Հասարակություն 13:40 08/05/2019 Հայաստան

Այլմոլորակայիններ չեկան Շուշի... այն դարձավ հայկական քաղաք

«Դեռ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին միշտ հստակ ըմբռնում է եղել, որ ով տիրում է Շուշիին, տիրում է ամբողջ Արցախին»,- Panorama.am-ի հետ զրույցն այսպես սկսեց լրագրող, գրականագետ, ՀՀ բանակի կապիտան, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրված Վարդան Դևրիկյանը, ով Շուշիի ազատագրման ժամանակ այնտեղ է եղել ու տեսել  այն ցնծությունը, որ տիրել է, երբ պարզ է դարձել՝ Շուշին ազատագրված է։

Նա նշեց, որ Շուշիից հետո ավտոմատ ազատագրվեց  Լաչինի ճանապարհը, որը կյանքի ճանապարհ էր, այն ժամանակ կենսական անհրաժեշտություն էր դարձել. «Մարտական  գործողությունները հասել էին այն աստիճանի, որ այդքան մեծ ծավալներով վառելիք և զինամթերք տեխնիկապես այլևս անհնար էր բերել օդային ճանապարհով։ Բացի այդ, Ադրբեջանը, կատարելագործելով իր հակաօդային միջոցները, կարող էր խոցել մեր Յակ-երը։ Այդ դեպքում  չէինք ունենա վառելիք, զինամթերք, պարզապես կգրավեին Արցախը։ Շուշիի ազատագրումն ուղղակի հարկադրական էր։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում մի քանի գործողություններ կային, որոնք հայկական կողմը հարկադրական է արել, լավ օրից չի եղել, ինչպես ասում են՝ դատապարտված ենք հաղթելու, այնպես է՝ հարկադրված էինք ազատագրելու»։

Շուշիի ազատագրումով, նրա խոսքով, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ զոհի բարդույթից։

«Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո Շուշին առաջին բերդաքաղաքն էր, որ ազատագրվեց, պատմության անիվը սկսեց հետ պտտվել։ Միաժամանակ Շուշին մի դառը դաս տվեց մեզ, որ հաղթական դափնիների վրա չի կարելի նիրհել։ Մեր ցնծությունից հետո եղավ խորը ողբերգությունը, ունեցանք Հյուսիսային Արցախի կորուստը, ադրբեջանական բանակի հզոր հակագրոհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա համոզված է, որ Շուշին հնարավոր չէր լինի ազատագրել, եթե չլիներ անօրինակ միասնականությունը, «այդ  գերխնդրի առաջ ամեն ինչ նսեմանում էր»։

«Շուշին գրավեց կանոնավոր բանակը և ժողովրդական աշխարհազորը, հայ ժողովրդի միասնությունը, բանակի և ժողովրդի միասնությունը Շուշիի ազատագրման մեջ էլ արտահայտվեց»,- նշեց  ՀՀ բանակի կապիտանը։

Վարդան Դևրիկյանն առաջին անգամ Ղարաբաղ էր այցելել 1982 թվականին։ Նա հիշեց իր այդ այցից մի դրվագ, որը մշտապես հիշողության մեջ է. «Մի ադրբեջանցի մոտեցավ, բավականին բարեկիրթ ասաց՝ եկեք ձեզ տանեմ, մի բան ցույց տամ։ Նա ցույց տվեց Շուշիի հայկական այրված թաղամասը, որի վրայի մոխիրը 1920 թվականից չէին մաքրել։ Մոտավոր ասաց հետևյալը. այն ժամանակ էլ հայերը մեզ չլսեցին, այսպես եղավ։ Ասածի գաղափարն այն է, որ եթե փորձեք որևէ բան անել, մոխրով կպատվի։ Դրանից հետո հրաշք էր ազատագրումը, մեր ժողովուրդը գտավ այդ ուժը։ 1983 թվականից հետո մտածում էի, որ ավելի շուտ այլմոլորակայինները կարող էին գալ Շուշի, քան մի օր դառնա հայկական քաղաք։ Բայց դա, բարեբախտաբար, եղավ»։

