավիճակը կարգավորելու հարցում գերակա դիրք ունենալու ուղղությամբ, հատկապես երբ եվրոպական երկրները և ԱՄՆ-ն առանձնապես մեծ հետաքրքրություն չեն դրսևորում այդ հարցում: Երեք երկրները դարեր շարունակ եղել են տարածաշրջանային մրցակիցներ և նրանց միջազգային շփումները հաճախ եղել են ռազմական բախումների տեսքով: Բացի աշխարհաքաղաքական տեսակետից, այս երկրներն ունեն նաև քաղաքակրթական ու կրոնական տարբերություններ, որոնք պատմության ընթացքում երբեմն բռնի դրսևորումներ են ստացել: Ռուսաստանը հաճախ ներկայանում է որպես ուղղափառ քրիստոնեության առաջամարտիկ, Թուրքիայի ներկայիս իշխանություններն անթաքույց հանդես են գալիս սուննի մուսուլմանների հովանավորի դերում` օսմանյան խալիֆայության հետքերով, իսկ Իրանը շիա իսլամի միջնաբերդն է:

Այս ամբողջ հակասություններով հանդերձ՝ օրվա աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, ներառյալ այն հանգամանքը, որ երեք երկրներն էլ քաղաքական խնդիրներ ունեն Արևմուտքի հետ, ստիպել է ՌԴ-ին, Թուրքիային և Իրանին գնալու իրավիճակային դաշինքի և փորձելու համատեղ ջանքերով լուծելու Սիրիայի խնդիրը: Հարցը բարդանում է նրանով, որ հենց Սիրիայի հարցում նրանց դիրքորոշումներ տրամագծորեն տարբեր են. Ռուսաստանն ու Իրանը սատարում են գործող նախագահ Ասադին, իսկ Թուրքիան` ընդդիմությանը: Կարևոր փորձաքար է նաև քրդական հարցը և նրանց հնարավոր ինքնավարության տրամադրումը:

Երեք երկրներն էլ Սիրիայում ունեն որոշակի ուժային ազդեցություն, ինչը թույլ է տալիս նրանց էական դերակատարում ունենալ սիրիական ճգնաժամի հանգուցալուծման գործընթացում: Ռուսաստանը լուրջ օդուժ ունի, իսկ Իրանը` ցամաքային ներկայություն` նաև աշխարհազորային խմբավորումների տեսքով: Թուրքիան ևս ռազմական ազդեցությունը մեծացրեց՝ անցած ամիսներին Աֆրինիում քրդական YPG-ի դեմ հարձակման և որոշ տարածքներ իր վերահսկողության տակ վերցնելու միջոցով:

Երեք երկրներն անցած տարի նախաձեռնել էին ՄԱԿ-ի հովանու ներքո Ժնևում ընթացող Սիրիայի հարցով խաղաղ բանակցություններին զուգահեռ Աստանայի գործընթացը, որը երաշխավորելու նպատակով նախաձեռնվել էր երեք նախագահների եռակողմ հանդիպումների ձևաչափը: Նման առաջին հանդիպումը տեղի էր ունեցել անցած տարի նոյեմբերի 22-ին` Սոչիում: Երկրորդը տեղի ունեցավ ապրիլի 4-ին՝ Անկարայում: Հանդիպման արդյունքում ընդունված համատեղ հայտարարության մեջ նախագահները նախ գոհունակություն են հայտնում Աստանայի գործընթացի առաջին տարվա ձեռքբերումներից և նշում, որ այն «միակ արդյունավետ միջազգային նախաձեռնությունն է, որ օգնելու է նվազեցնել բռնությունը Սիրիայում և նպաստելու է խաղաղությանն ու կայունությանը Սիրիայում` խթանելով Ժնևի գործընթացը»:

