Հասարակություն 13:40 08/05/2019 Հայաստան

Այլմոլորակայիններ չեկան Շուշի... այն դարձավ հայկական քաղաք

«Դեռ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին միշտ հստակ ըմբռնում է եղել, որ ով տիրում է Շուշիին, տիրում է ամբողջ Արցախին»,- Panorama.am-ի հետ զրույցն այսպես սկսեց լրագրող, գրականագետ, ՀՀ բանակի կապիտան, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրված Վարդան Դևրիկյանը, ով Շուշիի ազատագրման ժամանակ այնտեղ է եղել ու տեսել  այն ցնծությունը, որ տիրել է, երբ պարզ է դարձել՝ Շուշին ազատագրված է։

Նա նշեց, որ Շուշիից հետո ավտոմատ ազատագրվեց  Լաչինի ճանապարհը, որը կյանքի ճանապարհ էր, այն ժամանակ կենսական անհրաժեշտություն էր դարձել. «Մարտական  գործողությունները հասել էին այն աստիճանի, որ այդքան մեծ ծավալներով վառելիք և զինամթերք տեխնիկապես այլևս անհնար էր բերել օդային ճանապարհով։ Բացի այդ, Ադրբեջանը, կատարելագործելով իր հակաօդային միջոցները, կարող էր խոցել մեր Յակ-երը։ Այդ դեպքում  չէինք ունենա վառելիք, զինամթերք, պարզապես կգրավեին Արցախը։ Շուշիի ազատագրումն ուղղակի հարկադրական էր։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում մի քանի գործողություններ կային, որոնք հայկական կողմը հարկադրական է արել, լավ օրից չի եղել, ինչպես ասում են՝ դատապարտված ենք հաղթելու, այնպես է՝ հարկադրված էինք ազատագրելու»։

Շուշիի ազատագրումով, նրա խոսքով, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ զոհի բարդույթից։

«Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո Շուշին առաջին բերդաքաղաքն էր, որ ազատագրվեց, պատմության անիվը սկսեց հետ պտտվել։ Միաժամանակ Շուշին մի դառը դաս տվեց մեզ, որ հաղթական դափնիների վրա չի կարելի նիրհել։ Մեր ցնծությունից հետո եղավ խորը ողբերգությունը, ունեցանք Հյուսիսային Արցախի կորուստը, ադրբեջանական բանակի հզոր հակագրոհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա համոզված է, որ Շուշին հնարավոր չէր լինի ազատագրել, եթե չլիներ անօրինակ միասնականությունը, «այդ  գերխնդրի առաջ ամեն ինչ նսեմանում էր»։

«Շուշին գրավեց կանոնավոր բանակը և ժողովրդական աշխարհազորը, հայ ժողովրդի միասնությունը, բանակի և ժողովրդի միասնությունը Շուշիի ազատագրման մեջ էլ արտահայտվեց»,- նշեց  ՀՀ բանակի կապիտանը։

Վարդան Դևրիկյանն առաջին անգամ Ղարաբաղ էր այցելել 1982 թվականին։ Նա հիշեց իր այդ այցից մի դրվագ, որը մշտապես հիշողության մեջ է. «Մի ադրբեջանցի մոտեցավ, բավականին բարեկիրթ ասաց՝ եկեք ձեզ տանեմ, մի բան ցույց տամ։ Նա ցույց տվեց Շուշիի հայկական այրված թաղամասը, որի վրայի մոխիրը 1920 թվականից չէին մաքրել։ Մոտավոր ասաց հետևյալը. այն ժամանակ էլ հայերը մեզ չլսեցին, այսպես եղավ։ Ասածի գաղափարն այն է, որ եթե փորձեք որևէ բան անել, մոխրով կպատվի։ Դրանից հետո հրաշք էր ազատագրումը, մեր ժողովուրդը գտավ այդ ուժը։ 1983 թվականից հետո մտածում էի, որ ավելի շուտ այլմոլորակայինները կարող էին գալ Շուշի, քան մի օր դառնա հայկական քաղաք։ Բայց դա, բարեբախտաբար, եղավ»։

Նա նշեց, որ այսօր շատ է խոսվում Ստեփանակերտի օդանավակայանի բացման մասին։ Վ. Դևրիկյանի խոսքով, դրա բացումը քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի, նաև տուրիզմի առումով։

«Աստված տա, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը երբեք չունենա այն կարևորությունն, ինչ-որ ուներ մինչև Շուշիի գրավումը։  Այսինքն՝  Շուշին միշտ մերը լինի, որով և կվերահսկվի ցամաքային ճանապարհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա հիշեց այդ ժամանակ շրջանառվող մի քանի «անեկդոտային պատմություններ», որոնք խոսում են նաև հայ ժողովրդի կենսունակության մասին.

