Հասարակություն 13:40 08/05/2019 Հայաստան

Այլմոլորակայիններ չեկան Շուշի... այն դարձավ հայկական քաղաք

«Դեռ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին միշտ հստակ ըմբռնում է եղել, որ ով տիրում է Շուշիին, տիրում է ամբողջ Արցախին»,- Panorama.am-ի հետ զրույցն այսպես սկսեց լրագրող, գրականագետ, ՀՀ բանակի կապիտան, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրված Վարդան Դևրիկյանը, ով Շուշիի ազատագրման ժամանակ այնտեղ է եղել ու տեսել  այն ցնծությունը, որ տիրել է, երբ պարզ է դարձել՝ Շուշին ազատագրված է։

Նա նշեց, որ Շուշիից հետո ավտոմատ ազատագրվեց  Լաչինի ճանապարհը, որը կյանքի ճանապարհ էր, այն ժամանակ կենսական անհրաժեշտություն էր դարձել. «Մարտական  գործողությունները հասել էին այն աստիճանի, որ այդքան մեծ ծավալներով վառելիք և զինամթերք տեխնիկապես այլևս անհնար էր բերել օդային ճանապարհով։ Բացի այդ, Ադրբեջանը, կատարելագործելով իր հակաօդային միջոցները, կարող էր խոցել մեր Յակ-երը։ Այդ դեպքում  չէինք ունենա վառելիք, զինամթերք, պարզապես կգրավեին Արցախը։ Շուշիի ազատագրումն ուղղակի հարկադրական էր։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում մի քանի գործողություններ կային, որոնք հայկական կողմը հարկադրական է արել, լավ օրից չի եղել, ինչպես ասում են՝ դատապարտված ենք հաղթելու, այնպես է՝ հարկադրված էինք ազատագրելու»։

Շուշիի ազատագրումով, նրա խոսքով, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ զոհի բարդույթից։

«Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո Շուշին առաջին բերդաքաղաքն էր, որ ազատագրվեց, պատմության անիվը սկսեց հետ պտտվել։ Միաժամանակ Շուշին մի դառը դաս տվեց մեզ, որ հաղթական դափնիների վրա չի կարելի նիրհել։ Մեր ցնծությունից հետո եղավ խորը ողբերգությունը, ունեցանք Հյուսիսային Արցախի կորուստը, ադրբեջանական բանակի հզոր հակագրոհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա համոզված է, որ Շուշին հնարավոր չէր լինի ազատագրել, եթե չլիներ անօրինակ միասնականությունը, «այդ  գերխնդրի առաջ ամեն ինչ նսեմանում էր»։

«Շուշին գրավեց կանոնավոր բանակը և ժողովրդական աշխարհազորը, հայ ժողովրդի միասնությունը, բանակի և ժողովրդի միասնությունը Շուշիի ազատագրման մեջ էլ արտահայտվեց»,- նշեց  ՀՀ բանակի կապիտանը։

Վարդան Դևրիկյանն առաջին անգամ Ղարաբաղ էր այցելել 1982 թվականին։ Նա հիշեց իր այդ այցից մի դրվագ, որը մշտապես հիշողության մեջ է. «Մի ադրբեջանցի մոտեցավ, բավականին բարեկիրթ ասաց՝ եկեք ձեզ տանեմ, մի բան ցույց տամ։ Նա ցույց տվեց Շուշիի հայկական այրված թաղամասը, որի վրայի մոխիրը 1920 թվականից չէին մաքրել։ Մոտավոր ասաց հետևյալը. այն ժամանակ էլ հայերը մեզ չլսեցին, այսպես եղավ։ Ասածի գաղափարն այն է, որ եթե փորձեք որևէ բան անել, մոխրով կպատվի։ Դրանից հետո հրաշք էր ազատագրումը, մեր ժողովուրդը գտավ այդ ուժը։ 1983 թվականից հետո մտածում էի, որ ավելի շուտ այլմոլորակայինները կարող էին գալ Շուշի, քան մի օր դառնա հայկական քաղաք։ Բայց դա, բարեբախտաբար, եղավ»։

