Հասարակություն 13:40 08/05/2019 Հայաստան

Այլմոլորակայիններ չեկան Շուշի... այն դարձավ հայկական քաղաք

«Դեռ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին միշտ հստակ ըմբռնում է եղել, որ ով տիրում է Շուշիին, տիրում է ամբողջ Արցախին»,- Panorama.am-ի հետ զրույցն այսպես սկսեց լրագրող, գրականագետ, ՀՀ բանակի կապիտան, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրված Վարդան Դևրիկյանը, ով Շուշիի ազատագրման ժամանակ այնտեղ է եղել ու տեսել  այն ցնծությունը, որ տիրել է, երբ պարզ է դարձել՝ Շուշին ազատագրված է։

Նա նշեց, որ Շուշիից հետո ավտոմատ ազատագրվեց  Լաչինի ճանապարհը, որը կյանքի ճանապարհ էր, այն ժամանակ կենսական անհրաժեշտություն էր դարձել. «Մարտական  գործողությունները հասել էին այն աստիճանի, որ այդքան մեծ ծավալներով վառելիք և զինամթերք տեխնիկապես այլևս անհնար էր բերել օդային ճանապարհով։ Բացի այդ, Ադրբեջանը, կատարելագործելով իր հակաօդային միջոցները, կարող էր խոցել մեր Յակ-երը։ Այդ դեպքում  չէինք ունենա վառելիք, զինամթերք, պարզապես կգրավեին Արցախը։ Շուշիի ազատագրումն ուղղակի հարկադրական էր։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում մի քանի գործողություններ կային, որոնք հայկական կողմը հարկադրական է արել, լավ օրից չի եղել, ինչպես ասում են՝ դատապարտված ենք հաղթելու, այնպես է՝ հարկադրված էինք ազատագրելու»։

Շուշիի ազատագրումով, նրա խոսքով, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ զոհի բարդույթից։

«Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո Շուշին առաջին բերդաքաղաքն էր, որ ազատագրվեց, պատմության անիվը սկսեց հետ պտտվել։ Միաժամանակ Շուշին մի դառը դաս տվեց մեզ, որ հաղթական դափնիների վրա չի կարելի նիրհել։ Մեր ցնծությունից հետո եղավ խորը ողբերգությունը, ունեցանք Հյուսիսային Արցախի կորուստը, ադրբեջանական բանակի հզոր հակագրոհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա համոզված է, որ Շուշին հնարավոր չէր լինի ազատագրել, եթե չլիներ անօրինակ միասնականությունը, «այդ  գերխնդրի առաջ ամեն ինչ նսեմանում էր»։

«Շուշին գրավեց կանոնավոր բանակը և ժողովրդական աշխարհազորը, հայ ժողովրդի միասնությունը, բանակի և ժողովրդի միասնությունը Շուշիի ազատագրման մեջ էլ արտահայտվեց»,- նշեց  ՀՀ բանակի կապիտանը։

Վարդան Դևրիկյանն առաջին անգամ Ղարաբաղ էր այցելել 1982 թվականին։ Նա հիշեց իր այդ այցից մի դրվագ, որը մշտապես հիշողության մեջ է. «Մի ադրբեջանցի մոտեցավ, բավականին բարեկիրթ ասաց՝ եկեք ձեզ տանեմ, մի բան ցույց տամ։ Նա ցույց տվեց Շուշիի հայկական այրված թաղամասը, որի վրայի մոխիրը 1920 թվականից չէին մաքրել։ Մոտավոր ասաց հետևյալը. այն ժամանակ էլ հայերը մեզ չլսեցին, այսպես եղավ։ Ասածի գաղափարն այն է, որ եթե փորձեք որևէ բան անել, մոխրով կպատվի։ Դրանից հետո հրաշք էր ազատագրումը, մեր ժողովուրդը գտավ այդ ուժը։ 1983 թվականից հետո մտածում էի, որ ավելի շուտ այլմոլորակայինները կարող էին գալ Շուշի, քան մի օր դառնա հայկական քաղաք։ Բայց դա, բարեբախտաբար, եղավ»։

