Քաղաքական 15:09 23/02/2019 Տարածաշրջան

Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության չկարգավորման հեռանկարները

Փետրվարի 20-21-ին հերթական անգամ Երևան և Բաքու այցելեցին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները։ Ինչպես և հաճախ լինում է, պաշտոնական հանդիպումներին հետևած հաղորդագրությունները սակավախոս էին և, կարծես, միայն ամրագրում էին հանդիպումների փաստը։ Այցին նախորդել էր վարչապետ Փաշինյանի և նախագահ Ալիևի ոչ պաշտոնական հունվարյան հանդիպումը Դավոսում, որը կազմակերպվել էր առանց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների։ Ահա և նրանք եկել էին տարածաշրջան՝ առաջին ձեռքից տեղեկատվություն ստանալու համար։ Այդ մասին նշվում է նաև Հայաստանի վարչապետի մամուլի ծառայության տարածած հաղորդագրության մեջ։

Համանախագահների այցից հետո մեկնաբանություններով հանդես եկան, ի թիվս այլոց, ամերիկացի նախկին համանախագահ Ռիչարդ Հոգլանդը և վերլուծաբան Փոլ Գոբլը։

Դեսպան Հոգլանդը իրադարձությունների զարգացումը թեև խոստումնալից է համարում, սակայն որևէ լուրջ բեկում հորիզոնում չի նկատում։ Նա խոսել է այսպես կոչված «Լավրովի պլանի» մասին, համոզմունք հայտնել, որ հիմնական որոշումը այս հարցում Մոսկվայում է գտնվում և նշել, որ կա կարծիք, թե Կրեմլը չի ցանկանում, որ հետխորհրդային տարածքի հակամարտությունները կարգավորվեն, որովհետև, եթե դրանք կարգավորվեն, իրենք կկորցնեն ազդեցությունը:

Փոլ Գոբլը մեծ հաշվով համաձայնում է այս կարծիքին, որ Ռուսաստանը նպաստում է ԼՂ հակամարտության չկարգավորմանը և Հարավային Կովկասում ազդեցությունն ընդլայնելու համար բանակցային գործընթացը պահում է իր հսկողության տակ։ Մի խոսքով, ամերիկյան փորձագետները ԼՂ հակամարտության կարգավորման մեջ ապակառուցողական դերը վերագրում են Ռուսաստանին, ինչը զարմանալի չէ, նաև սպասելի, որոշ առումով էլ փաստարկելի։

Ըստ այս տրամաբանության՝ Ռուսաստանը կողմերին ներկայացնում է քիչ իրատեսական լուծումներ, ինչպիսին է «Լավրովի պլանը», ապահովում է ցածր ինտենսիվությամբ բանակցություններ, զենք է վաճառում կողմերին և վերահսկում է, որ լարվածությունը լայնամասշտաբ գործողությունների չվերածվի։ Այսինքն դուրս է գալիս, որ ՌԴ ռազմավարական շահն է ունենալ սառեցված կամ կիսասաեռցված հակամարտություն, ինչը կօգտագործի որպես լծակ Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ հարաբերություններում։

Այստեղից ենթադրվում է, որ եթե հակամարտությունը ինչ-որ կերպ կարգավորվի, Ռուսաստանը կկորցնի իր ազդեցությունը տարածաշրջանում, և այդ երկրները դուրս կգան նրա «հատուկ շահերի ոլորտից»։ Սա իհարկե ցավալի իրավիճակ է, եթե Ռուսաստանում կարծում են, որ Հայաստանին կամ Ադրբեջանին ռուսական ազդեցության գոտում պահելու այլ արդյունավետ տարբերակ չկա և նրանց պարտադրում են ստիպողական բարեկամություն։
Մյուս կողմից ԼՂ հակամարտության չկարգավորված լինելուց կարող են օգտվել նաև այլ դերկատարները՝ Թուրքիան, Իրանը, ԱՄՆ, ինչու ոչ նաև Վրաստանը, և աշխարհաքաղաքական ոլորաններում ռուսական կողմի մշտական հաջողությունը երաշխավորված չէ։ Ունենալ սառեցված հակամարտություն Կովկասի նման խոցելի և աշխարհաքաղաքական տեսակետից անկայուն տարածաշրջանում ինչքան որ հնարավորություն, նույնքան էլ մարտահրավեր է Ռուսաստանի համար։

