Հասարակություն 13:40 08/05/2019 Հայաստան

Այլմոլորակայիններ չեկան Շուշի... այն դարձավ հայկական քաղաք

«Դեռ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին միշտ հստակ ըմբռնում է եղել, որ ով տիրում է Շուշիին, տիրում է ամբողջ Արցախին»,- Panorama.am-ի հետ զրույցն այսպես սկսեց լրագրող, գրականագետ, ՀՀ բանակի կապիտան, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրված Վարդան Դևրիկյանը, ով Շուշիի ազատագրման ժամանակ այնտեղ է եղել ու տեսել  այն ցնծությունը, որ տիրել է, երբ պարզ է դարձել՝ Շուշին ազատագրված է։

Նա նշեց, որ Շուշիից հետո ավտոմատ ազատագրվեց  Լաչինի ճանապարհը, որը կյանքի ճանապարհ էր, այն ժամանակ կենսական անհրաժեշտություն էր դարձել. «Մարտական  գործողությունները հասել էին այն աստիճանի, որ այդքան մեծ ծավալներով վառելիք և զինամթերք տեխնիկապես այլևս անհնար էր բերել օդային ճանապարհով։ Բացի այդ, Ադրբեջանը, կատարելագործելով իր հակաօդային միջոցները, կարող էր խոցել մեր Յակ-երը։ Այդ դեպքում  չէինք ունենա վառելիք, զինամթերք, պարզապես կգրավեին Արցախը։ Շուշիի ազատագրումն ուղղակի հարկադրական էր։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում մի քանի գործողություններ կային, որոնք հայկական կողմը հարկադրական է արել, լավ օրից չի եղել, ինչպես ասում են՝ դատապարտված ենք հաղթելու, այնպես է՝ հարկադրված էինք ազատագրելու»։

Շուշիի ազատագրումով, նրա խոսքով, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ զոհի բարդույթից։

«Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո Շուշին առաջին բերդաքաղաքն էր, որ ազատագրվեց, պատմության անիվը սկսեց հետ պտտվել։ Միաժամանակ Շուշին մի դառը դաս տվեց մեզ, որ հաղթական դափնիների վրա չի կարելի նիրհել։ Մեր ցնծությունից հետո եղավ խորը ողբերգությունը, ունեցանք Հյուսիսային Արցախի կորուստը, ադրբեջանական բանակի հզոր հակագրոհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա համոզված է, որ Շուշին հնարավոր չէր լինի ազատագրել, եթե չլիներ անօրինակ միասնականությունը, «այդ  գերխնդրի առաջ ամեն ինչ նսեմանում էր»։

«Շուշին գրավեց կանոնավոր բանակը և ժողովրդական աշխարհազորը, հայ ժողովրդի միասնությունը, բանակի և ժողովրդի միասնությունը Շուշիի ազատագրման մեջ էլ արտահայտվեց»,- նշեց  ՀՀ բանակի կապիտանը։

Վարդան Դևրիկյանն առաջին անգամ Ղարաբաղ էր այցելել 1982 թվականին։ Նա հիշեց իր այդ այցից մի դրվագ, որը մշտապես հիշողության մեջ է. «Մի ադրբեջանցի մոտեցավ, բավականին բարեկիրթ ասաց՝ եկեք ձեզ տանեմ, մի բան ցույց տամ։ Նա ցույց տվեց Շուշիի հայկական այրված թաղամասը, որի վրայի մոխիրը 1920 թվականից չէին մաքրել։ Մոտավոր ասաց հետևյալը. այն ժամանակ էլ հայերը մեզ չլսեցին, այսպես եղավ։ Ասածի գաղափարն այն է, որ եթե փորձեք որևէ բան անել, մոխրով կպատվի։ Դրանից հետո հրաշք էր ազատագրումը, մեր ժողովուրդը գտավ այդ ուժը։ 1983 թվականից հետո մտածում էի, որ ավելի շուտ այլմոլորակայինները կարող էին գալ Շուշի, քան մի օր դառնա հայկական քաղաք։ Բայց դա, բարեբախտաբար, եղավ»։

