Հասարակություն 13:40 08/05/2019 Հայաստան

Այլմոլորակայիններ չեկան Շուշի... այն դարձավ հայկական քաղաք

«Դեռ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին միշտ հստակ ըմբռնում է եղել, որ ով տիրում է Շուշիին, տիրում է ամբողջ Արցախին»,- Panorama.am-ի հետ զրույցն այսպես սկսեց լրագրող, գրականագետ, ՀՀ բանակի կապիտան, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրված Վարդան Դևրիկյանը, ով Շուշիի ազատագրման ժամանակ այնտեղ է եղել ու տեսել  այն ցնծությունը, որ տիրել է, երբ պարզ է դարձել՝ Շուշին ազատագրված է։

Նա նշեց, որ Շուշիից հետո ավտոմատ ազատագրվեց  Լաչինի ճանապարհը, որը կյանքի ճանապարհ էր, այն ժամանակ կենսական անհրաժեշտություն էր դարձել. «Մարտական  գործողությունները հասել էին այն աստիճանի, որ այդքան մեծ ծավալներով վառելիք և զինամթերք տեխնիկապես այլևս անհնար էր բերել օդային ճանապարհով։ Բացի այդ, Ադրբեջանը, կատարելագործելով իր հակաօդային միջոցները, կարող էր խոցել մեր Յակ-երը։ Այդ դեպքում  չէինք ունենա վառելիք, զինամթերք, պարզապես կգրավեին Արցախը։ Շուշիի ազատագրումն ուղղակի հարկադրական էր։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում մի քանի գործողություններ կային, որոնք հայկական կողմը հարկադրական է արել, լավ օրից չի եղել, ինչպես ասում են՝ դատապարտված ենք հաղթելու, այնպես է՝ հարկադրված էինք ազատագրելու»։

Շուշիի ազատագրումով, նրա խոսքով, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ զոհի բարդույթից։

«Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո Շուշին առաջին բերդաքաղաքն էր, որ ազատագրվեց, պատմության անիվը սկսեց հետ պտտվել։ Միաժամանակ Շուշին մի դառը դաս տվեց մեզ, որ հաղթական դափնիների վրա չի կարելի նիրհել։ Մեր ցնծությունից հետո եղավ խորը ողբերգությունը, ունեցանք Հյուսիսային Արցախի կորուստը, ադրբեջանական բանակի հզոր հակագրոհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա համոզված է, որ Շուշին հնարավոր չէր լինի ազատագրել, եթե չլիներ անօրինակ միասնականությունը, «այդ  գերխնդրի առաջ ամեն ինչ նսեմանում էր»։

«Շուշին գրավեց կանոնավոր բանակը և ժողովրդական աշխարհազորը, հայ ժողովրդի միասնությունը, բանակի և ժողովրդի միասնությունը Շուշիի ազատագրման մեջ էլ արտահայտվեց»,- նշեց  ՀՀ բանակի կապիտանը։

Վարդան Դևրիկյանն առաջին անգամ Ղարաբաղ էր այցելել 1982 թվականին։ Նա հիշեց իր այդ այցից մի դրվագ, որը մշտապես հիշողության մեջ է. «Մի ադրբեջանցի մոտեցավ, բավականին բարեկիրթ ասաց՝ եկեք ձեզ տանեմ, մի բան ցույց տամ։ Նա ցույց տվեց Շուշիի հայկական այրված թաղամասը, որի վրայի մոխիրը 1920 թվականից չէին մաքրել։ Մոտավոր ասաց հետևյալը. այն ժամանակ էլ հայերը մեզ չլսեցին, այսպես եղավ։ Ասածի գաղափարն այն է, որ եթե փորձեք որևէ բան անել, մոխրով կպատվի։ Դրանից հետո հրաշք էր ազատագրումը, մեր ժողովուրդը գտավ այդ ուժը։ 1983 թվականից հետո մտածում էի, որ ավելի շուտ այլմոլորակայինները կարող էին գալ Շուշի, քան մի օր դառնա հայկական քաղաք։ Բայց դա, բարեբախտաբար, եղավ»։