Նա նշեց, որ այսօր շատ է խոսվում Ստեփանակերտի օդանավակայանի բացման մասին։ Վ. Դևրիկյանի խոսքով, դրա բացումը քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի, նաև տուրիզմի առումով։

«Աստված տա, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը երբեք չունենա այն կարևորությունն, ինչ-որ ուներ մինչև Շուշիի գրավումը։  Այսինքն՝  Շուշին միշտ մերը լինի, որով և կվերահսկվի ցամաքային ճանապարհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա հիշեց այդ ժամանակ շրջանառվող մի քանի «անեկդոտային պատմություններ», որոնք խոսում են նաև հայ ժողովրդի կենսունակության մասին.

«Մարտական գործողություններն ընթանում էին, ոլորան -ոլորան մեր ուժերն առաջ էին գնում։ Ինչքան մոտենում էին Շուշիին, մի անեկդոտ էին անընդհատ պատմում. ասում էին՝ հայերը Շուշին արդեն գրավեցին ու սեղանիկները դրեցին։ Դժբախտաբար, այդ սեղանիկները մեր կյանքի ինչ-որ մի սիմվոլն էր, որ որտեղ կար, ուրեմն այն մերն է։ 

Ադրբեջանական կողմն իր զինամթերքը պահում էր Ղազանչեցոց եկեղեցում, մտածում էին, որ հայերը չեն հարվածի այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հրթիռները դրված էին լինում փայտյա մեծ արկղերի մեջ։ Գրադները հանում էին, կրակում, արկղերը գցում կողքը, իսկ դրանք կարելի էր վառել կամ նույնիսկ որպես պահարան օգտագործել։ Ահա թե ինչպես է ծնվում ժողովրդական հումորը. դեռ կրակոցները շարունակվում էին, բայց մարդիկ կատակում էին, ասում էին՝ ափսոս ավելի շատ չէին խփել, այսինքն ինչքան շատ կրակեին, այդքան արկղերն ավելի շատ կլինեին։

Ինչքան կենսունակ է ժողովուրդը։ Ինչպես Գյումրիում երկրաշարժի ժամանակ փլատակի տակից դուրս էին գալիս, սրամտությունը ծնվում էր, այնպես էլ այստեղ»։