Նա նշեց, որ այսօր շատ է խոսվում Ստեփանակերտի օդանավակայանի բացման մասին։ Վ. Դևրիկյանի խոսքով, դրա բացումը քաղաքական կարևոր նշանակություն ունի, նաև տուրիզմի առումով։

«Աստված տա, որ Ստեփանակերտի օդանավակայանը երբեք չունենա այն կարևորությունն, ինչ-որ ուներ մինչև Շուշիի գրավումը։  Այսինքն՝  Շուշին միշտ մերը լինի, որով և կվերահսկվի ցամաքային ճանապարհը»,- ասաց Վ. Դևրիկյանը։

Նա հիշեց այդ ժամանակ շրջանառվող մի քանի «անեկդոտային պատմություններ», որոնք խոսում են նաև հայ ժողովրդի կենսունակության մասին.

«Մարտական գործողություններն ընթանում էին, ոլորան -ոլորան մեր ուժերն առաջ էին գնում։ Ինչքան մոտենում էին Շուշիին, մի անեկդոտ էին անընդհատ պատմում. ասում էին՝ հայերը Շուշին արդեն գրավեցին ու սեղանիկները դրեցին։ Դժբախտաբար, այդ սեղանիկները մեր կյանքի ինչ-որ մի սիմվոլն էր, որ որտեղ կար, ուրեմն այն մերն է։ 

Ադրբեջանական կողմն իր զինամթերքը պահում էր Ղազանչեցոց եկեղեցում, մտածում էին, որ հայերը չեն հարվածի այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հրթիռները դրված էին լինում փայտյա մեծ արկղերի մեջ։ Գրադները հանում էին, կրակում, արկղերը գցում կողքը, իսկ դրանք կարելի էր վառել կամ նույնիսկ որպես պահարան օգտագործել։ Ահա թե ինչպես է ծնվում ժողովրդական հումորը. դեռ կրակոցները շարունակվում էին, բայց մարդիկ կատակում էին, ասում էին՝ ափսոս ավելի շատ չէին խփել, այսինքն ինչքան շատ կրակեին, այդքան արկղերն ավելի շատ կլինեին։

Ինչքան կենսունակ է ժողովուրդը։ Ինչպես Գյումրիում երկրաշարժի ժամանակ փլատակի տակից դուրս էին գալիս, սրամտությունը ծնվում էր, այնպես էլ այստեղ»։