Նա նշեց, որ այսօր շատ է խոսվում Ստեփանակերտի օդանավակայանի բացման մասին։ Վ. Դևրիկյանի խոսքով, դրա բացումը քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի, նաև տուրիզմի առումով։

«Աստված տա, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը երբեք չունենա այն կարևորությունն, ինչ-որ ուներ մինչև Շուշիի գրավումը։  Այսինքն՝  Շուշին միշտ մերը լինի, որով և կվերահսկվի ցամաքային ճանապարհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա հիշեց այդ ժամանակ շրջանառվող մի քանի «անեկդոտային պատմություններ», որոնք խոսում են նաև հայ ժողովրդի կենսունակության մասին.

«Մարտական գործողություններն ընթանում էին, ոլորան -ոլորան մեր ուժերն առաջ էին գնում։ Ինչքան մոտենում էին Շուշիին, մի անեկդոտ էին անընդհատ պատմում. ասում էին՝ հայերը Շուշին արդեն գրավեցին ու սեղանիկները դրեցին։ Դժբախտաբար, այդ սեղանիկները մեր կյանքի ինչ-որ մի սիմվոլն էր, որ որտեղ կար, ուրեմն այն մերն է։ 

Ադրբեջանական կողմն իր զինամթերքը պահում էր Ղազանչեցոց եկեղեցում, մտածում էին, որ հայերը չեն հարվածի այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հրթիռները դրված էին լինում փայտյա մեծ արկղերի մեջ։ Գրադները հանում էին, կրակում, արկղերը գցում կողքը, իսկ դրանք կարելի էր վառել կամ նույնիսկ որպես պահարան օգտագործել։ Ահա թե ինչպես է ծնվում ժողովրդական հումորը. դեռ կրակոցները շարունակվում էին, բայց մարդիկ կատակում էին, ասում էին՝ ափսոս ավելի շատ չէին խփել, այսինքն ինչքան շատ կրակեին, այդքան արկղերն ավելի շատ կլինեին։

Ինչքան կենսունակ է ժողովուրդը։ Ինչպես Գյումրիում երկրաշարժի ժամանակ փլատակի տակից դուրս էին գալիս, սրամտությունը ծնվում էր, այնպես էլ այստեղ»։