Նախագահներն իրենց ամուր և շարունակական հանձնառությունն են հայտնում «Սիրիայի ինքնիշխանությանը, անկախությանը, միասնությանը, տարածքային ամբողջականությանը և ոչ-սեկտային (non-sectarian) բնույթին»: Հայտարարության մեջ ընդգծվում է, որ ահաբեկչության դեմ պայքարի քողի տակ նոր իրողություններ չպետք է ստեղծվեն և վճռականություն են հայտնում պայքարել անջատողականության դեմ: Կարևորվում է  Սիրիական ազգային երկխոսության կոնգրեսի աշխատանքը, որը գումարվել էր հունվարի 30-ին Սոչիիում, ընդգծվում է խաղաղ կարգավորման անհրաժեշտությունը և Իսլամական պետություն կազմակերպության վերջնական ոչնչացման վճռականությունը: Սիրիայի հարցով հաջորդ եռակողմ հանդիպումը նախատեսվում է անցկացնել Թեհրանում:

Վերջերս ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամպը հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ն շուտով դուրս կգա Սիրիայից: Թեև Ֆրանսիան որոշակի ակտիվություն դրսևորում է սիրիական հարցում, եվրոպական երկրները ավելի շատ մտահոգված են միգրացիոն հոսքերի կարգավորմամբ և ակտիվորեն չեն մասնակցում ճգնաժամի կարգավորմանը: Այս պայմաններում Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի «ոչ սրբազան», պայմանների թելադրանքով ստեղծված «տրիոն» կարող է որոշակի հարցեր լուծել` հաղթահարելով իրենց միջև եղած հակասությունները, հատկապես երբ միջազգային հանրությանը պետք է ցույց տալ, թե ով է  տարածաշրջանում հարց լուծողը, իսկ սեփական բնակչությանը` գործող իշխանությունների վարած արդյունավետ արտաքին քաղաքականության պտուղները:

Ինչ վերաբերում է տարածաշրջանի այլ երկրներին ու ժողովուրդներին, ներառյալ նաև Հայաստանին և հայերին, ովքեր տարիներ ու դարեր շարունակ տուժել են այս երեք երկրների մրցակցությունից ու թշնամանքից, ապա նրանց առջև վերադիրքավորման և սեփական աշխարհաքաղաքական նշանակության վերագնահատման անհրաժեշտություն կառաջանա` եռյակ դաշինքի հնարավոր երկարատևության դեպքում: Զարգացման հեռանկար, որի հավանականությունը գոնե այսօրվա դրությամբ ցածր է: Ինչպես ասում է հին իմաստությունը` «Սա ևս կանցնի», և կմնա պարզել, թե խրամատների, որ կողմերում հերթական անգամ կհայտնվեն «կայսրերը»:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:31
ՄԻԵԴ-ը պարտավորեցրել է Ռուսաստանին Pussy Riot-ին վճարել 50 հազար եվրո
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հրապարակել է Քրիստոս Փրկիչ տաճարում Pussy Riot խմբի անդամների իրականացրած ակցիայի վերաբերյալ որոշումը,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:25
Գործող ընտրակարգն ապաքաղաքականցրել է ընտրությունները. Նաիրա Զոհրաբյան
«Մենք կողմ ենք փակ համամասնական ընտրակարգին, սակայն պատրաստ ենք նաև քննարկել որոշակի մոդել, որը հնարավորություն կտա մարզային թեկնածուների ներգրավվածություն ապահովել»,- ասաց նա։
Աղբյուր` Panorama.am
13:21
Մահացել է բարերար Հովհաննես Օյունջյանը
Հուլիսի 13-ին Գյումրիում նա նշվեց իր ծննդյան 98-ամյակը
Աղբյուր` Panorama.am
13:12
Արա Բաբլոյանն ընդունել է ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանին
Դեսպանը նշել է, որ մեր երկրից հեռանում է լավ հիշողություններով՝ մշտապես մնալով Հայաստանի բարեկամը:
Աղբյուր` Panorama.am
13:03
Շվարցենեգերը Թրամփին անվանել է Պուտինի «փոքրիկ երկրպագու»
Ամերիկացի դերասան Առնոլդ Շվարցենեգերը Թվիթերում հրապարակել է տեսաուղերձ, որտեղ քննադատում է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ գագաթաժողովին։
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Երևանում կինը բենզին է լցրել տղամարդու վրա և այրել
ՀՀ ոստիկանությունից հայտնում են, որ հուլիսի 16-ին` ժամը 22.05-ին, հիվանդանոցից ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում հաղորդում է ստացվել, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
«Հին Խնձորեսկ» ներդրումային ծրագրի տնօրինությանը նախազգուշացվել է
Նախարարությունն առաջարկել է աշխատանքներն իրականացնել փուլային տարբերակով, որպեսզի ապահովվի դրանց վերահսկելիությունը:
Աղբյուր` Panorama.am
12:39
​Արմավիրի մարզը հանրապետությունում ոռոգման ջրի ամենաշատ սպառողն է
Դեռևս ձմեռվանից, ելնելով եղանակային պայմաններից, ակնհայտ էր, որ տարին ջրասակավ է լինելու
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Երկու արտասահմանցի ՀՀ մարզերում փող են հափշտակել
Հուլիսի 16-ին ոստիկանության Մասիսի բաժնում հաղորդում է ստացվել , որ Մասիսում գործող բանկերից մեկում արտասահմանցի տղամարդիկ տարադրամ են...
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
Յուվենտուսը հաղթանակների սովոր հրաշալի մարզիչ ունի. Ռոնալդու
Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 100 միլիոն եվրո: Պայմանագիրը կգործի մինչև 2022 թվականը:
Աղբյուր` Panorama.am
12:13
Պուտինը Թրամփին հետաքրքիր զրուցակից է համարել
«Ես կարող եմ ասել, որ բոլորը նրան բացառապես գործարար են ընկալում, սակայ դա այդպես չէ»,- ասել է Պուտինը:
Աղբյուր` Panorama.am
12:03
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի աջակցությամբ գյումրեցի ընտանիքը տուն ստացավ
Գյումրիում բնակվող Հովհաննիսյանների ընտանիքի արդեն երրորդ սերունդն է հասակ առնում ժամանակավոր կացարանում՝ ինքնաշեն փայտե տնակում: Ավերիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:53
Աթանագինե եպիսկոպոսի և տասն աշակերտների նահատակության հիշատակության օրն է
Դիոկղետիանոս կայսեր հալածանքների ժամանակ նա իր 10 աշակերտների հետ ատյան է տարվում: Նրանք բոլորն էլ հրաժարվում են կուռքերին զոհ մատուցել և գլխատվելով նահատակվում:
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը մի շարք օրենքներ է ստորագրել
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր ստորագրել է Ազգային ժողովի ընդունած «Եվրասիական տնտեսական միության մասին» 2014 թվականի մայիսի 29-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:42
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը սկսում է IntelExpress համակարգով դրամական փոխանցումների ուղարկումն ու վճարումը
