Հասարակություն 13:40 08/05/2019 Հայաստան

Այլմոլորակայիններ չեկան Շուշի... այն դարձավ հայկական քաղաք

«Դեռ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին միշտ հստակ ըմբռնում է եղել, որ ով տիրում է Շուշիին, տիրում է ամբողջ Արցախին»,- Panorama.am-ի հետ զրույցն այսպես սկսեց լրագրող, գրականագետ, ՀՀ բանակի կապիտան, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրված Վարդան Դևրիկյանը, ով Շուշիի ազատագրման ժամանակ այնտեղ է եղել ու տեսել  այն ցնծությունը, որ տիրել է, երբ պարզ է դարձել՝ Շուշին ազատագրված է։

Նա նշեց, որ Շուշիից հետո ավտոմատ ազատագրվեց  Լաչինի ճանապարհը, որը կյանքի ճանապարհ էր, այն ժամանակ կենսական անհրաժեշտություն էր դարձել. «Մարտական  գործողությունները հասել էին այն աստիճանի, որ այդքան մեծ ծավալներով վառելիք և զինամթերք տեխնիկապես այլևս անհնար էր բերել օդային ճանապարհով։ Բացի այդ, Ադրբեջանը, կատարելագործելով իր հակաօդային միջոցները, կարող էր խոցել մեր Յակ-երը։ Այդ դեպքում  չէինք ունենա վառելիք, զինամթերք, պարզապես կգրավեին Արցախը։ Շուշիի ազատագրումն ուղղակի հարկադրական էր։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում մի քանի գործողություններ կային, որոնք հայկական կողմը հարկադրական է արել, լավ օրից չի եղել, ինչպես ասում են՝ դատապարտված ենք հաղթելու, այնպես է՝ հարկադրված էինք ազատագրելու»։

Շուշիի ազատագրումով, նրա խոսքով, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ զոհի բարդույթից։

«Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո Շուշին առաջին բերդաքաղաքն էր, որ ազատագրվեց, պատմության անիվը սկսեց հետ պտտվել։ Միաժամանակ Շուշին մի դառը դաս տվեց մեզ, որ հաղթական դափնիների վրա չի կարելի նիրհել։ Մեր ցնծությունից հետո եղավ խորը ողբերգությունը, ունեցանք Հյուսիսային Արցախի կորուստը, ադրբեջանական բանակի հզոր հակագրոհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա համոզված է, որ Շուշին հնարավոր չէր լինի ազատագրել, եթե չլիներ անօրինակ միասնականությունը, «այդ  գերխնդրի առաջ ամեն ինչ նսեմանում էր»։

«Շուշին գրավեց կանոնավոր բանակը և ժողովրդական աշխարհազորը, հայ ժողովրդի միասնությունը, բանակի և ժողովրդի միասնությունը Շուշիի ազատագրման մեջ էլ արտահայտվեց»,- նշեց  ՀՀ բանակի կապիտանը։

Վարդան Դևրիկյանն առաջին անգամ Ղարաբաղ էր այցելել 1982 թվականին։ Նա հիշեց իր այդ այցից մի դրվագ, որը մշտապես հիշողության մեջ է. «Մի ադրբեջանցի մոտեցավ, բավականին բարեկիրթ ասաց՝ եկեք ձեզ տանեմ, մի բան ցույց տամ։ Նա ցույց տվեց Շուշիի հայկական այրված թաղամասը, որի վրայի մոխիրը 1920 թվականից չէին մաքրել։ Մոտավոր ասաց հետևյալը. այն ժամանակ էլ հայերը մեզ չլսեցին, այսպես եղավ։ Ասածի գաղափարն այն է, որ եթե փորձեք որևէ բան անել, մոխրով կպատվի։ Դրանից հետո հրաշք էր ազատագրումը, մեր ժողովուրդը գտավ այդ ուժը։ 1983 թվականից հետո մտածում էի, որ ավելի շուտ այլմոլորակայինները կարող էին գալ Շուշի, քան մի օր դառնա հայկական քաղաք։ Բայց դա, բարեբախտաբար, եղավ»։