«Շուշիի ազատագրումը իրապես անպատմելի զգացողություն էր։ Ղարաբաղցիների մոտ  Շուշին ընկալվում էր 19-րդ դարի վերջի, 20-րդ դարասկզբի  հայ մշակույթի ծաղկուն կենտրոն, մյուս կողմից չարիքի մարմնացում, հավաքական չարիքի մարմնավորում։ Այսինքն քո համար ամենահարազատ հասկացությունը՝ քո մտքի ու լուսավորության կենտրոնը, դարձել էր քեզ համար չարիքի կենտրոն»,- ասաց Վարդան Դևրիկյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:03
PR մասնագետը հորդորում է կառավարության PRշիկներին
«Այսօրվա վարչապետի հանրային ելույթները, ասուլիսները նախապատրաստող պետական ծառայողներ՝ հաշվետվությունները ներկայացնելիս դրանք մի թողեք...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
Մենք քաղաքացուն ասում ենք՝ ինչքան տուգանվես մեր օգուտն է. Նիկոլ Փաշինյան
«Քաղաքացին չպետք է տուգանելու մատերիալ լինի»,- այսօր իր մամուլի ասուլիսի ընթացքում նշեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ «Մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
12:47
Հերթական անգամ իշխանությունները կայացնում են չմտածված որոշում. Զարգարյան
Նիկոլ Փաշինյանը ստիպված չէր լինի խորհրդարանում անձամբ առաջարկել լուծում սպանդանոցների խնդրի վերաբերյալ, եթե իշխանությունները ժամանակին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:31
Փրկարարները նկատել են ռուս զբոսաշրջիկներից բաղկացած արշավախմբին
Հունվարի 25-ին, ժամը 05:20-ին որոնողական աշխատանքների են մեկնել ԱԻՆ ՓԾ մարզային փրկարարական վարչության հրշեջ-փրկարարական ջոկատից մեկ մարտական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:24
Վիրավորված զինծառայողներից մեկն ինքն է իր վրա կրակել. Տոնոյան
Մի զինծառայողն ինքն է իր վրա կրակել։ Այս մասին այսօր լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը՝ անդրադառնալով երեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:22
Քաղաքացին ոստիկաններին է հանձնել 78 փամփուշտ և ուսումնական 1 նռնակ
Հունվարի 24-ին, ժամը 15.35-ին, ոստիկանության Կոտայքի բաժնում հաղորդում է ստացվել, որ մի քաղաքացի Աբովյան քաղաքի 2-րդ արդյունաբերական թաղամասի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:06
Հայաստանը ձեռք է բերել աննախադեպ քանակի զենք-զինամթերք. վարչապետ
2020 թվականի բյուջում պաշտպանության նախարարությանը հատկացվել է 307 մլրդ դրամ, որը 2018 թվականի փաստացի ցուցանիշը գերազանցում է 28%-ով։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
«Boeing 777X»- ի առաջին չվերթը կրկին հետաձգվել է եղանակի պատճառով
«Boeing 777X»- ի առաջին չվերթը հետաձգվում է եղանակային պայմանների պատճառով: Այս մասին տեղեկանում ենք ընկերության...
Աղբյուր` Panorama.am
11:23
Հայաստանը տնտեսական աճի տեմպով առաջինն է ԵԱՏՄ-ում. Փաշինյան (լրացվում է)
Կապանում մեկնարկեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հերթական մամուլի ասուլիսը: Ինչպես նախորդ ասուլիսներին, այսօր էլ վարչապետն այն սկսեց «նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:08
Պռոշյան գյուղում տեղի ունեցած վթարից կա մեկ զոհ, 3 վիրավորներից 2-ն էլ երեխաներ են
Հունվարի 25-ին, ժամը 02:54-ին 911 ահազանգման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Կոտայքի մարզի Պռոշյան գյուղում տեղի է ունեցել ՃՏՊ՝ ավտոմեքենան շրջվել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:54
Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձներ է հղել Չինաստանի նախագահին և վարապետին՝ չինական Նոր տարվա առթիվ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձներ է հղել Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահ Սի Ծինփինին և Չինաստանի Ժողովրդական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Չինաստանի իշխանությունները 1230 բժիշկ են ուղարկել Ուհան
Չինաստանի իշխանությունները 1230 բժիշկներ են ուղարկել Ուուհան քաղաք (Հուբեյի նահանգ, Կենտրոնական Չինաստան), որը փակվել է նոր տեսակի թոքաբորբի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Հնդկաստանում 11 մարդ մեկուսացվել է՝ կորոնավիրուսի ախտանիշով
Հնդկաստանում հոսպիտալացվել է Չինաստանից վերադարձած 11 քաղաքացի, ովքեր հնարավոր է վարակված լինեն նոր կորոնավիրուսով։ Այս մասին գրում է ria.ru-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
Փրկարարները վերսկսել են ռուս զբոսաշրջիկներից բաղկացած արշավախմբի որոնողական աշխատանքը
Հունվարի 25-ին, ժամը 05:20-ին որոնողական աշխատանքների են մեկնել ԱԻՆ ՓԾ մարզային փրկարարական վարչության հրշեջ-փրկարարական ջոկատից մեկ մարտական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Հանրապետությունում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 25-ին՝ ժամը 08:30-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