«Շուշիի ազատագրումը իրապես անպատմելի զգացողություն էր։ Ղարաբաղցիների մոտ  Շուշին ընկալվում էր 19-րդ դարի վերջի, 20-րդ դարասկզբի  հայ մշակույթի ծաղկուն կենտրոն, մյուս կողմից չարիքի մարմնացում, հավաքական չարիքի մարմնավորում։ Այսինքն քո համար ամենահարազատ հասկացությունը՝ քո մտքի ու լուսավորության կենտրոնը, դարձել էր քեզ համար չարիքի կենտրոն»,- ասաց Վարդան Դևրիկյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:32
Վրաստանում գրանցվել է կորոնավիրուսի առաջին դեպքը
Վրաստանի առողջապահության նախարար Էկատերինա Տիկարաձեն քիչ առաջ անցկացրած արտակարգ մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց, որ Վրաստանում արձանագրվել...
Աղբյուր` Panorama.am
22:27
«Այո»-ի տարբերանշան. Գումարը կբաշխվի բնօրինակը ստեղծողների միջև
ՔՊ կուսակցության հասարակայնության հետ կապերի համակարգող Վահագն Ալեքսանյանը Facebook-ի իր էջում գրել է. « Դե ինչ, ընկերներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Առաջիկա օրերին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ
Հանրապետության տարածքում փետրվարի  27-29-ը, մարտի 2-ի ցերեկը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Մարտի 1-ին շրջանների զգալի մասում, 2-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնը կհամալրվի երաժշտական նոր գործիքներով
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունում Հայաստանում Ճապոնիայի դեսպանության և «Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի միջև Ճապոնիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ փետրվարի 26-ի ժամը 17:00-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Հանդես կգամ հայտարարությամբ. հանրաքվեի «Այո»-ի տարբերանշանի հեղինակ
Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի «Այո» քարոզչական կողմի տարբերանշանի հեղինակ Garoon գործակալության տնօրեն Ռաֆայել Դանիելյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Փաունդը մարզիկներին հորդորել է չմտածել մրցումները չեղյալ հայտարարելու մասին, խաղերը կկայանան
Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) անդամ Ռիչարդ Փաունդը կարծում է, որ մինչև մայիսի վերջ պետք է վերացնել  բոլոր կասկածները ամառային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Հայաստանում ավելի քան 1 միլիոն մարդու աշխատավարձը կամ թոշակը կամ նպաստը բարձրացել է. Փաշինյան
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «2018 թվականի մայիսից մինչ օրս Հայաստանում ավելի քան 1 միլիոն մարդու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:14
«Քննադատությունը և դրա հիմք հանդիսացող ինֆորմացիան տեղ է հասել, շնորհակալ ենք»
ԱԺ «Իմ քայլ»-ը խմբակցության պատգամավոր Վահագն Թադևոսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադառնալով «Այո» քարոզչական կողմի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Անչափահասը ձերբակալվել է՝ մեկ այլ անչափահասի դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնաս պատճառելու կասկածանքով
2020թ. փետրվարի 22-ին՝ ժամը 16:50-ին,  ոստիկանության Հրազդանի բաժնում «Հրազդան» ԲԿ-ից հաղորդում է ստացվել  այն մասին,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Զ.Մնացականյանը Պաղեստինի ԱԳ նախարարին ներկայացրել է ԼՂ խաղաղ կարգավորման գործընթացում Հայաստանի դիրքրքշումը
ՄԱԿ Մարդու իրավունքների խորհրդի 43-րդ նստաշրջանին մասնակցելու նպատակով Ժնևում գտնվող ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը   հանդիպել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
Նման դեպքերում ամենավնասակար ազդեցությունը կարող է ունենալ խուճապը, որը պետք է հիմնովին բացառել.Իրանում ՀՀ դեսպան
Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Արտաշես Թումանյանը հորդորել է խուճապ չտարածել կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Շարապովան հեռանում է մեծ սպորտից
Ռուս թենիսիստուհի Մարիա Շարապովան հեռացել է մեծ սպորտից։ Այս մասին նա գրել է «Vanity Fair»-ի իր հոդվածում։ Lenta.ru-ն գրում է,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Երկրի առաջին դեմքը պետք է զերծ մնա նախընտրական տրամաբանությունից բխող հայտարարություններից. Կ.Քոչարյան
Քաղաքական տեխնոլոգ  Կարեն Քոչարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակել է բաց նամակ՝ ուղղված ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին:  ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Սիրողական բռնցքամարտի միջազգային ասոցիացիայի եվրոպական ֆորումը չեղարկվել է կորոնավիրուսի պատճառով
