Մշակույթ 12:07 13/05/2019 Հայաստան

Ոչ ոք իրավունք չունի զրկել երեխային իր միամտությունից

Այսօրերին շատ քննարկվեց երեխա-սեռական դաստիարակություն-«սեռական» «դաստիարակություն»...  Panorama.am-ը զրուցեց հոգեբան Կարինե Շիրինյանի հետ, ու ասենք՝ զրույցը սպասելի ոչ ստանդարտ է։

«Երեխայի դաստիարակությունը պասիվ գործընթաց է, ի տարբերություն այսօրվա գոյություն ունեցող պատկերացումների։ Այսօր այդ մասնակցությունը բավականին ակտիվ է»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում իր տեսակետը հայտնեց հոգեբան Կարինե Շիրինյանը։

Նրա խոսքով, այսօր ծնողը դաստիարակություն ասելով հասկանում է՝ ակտիվ ներգործություն երեխայի վրա, ինչն ունի իր վտանգները։

«Դու երեխայի դաստիարակության մասին քո պատկերացումները, մտածելակերպը, կիրառում ես երեխայի վրա՝ թույլ չտալով, որ երեխան ինքը դրսևորի իր էությունը, առանձնահատկությունները: Մինչև 3 տարեկանը երեխայի ձևավորման ամենակարևոր շրջանն է։ Այդ շրջանում դու կարող ես այնպես վնասել, երեխաների մոտ խորքային համոզմունքներ ձևավորել, որոնք երեխան կընդունի առանց վերլուծության կամ քննադատության, որը չի լինի իր կենսափորձի արդյունքում ձևավորված համոզմունք: Երբ մեծանա, նույնիսկ կարող է չհիշել, թե համոզմունքը երբ է իր մոտ ձևավորվել»,- ասաց հոգեբանը։

Կ. Շիրինյանը նշեց, որ նույնը կարելի է ասել նաև սեռական դաստիարակության մասին, ծնողը չպետք է լինի նախաձեռնող, չպետք է ինքը որոշի տրվող ինֆորմացիայի չափը, պետք է սպասի երեխայի հարցին. «Երեխան երբ հարց է տալիս, անպայման պետք է պատասխանել իր պահանջի չափով, լրացուցիչ ինֆորմացիա պետք չէ երեխային, որովհետև որևէ մեկը չգիտի, արդյոք երեխան պետք է այդքան շատ ինֆորմացվի։ Ոչ ոք այսօր չի կարող պատասխանել՝ ծնողի ակտիվ սեռական դաստիարակության արդունքում ձևավորված երեխա՞ն է  այդ տեսակետից ավելի առողջ մեծանում, թե՞ այն երեխան, ով ավելի ուշ է ստանում, օրինակ 12-14 տարեկանում»։

Հոգեբանի խոսքով, մինչև հիմա չկա հայ ազգագրական հենքի վրա հոգեբանական գիտական միտք, վերլուծություն, հոգեբանների և ազգագրագետների համագործակցություն։

«Քանի որ չկա ազգային հոգեբանություն, կրթությունը հիմնվում է արևմտյան, ամերիկյան հոգեբանության վրա, որը հիմնված է իրենց հասարակության առանձնահատկությունների վրա։ Ներմուծվում է օտար հոգեբանությանը բնորոշ դրույթներ, մտածելակերպ, սկսում կիրառել դրանք հայ իրականության մեջ, որը շատ հաճախ չի համապատասխանում մեր մտածողությանը, որովհետև ներսից չի գալիս»,- ասաց հոգեբանը՝ բերելով օրինակներ, որոնք  հայ ժողովրդի համար, կարելի է ասել, սովորական երևույթներ են, բառեր, իսկ արևմտյան արժեքները կրողների համար՝ այլասերվածություն։

«Օրինակ, կարող են երեխային ասել՝ «տուտուզիկդ ուտեմ», աղջիկներին՝ «ծիծիկդ ուտեմ»։ Բայց մենք գիտենք, որ սա այլասերվածության արդյունք չէ։ Պատկերացնու՞մ եք ինչ տպավորություն կգործեն այս խոսքերը այլազգիների վրա: Խոսքերը, եթե չունեն ներքին սեռական ենթատեքստ, մտադրություն, երբեք չեն կարող առաջացնել որևէ երևույթ»,- ասաց հոգեբանը։