Երկրաշարժ Թուրքիայում, կան զոհեր և վիրավորներ
Հունվարի 24-ին, տեղական ժամանակով ժամը 21:55-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը 17:55-ին) ՀՀ ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
«Հրապարակ». Կապանի քաղաքապե՞տը, թե՞ Սյունիքի մարզպետն է դիմավորելու վարչապետին
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Այսօր, ժամը 11-ին Սյունիքի մարզկենտրոն Կապանում տեղի է ունենալու վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
«Հրապարակ». Զապը հույս ունի՝ բոլորը կհեռանան երկրից, ինքը կմնա փաստացի միակ գործող գողը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Քրեական ենթամշակույթի մասին օրենքը խաթարել է գողականների կյանքը։ Նրանց մի մասն արտագաղթում է։ Իսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
«Ժողովուրդ». Ինչ են քննարկել Զոհրաբ Մնացականյանն ու խորհրդարանականները
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է «Երեկ Ազգային ժողով էր եկել ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը: «Ժողովուրդ»...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
«Փաստ». Օրենքն ընդունելուց հետո կառավարությունը կհաստատի համապատասխան մասնագիտությունների ցանկը
«Փաստ» թերթը գրում է. «Երեկ խորհրդարանն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց «Հարկային օրենսգրքում» փոփոխություններ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:31
«Հրապարակ». Որևէ խնդիր չպիտի առաջանա Արփինե Հովհաննիսյանին հանձնաժողովի կազմում ընդգրկելու հարցում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Խորհրդարանական խմբակցությունները սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողովին ներկայացրել են իրենց...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Ժողովուրդ». Փաշինյանն ու Տոնոյանը Հունվարի 28-ին կլինեն Վարդենիսում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Հունվարի 28-ին՝ բանակի օրվան նվիրված միջոցառումներն այս տարի կտարբերվեն նախորդներից: Բանն այն է,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:29
«Փաստ». Ցուցակից պարզ է դառնում, որ համայնքապետարանը մտադրություն ունի նաև մրգեր, երշիկեղեն, տավարի և խոզի ոսկրոտ միս, քյուֆթա և գառի միս գնել
«Փաստ» թերթը գրում է. «Տարբեր գերատեսչությունների, համայնքապետարանների 2020 թվականի գնումների պլանին ծանոթանալիս ամենատարբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
«Հրապարակ». Այցելության նպատակը եղել է ՀՔԾ քննիչներին «դուխ» տալը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Այսօր վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Կապանում ասուլիս է տալիս։ Ընդ որում՝ ասուլիսի մեկնող լրագրողներին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:22
«168 ժամ». Նիկոլը սկսեց ընդդիմության կազմավորումը
«Հրայր Թովմասյանի տան խուզարկությամբ Նիկոլը ոչ թե տրորեց կարմիր գիծը, այլ ամբողջովին ապականեց այն։ Վերջապես նա արեց իր այդքան տենչացած...
Աղբյուր` Panorama.am
09:18
«Փաստ». Հանրության սպասելիքները չեն արդարացել
«Փաստ»-ը գրոմ է. «Հայաստանի պետական պարտքի խնդիրը վերջին տարիներին միշտ էլ եղել է հատուկ ուշադրության առարկա: Խնդիրն այն է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:13
«Հրապարակ». Երևանի ավագանու ընդդիմությունը որոշել է հիմնովին զբաղվել «Հին Երևան» պրոյեկտով
«Մեր տեղեկություններով, Երևանի ավագանու ընդդիմությունը որոշել է հիմնովին զբաղվել «Հին Երևան» պրոյեկտով։ «Մայրաքաղաքի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:09
«Ժողովուրդ». Կուտոյանը ֆինանսական լուրջ խնդիրներ է ունեցել
««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ նախաքննական մարմինը ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գեորգի Կուտոյանի ինքնասպանության առթիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:06
«Ժողովուրդ» . «էրեբունի պլազա» ներխուժած Արթուր Թորոսյանի համար դատահոգեբուժական փորձաքննություն է նշնակվել
««էրեբունի պլազա» հյուրանոց զենքով ներխուժման դեպքը շարունակում է լայն քննարկման առարկա մնալ հանրության շրջանում:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:32
2 օրում 36.000 սիրիացի է մոտեցել Թուրքիայի սահմանին
Սիրիայի Իդլիբ նահանգում տեղի ունեցող ռազմական գործողությունների հետևանքով վերջին 2 օրվա ընթացքում 36.007 սիրիացի (11.691 ընտանիք) է մոտեցել...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հրայր Թովմասյան. Այն, ինչ այսօր կատարվում է, այսօրով չի ավարտվելու
14:55 24/01/2020

Հրայր Թովմասյան. Այն, ինչ այսօր կատարվում է, այսօրով չի ավարտվելու

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}