Իսկ ինչ կլինի, եթե տեսականորեն պատկերացնենք, որ մի օր Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները, առանց Ռուսաստանի, ԱՄՆ կամ այլ միջնորդի, պայմանավորվում են կարգավորման պարամետրերի շուրջ, և խնդիրը հանգուցալուծվում է։ Ռուսական կողմի համար նման զարգացումը այս պահին շահավետ չէ՝ վերը նշված փաստարկները հաշվի առնելով։ Ամերիկյան կողմի համար ԼՂ հարցն ըստ էության առաջնահերթություն չէ, և այն փոքր գործոն է տարածաշրջանային մեծ հավասարման մեջ։ Թրամփի վարչակազմը այժմ կենտրոնացած է Իրանի վրա, և ԼՂ հակամարտության ինչ-որ կերպ կարգավորումը կարող է նոր հնարավորություններ բացել այս ուղղությամբ։ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի երրորդ համանախագահ երկիրը՝ Ֆրանսիան, ընդհանրապես լուրջ կենսական շահեր չունի այս հակամարտության մեջ։ Այսօր Ֆրանսիան ավելի ծանր մարտահրավերների առջև է կանգնած թե՛ երկրի ներսում, թե՛ Եվրոպայում, բայց գործընթացներից դուրս չմնալու մղումից ելնելով, կցանկանար մաս կազմել ԼՂ կարգավորման գործընթացին։

Ինչ է ստացում, որ թեև ըստ հրապարակային հայտարարությունների, որ ԼՂ հարցը այն քիչ խնդիրներից է, որտեղ երեք համանախագահ երկրների տեսակետներն համընկնում են, իրականում համաձայնություն չկա ոչ միայն հակամարտության կարգավորման սկզբունքների, այլ հենց կարգավորված լինելու գաղափարի շուրջ։ Ստատուս քվոյի ցանկացած փոփոխություն բերելու է տարածաշրջանային ազդեցության մեխանիզմների վերաբաշխման՝ հնարավոր անցանկալի հետևանքներով։ Ուստի և մոտ ապագայում ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը կլինի ստատուս քվոյի պահպանման ինստիտուցիոնալ արտահայտումը։
Եվ ոչ ոք չի կարող նրանց մեղադրել անգործության մեջ, քանի դեռ մեղադրանքի բեռը կարելի է հեշտությամբ փոխանցել հակամարտող կողմերին։ Տեսական պատկերացումը, թե Հայաստանն ու Ադրբեջանը կարող են առանց միջնորդի պայմանավորվել, ներկա դրվածքով անհնարին է՝ տրամագծորեն հակառակ, անզիջում դիրքորոշումների պատճառով։

Մադրիդյան սկզբունքները, ինչքան էլ ողջամիտ կամ ռացիոնալ թվան միջնորդներին կամ դիտորդների համար, չեն բավարարում կողմերից որևէ մեկի սպասելիքները, հատկապես երբ վստահության ցածր մթնոլորտի պայմաններում նրանք պատրաստ չեն որևէ էական զիջման։ Բանակցություններում բեկում ունենալու համար կամ այլ մոտեցումներ են պետք մշակել, կամ կողմերը պետք է որոշակի խմբագրումներ կատարեն իրենց «կարմիր գծերում»։ Եվ սա առաջին հերթին Ադրբեջանին է վերաբերում, որը չի դադարում «ամենինչ՝ միանգամից ինձ» սկզբունքով ինչ-որ տեղ ինֆանտիլ քաղաքանությունը, որին բնորոշ է մանկական ագրեսիվությունը և սեփական արարքների համար անպատասխանտվությունը։ Այլապես կարևոր չէ հանդիպումը եղել է Ալպերում, թե Միջին Ասիայում, պայմանավորվածությունները ձեռք են բերվել վերելակում, թե ավստրիական կամ ռուսական նախկին կայսերական ինչ-որ պալատում։

Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:13
Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը շնորհավորել ու հաջողություններ է մաղթել նորընտիր պատրիարքին
Պոլսի Հայոց պատրիարքի թեկնածու Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը գրառում է կատարել ֆեյսբուքում՝ շնորհավորելով ու հաջողություններ մաղթելով է մյուս...
Աղբյուր` Panorama.am
13:03
Արայիկ Հարությունյան. Բանակցային գործընթաց չկա ու չի էլ եղել
Արցախի Հանրապետության նախկին վարչապետ Արայիկ Հարությունյանը, ով պատրաստվում է պայքարել Արցախի նախագահ դառնալու համար, Երևանում լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Դատական համակարգի գերակշիռ մասը ենթակա է վերանայման. Ալեն Սիմոնյան
Դատական համակարգում այսօր խնդիր կա և  դատական համակարգի գերակշիռ մասը ենթակա է վերանայման։ Այս մասին այսօր խորհրդարանում լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:42
Ջերմաստիճանը կբարձրանա
Հանրապետության տարածքում դեկտեմբերի 11-15-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Քամին՝ հարավ-արևմտյան՝ 3-8 մ/վ: Արարատյան դաշտում առավոտյան...
Աղբյուր` Panorama.am
12:27
Թուրքիա-Հունաստան-Լիբիա եռանկյունում կրքերը չեն հանդարտվում
Միջերկրական ծովի արևելյան ջրերում բացառիկ տնտեսական գոտի հիմնելու մասին Թուրքիայի և Լիբիայի միջև կնքված փոխըմբռնման հուշագիրը աննախադեպ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:19
Սասունյան. Էրդողանի կողմնակիցները սպառնում են նոր ցեղասպանություն իրականացնել հայերի դեմ
Ստամբուլի փաստաբանների միության անդամ մի խումբ ծայրահեղ ազգայնական թուրք փաստաբաններ հոդված են հրապարակել 2019 թ․ նոյեմբերի իրենց տեղեկագրում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
12:06
Առատաձեռնություն՝ դատավորների «պատվավոր անգործության» համար
«Հրայր Թովմասյանը, ինչպես նաև ՍԴ բազմաթիվ այլ անդամները մեր կուռքը չեն»,- այս մասին այսօր ԱԺ ճեպազրույցի ժամանակ նշեց ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Վարչապետի ամանորյա ուղերձը կլինի Հանրապետության հրապարակից
Դեկտեմբերի  21-ին,  ժամը 20:00-ին Երևանի Հանրապետության  հրապարակում տեղի կունենա ամանորյա  տոնական լույսերի վառման...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Ասյա Օվանյանը Արմեն Սարգսյանին հորդորում է վեր կանգնել նեղ քաղաքական շահից
«Արե՛ք Ձեզնից ակնկալվող նախագահական քայլը, դիմե՛ք ՍԴ օրենքի սահմանադրականությունը վիճարկելու համար և առաջարկե՛ք ՍԴ-ին՝ այն ուղարկել Վենետիկի հանձնաժողով»
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Ադրբեջանցի սահմանապահները Վրաստանի քաղաքացու են վիրավորել
Վրացական «Մթավարի» հեռուստաընկերության տեղեկատվությամբ, վրաց-ադրբեջանական սահմանին գտնվող Դավիթ Գարեջիի հարակից տարածքում միջադեպ է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
SOS. Իմ քաղաքացին դառնում է քաղքենի
Մինչ Երևանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության քարտուղար Հասմիկ Խաչունցը իր ֆեյսբուքյան էջում բացատրում էր, թե որն է իմաստը Երևանում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Ինչ խոսում ենք, ասում եք՝ մանիպուլյացիա է, սա մնջախաղի թատրո՞ն է, ձայն չհանե՞նք. Գևորգ Պետրոսյան
«Մանիպուլյացիա բառը որոշ մարդիկ սարքել են տերունական աղոթքի նման բան»,- այսօր խորհրդարանում ՍԴ դատավորների վաղ կենսաթոշակային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:47
Ռոբերտ Քոչարյան. Իրեն Հիսուս Քրիստոս երևակայող անձնիշխան վարչապետը կորցնում է ադեկվատությունը
«Դա բազմապատկում է նրա ժողովրդականության անկման արագությունը և թույլ է տալիս վստահ լինել, որ այս ամենը կավարտվի արտահերթ ընտրություններով»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:42
Դև... «Շատ քիչ է ասել՝ Փառք իրեն»
«Ինչքան կարդում ես Դավիթի մասին, նայումս ես իր մասին, լսում ժամանակակիցների հուշերը, այդքան ավելի ու ավելի չես հավատում, որ հնարավոր է այդպես կատարյալ լինել»:
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
Գրեգորի Վ. Դիլը կներկայացնի իր «Բրենդի հեղափոխություն» բեսթսելերի հայերեն թարգմանությունը
Ամազոնի բեսթսելերի հեղինակ, գործարար, գրող, քոուչ Գրեգորի Վ. Դիլը հանրությանը կներկայացնի իր «Բրենդի հեղափոխություն» բեսթսելերի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Հայաստանն աշխարհում 9-րդն է մոբայլ բանկային տրոյացիների գրոհների ենթարկվածների ցուցանիշով