Սիրողական բռնցքամարտի միջազգային ասոցիացիայի եվրոպական ֆորումը, որ պետք է տեղի ունենար փետրվարի 29-ին Իտալիայում, չեղարկվել է կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Գագիկ Խաչատրյանը ևս 2 ամիս կմնա կալանքի տակ
ՊԵԿ նախկին նախագահ, ֆինանսների նախկին նախարար Գագիկ Խաչատրյանի կալանքի ժամկետը երկարացվել է ևս երկու ամսով։ Այս մասին տեղեկացրել է ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Պետական իշխանության մարմիններում հաստիքների առավելագույն թիվն ավելացել է երկուսով
Պետական իշխանության մարմիններում հաստիքների առավելագույն թիվը ավելացել է։ Այս մասին տեղեկանում ենք Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Թեհրան-Երևան ինքնաթիռի 52 ուղևորի մոտ որևէ գանգատ կամ ջերմություն չի արձանագրվել
Այսօր աշխարհի առանձին երկրներում, մասնավորապես՝ Չինաստանում, նոր կորոնավիրուսային վարակով (CՕVID-19) պայմանավորված համաճարակային իրավիճակը դեռևս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
ԱԳ նախարարը հանդիպել է Ուզբեկստանի Օլի Մեջլիսի փոխխոսնակ Ակտամ Խաիտովի հետ
Ժնևում փետրվարի 26-ին տեղի է ունեցել ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը Ուզբեկստանի Օլի Մեջլիսի (խորհրդարան – խմբ.) փոխխոսնակ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Ոռոգման սեզոնի մեկնարկին ընդառաջ առկա խնդիրները
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Տիգրան Գաբրիելյանը փետրվարի 26-ին կազմակերպել էր հանդիպում, որի հիմնական նպատակն էր քննարկել ոռոգման սեզոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Իրանից ՀՀ քաղաքացիներին բերող օդանավը 16:00-ին վայրէջք է կատարել. Ա.Ավագյան
Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից ՀՀ քաղաքացիների առաջին խումբը հատուկ չվերթով վերադարձել է Հայաստան: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
«Norma» ապրանքանիշը կվերսկսի արտադրությունը
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը, պետական վերահսկողության արդյունքում հայտնաբերված սանիտարահիգիենիկ նորմերի խախտումների հիման վրա,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Երևանում մեկնարկել է Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության առաջնությունը
Երևանում այսօր սկսվեց Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության առաջնությունը, տեղեկացնում է ՀԱՕԿ-ը:  Կանայք մրցում են Հրանտ Շահինյանի, իսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ՀՀ-ում Ավստրալիայի դեսպանին
Փետրվարի 26-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում ընդունեց Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Պակիստանը մարել է ՌԴ-ին ունեցած 93,5 միլիոն դոլար պարտքը
Պակիստանը  վճարել է ՌԴ-ին ունեցած  93,5 միլիոն դոլար պարտքը, որը գոյացել էր  Խորհրդային Միության հետ առևտրի ընթացքում։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Հայկական ժանյակի բացառիկ նմուշները բրիտանական «Լեյս» ամսագրում
Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնում ցուցադրվող հայկական ժանյակի բացառիկ նմուշները տեղ են գտել Մեծ Բրիտանիայում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Մարինա Գրիգորյան. Խոջալուի օպերացիան Ստեփանակերտի բնակչության համար ապրելու, գոյությունը պաշտպանելու հնարավորություն էր
«Խոջալուի ռազմական օպերացիայի մասին խոսելիս շատ կարևոր է նշել, թե ինչ էր տեղի ունեցել մինչև այդ  և ինչո՞ւ էր հայկական կողմը ստիպված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Շիրակի մարզի 65-ամյա բնակչուհուն մեղադրանք է առաջադրվել՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն առերևույթ նպաստելու համար
ՀՀ քննչական կոմիտեի Շիրակի մարզային քննչական վարչությունում քննվող քրեական գործով պարզվել է, որ Շիրակի մարզի 65-ամյա բնակչուհին, աշխատելով նույն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Արվեստագետն առաջարկ է արել վարչապետին ու նախագահին
Սահակ Պողոսյանը նաև ֆլեշմոբ է հայտարարել:
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Արմինե Ադիբեկյան. Xocali.net կայքով մենք տասը տարի առաջ ուժգին հարված հասցրեցինք ադրբեջանական քարոզչամեքենային
«Տասը տարի առաջ մենք շատ ուժգին հարված հասցրեցինք ադրբեջանական քարոզչամեքենային Xocali.net կայքում բացահայտելով և հանրությանը հանձնելով...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սերժ Սարգսյանը շնորհակալություն հայտնեց դատարանի դիմաց հավաքված իր աջակիցներին
16:42 25/02/2020

Սերժ Սարգսյանը շնորհակալություն հայտնեց դատարանի դիմաց հավաքված իր աջակիցներին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}