Նա նշեց, որ այսօր շատ է խոսվում Ստեփանակերտի օդանավակայանի բացման մասին։ Վ. Դևրիկյանի խոսքով, դրա բացումը քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի, նաև տուրիզմի առումով։

«Աստված տա, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը երբեք չունենա այն կարևորությունն, ինչ-որ ուներ մինչև Շուշիի գրավումը։  Այսինքն՝  Շուշին միշտ մերը լինի, որով և կվերահսկվի ցամաքային ճանապարհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա հիշեց այդ ժամանակ շրջանառվող մի քանի «անեկդոտային պատմություններ», որոնք խոսում են նաև հայ ժողովրդի կենսունակության մասին.

«Մարտական գործողություններն ընթանում էին, ոլորան -ոլորան մեր ուժերն առաջ էին գնում։ Ինչքան մոտենում էին Շուշիին, մի անեկդոտ էին անընդհատ պատմում. ասում էին՝ հայերը Շուշին արդեն գրավեցին ու սեղանիկները դրեցին։ Դժբախտաբար, այդ սեղանիկները մեր կյանքի ինչ-որ մի սիմվոլն էր, որ որտեղ կար, ուրեմն այն մերն է։ 

Ադրբեջանական կողմն իր զինամթերքը պահում էր Ղազանչեցոց եկեղեցում, մտածում էին, որ հայերը չեն հարվածի այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հրթիռները դրված էին լինում փայտյա մեծ արկղերի մեջ։ Գրադները հանում էին, կրակում, արկղերը գցում կողքը, իսկ դրանք կարելի էր վառել կամ նույնիսկ որպես պահարան օգտագործել։ Ահա թե ինչպես է ծնվում ժողովրդական հումորը. դեռ կրակոցները շարունակվում էին, բայց մարդիկ կատակում էին, ասում էին՝ ափսոս ավելի շատ չէին խփել, այսինքն ինչքան շատ կրակեին, այդքան արկղերն ավելի շատ կլինեին։

Ինչքան կենսունակ է ժողովուրդը։ Ինչպես Գյումրիում երկրաշարժի ժամանակ փլատակի տակից դուրս էին գալիս, սրամտությունը ծնվում էր, այնպես էլ այստեղ»։