Նրա խոսքով, քանի որ չկա ազգային առանձնահատկությունները հաշվի առնող, հարաբերությունները ներսից կարգավորող գիտական միտք, գիտակցված մոտեցում, Հայաստան է գալիս, լցվում դրսում ձևավորված մոտեցումներ, որոնք արդյունավետ չեն։ Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ Արևմուտքում վաղ տարիքից սեռական դաստիարակությունը չի նվազեցնում  մանկապղծության, ընտանիքում բռնության դեպքերը։ Այդ մոտեցումներին հայ ժողովուրդն ինտուիտիվ դիմադրում է, որովհետև դա իրենը չէ։

Կարինե Շիրինյանի կարծիքով, երեխան իրավունք ունի, որպես իր կյանքի միակ շրջան, լինել միամիտ, հավատացող, ոչ մի բանի մասին չմտածող, ոչ մի հոգս չունեցող անհատ. «Դա իր իրավունքն է, որովհետև կյանքում նման այլ շրջան չի ունենալու։ Ո՞վ է իրավունք տվել երեխային զրկել դրանից։ Ոչ ոք։ Կարող է ծնողը զգուշացել օտար մարդկանց մասին, որովհետև պետք է երեխան տարբերի օտարին, հարազատին, բայց հետևելը, անմեղ, երջանիկ մանկություն ապահովելը ծնողի խնդիրն է, ոչ թե երեխայի։ Վստահելու ունակությունը կարևոր բազային հատկություն է մարդու համար, որից զրկելը ավելի մեծ աղետ կարող է լինել մարդու ձևավորման մեջ, քան մենք կարծում ենք: Պետք է երեխան մեծանա այնքան, որ հնարավորություն ունենա քո ասածը վերլուծել, հետո եզրակացություն անել։ Հենց այդ ժամանակ կարող ես նրա հետ շատ բաների մասին խոսել, ամեն տարիքին բնորոշ առանձնահատկությունների, երևույթների մասին խոսել, որովհետև գրագիտությունն էլ շատ կարևոր է»։

Նա ասաց, որ հայերը  շատ հետաքրքիր տեղում են ապրում՝ արևելյան և արևմտյան քաղաքակրթությունների մեջտեղում, շատ հետաքրքիր կարողանում են այդ երկուսի տարրերը միավորել։

«Մենք ունենք արևմուտքին բնորոշ զարգացած անհատականության և արևելքին բնորոշ կոլեկտիվիզմի զգացում, ինչը կարևոր բազային հանգամանք է երեխայի զարգացման ընթացքում։ Մարդը երջանկության զգացում ունի, հանգիստ, ապահով է իրեն զգում «մենք»-ի դեպքում, իսկ «ես»-ը քեզ առանձնացնում է շրջապատից ու դու զգում ես վտանգը։ «Ես»-ը քեզ հնարավորություն է  տալիս պաշտպանվել, առանձնանալ, «մենք»-ը տալիս է հաճույքի, երջանկության մեծ զգացում։ Այդ երկուսի համադրությամբ է մարդն առողջ։ Արևմտյան քաղաքակրթությանը բնորոշ է «ես»-ի չափազանցումը, «մենք»-ի թուլացումը։ «Ես»-ի ուժեղացումը կբերի վտանգի զգացողության մեծացման, տագնապայնության, որին երեխան չգիտի ինչպես դիմադրել: Մոտ հարազատների (տատիկ, պապիկ, քեռի, հորեղբայր, մորաքույր, հորաքույր) նկատմամբ վստահությունը մեծ հարստություն է: Մենք այդ երկուսը համակցելու փոխարեն, հայացքով նայում ենք Եվրոպա, որտեղ «ես»-ի ահավոր կենտրոնացում կա, ինչի հետ կապված այսօր բազմաթիվ խնդիրներ ունեն։ Մենք զգում ենք, որ դա մերը չէ, բայց չկա դաշտը լրացնող բան»,- նշեց հոգեբանը։