Նա նշեց, որ այսօր շատ է խոսվում Ստեփանակերտի օդանավակայանի բացման մասին։ Վ. Դևրիկյանի խոսքով, դրա բացումը քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի, նաև տուրիզմի առումով։

«Աստված տա, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը երբեք չունենա այն կարևորությունն, ինչ-որ ուներ մինչև Շուշիի գրավումը։  Այսինքն՝  Շուշին միշտ մերը լինի, որով և կվերահսկվի ցամաքային ճանապարհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա հիշեց այդ ժամանակ շրջանառվող մի քանի «անեկդոտային պատմություններ», որոնք խոսում են նաև հայ ժողովրդի կենսունակության մասին.

«Մարտական գործողություններն ընթանում էին, ոլորան -ոլորան մեր ուժերն առաջ էին գնում։ Ինչքան մոտենում էին Շուշիին, մի անեկդոտ էին անընդհատ պատմում. ասում էին՝ հայերը Շուշին արդեն գրավեցին ու սեղանիկները դրեցին։ Դժբախտաբար, այդ սեղանիկները մեր կյանքի ինչ-որ մի սիմվոլն էր, որ որտեղ կար, ուրեմն այն մերն է։ 

Ադրբեջանական կողմն իր զինամթերքը պահում էր Ղազանչեցոց եկեղեցում, մտածում էին, որ հայերը չեն հարվածի այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հրթիռները դրված էին լինում փայտյա մեծ արկղերի մեջ։ Գրադները հանում էին, կրակում, արկղերը գցում կողքը, իսկ դրանք կարելի էր վառել կամ նույնիսկ որպես պահարան օգտագործել։ Ահա թե ինչպես է ծնվում ժողովրդական հումորը. դեռ կրակոցները շարունակվում էին, բայց մարդիկ կատակում էին, ասում էին՝ ափսոս ավելի շատ չէին խփել, այսինքն ինչքան շատ կրակեին, այդքան արկղերն ավելի շատ կլինեին։

Ինչքան կենսունակ է ժողովուրդը։ Ինչպես Գյումրիում երկրաշարժի ժամանակ փլատակի տակից դուրս էին գալիս, սրամտությունը ծնվում էր, այնպես էլ այստեղ»։