Հայաստանը 2019-ի երրորդ եռամսյակում աշխարհի երկրների շարքում 9-րդ տեղն է գրավել մոբայլ բանկային տրոյական ծրագրերի գրոհների ենթարկված օգտատերերի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
Արամ Ա-ն 2020-ը հռչակել է Հատուկ խնամքի կարոտ հայորդիների տարի
Արամ Ա Կաթողիկոսը, իր որդեգրած ավանդության համաձայն, 2020-ը հռչակել է «Հատուկ խնամքի կարոտ հայորդիների տարի»: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Խորանաշատ վանքը և կարասը` «Եվրոպա Նոստրա» 7 ամենավտանգված հուշարձան 2020-ի ցանկում
Հրապարակվել է 2020 թվականի եվրոպական մշակութային ժառանգության 7 ամենավտանգված հուշարձան ծրագրի հավակնորդների նախնական ցանկը, որում տեղ է գտել 2...
Աղբյուր` Panorama.am
11:08
Դատավորներին վաղ կենսաթոշակի ուղարկելու օրենքն ընդունվեց
Խորհրդարանը ձայների 82 կողմ և 34 դեմ հարաբերակցությամբ՝ երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունեց ՍԴ դատավորներին վաղ կենսաթոշակի ուղարկելու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Իշխանությունը լեգիտիմացնում է պորտաբուծությունը. Նաիրա Զոհրաբյան
«Այս նախագիծը չի նպաստում ՍԴ ճգնաժամի լուծմանը»,- այս մասին այսօր խորհրդարանում ասաց «ԼՀԿ» խմբակցության պատգամավոր Տարոն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Պոլսո Հայոց պատրիարքի ընտրությունը մեկնարկել է
Քիչ առաջ Պոլսի Հայոց 85-րդ պատրիրաքի ընտրության գործընթացը սկսվել է։ Այս մասին հայտնում է «Ermenihaber.am»-ի թղթակիցը Ստամբուլից։...
Աղբյուր` Panorama.am
10:38
Նորագավիթում էլեկտրական հաշվիչներ են այրվել
Դեկտեմբերի 11-ին, ժամը 01:58-ին, «911» ծառայություն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Նորագավիթի 6-րդ փողոցի տներից մեկի մոտակայքում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Աշխարհի ամենաերիտասարդ վարչապետ Սաննա Մարին
Աշխատող մայր, որը մեծացել է նույնասեռական ծնողների ընտանիքում
Աղբյուր` Panorama.am
10:22
Հրանուշ Խառատյան. Ես հրաժարվում եմ այս ԱԺ-ն իմ երկրի օրենսդիր մարմին համարել
Ազգագրագետ Հրանուշ Խառատյանն անդրադարձել է ոստիկանության կողմից գաղտնալսելու հնարավորություն ընձեռող նախագծին, այն որակել տոտալ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:18
ՄԱԿ-ը չի կարողացել հաստատել, որ սաուդյան նավթային օբյեկտների վրա հարձակման մեջ օգտագործած զենքերը Իրանից էին
ՄԱԿ-ն «ի վիճակի չէ ինքնուրույն հաստատել», որ սեպտեմբերին Սաուդյան Արաբիայի նավթային օբյեկտների վրա հարձակման համար օգտագործված...
Աղբյուր` Panorama.am
10:03
Նիկոլ Փաշինյանը մեջբերեց չարչրկված ասացվածքը
Վարչապետը՝ Հանրապետության Հրապարակում կայանալիք Ամանորյա միջոցառումների մասին
Աղբյուր` Panorama.am
09:47
Ճանապարհների մասին
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ այսօր  ժամը 09:00-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
Մեծ Բրիտանիան պատրաստվում է վաղն անցկացվելիք համընդհանուր ընտրություններին
Ձկնորսությունը Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության 0.1 տոկոսն է կազմում, սակայն ունի խորհրդանշական շատ ավելի մեծ արժեք, քան շատ այլ ճյուղեր: Եվրոպական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:25
Լավրովը ներկայացրել է Թրամփի հետ հանդիպման արդյունքները
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ հանդիպումը կայացել է փոխըմբռնման մթնոլորտում, կողմերը քննարկել են մի շարք կարևորագույն հարցեր։ Այս մասին ասել է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:20
«Ժողովուրդ». Ինչ են քննարկել ռեկտորները և նախարարը 6 ժամ տևած հանդիպման ժամանակ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ ««ՀՀ բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» ՀՀ օրենքի նոր նախագիծը Կրթության,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Եթե Քոչարյանի նկատմամբ հարուցված գործը ջուր է, Ս.Սարգսյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործն օդ է
13:46 06/12/2019

Եթե Քոչարյանի նկատմամբ հարուցված գործը ջուր է, Ս.Սարգսյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործն օդ է

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}