«Մարտական գործողություններն ընթանում էին, ոլորան -ոլորան մեր ուժերն առաջ էին գնում։ Ինչքան մոտենում էին Շուշիին, մի անեկդոտ էին անընդհատ պատմում. ասում էին՝ հայերը Շուշին արդեն գրավեցին ու սեղանիկները դրեցին։ Դժբախտաբար, այդ սեղանիկները մեր կյանքի ինչ-որ մի սիմվոլն էր, որ որտեղ կար, ուրեմն այն մերն է։ 

Ադրբեջանական կողմն իր զինամթերքը պահում էր Ղազանչեցոց եկեղեցում, մտածում էին, որ հայերը չեն հարվածի այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հրթիռները դրված էին լինում փայտյա մեծ արկղերի մեջ։ Գրադները հանում էին, կրակում, արկղերը գցում կողքը, իսկ դրանք կարելի էր վառել կամ նույնիսկ որպես պահարան օգտագործել։ Ահա թե ինչպես է ծնվում ժողովրդական հումորը. դեռ կրակոցները շարունակվում էին, բայց մարդիկ կատակում էին, ասում էին՝ ափսոս ավելի շատ չէին խփել, այսինքն ինչքան շատ կրակեին, այդքան արկղերն ավելի շատ կլինեին։

Ինչքան կենսունակ է ժողովուրդը։ Ինչպես Գյումրիում երկրաշարժի ժամանակ փլատակի տակից դուրս էին գալիս, սրամտությունը ծնվում էր, այնպես էլ այստեղ»։