«Շուշիի ազատագրումը իրապես անպատմելի զգացողություն էր։ Ղարաբաղցիների մոտ  Շուշին ընկալվում էր 19-րդ դարի վերջի, 20-րդ դարասկզբի  հայ մշակույթի ծաղկուն կենտրոն, մյուս կողմից չարիքի մարմնացում, հավաքական չարիքի մարմնավորում։ Այսինքն քո համար ամենահարազատ հասկացությունը՝ քո մտքի ու լուսավորության կենտրոնը, դարձել էր քեզ համար չարիքի կենտրոն»,- ասաց Վարդան Դևրիկյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:33
ՄԻԵԴ որոշումը պետք է դառնա Ադրբեջանում հայատյացությունն արմատախիլ անելու հիմք. Արցախի ԱԳՆ
2020 թ. մայիսի 26-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը վճիռ է կայացրել ադրբեջանցի սպա Ռամիլ Սաֆարովի կողմից 2004 թ. հայ սպա Գուրգեն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
ՀՎԿԱԿ որոշ մասնաճյուղեր կարդիականացվեն.Թորոսյան
Շուրջ  երեք տարի առաջ «Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման» կենտրոնի որոշ ստորաբաժանումներ օպտիմալացվել են, տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատվավոր անդամը շնորհավորել է Արցախի ԱԺ նախագահին
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահին շնորհավորական ուղերձ է հղել նաև Լուար շրջանի նախկին պատգամավոր, Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատվավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Հունիսի 8-ից Վրաստանի ռեստորաններում կվերականգնվի բոլոր տեսակի ծառայությունների մատուցումը
Հունիսի 8-ից Վրաստանում միջքաղաքային տրանսպորտը կվերսկսի աշխատանքը: Aliq.ge-ն գրում է, որ վարչապետ Գիորգի Գախարիան խոսել է կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Նոր Զելանդիայում աղջիկները ողջ են մնացել՝ 18 օր անցկացնելով վայրի բնության մեջ
Նոր Զելանդիայում փրկարարները ողջ են գտել 23 տարեկան երկու աղջիկների, որոնք ժամանակին չէին վերադարձել Կահուրանգի ազգային պարկից։  Նրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Սուբվենցիոն ծրագրերով հաստատվել են 30 մանկապարտեզների վերանորոգման և վերակառուցման ծրագրեր
Մանկապարտեզների և նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների մասով այս տարի ծավալներով ունենք աննախադեպ թիվ՝ Երևան քաղաքում և մարզերում: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
2020թ. ընթացքում արձանագրված և հարուցված քրեական գործերի 97,3%-ը բացահայտվել է
ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահ Հայկ Գրիգորյանն աշխատանքային խորհրդակցություն է անցկացրել՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի ղեկավար կազմի և կառուցվածքային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Նուբարաշենում պարետի որոշումը խախտել է միայն մեկ հանրային սննդի օբյեկտ
Երևանի Նուբարաշեն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջաններում, ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի մասնագետ-տեսուչների և ՀՀ ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Գերմանիայի դիրքորոշումը ԼՂ հարցում հստակ արտահայտվել է բազմաթիվ մակարդակներում․ Մնացականյան
Վերջին շրջանում կրկին ականատես ենք լինում, որ ադրբեջանական հակահայ քաղաքականությունն ակտիվացել է։ Այս մասին այսօր Կառավարության հետ հարց ու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Թուրքիայում քաղաքացիների գրեթե կեսը կարծում է, որ կորոնավիրուսը 6 ամսից շուտ չի վերահսկվի.IPSOS
«Ipsos» համաշխարհային հետազոտական ընկերությունը հրապարակել է Թուրքիայում կորոնավիրուսի թեմայով անցկացրած սոցհարցման արդյունքները,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Պոլիկլինիկաներին մատնային պուլսօքսիմետրեր և անհատական պաշտպանիչ միջոցներ են բաշխվել
Կորոնավիրուսային հիվանդությունը (COVID-19) կանխարգելելու նպատակով ՀՀ ԱՆ «Հիվանդությունների կանխարգելում և վերահսկում» ծրագրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Բանկային երաշխիքը չի վերացվելու.Փաշինյան
Պանդեմիայով պայմանավորված՝ ճգնաժամային իրավիճակ ենք ապրում և այս իրավիճակում պետության կողմից երկու կարևոր գործառույթ կար, որ պետք է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Պենտագոնը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն կարող է մի քանի ամսվա ընթացքում միջուկային փորձարկում նախապատրաստել
Միացյալ Նահանգները մի քանի ամսից պատրաստ կլինեն միջուկային փորձարկում անցկացնել, եթե համապատասխան հանձնարարականներ տրվեն երկրի նախագահի կողմից:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Հայաստանում շատ քիչ են մարդիկ, որոնք կապի կապի կապի կապով իրար հետ կապված չեն. Նիկոլ Փաշինյան