«Շուշիի ազատագրումը իրապես անպատմելի զգացողություն էր։ Ղարաբաղցիների մոտ  Շուշին ընկալվում էր 19-րդ դարի վերջի, 20-րդ դարասկզբի  հայ մշակույթի ծաղկուն կենտրոն, մյուս կողմից չարիքի մարմնացում, հավաքական չարիքի մարմնավորում։ Այսինքն քո համար ամենահարազատ հասկացությունը՝ քո մտքի ու լուսավորության կենտրոնը, դարձել էր քեզ համար չարիքի կենտրոն»,- ասաց Վարդան Դևրիկյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:21
Շենգավիթի շուկայի աշխատակիցներն այսօր գործադուլ են հայտարարել
Շենգավիթ համայնքում գործող շուկայում ապրանք վաճառող անհատ ձեռներեցներն այսօր գործադուլ են հայտարարել։ Պատճառը, ինչպես իրենք ներկայացրեցին, տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:10
Թբիլիսիում ուժգին պայթյունի հետևանքով տուժածների թվում հայեր չկան
Թբիլիսիի Գուրամիշվիլի պողոտայի բնակելի շենքերից մեկում տեղի ունեցած ուժգին պայթյունի հետևանքով տուժածների շրջանում ՀՀ քաղաքացիներ և ազգությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:07
Վարչապետ. Ստվերի դեմ պայքարում աննախադեպ հաջողություններ ունենք
«Որևէ կերպ մեր օրակարգից չի կարող դուրս գալ ստվերի դեմ պայքարը: Այս մեկուկես տարվա ընթացքում այդ պայքարում աննախադեպ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:49
Գյումրիում կառուցող ավտոմաքսատունը մինչև տարեվերջ կբացվի
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյան այսօր այցելել է Գյումրի՝ ծանոթանալու ավտոմաքսատան շինաշխատանքների ընթացքին: Լրագրողների հետ զրույցում  ՊԵԿ նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:44
Նռան փառատոնին ներկա է եղել Արցախի նախագահը
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը հոկտեմբերի 19-ին ներկա է գտնվել Մարտունի քաղաքում  կազմակերպված նռան փառատոնին: Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:36
Արեգ Հովհաննիսյան. Մասնակիցների կարծիքով, սա մինչև այս անցկացված լավագույն սեմինարն էր
ՀԱՕԿ-ը հոկտեմբերի 16-17-ը «Օլիմպավանում» «Համագործակցություն սպորտային բժշկության և հակադոպինգային գործունեության միջև:...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Երևանի 2801-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում Նուբարաշեն համայնքում կգործի դաշտային խոհանոցը
Հոկտեմբերի 19-ին՝ ժամը 13։00-ից - 16։00-ն, Երևանի 2801-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում, Երևանի Նուբարաշեն համայնքի կենտրոնական այգու...
Աղբյուր` Panorama.am
12:11
Հայկ Մարության. Բայց ի վերջո, ո՞վ է իսկական երևանցին
Իրականում, ամեն ինչ շատ պարզ է
Աղբյուր` Panorama.am
11:54
Պատերազմից հետո բացվում է Հալեպի հին շուկան
Հալեպում վերսկսել է աշխատանքը պատմական Սաքաթյա շուկան, որն ավերել էին գրոհայինները զինված հակամարտության ժամանակ: Այս մասին գրումէ ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Հաշմանդամություն ունեցող մարզիկների ելույթներով մեկնարկեց սեղմում հենարանից վարժության առաջնությունը
Քիչ առաջ հաշմանդամություն ունեցող մարզիկների ելույթներով մեկնարկեց Հայաստանի ուժային եռամարտի և Հայաստանի հաշմանդամային սպորտի ֆեդերացիաների...
Աղբյուր` Panorama.am
11:31
Լեդի Գագան երկրպագուի հետ ընկել է բեմից
Շոուի ժամանակ ամերիկացի երգչուհի Լեդի Գագան իր երկրպագուի հետ, որի հետ  պարելիս է եղել,  ընկել է բեմից: Տեսանյութը հրապարակվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Հյուսիսային մաքսատուն-վարչությունն աշխատում է նաև շաբաթ և կիրակի օրերին
Պետական եկամուտների կոմիտեն տեղեկացնում է, որ Գյումրիում տեղակայված Հյուսիսային մաքսատուն-վարչությունը աշխատում է նաև շաբաթ և կիրակի օրերին:...
Աղբյուր` Panorama.am
10:59
Լիբանանում հակակառավարական ցուցեր են՝ «WhatsApp» հեղափոխություն
Բեյրութում հազարավոր մարդիկ դուրս են եկել փողոցներ ու պահանջում են կառավարության հրաժարականը․այսօր արդեն երրորդ օրն է։ Ցուցարարները փողոցներ են...
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
«Միքայել Համբարձումյանը հանձնարարել է գործ կարել Միհրան Հակոբյանի վրա»
«Ադեկվադ» կուսակցության համահիմնադիր Արթուր Դանելյանն ահազանգում է՝  Միքայել Համբարձումյանը հանձնարարել է զբաղվել նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Ջավախքի Ազգային զբոսայգու պահպանման համար գումար է հատկացվում
Ամերիկայի կառավարությունը Վրաստանի պահպանվող տարածքների պահպանման և դրանց տնտեսական կայունության համար սկսում է 1.6 միլիոն դոլար արժողությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:31