Այսուհետ ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի հաճախորդները դրամական փոխանցումներ ուղարկելու կամ ստանալու համար կրկին կարող են օգտվել IntelЕxpress միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Պոլսո Հայոց պատրիարքարանի հոգևոր խորհրդի ատենապետը դիմել է Էրդողանին
Պոլսո Հայոց պատրիարքարանի հոգևոր խորհրդի ատենապետ Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյանը, շնորհավորական ուղերձ է հղել Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Իտալիայի կղզիներում հայտնաբերել են մարջանային անտառներ
Հետազոտողները Իտալիայի Լիպարյան կղզիներում մոտ մեկ կիլոմետր խորությամբ գտել են մարջանային անտառներ։ Այդ մասին հայտնել է Lonely Planet-ը, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
Արա Բաբլոյանը շնորհավորել է ակնաբույժ Ալեքսանդր Մալայանին ծննդյան 70-րդ տարեդարձի առթիվ
ՀՀ ազգային ժողովի նախագահ Արա Բաբլոյանը շնորհավորել է վաստակաշատ ակնաբույժ Ալեքսանդր Մալայանին՝ ծննդյան 70-րդ տարեդարձի առթիվ: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:13
Կիկաբիձեն 80-ամյակը կնշի Բաթումիում
Լեգենդար վրացի երաժիշտ ու դերասան Վախթանգ Կիկաբիձեն իր ծննդյան տարեդարձը  կնշի Բաթումիում՝ հոբելյանական համերգներով: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:09
Հուլիսի 19-ին Արարատի մի քանի գյուղերում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. հուլիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Ինչո՞ւ Պուտինը Թրամփին հանձնեց ԱԱ-2018-ի գնդակը
Այդկերպ Ռուսաստանի նախագահն արձագանքել է ԱՄՆ պետքարտուղարի հայտարարությանը։
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Պաշտպանության նախարարի որդին ևս կծառայի Արցախում
ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանի որդին՝ Էդգար Տոնոյանն իր ծառայությունը կանցկացնի Արցախում:  Հուլիսի 16-ին Կենտրոնական զինվորական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:53
Կոտրել են Տեր Վահրամի ֆեյսբուքյան էջը
«Ակնհայտ է, որ հատվել են ողջամտության ու բարոյականության բոլոր սահմանները։ Այդ են վկայում նաև մի քանի կեղծ էջերը, որոնց նպատակն է վարկաբեկել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:49
«Իրատես». Նիկոլ Փաշինյանի ակտիվիստները մարզերում ստանձնել են «կոմիսարների»՝ «տրոյկաների» ֆունկցիա
«Իրատես» թերթը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանին շատ է դուր եկել նախագահական «դաչան» Սևանում. շաբաթ-կիրակի օրերին նա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:46
«Իրատես». Հների ու նորերի բարերարը
«Իրատես» թերթը գրում է. «Սփյուռքահայ որոշ գործարարներ, իրենց գոհունակությունը հայտնելով Հայաստանում տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
«Ժամանակ». Նոր կառավարության պաշտոնյաները անհանգստացած են
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Մեզ հասած տեղեկություններով` վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի` պաշտոնյաների երեխաների բանակում պարտադիր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:36
«168 Ժամ». «Հեղափոխությունը երկիրը ժողովրդական չի դարձնում»
«Ակնկալել, որ ԵՄ-ն Հայաստանին իր «գիրկը կառնի» միայն նրա համար, որ այստեղ իշխանություն է փոխվել, միամտություն է: Մենք դա արդեն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:31
«Ժամանակ». Ռոբերտ Քոչարյանը մտահոգված ու անտրամադիր է
«Ժամանակ» թերթը գրում է. ««Ժամանակ»-ի տեղեկություններով` այս օրերին ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը մտահոգված...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
«Փաստ». Արդյոք ՀՀԿ–ի և նոր իշխանությունների միջև անդրկուլիսային պայմանավորվածություններ կա՞ն
«Փաստ» թերթը գրում է. «Երևանի ավագանու ՀՀԿ խմբակցությունը հայտարարել էր Երևանի քաղաքապետի երեկվա ընտրություններին թեկնածու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:24
«Ժողովուրդ». Ջիլ չի այցելել, որովհետև կարիք չի եղել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Ադրբեջանական զինուժն օրերս կրակոցներ է արձակել Գեղարքունիքի մարզի սահմանամերձ Ջիլ գյուղի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ավագանու նիստը չկայացավ. Փոստանջյանը կառաջադրվի քաղաքապետի թեկնածու
14:54 16/07/2018

Ավագանու նիստը չկայացավ. Փոստանջյանը կառաջադրվի քաղաքապետի թեկնածու

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}