Նա նշեց, որ այսօր շատ է խոսվում Ստեփանակերտի օդանավակայանի բացման մասին։ Վ. Դևրիկյանի խոսքով, դրա բացումը քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի, նաև տուրիզմի առումով։

«Աստված տա, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը երբեք չունենա այն կարևորությունն, ինչ-որ ուներ մինչև Շուշիի գրավումը։  Այսինքն՝  Շուշին միշտ մերը լինի, որով և կվերահսկվի ցամաքային ճանապարհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա հիշեց այդ ժամանակ շրջանառվող մի քանի «անեկդոտային պատմություններ», որոնք խոսում են նաև հայ ժողովրդի կենսունակության մասին.

«Մարտական գործողություններն ընթանում էին, ոլորան -ոլորան մեր ուժերն առաջ էին գնում։ Ինչքան մոտենում էին Շուշիին, մի անեկդոտ էին անընդհատ պատմում. ասում էին՝ հայերը Շուշին արդեն գրավեցին ու սեղանիկները դրեցին։ Դժբախտաբար, այդ սեղանիկները մեր կյանքի ինչ-որ մի սիմվոլն էր, որ որտեղ կար, ուրեմն այն մերն է։ 

Ադրբեջանական կողմն իր զինամթերքը պահում էր Ղազանչեցոց եկեղեցում, մտածում էին, որ հայերը չեն հարվածի այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հրթիռները դրված էին լինում փայտյա մեծ արկղերի մեջ։ Գրադները հանում էին, կրակում, արկղերը գցում կողքը, իսկ դրանք կարելի էր վառել կամ նույնիսկ որպես պահարան օգտագործել։ Ահա թե ինչպես է ծնվում ժողովրդական հումորը. դեռ կրակոցները շարունակվում էին, բայց մարդիկ կատակում էին, ասում էին՝ ափսոս ավելի շատ չէին խփել, այսինքն ինչքան շատ կրակեին, այդքան արկղերն ավելի շատ կլինեին։

Ինչքան կենսունակ է ժողովուրդը։ Ինչպես Գյումրիում երկրաշարժի ժամանակ փլատակի տակից դուրս էին գալիս, սրամտությունը ծնվում էր, այնպես էլ այստեղ»։