«Շուշիի ազատագրումը իրապես անպատմելի զգացողություն էր։ Ղարաբաղցիների մոտ  Շուշին ընկալվում էր 19-րդ դարի վերջի, 20-րդ դարասկզբի  հայ մշակույթի ծաղկուն կենտրոն, մյուս կողմից չարիքի մարմնացում, հավաքական չարիքի մարմնավորում։ Այսինքն քո համար ամենահարազատ հասկացությունը՝ քո մտքի ու լուսավորության կենտրոնը, դարձել էր քեզ համար չարիքի կենտրոն»,- ասաց Վարդան Դևրիկյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:12
Գագիկ Ծառուկյան.Երկիրը շենացնելու գործում չկան սևեր ու սպիտակներ
ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը, շնորհավորելով անկախության տոնը, ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Հայաստանի Հանրապետության հարգելի՛...
Աղբյուր` Panorama.am
13:08
ՀՅԴ ԳՄ. Զարգանալու և չզիջելու, մրցունակ երկիր կառուցելու մեր հավաքական երազանքից չենք հրաժարվել
ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմինն ուղերձ է հղել Անկախության տոնի առթիվ, որում ասված է. «Սիրելի՛ հայրենակիցներ, 1990 թ. օգոստոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:02
Վարչապետն առկա բազմաթիվ խնդիրները պայմանավորեց 30 տարվա ռազմավարության բացակայությամբ
«Ռազմավարությունը, որի նշանակությունը պետք է լինի գործնական, ունի գաղափար, ունի տեսլական և ունի գործողություն»,- այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
ԶՈւ ԳՇ պետ. Մենք՝ զինվորականներս, լավ գիտակցում ենք, որ մենք ենք այսօր անկախության երաշխավորները
«Մեր հայրենիքի յուրաքանչյուր սանտիմետրը պահելիս ու պաշտպանելիս գիտենք, որ մեզ են ուղղված նախնյաց հայացքները, մեր ծնողների և երեխաների...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Հիսուս Ամենափրկիչ արձանը լուսավորվել է Հայաստանի դրոշի գույներով և հայկական տառերով
Ռիո դե Ժանեյրոյում Հիսուս Ամենափրկիչ հայտնի արձանը Հայաստանի անկախության 29-րդ տարեդարձի առթիվ լուսավորվել է Հայաստանի դրոշի գույներով:...
Աղբյուր` Panorama.am
12:44
Թե ինչի՞ց են թունավորվել բժիշկները, պարզ կլինի 2-3 օրից
«Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ բուժանձնակազմի ու հիվանդների սննադային թունավորումից հետո ՍԱՏՄ աշխատակիցներն այցելել են կենտրոն։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:38
Թող մոռանան բոլորը, որ Երկրապահի անունը հանկարծ կփոխվի. Սասուն Միքայելյան
«Այսօր մեր գերնպատակն է՝ սրբորեն պահել Եռաբլուրը, որը հիմքն է մեր անկախության, պետականության»,- Եռաբլուրում  լրագրողներին ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
12:29
Եկատերինբուրգում իններորդ հարկից ընկած երկու տարեկան երեխան ողջ է մնացել
Եկատերինբուրգում երկու տարեկան մի տղա ընկել է իններորդ հարկի բնակարանի պատուհանից և ողջ է մնացել, նա հիվանդանոցում է: «ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:26
Անկախության տոնի առթիվ Հայաստանը շնորհավորանքներ է ստանում տարբեր երկրների ղեկավարներից
Անկախության 29-րդ տարեդարձի առթիվ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին շնորհավորական ուղերձ է հղել Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության պետական խորհրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
ԱՄՆ-ում ձերբակալել են Թրամփին թունավոր փաթեթ ուղարկելու մեջ կասկածվող կնոջը
ԱՄՆ-ում մի կնոջ են ձերբակալել, որը կասկածվում է ռիցին թունավոր նյութով փաթեթը Սպիտակ տուն ուղարկելու մեջ: CNN-ի տարածած տեղեկատվությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
Չեխիայի առողջապահության նախարարը հրաժարական է տվել
Չեխիայի առողջապահության նախարար Ադամ Վոյտեխը երկուշաբթի օրը հայտարարել է իր հրաժարականի մասին: Նման հայտարարություն նա արել է Պրահայում կայացած...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Արցախում կորոնավիրուսի նոր դեպքեր են հաստատվել
Արցախի առողջապահության նախարարության փոխանցած տեղեկատվության համաձայն, hանրապետությունում հաստատվել է նոր կորոնավիրուսային վարակի (COVID-19) 4...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
Մարուքյան. Որքան հուժկու է մարտահրավերը, այնքան զորեղ է մեր կամքն առ նպատակ
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանն իր ֆեյսբուքայն էջում գրում է. «Սիրելի՛ հայրենակիցներ, Հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 193 նոր դեպք
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսով վարակման 193 նոր դեպք: Այս մասին տեղեկությունը, վրացական Առաջին ալիքի հաղորդմամբ, քիչ առաջ թարմացվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն շնորհավորական ուղերձ է հղել Հայաստանի անկախության օրվա կապակցությամբ։
Մենք նաև հավատարիմ ենք մնում ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործին օգնելու հարցում։