«Շուշիի ազատագրումը իրապես անպատմելի զգացողություն էր։ Ղարաբաղցիների մոտ  Շուշին ընկալվում էր 19-րդ դարի վերջի, 20-րդ դարասկզբի  հայ մշակույթի ծաղկուն կենտրոն, մյուս կողմից չարիքի մարմնացում, հավաքական չարիքի մարմնավորում։ Այսինքն քո համար ամենահարազատ հասկացությունը՝ քո մտքի ու լուսավորության կենտրոնը, դարձել էր քեզ համար չարիքի կենտրոն»,- ասաց Վարդան Դևրիկյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Ապարան-Թալին ավտոճանապարհը դժվարանցանելի է
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 13-ին՝ ժամը 19:29-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Վանաձորի դպրոցներից մեկից կատարված համակարգիչների գողությունը բացահայտվել է
Դեկտեմբերի 11-ին ոստիկանության Տարոնի բաժնում հաղորդում է ստացվել, որ դեկտեմբերի 10-ից 11-ն ընկած ժամանակահատվածում անհայտ անձինք մտել են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Արցախի նախագահը Անջեյ Կասպշիկինի հետ քննարկել է շփման գծում տիրող իրավիճակը
Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը դեկտեմբերի 13-ին ընդունել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ, դեսպան Անջեյ Կասպշիկին:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Հանրապետության մարզերում ձյուն է տեղում
Տավուշի մարզպետ Հայկ Չոբանյանը ՀՀ պաշտպանության նախարարության կողմից պարգևատրվել է «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալով։ Մեդալը հանձնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
ՊԵԿ-ը հորդորում է Նորագավիթի մաքսատանը գտնվող մեքենաները դուրս բերել մաքսային հսկողության տարածքից
ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեն ևս մեկ անգամ հորդորում է Նորագավիթի ավտոմաքսատանը գտնվող ավտոմեքենաների սեփականատերերին՝ սեղմ ժամկետներում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Բացահայտվել են ոստիկանության ավագ տեսուչի ապօրինությունները
Ոստիկանության և ԱԱԾ փոխգործակցության արդյունքում բացահայտվել է ոստիկանության ծառայողի կողմից թույլ տված ապօրինությունները։ Այս մասին տեղեկացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Սուրեն Պապիկյանը Ժնևում կմասնակցի «Փախստականների գլոբալ ֆորումին»
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանը և ՏԿԵՆ Միգրացիոն ծառայության պետ Արմեն Ղազարյանը դեկտեմբերի 16-18-ն ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Հայրը պահեստից գումար է գողացել, որդին էլ հորից է գողացել ու մեքենա գնել
Դեկտեմբերի 11-ին՝ ոստիկանության Մասիսի բաժնում մի տղամարդ հաղորդում է տվել, որ կոտրել են իր չգործող ընկերության պահեստի երկաթե դռան փականը, մտել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Հայ բռնցքամարտիկները 2 մեդալ են նվաճել միջազգային մրցաշարում
Հայ բռնցքամարտիկները 2 մեդալ են նվաճել Խանտի Մանսիյսկում անցկացվող «Նավթային երկրների աշխարհի գավաթ» միջազգային մրցաշարում: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Եվրախորհրդարանում քննադատել են Սիրիայի նկատմամբ Թուրքիայի քաղաքականությունը
Բելգիայի մայրաքաղաք Բրյուսելում կազմակերպված պանելային քննարկմանը բանախոսները քննադատել են Սիրիայի նկատմամբ Թուրքիայի վարած քաղաքականությունը,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Ամանորի տոներին մի շարք թատրոններ ու թանգարաններ կաշխատեն
Գնային քաղաքականության առումով թատրոնները և թանգարանները շարունակելու են աշխատել նույն սկզբունքով:
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Մեր իշխանության դիրքորոշումը չի փոխվել. Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանատուն
Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանատունն անդրադարձել է դեկտեմբերի 12-ին ԱՄՆ Սենատի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևի ընդունմանը,գրում է ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
ԱՀ նախագահը ծանոթացել է Թալիշում գյուղի վերականգնման աշխատանքներին
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը դեկտեմբերի 13-ին այցելել է Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղ եւ անցկացրել աշխատանքային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Արմավիր-Ալաշկերտ ավտոճանապարհին տեղի ունեցած վթարից կա մեկ զոհ և երկու վիրավոր
Դեկտեմբերի 13-ին, ժամը 10:55-ին, «911» ծառայություն տեղեկություն է հաղորդվել, որ Արմավիր-Ալաշկերտ ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ՃՏՊ:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
ՀՅԴ. Առողջության ապահովագրության առաջարկվող մեխանիզմը սահմանափակում է աշխատողի իրավունքները