«Շուշիի ազատագրումը իրապես անպատմելի զգացողություն էր։ Ղարաբաղցիների մոտ  Շուշին ընկալվում էր 19-րդ դարի վերջի, 20-րդ դարասկզբի  հայ մշակույթի ծաղկուն կենտրոն, մյուս կողմից չարիքի մարմնացում, հավաքական չարիքի մարմնավորում։ Այսինքն քո համար ամենահարազատ հասկացությունը՝ քո մտքի ու լուսավորության կենտրոնը, դարձել էր քեզ համար չարիքի կենտրոն»,- ասաց Վարդան Դևրիկյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Մոսկվայում տեղի կունենա Սերգեյ Փարաջանովի արվեստի գործերի առաջին վիրտուալ ցուցահանդեսը
Մոսկվայում մեկնարկել է եզակի նախագիծ` ռեժիսոր և նկարիչ Սերգեյ Փարաջանովի արվեստի գործերի առաջին վիրտուալ ցուցահանդեսը: Ժամանակակից...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Աշխարհի Գավաթ. Լևոն Արոնյանը ոչ-ոքիով մեկնարկեց 1/8 եզրափակիչում
Ռուսաստանի Խանտի Մանսիյսկ քաղաքում շարունակվող շախմատի աշխարհի գավաթի խաղարկության 1/8 եզրափակիչի առաջին պարտիայում Լևոն Արոնյանը սեւ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Օգոստոսին Վրաստանի տուրիզմի եկամուտը նվազել է 10,6 տոկոսով
Օգոստոսին զբոսաշրջության ոլորտից Վրաստանի եկամուտները 2018 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել են 10,6%-ով։ Այս մասին գրում է ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
Լոզանը տոնում է օլիմպիական կրակի ժամանումը
3000 դպրոցականներ և 400 հյուրեր հավաքվել են Պիեր դե Կուբերտեն ստադիոնում՝ նշելու հաջորդ ձմեռային պատանեկան Օլիմպիական խաղերի գալուստը:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
«Բարսելոնան» կարող է դառնալ պատմության մեջ առաջին ֆուտբոլային ակումբը՝ 1 միլիարդ եվրոյի հասնող հասույթով
«Բարսելոնան» կարող է լինել պատմության մեջ առաջին ֆուտբոլային ակումբը, որի եկամուտները գերազանցում են մեկ միլիարդ եվրոն: Այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
Երթի մասնակիցները կառավարության շենքի դիմաց են. Մենք այլևս չենք կարող սպասել
Ազատության հրապարակից թմբուկների զարկերով, Ամուլսարի՝ հանք չդառնալու մասին կարգախոսներով, երգելով երթի մասնակիցները հասան Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Ճամբարակի անտառտնտեսությունում յուրացվել է 27․170․000 դրամից ավելի գումար
ՀՀ ԱԱԾ ծառայությունից ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչություն ստացաված տեղեկությունների համաձայն՝ «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի Ճամբարակի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Լեգենդար դերասանուհի Սոֆի Լորենն 85 տարեկան է
«Խելացի կանանց տղամարդիկ նկատում են, գեղեցիկներին՝ ամբոխներից առանձնացնում և միայն հմայիչներին՝ չեն մոռանում». այս խոսքերի հեղինակը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
Երթ՝ ընդդեմ Ամուլսարի շահագործման. «Քանի կանք, ոչ մի հանք»
«Մեր միակ ուղերձը հետևյալն է. պետք է ուժը կորցրած ճանաչվի 2016 թվականին կոռուպցիոն կառավարության կողմից տրված բնապահպանական դրական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Բացահայտվել է բնակարանային գողությունների շարք
Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող քրեական գործով ձեռնարկված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Նյու Յորքում կբացվի անվանի հայ լուսանկարիչ Արա Գյուլերի ցուցահանդեսը
Aռաջիկա օրերին անվանի պոլսահայ լուսանկարիչ Արա Գյուլերի լուսանկարների ցուցահանդեսը կբացվի Նյու Յորքում։ Հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ամուլսարի շահագործման դեմ հավաքի կազմակերպիչները խնդրեցին չկեղտոտել տարածքը
Հայկական բնապահպանական ճակատ քաղաքացիական նախաձեռնության հիմնադիր Լևոն Գալստյանը Ազատության հրապարակում հավաքվածներին խնդրեց՝ տարածքը չկեղտոտել։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Կատարինա Մատերնովա. ԵՄ-ն շարունակելու է լայն աջակցության ցուցաբերել Հայաստանին
Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանն ընդունել է Եվրոպական հանձնաժողովի հարևանության և ընդլայնման բանակցությունների հարցերով գլխավոր տնօրենի տեղակալ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Մանկասայլակներով երթ՝ ընդդեմ Ամուլսարի շահագործման
Ամուլսարի հանքի շահագործմանը դեմ են նաև մանկահասակ երեխաների ծնողները։ Իրենց կարծիքը բարձրաձայնելու յուրօրինակ ձև էին նրանք մտածել։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Ալումյան. Դատարանը թող սկզբից վիրավորվի մինչ այդ ասածներից, հետո նոր իմ ասածից
«Մեզ մոտ պրակտիկա է դարձել, որ բոլորն այդպիսի արտահայտություններով են սկսել դատարանին դիմել։ Մենք ընդամենը եղած պրակտիկայի սահմաններում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Սեյրան Օհանյան. Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ կա առանձնացված մոտեցում, հնարավոր է նաև հետապնդում
ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանը սխալ է գնահատում այսօր դատարանի կայացրած որոշումը ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Կուռմադդումների արվեստի աշխարհում
Կուռմադդում՝ կուռ (ամուր) կաղապար ունեցող դդում, դեկորատիվ կիրառական դդումներ։ Կուռմադդմե գրչաման, կուռմադդմե տիկնիկ, կուռմադդմե շերեփ,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Դատարանը թույլ տվեց, որ Սեյրան Օհանյանը մեկնի Գերմանիա
Մարտի 1-ի գործով ամբաստանյալ, պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանի փաստաբաններ Ինեսա Պետրոսյանն ու Կարեն Մեժլումյանը դատարանին խնդրեցին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
ՀՀ-ում ԱՄԷ դեսպան․ ՀՀ անկախության տոնի կապակցությամբ Բուրջ Խալիֆան կլուսավորվի Հայաստանի դրոշի գույներով
Հայաստանի Հանրապետության անկախության տոնի կապակցությամբ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների նախագահ, շեյխ Խալիֆա բին Զայեդ Ալ Նահյանը, ԱՄԷ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ Բանկը շարունակելու է աջակցել ՓՄՁ-ներին
ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ Բանկը Հարավարևելյան Եվրոպայի եվրոպական հիմնադրամի (EFSE) հետ համագործակցության շրջանակում մասնակցում է Բելգրադում անցկացվող...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Դատավոր. Քոչարյանի գործով հաջորդ դատական նիստը՝ հոկտեմբերի 7-ին
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբան Հայկ Ալումյանը դատական նիստի ընթացքում հայտարարեց՝ պաշտպանական կողմն ունի միջնորդություն դատավորի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Ռուսաստանը պատրաստվում է վաղաժամ դադարեցնել Հայաստանի երկաթուղին սպասարկելը. RTVI
«Ռուսական երկաթուղիներ» պետական ընկերությունը (РЖД) պատրաստվում է խզել համաձայնագիրը Հայաստանի իշխանությունների հետ ՝ պնդելով, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Ալումյանը՝ դատավոր Դանիբեկյանին. Ճնշումներով Ձեզ զրկել են Ձեր սեփական կամքից
«Թե նախորդ դատական նիստում հրապարակած որոշումը, թե այսօրվա որոշումը կայացվել են դատարանի նկատմամբ բիրտ, բացահայտ, աննախադեպ ճնշումների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Դատարանը մերժեց Ռոբերտ Քոչարյանին գրավի դիմաց ազատ արձակելու միջնորդությունը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (Շենգավիթի նստավայր)՝ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի նախագահությամբ հրապարակեց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Լևոն Քոչարյան. Եթե գրավը չկիրառվի, վերջնականապես պարզ է դառնում, որ այստեղ ոչ մի իրավական պրոցես չկա
«Այն, ինչ տեսնում ենք վերջին մեկ տարվա ընթացքում,  դժվար է լավ սպասելիք ունենալ։ Սպասելիքն այն է, որ գոնե գրավը կկիրառվի»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
ԱԺ աշխատակազմի Վարչատնտեսական վարչության մատակարարման բաժնի պետին մեղադրանք է առաջադրվել
Քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել դատարան՝ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում ընտրելու վերաբերյալ:
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
Երևանում բացվեց Ջորջ Սորոսի արձանը
«Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստան» կազմակերպության գրասենյակի առջև այսօր «ՎԵՏՕ» նախաձեռնության կազմակերպած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
«Նախագահ Քոչարյանն այսօր պետք է հայտնվի ազատության մեջ». Աջակիցները դատարանի դիմաց են
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (Շենգավիթի նստավայր)՝ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի նախագահությամբ, այսօր ժամը 17։00-ին հրապարակելու է ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:20
Եղեգնաձորում սպային վնասվածքներ պատճառած տղամարդը ձերբակալվել է
Քննչական կոմիտեի Վայոց Ձորի մարզային քննչական վարչությունում կատարված անհրաժեշտ քննչական և դատավարական այլ գործողությունների արդյունքում պարզվել...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Միհրան Պողոսյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել նաև առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացման համար
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում քննվող քրեական գործի շրջանակներում ՀՀ նախկին գլխավոր հարկադիր կատարող Միհրան Պողոսյանը որպես մեղադրյալ է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ալումյանը՝ դատավոր Դանիբեկյանին. Ճնշումներով Ձեզ զրկել են Ձեր սեփական կամքից
18:01 20/09/2019

Ալումյանը՝ դատավոր Դանիբեկյանին. Ճնշումներով Ձեզ զրկել են Ձեր սեփական կամքից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}