Ադրբեջանցիները հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել են շուրջ 1100 կրակոց
Հոկտեմբերի 13-19-ն արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում հակառակորդը խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը ավելի քան 150 անգամ` տարբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Ոստիկանների նկատմամբ հարձակում գործած անձիք կալանավորվել են
Դատարանը բավարարել է ոստիկանների նկատմամբ հարձակում գործած անձանց նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրելու վերաբերյալ քննիչի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:01
Հրայր Թովմասյանի ընտանիքի անդամներին ԱԱԾ կանչելը հոգեբանական գրոհ է՝ նրան հրաժարական պարտադրելու նպատակով. «Հրապարակ»
«Հրապարակ»-ը գրել է. «Երեկ ԱԱԾ-ում հարցաքննության էին կանչվել ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի 2 դուստրերն ու հայրը՝ Վարդան...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Դատական համակարգում ստեղծված քաոսի պատճառով երտասարդ դատավորները լքում են համակարգը. «Ժամանակ»
Դատական համակարգում ստեղծված անհասկանալի ու քաոտիկ իրավիճակի պատճառով մի շարք դատավորներ, ընդ որում՝ ոչ հին, կոռումպացվածները, այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:59
Sասնյակ ազատամարտիկներ շտապ կարգով մեկնել են Արցախ. «Ժողովուրդ»
«Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով` այս օրերին տասնյակ ազատամարտիկներ շտապ կարգով մեկնել են Արցախ և մինչև նոյեմբերի սկիզբը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
Իշխանությունն ուժայիններին հրահանգել է ամեն կերպ ազատվել Հրայր Թովմասյանից ու մյուս անկախ դատավորներից. «Փաստ»
ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանից ու ընդհանրապես ներկայիս ՍԴ կազմից ազատվելու և Նիկոլ Փաշինյանին կամակատար ՍԴ ձևավորելու իշխանության նկրտումները նոր,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:54
Ոստիկանությունում ծաղկի շուկայի աշխատակիցներին խոշտանգելու փաստը բժիշկները հաստատել են. «Հրապարակ»
Ոստիկանության 6-րդ վարչությունը Վազգեն Սարգսյանի անվան հանրապետական մարզադաշտին կից ծաղկի մեծածախ շուկայում երեկ էլ է շարունակել նախօրեին սկսած...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Նիկոլ Փաշինյանի վարկանիշն օրեցօր անկում է ապրում. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրել է. «Իշխող քաղաքական ուժը՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը, շարունակում է ձախողվել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:52
Իշխանությունը լուրջ մրցակից է համարում Վանեցյանին. հաջորդ թիրախը նա լինելու. «Հրապարակ»
Փորձագիտական կարծիքների համաձայն՝ հաջորդ թիրախը, որի դեմ կենտրոնացվելու է պետական ռեսուրսը, լինելու է ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանը, ում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
Վալերի Օսիպյանը պատրաստվում է լքել Հայաստանը. «Ժամանակ»
«Ժամանակ»-ի տեղեկացմամբ՝ ՀՀ նախկին ոստիկանապետ Վ. Օսիպյանը  պատրաստվում է մեկնել Մոսկվա և ստանձնել իր հովանավոր Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
Գյումրու տուն-ինտերնատը լուծարում են, իսկ 100 շահառու ընտանիք վերադառնալու հնարավորություն չունի
Առաջին կարգի հաշմանդամություն ունեցող տղամարդը, որ երկար ժամանակ սայլակով է, հացադուլ է սկսել:
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Գրեմմիի» քառակի դափնեկիր Սթենլի Քլարքի ջազ-ռոք համերգով կտրվի Yerevan Jazz Fest-ի մեկնարկը
Հոկտեմբերի 24-ից նոյեմբերի 3-ը Երևանում և Երևանի սահմաններից դուրս կանցկացվի ամենամյա միջազգային ջազ փառատոն՝ Yerevan Jazz Fest 2019-ը: Փառատոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
ԱԱԾ-ն՝ ՍԴ նախագահի ընտանիքի անդամների մասնակցությամբ իրականացրած գործողությունների վերաբերյալ
ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայությունը հաղորդագրություն է տարածել ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի ընտանիքի անդամների մասնակցությամբ ՀՀ ԱԱԾ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:12
Աշխարհի ամենաթանկ բրենդները
Յոթերորդ տարին է առաջին երկու հորիզոնականներում նույն ընկերություններն են:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել
12:12 15/10/2019

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}