ՀՀ առողջապահության նախարարությունը օրերս քննարկման ներկայացրել է առողջության համապարփակ ապահովագրություն հայեցակարգի նախագիծը: ՀՅԴ Բյուրոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Երբ ասում են՝ ՀՀ տեղեկատվական դաշտում ՌԴ-ն թույլ է ներկայացված, ես դա չեմ հասկանում. Տիգրան Հակոբյան
Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի նախագահ Տիգրան Հակոբյանը, ելույթ ունենալով  «Լազարևյան ակումբի»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
ԱՄՆ դեսպանին Թուրքիայի ԱԳՆ են կանչել
Կապված է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ ԱՄՆ Սենատի կողմից ընդունված բանաձևի հետ
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Գյուղական տուրիզմի զարգացման ծրագրի աջակցությամբ ընդարձակվել է «Արենի տնակ» հյուրատան տարածքը
ԱԿԲԱ Ֆեդերացիայի և Գերմանիայի բնության պահպանության միության (NABU) համատեղ «Գյուղական տուրիզմի զարգացման» ծրագրի աջակցությամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
ԱԳՆ խոսնակ. Մեզ համար կարևորը փաթեթավորումը չէ
Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումների ընթացքում կա՞ վերադարձ Սանկտ Պետերբուրգի և Վիեննայի պայմանավորվածություններին։ Հարցին ի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Մանվել Գրիգորյանի պաշտպան. Դատարանը խախտում է հավասարության սկզբունքը
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում դատավոր Նարինե Հովակիմյանի նախագահությամբ կայացավ  ԵԿՄ նախկին նախագահ, ԱԺ նախկին պատգամավոր Մանվել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Արագածոտնի, Կոտայքի և Շիրակի մարզերում, Վայոց ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում ձյուն է տեղում
Կոտայքի մարզի Աբովյան և Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքներում առկա է մառախուղ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Beeline ստարտափ ինկուբատորում ավարտվել է 5-րդ շրջափուլը
Beeline Ստարտափ Ինկուբատորի 5-րդ շրջափուլն արդեն ավարտվել է։ Չորս ռեզիդենտ ստարտափներ այսօր  ներկայացրել են իրենց նորարարական գաղափարները և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Կալանավոր է մահացել
Այսօր  ժամը 14։40-ի սահմաններում, ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկում արձանագրվել է կալանավորված անձ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Այս տարի աշխատանքի է տեղավորվել ավելի քան 11 հազար աշխատանք փնտրող, որից 7794-ը՝ կին
2019 թվականը բավականին դժվար, բայց  ավելի շատ նախապատրաստական տարի էր: Այս մասին այսօր տարեվերջյան ամփոփիչ ասուլիսում ասաց ՀՀ աշխատանքի և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Կյանքից հեռացել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Բորիս Կարապետյանը
95 տարեկան հասակում կյանքից հեռացել է բազմավաստակ գիտնական, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Բորիս Կարապետյանը: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը կազմակերպել է բարեգործական տոնավաճառ
Ի աջակցություն «Բարի մամա» հասարակական կազմակերպության
Աղբյուր` Panorama.am
16:42
ՀՔԾ. Արա Բաբլոյանի և Արսեն Բաբայանի վերաբերյալ քրեական գործի նախաքննությունն ավարտվել է
ԱԺ նախկին նախագահ Արա Բաբլոյանի և ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարի նախկին տեղակալի պաշտոնակատար Արսեն Բաբայանի վերաբերյալ քրեական գործի նախաքննությունն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Ծուլանում են հաշվել ՀՀ-ում՝ Հնդկաստանի քաղաքացիներին
Երևանում մարզերից աշխատանք փնտրող ու վարձով ապրողների համար խիստ դժվարացել է սենյակ վարձակալելը, որովհետև սեփականատերերը գերադասում են դրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
ԱԳՆ խոսնակ. Ներկա փուլում որևէ փաստաթուղթ չի քննարկվում
Ղարաբաղյան խնդրի չկարգավորման պատճառը Ադրբեջաննի առավելապաշտական դիրքորոշումն է
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Դավիթ Հարությունյան. Բադասյանի հակափաստարկներն ամենևին չփարատեցին նախագծի հետ կապված իմ մտահոգությունները
ՀՀ արդարադատության նախկին նախարար Դավիթ Հարությունյանը հայտարարել է, որ ներկայիս նախարար Ռուստամ Բադասյանի արձագանքը չի փարատել  ՍԴ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Քաղաքագետ. Սենատում բանաձևի ընդունման հարցում Հայաստանի իշխանությունները մասնակցությունը գրեթե զրոյական է եղել
12:18 13/12/2019

Քաղաքագետ. Սենատում բանաձևի ընդունման հարցում Հայաստանի իշխանությունները մասնակցությունը գրեթե զրոյական է եղել

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}