Կարինե Շիրինյանը կրկնեց ու ընդգծեց այն միտքը, որ պետք է հոգեբաններն ու ազգագրագետները  համագործակցեն, հետազոտություններ անեն, գրագիտության ձևեր գտնեն, թե երեխային ինչպես տալ անհրաժեշտ սեռական դաստիարակություն հայ ժողովրդին բնորոշ մտածելակերպով։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:35
Մահացել է «Շիրակի» ՖԱ-ի ֆուտբոլիստ, 44-օրյա պատերազմի մասնակից Լեռնիկ Ղազարյանը
Այսօր առավոտյան կյանքից հեռացել է «Շիրակ» ֆուտբոլոյին ակումբի ֆուտբոլիստ, 44-օրյա պատերազմի մասնակից Լեռնիկ Ղազարյանը։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
13:13
Ընտրողներն առավել ակտիվ են Մեղրիում ու Տաթևում, պասիվ են Գյումրիում
Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հրապարակել է ՏԻՄ ընտրությունների մասնակցության վերաբերյալ առաջին ցուցանիշները։ Ըստ այդմ, ժամը 11-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:58
Երասխում ադրբեջանական կրակոցներից բռնկված հրդեհը կարողացել են մարել այսօր առավոտյան
Հոկտեմբերի 16-ին, ժամը 23։02-ին Արարատի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երասխ գյուղում այրվում է անասնակեր։ ԱԻ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
Լևոն Բարսեղյան. Գյումրիի ընտրատեղամասերում անդորր է, ընտրողները պասիվ են
«Հայրաքաղաք» դաշինքի կողմից Գյումրու քաղաքապետի թեկնածու Լևոն Բարսեղյանը քվեարկելուց հետո լրագրողների հետ զրույցում ասաց՝ բոլոր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:35
«Անկախ դիտորդ». Տեղում առանց պետահամարանիշի մեքենաների վրա ՔՊ թեկնածուի լուսանկարն է
Տեղում անցկացվող համամասնական ընտրությունների ընթացքում «Անկախ դիտորդ»-ը խախտումներ է արձանագրել, որոնք արվել են ՔՊ-ի կողմից։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
Ընտրությունների նախորդ օրը մեծ թվով ոստիկանական ուժեր են բերվել Գորիս
Սյունիքի մարզի Գորիս  քաղաքում ավագանու  ընտրությունների նախօրեին մեծ թվով ոստիկանական ուժեր են բերվել քաղաք: Այս մասին հայտնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Մահացել է Վանո Սիրադեղյանը
Հոկտեմբերի 15-ին մահացել է ՆԳ նախկին նախարար Վանո Սիրադեղյանը։ Նրա մահվան մասին գույժը տարածել է Վանո Սիրադեղյանի ընտանիքը` որդին` Խաչատուր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Տիգրան Աբրահամյան. Առանց այս իշխանության և անձամբ Փաշինյանի հեռացման անվտանգություն չի լինելու
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Սյունիքի ու Վայոց ձորի 3 քաղաքներում երեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:43
17.10.2021. Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 31 նոր դեպք է գրանցվել
Հոկտեմբերի 16-ին կատարվել է 141 թեստավորում, որի արդյունքում Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 31 նոր դեպք է գրանցվել: Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Գյումրու քաղաքապետի թեկնածու Հակոբյանն ահազանգում է օրինախախտման մասին
Գյումիրում ՏԻՄ ընտրությունների խախտումների վերաբերյալ քաղաքապետի թեկնածու Վարդևան Հակոբյանի նախընտրական շտաբը տարածել է հայտարարություն, որտեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:30
ԿԸՀ. Ընտրությունների համար ձևավորված բոլոր 152 ընտրական տեղամասերը բացվել են ճիշտ ժամանակին
Այսօր տեղական ինքնակառավարման մարմինների համամասնական ընտրակարգով հերթական ընտրություններ են անցկացվում Շիրակի, Սյունիքի և Տավուշի մարզերի 6...
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
17.10.2021. Կորոնավիրուսից 24 հիվանդ է մահացել
Երեկ կատարվել է 11 466 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 1697 նոր դեպք: «Ունենք 790 առողջացած, 24 մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
«Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» դատական գործով որոշումը խոստացել են հրապարակել հնարավորինս շուտ
Արդարադատության միջազգային դատարանում ավարտվեցին «Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» դատական գործի շրջանակում Հայաստանի կողմից ներկայացված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Զբոսաշրջիկները պատմել են, թե ինչ զարմանալի վայրեր են բացահայտել համաճարակի ժամանակ
Առցանց ծառայության կողմից հարցված զբոսաշրջիկները պատմել են, թե որ ուղղություններն են իրենց համար հայտնաբերել պանդեմիայի ժամանակ ճամփորդելիս։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