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
Մոսկվան և Պեկինը հայտարարել են` հակաիրանական պատժամիջոցների կասեցումը շարունակվում է
Կիրակի օրը, Անվտանգության խորհրդին ուղղված նամակում ՄԱԿ-ում Չինաստանի և Ռուսաստանի մշտական ​​ներկայացուցիչները անօրինական են որակել ԱՄՆ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Արթուր Վանեցյան. Թույլ չե՛նք տա գնալ կործանման ճանապարհով, նույնիսկ եթե անհավասար մարտի բռնվենք
«Սնապարծությունն ական է, արատ, որը կործանում է նրան, ով նվաստացնում է իրենից խելոքին, սեփական գործողությունները չի վերլուծում և ամենակարևորը՝ ժամանակին կանգ չի առնում»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
Մենք պետք է գիտակցենք, որ առջևում հայկական պետականության ամրապնդման ոչ պակաս դժվարին շրջանն է. Ռոբերտ Քոչարյան
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը շնորհավորական ուղերձ է հեղել ՀՀ անկախության 29-րդ տարեդարձի կապակցությամբ. «Սիրելի՛...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Հայ դիպուկահարը սահմանել է նոր ռեկորդ
Գրում է Banak.info-ն։
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Նոր մարտահարվերներին մեր պետությունը կարող է դիմագրավել ապազգային կործանարար երևույթների դեմ միասնական պայքարով. Սերժ Սարգսյան
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի շնորհավորական ուղերձ է հղել Անկախության տոնի առթիվ
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
Ախալցիխեում վարակակիրի հետ շփում ունեցած անձանց մոտ COVID-19 չի հաստատվել
Ախալցիխեում կորոնավարակով վարակված տղամարդու հետ շփում ունեցող անձանց թեստերի արդյունքները բացասական են եկել: Jnews-ը գրում է, որ Բակուրիանի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:57
21.09.2020. Կորոնավիրուսի 121 նոր դեպք է գրանցվել, 6 մարդ է մահացել
Հայաստանում երեկ կատարվել է 1633 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 121 նոր դեպք: Առողջացել է 29 մարդ։ Մեկ օրում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:50
ԱԱԾ-ում կան անձիք, որոնք բնականոն պրոցեսի ընթացքում պետք է լքեն ԱԱԾ շարքերը. Արգիշտի Քյարամյան
«Այդ հոդվածն ինքնին իրենից ենթադրում է որպես հանցագործության մասին հաղորդում»,- Եռաբլուրում լրագրողների հետ զրույցում ասաց Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Պիտի մեր գործողություններով ամեն օր վերանվաճենք անկախ Հայաստան ունենալու իրավունքը. Արարատ Միրզոյան
ՀՀ ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանի շնորհավորական ուղերձ է հեղել ՀՀ անկախության 29-րդ տարեդարձի կապակցությամբ. «Հայաստանի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:39
Նուբարաշենի աղբավայրում փրկարարները հերթապահություն են իրականացնում
Նուբարաշենի աղբավայրում հրդեհի բռնկումից տասն օր անց ԱԻՆ ՓԾ Երևան քաղաքի փրկարարական վարչության հրշեջ-փրկարարական ջոկատի մարտական հաշվարկը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:33
Արմեն Աշոտյան. Հայ ժողովրդի պետությունը պետք է լինի ԱԶԳԱՅԻՆ
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը, շնորհավորելով Հայաստանի Հանրապետության անկախության տոնը, գրում է. «1. Պետությունը պետք է սիրել՝ անկախ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:28
Մինսկում զանգվածային ձերբակալություններ, COVID-19-ի նոր սահմանափակումներ․ միջազգային լրահոսի ուշագրավ հատվածները
Քաղաքական Զանգվածային ձերբակալություններ՝ Մինսկի «Համերաշխության երթին»․ Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի տասնյակ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:22
Ադրբեջանից ու Թուրքիայից հնչող հայտարարություններն ահազանգ են հնչեցնում մեծացող անվտանգային սպառնալիքների մասին. Աբրահամյան
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, Արցախի Հանրապետության նախագահի նախկին խորհրդական Տիգրան Աբրահամյանը գրում է....
Աղբյուր` Panorama.am
10:16
Անկախության օրվա առթիվ Google-ն այսօր եռագույն է
Այսօր՝ սեպտեմբերի 21-ին, Հայաստանի Հանրապետության անկախության 29-ամյակի առթիվ, Գուգլը զարդարվել է հայկական եռագույնով։ Ծածանվող հայոց դրոշը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
Ավելի քան հնարավոր է թուրքական օդային տարածության փակումը ՀՀ համար․ «Վերնատուն»
Սեպտեմբերի 18-ին տեղի է ունեցել «Վերնատուն» հասարակական-քաղաքական ակումբի Արցախի, անվտանգության և արտաքին հարաբերությունների հարցերի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Խաղողի գինը եղել ա 170 դրամ Քոչարյանի ժամանակ, բա ի՞նչ եղավ հիմա էդ գինը․ խաղողագործ
15:43 17/09/2020

Խաղողի գինը եղել ա 170 դրամ Քոչարյանի ժամանակ, բա ի՞նչ եղավ հիմա էդ գինը․ խաղողագործ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}