Կառավարություն-ԱԺ հարց ու պատասխանի ժամանակ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ Անի Սամսոնյանը վարչապետին տեղեկացրեց, որ մի քանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Այսօր Սանկտ-Պետերբուրգից Երևան վերադարձավ 225 քաղաքացի
Սանկտ-Պետերբուրգում Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր հյուպատոսությունը տեղեկացնում է, որ   Սանկտ-Պետերբուրգից  Երևան  է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
ԱԱՏՄ-ն կասեցրել է 932 տնտեսվարողի գործունեություն
Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնի լայնածավալ մշտադիտարկումները ողջ հանրապետությամբ շարունակվում են։ Կորոնավիրուսի (Covid19) տարածումը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Հայկ Մարությանի մասին դրական հոդվածներ չեն դիտարկվել.Մեդիա պաշտպան
2020թ-ի մայիսի 11-ից 20-ը «Մեդիա պաշտպան» նախաձեռնությունը հետևել է առցանց մամուլում Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանի անձին ու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Նոր համաճարակն առավելապես հարվածում է աշխատող աղքատներին.Թադևոս Ավետիսյան
ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող Թադևոս Ավետիսյանն իր հոդվածում անդրադարձել է նոր համաճարակի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Հայտնաբերվել է դիմակ և ձեռնոց կրելու կանոնների խախտման 583 դեպք
Հանրապետության ողջ տարածքում ոստիկանությունը շարունակում է արդյունավետ վերահսկողությունը՝ նոր կորոնավիրուսի հնարավոր տարածումը կանխելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Գագիկ Համբարյան. Գրառում ջնջող վարչապետին ոչնչով չի զիջում իր սուպերնախարարը
Քաղաքագետ, Շիրակի պետական համալսարանի դասախոս Գագիկ Համբարյանը մի լուսանկար է հրապարակել ու գրել. «Բազմիցս եմ ապացույցներով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Չենք պատրաստվում ձախողել, կապիտալ շինարարությունը կիրականացվի ժամկետներում. Պապիկյան
Կապիտալ շինարարությունը կիրականացվի ժամկետներում։ Այս մասին այսօր ԱԺ-ում կառավարության հետ հարց ու պատասխանի ժամանակ ասաց Տարածքային կառավարման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Վրաստանում կսուբսիսավորեն հիպոթեքային վարկերը
Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Գախարիան հայտարարել է՝ պետությունը մտադիր է սուբսիդավորել հիպոթեքային վարկերը։ ԱԺ-ում կառավարության ղեկավարն ասել է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Մինչև ճգնաժամը տուրիստական ընկերությունները կուտակել էին 400 մլն դրամի կանխավճար. Էնֆիաջյան
Պատգամավոր Վահե Էնֆիաջյանն այսօր հարց ու պատասխանի ժամանակ կառավարության ներկայացուցիչներին տեղեկացրեց, որ տուրիզմի ոլորտում կան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Վանում սպանվել է իշխանական կուսակցության գրասենյակի վրա հարձակված քուրդ զինյալը
Վանում 2016 թվականին Թուրքիայի իշխանությունների կողմից ահաբեկչական համարվող «Քուրդիստանի բանվորական կուսակցության» (PKK-ՔԲԿ) զինյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Տաքսիներով շարունակում են երթևեկել առանց դիմակի
Արտակարգ դրության պայմաններում քաղաքաշինության, տեխնիկական և հրդեհային անվտանգության  տեսչական մարմինը շարունակում է լայնածավալ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Պոլսահայ մտավորականի արձագանքը՝ թուրք ոստիկանի ազգայնամոլական հայտարարությանը
Ստամբուլի Սուլթանգազի շրջանում փողոց դուրս գալու արգելքը խախտած դրսում խաղացող երեխաները, ոստիկաններին տեսնելով, սկսել են լաց լինել։ Թուրք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Գեղարքունիքի 36 համայնքում կորոնավիրուսի հաստատված դեպքեր կան
Գեղարքունիքի մարզպետ Գնել Սոնոսյանի հրապարակած տվյալների համաձայն, վերջին երկու օրերի դրությամբ  մարզում հաստատվել է կորոնավիրուսային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:19
30 տարվա ընթացքում առաջին անգամ Turner մրցանակաբաշխությունը չի կայանա
Բրիտանական «Թեյթ» թանգարանն առաջին անգամ 30 տարվա ընթացքում չեղարկել է Turner մրցանակաբաշխությունը։ Մեծ Բրիտանիայում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Ջերմաստիճանը կբարձրանա 4-6 աստիճանով
Հանրապետության տարածքում մայիսի 28-ին, 30-31-ը, հունիսի 1-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Մայիսի 29-ին օրվա երկրորդ կեսին առանձին...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ծեծկռտուք ԱԺ-ում. Սասուն Միքայելյանը հարվածեց Էդմոն Մարուքյանին
13:01 08/05/2020

Ծեծկռտուք ԱԺ-ում. Սասուն Միքայելյանը հարվածեց Էդմոն Մարուքյանին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}