«Balmain»-ի տնօրեն Օլիվյե Ռուստենը իրեն տանջող գաղտնիքի ու ցավի մասին է խոսել
Balmain-ի ստեղծագործական տնօրեն Օլիվյա Ռուստենն Ինստագրամյան էջում հրապարակում է արել՝ պատմելով, որ նախորդ տարի իր փարիզյան բնակարանում բուխարու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Ելիզաբեթ Երկրորդ թագուհին որոշել է հրաժարվել ալկոհոլից
Բժիշկների խորհրդով Մեծ Բրիտանիայի 95-ամյա թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդը որոշել է ամբողջությամբ հրաժարվել ալկոհոլից։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Որտե՞ղ են հայտնվում անազատության մեջ պահվող վայրի կենդանիները՝ առգրավելուց հետո
Վերջին շրջանում համացանցում հաճախ են քաղաքացիներն ահազանգում, որ այս կամ այն հանգստյան գոտում կամ ռեստորանում անազատ պայմաններում պահվում են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Իրանի գլխավոր դատախազն այցելել է Արմավիր ՔԿՀ
Ավարտվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության գլխավոր դատախազի եռօրյա այցը Հայաստան։ Գլխավոր դատախազությունից հայտնում են, որ  երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Դալար գյուղի 20-ամյա բնակիչը ձերբակալվել է՝ համագյուղացու սպանության կասկածանքով
Հոկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 00:45-ին, «Արտաշատի բժշկական կենտրոն»-ից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Արա Վարդանյան. Այս պահին գծվում է Հայաստանի ապագա խորհրդարանը
«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի նախկին ղեկավար Արա Վարդանյանը, արձագանքելով հայտնի գործարար Ռուբեն Վարդանյանի քաղաքականություն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Տանկիստ Դավիթի մարմինը, մասունքները հողին հանձնեցին այսօր՝ Եռաբլուրում. Գեղամ Նազարյան
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, քաղաքագետ Գեղամ Նազարյանը, ում որդին զոհվել է այս պատերազմում, գրում է. «Տանկիստ Դավիթի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
90-ամյա կանադացի դերասանը շուտով կդառնա տիեզերք թռած ամենատարեց մարդը
Կանադացի դերասան Ուիլյամ Շաթները, որը չորս տասնամյակ նկարահանվել է «Աստղային պատերազմներում» ՝ մարմնավորելով USS Enterprise-ի անվախ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Տիգրան Գալստյան. Եթե Նիկոլը մշակութային ժառանգությունը համակարգող գերատեսչության հերը չանիծեր...
Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության օրոք մշակույթի փոխնախարարի պաշտոնը զբաղեցրած Տիգրան Գալստյանը գրում է. «Եթե Նիկոլը մշակութային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Նիդեռլանդների վարչապետը թույլատրել է միապետերին կնքել նույնասեռ ամուսնություններ
Նիդեռլանդների թագավորական գահի ժառանգները կարող են ամուսնանալ ցանկացած սեռի ներկայացուցչի հետ՝ չվախենալով, որ կարող են կորցնել գահին տիրելու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
ԻԱԿ. «Ժանգոտ կողպեք»-ի համար նախատեսված է երկու անվանակարգ
Հոկտեմբերի 19-ին Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնն անցկացնում է Տեղեկատվության ազատության միջազգային օրվան նվիրված  «Ոսկե բանալի,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
167 կգ-անոց կնոջը չեն կարողացել բարձրացնել վիրահատական սեղանի վրա
Վոլգոգրադի բնակչուհուն քաշի պատճառով չեն կարողացել բարձրացնել վիրահատական սեղանի վրա։  «Լենտա.ռու»-ի փոխանցմամբ,  կինը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Yerevan.Today. Պլանավորված պարտություն․ օր 20
Yerevan.Today-ը գրում է. «Պատերազմի 20-րդ օրը վարչապետ Փաշինյանը որոշել էր հանդիպել առաջնագիծ ուղևորվող պահեստազորայիններին, որոնք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
ՀՀ առողջապահության նախարարը չի բացառում թեստավորման պահանջը շաբաթը մեկ դարձնելը
ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը արդյունավետ է համարում նախարարության՝ 14 օրը մեկ մարդկանց պարտադիր թեստավորվելու պահանջը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Կանացի գեղեցկության չափանիշի փոփոխություն
Daily Mail-ի լրագրողները վերջին տասնամյակում կանանց գեղեցկության չափանիշի փոփոխություն են նկատել: Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, համապատասխան նյութը...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը
17:28 09/09/2021

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}